أَخْبَرَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ مَسْعُودٍ، قَالَ حَدَّثَنَا خَالِدٌ، عَنْ شُعْبَةَ، عَنْ مَنْصُورٍ، عَنْ مُجَاهِدٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ خَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِلَى مَكَّةَ فَصَامَ حَتَّى أَتَى عُسْفَانَ فَدَعَا بِقَدَحٍ فَشَرِبَ - قَالَ شُعْبَةُ - فِي رَمَضَانَ فَكَانَ ابْنُ عَبَّاسٍ يَقُولُ مَنْ شَاءَ صَامَ وَمَنْ شَاءَ أَفْطَرَ .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Makka tomon chiqdilar va Usfonga yetguncha roʻza tutdilar, soʻng bir kosa soʻrab, uni ichdilar. Bu Ramazonda edi. Ibn Abbos: «Kim xohlasa roʻza tutsin, kim xohlasa roʻzasini ochsin», der edilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Макка томон чиқдилар ва Усфонга етгунча рўза тутдилар, сўнг бир коса сўраб, уни ичдилар. Бу Рамазонда эди. Ибн Аббос: «Ким хоҳласа рўза тутсин, ким хоҳласа рўзасини очсин», дер эдилар.
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ قُدَامَةَ، عَنْ جَرِيرٍ، عَنْ مَنْصُورٍ، عَنْ مُجَاهِدٍ، عَنْ طَاوُسٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ سَافَرَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي رَمَضَانَ فَصَامَ حَتَّى بَلَغَ عُسْفَانَ ثُمَّ دَعَا بِإِنَاءٍ فَشَرِبَ نَهَارًا يَرَاهُ النَّاسُ ثُمَّ أَفْطَرَ .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Ramazonda safarga chiqib, Usfonga yetguncha roʻza tutdilar, soʻng bir idish soʻrab, odamlar koʻrib turgan holda kunduzi uni ichdilar va roʻzalarini ochdilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Рамазонда сафарга чиқиб, Усфонга етгунча рўза тутдилар, сўнг бир идиш сўраб, одамлар кўриб турган ҳолда кундузи уни ичдилар ва рўзаларини очдилар.
أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ خَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَامَ الْفَتْحِ صَائِمًا فِي رَمَضَانَ حَتَّى إِذَا كَانَ بِالْكَدِيدِ أَفْطَرَ .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ Fath yili Ramazonda roʻzador holda chiqdilar. Kadid degan joyga yetganlarida roʻzani ochdilar».Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ Фатҳ йили Рамазонда рўзадор ҳолда чиқдилар. Кадид деган жойга етганларида рўзани очдилар».
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ آدَمَ، قَالَ حَدَّثَنَا مُفَضَّلٌ، عَنْ مَنْصُورٍ، عَنْ مُجَاهِدٍ، عَنْ طَاوُسٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ سَافَرَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَصَامَ حَتَّى بَلَغَ عُسْفَانَ ثُمَّ دَعَا بِإِنَاءٍ فَشَرِبَ نَهَارًا لِيَرَاهُ النَّاسُ ثُمَّ أَفْطَرَ حَتَّى دَخَلَ مَكَّةَ فَافْتَتَحَ مَكَّةَ فِي رَمَضَانَ قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ فَصَامَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي السَّفَرِ وَأَفْطَرَ فَمَنْ شَاءَ صَامَ وَمَنْ شَاءَ أَفْطَرَ .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ safarga chiqdilar va roʻza tutdilar. Usfonga yetganlarida idish soʻrab, kunduzi odamlar koʻrishi uchun suv ichdilar, soʻng roʻzalarini ochdilar va shu holda Makkaga kirdilar. Makkani Ramazonda fath qildilar. Ibn Abbos aytdi: Rasululloh ﷺ safarda ham roʻza tutdilar, ham roʻzalarini ochdilar. Endi kim xohlasa roʻza tutsin, kim xohlasa roʻzasini ochsin.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ сафарга чиқдилар ва рўза тутдилар. Усфонга етганларида идиш сўраб, кундузи одамлар кўриши учун сув ичдилар, сўнг рўзаларини очдилар ва шу ҳолда Маккага кирдилар. Маккани Рамазонда фатҳ қилдилар. Ибн Аббос айтди: Расулуллоҳ ﷺ сафарда ҳам рўза тутдилар, ҳам рўзаларини очдилар. Энди ким хоҳласа рўза тутсин, ким хоҳласа рўзасини очсин.
أَخْبَرَنَا الْقَاسِمُ بْنُ زَكَرِيَّا، قَالَ حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ، قَالَ حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ، عَنْ جَعْفَرٍ، عَنْ سَعِيدٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لاَ يُفْطِرُ أَيَّامَ الْبِيضِ فِي حَضَرٍ وَلاَ سَفَرٍ .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ na muqim holatida, na safarda oq kunlarning roʻzasini qoldirmas edilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ на муқим ҳолатида, на сафарда оқ кунларнинг рўзасини қолдирмас эдилар.
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدٌ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ أَبِي بِشْرٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَصُومُ حَتَّى نَقُولَ لاَ يُفْطِرُ وَيُفْطِرُ حَتَّى نَقُولَ مَا يُرِيدُ أَنْ يَصُومَ وَمَا صَامَ شَهْرًا مُتَتَابِعًا غَيْرَ رَمَضَانَ مُنْذُ قَدِمَ الْمَدِينَةَ .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ shu qadar roʻza tutar edilarki, biz: «Endi roʻzasini qoldirmaydilar», der edik. Yana shu qadar roʻzani qoldirar edilarki, biz: «Endi roʻza tutishni istamaydilar», der edik. U zot Madinaga kelganlaridan buyon Ramazondan boshqa hech qaysi oyni toʻliq roʻza tutmaganlar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ шу қадар рўза тутар эдиларки, биз: «Энди рўзасини қолдирмайдилар», дер эдик. Яна шу қадар рўзани қолдирар эдиларки, биз: «Энди рўза тутишни истамайдилар», дер эдик. У зот Мадинага келганларидан буён Рамазондан бошқа ҳеч қайси ойни тўлиқ рўза тутмаганлар.
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمَّارٍ الْمَوْصِلِيُّ، عَنِ الْمُعَافَى، عَنْ زَكَرِيَّا بْنِ إِسْحَاقَ الْمَكِّيِّ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ صَيْفِيٍّ، عَنْ أَبِي مَعْبَدٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لِمُعَاذٍ حِينَ بَعَثَهُ إِلَى الْيَمَنِ " إِنَّكَ تَأْتِي قَوْمًا أَهْلَ كِتَابٍ فَإِذَا جِئْتَهُمْ فَادْعُهُمْ إِلَى أَنْ يَشْهَدُوا أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ فَإِنْ هُمْ أَطَاعُوكَ بِذَلِكَ فَأَخْبِرْهُمْ أَنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ فَرَضَ عَلَيْهِمْ خَمْسَ صَلَوَاتٍ فِي يَوْمٍ وَلَيْلَةٍ فَإِنْ هُمْ - يَعْنِي أَطَاعُوكَ بِذَلِكَ - فَأَخْبِرْهُمْ أَنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ فَرَضَ عَلَيْهِمْ صَدَقَةً تُؤْخَذُ مِنْ أَغْنِيَائِهِمْ فَتُرَدُّ عَلَى فُقَرَائِهِمْ فَإِنْ هُمْ أَطَاعُوكَ بِذَلِكَ فَاتَّقِ دَعْوَةَ الْمَظْلُومِ " .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Muozni Yamanga joʻnatayotganlarida unga: «Sen ahli kitob boʻlgan bir qavm oldiga borasan. Ularning huzuriga yetib borganingda, ularni Allohdan oʻzga iloh yoʻq va Muhammad Allohning Rasuli ekaniga guvohlik berishga chaqir. Agar shunga itoat qilsalar, ularga Alloh azza va jalla ular zimmasiga kunduzi va kechasida besh vaqt namozni farz qilganini bildir. Agar shunga itoat qilsalar, ularga Alloh azza va jalla ular zimmasiga sadaqa (zakot) farz qilganini bildir; u boylaridan olinib, kambagʻallariga qaytariladi. Agar shunga ham itoat qilsalar, mazlumning duosidan ehtiyot boʻl», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Муозни Яманга жўнатаётганларида унга: «Сен аҳли китоб бўлган бир қавм олдига борасан. Уларнинг ҳузурига етиб борганингда, уларни Аллоҳдан ўзга илоҳ йўқ ва Муҳаммад Аллоҳнинг Расули эканига гувоҳлик беришга чақир. Агар шунга итоат қилсалар, уларга Аллоҳ азза ва жалла улар зиммасига кундузи ва кечасида беш вақт намозни фарз қилганини билдир. Агар шунга итоат қилсалар, уларга Аллоҳ азза ва жалла улар зиммасига садақа (закот) фарз қилганини билдир; у бойларидан олиниб, камбағалларига қайтарилади. Агар шунга ҳам итоат қилсалар, мазлумнинг дуосидан эҳтиёт бўл», дедилар.
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْمُبَارَكِ، قَالَ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، عَنْ سُفْيَانَ، عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ، عَنْ عِيَاضِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي سَرْحٍ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ، قَالَ كُنَّا نُخْرِجُ زَكَاةَ الْفِطْرِ إِذْ كَانَ فِينَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم صَاعًا مِنْ طَعَامٍ أَوْ صَاعًا مِنْ شَعِيرٍ أَوْ صَاعًا مِنْ تَمْرٍ أَوْ صَاعًا مِنْ زَبِيبٍ أَوْ صَاعًا مِنْ أَقِطٍ .
Abu Said (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ oramizda boʻlgan chogʻda biz fitr zakotini taomdan bir soʻ, yo arpadan bir soʻ, yo xurmodan bir soʻ, yo mayizdan bir soʻ, yoki quritilgan pishloqdan bir soʻ qilib chiqarar edik.Абу Саид (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ орамизда бўлган чоғда биз фитр закотини таомдан бир сў, ё арпадан бир сў, ё хурмодан бир сў, ё майиздан бир сў, ёки қуритилган пишлоқдан бир сў қилиб чиқарар эдик.
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْمُبَارَكِ، قَالَ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، قَالَ حَدَّثَنَا زَكَرِيَّا بْنُ إِسْحَاقَ، - وَكَانَ ثِقَةً - عَنْ يَحْيَى بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ صَيْفِيٍّ، عَنْ أَبِي مَعْبَدٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم بَعَثَ مُعَاذَ بْنَ جَبَلٍ إِلَى الْيَمَنِ فَقَالَ " إِنَّكَ تَأْتِي قَوْمًا أَهْلَ كِتَابٍ فَادْعُهُمْ إِلَى شَهَادَةِ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ وَأَنِّي رَسُولُ اللَّهِ فَإِنْ هُمْ أَطَاعُوكَ فَأَعْلِمْهُمْ أَنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ افْتَرَضَ عَلَيْهِمْ خَمْسَ صَلَوَاتٍ فِي كُلِّ يَوْمٍ وَلَيْلَةٍ فَإِنْ هُمْ أَطَاعُوكَ فَأَعْلِمْهُمْ أَنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ قَدِ افْتَرَضَ عَلَيْهِمْ صَدَقَةً فِي أَمْوَالِهِمْ تُؤْخَذُ مِنْ أَغْنِيَائِهِمْ فَتُوضَعُ فِي فُقَرَائِهِمْ فَإِنْ هُمْ أَطَاعُوكَ لِذَلِكَ فَإِيَّاكَ وَكَرَائِمَ أَمْوَالِهِمْ وَاتَّقِ دَعْوَةَ الْمَظْلُومِ فَإِنَّهَا لَيْسَ بَيْنَهَا وَبَيْنَ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ حِجَابٌ " .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ Muoz ibn Jabalni Yamanga yubordilar va: «Sen kitob ahli boʻlgan bir qavmga borasan. Ularni Allohdan boshqa iloh yoʻqligiga va men Allohning Rasuli ekanligimga guvohlik berishga daʼvat qil. Agar ular senga itoat qilsalar, ularga Alloh azza va jalla har bir kecha-kunduzda besh vaqt namozni farz qilganini bildir. Agar ular bunda ham senga itoat qilsalar, ularga Alloh azza va jalla mollarida ularning boylaridan olinib, kambagʻallariga beriladigan sadaqa (zakot)ni farz qilganini bildir. Agar ular bunda ham senga itoat qilsalar, ularning mollarining sarasidan ehtiyot boʻl va mazlumning duosidan qoʻrq, chunki u bilan Alloh azza va jalla oʻrtasida hech qanday toʻsiq yoʻqdir», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ Муоз ибн Жабални Яманга юбордилар ва: «Сен китоб аҳли бўлган бир қавмга борасан. Уларни Аллоҳдан бошқа илоҳ йўқлигига ва мен Аллоҳнинг Расули эканлигимга гувоҳлик беришга даъват қил. Агар улар сенга итоат қилсалар, уларга Аллоҳ азза ва жалла ҳар бир кеча-кундузда беш вақт намозни фарз қилганини билдир. Агар улар бунда ҳам сенга итоат қилсалар, уларга Аллоҳ азза ва жалла молларида уларнинг бойларидан олиниб, камбағалларига бериладиган садақа (закот)ни фарз қилганини билдир. Агар улар бунда ҳам сенга итоат қилсалар, уларнинг молларининг сарасидан эҳтиёт бўл ва мазлумнинг дуосидан қўрқ, чунки у билан Аллоҳ азза ва жалла ўртасида ҳеч қандай тўсиқ йўқдир», дедилар.
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ، قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي فُدَيْكٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا ابْنُ أَبِي ذِئْبٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ خَالِدٍ الْقَارِظِيِّ، عَنْ إِسْمَاعِيلَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " أَلاَ أُخْبِرُكُمْ بِخَيْرِ النَّاسِ مَنْزِلاً " . قُلْنَا بَلَى يَا رَسُولَ اللَّهِ . قَالَ " رَجُلٌ آخِذٌ بِرَأْسِ فَرَسِهِ فِي سَبِيلِ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ حَتَّى يَمُوتَ أَوْ يُقْتَلَ وَأُخْبِرُكُمْ بِالَّذِي يَلِيهِ " . قُلْنَا نَعَمْ يَا رَسُولَ اللَّهِ . قَالَ " رَجُلٌ مُعْتَزِلٌ فِي شِعْبٍ يُقِيمُ الصَّلاَةَ وَيُؤْتِي الزَّكَاةَ وَيَعْتَزِلُ شُرُورَ النَّاسِ وَأُخْبِرُكُمْ بِشَرِّ النَّاسِ " . قُلْنَا نَعَمْ يَا رَسُولَ اللَّهِ . قَالَ " الَّذِي يُسْأَلُ بِاللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ وَلاَ يُعْطِي بِهِ " .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Sizlarga odamlarning martaba jihatidan eng yaxshisini aytib bermayinmi?» dedilar. Biz: «Albatta, ey Allohning Rasuli», dedik. U zot: «Alloh azza va jalla yoʻlida oʻlguncha yoki oʻldirilguncha otining boshidan ushlab turadigan kishi. Endi sizlarga undan keyingisini aytib beraymi?» dedilar. Biz: «Ha, ey Allohning Rasuli», dedik. U zot: «Bir togʻ oragʻiga chekinib, namozni toʻkis ado etadigan, zakot beradigan va odamlarning yomonligidan chetlanadigan kishi. Endi sizlarga odamlarning eng yomonini aytib beraymi?» dedilar. Biz: «Ha, ey Allohning Rasuli», dedik. U zot: «Undan Alloh azza va jalla nomi bilan soʻralsa-yu, u nomi bilan bermaydigan kishi», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Сизларга одамларнинг мартаба жиҳатидан энг яхшисини айтиб бермайинми?» дедилар. Биз: «Албатта, эй Аллоҳнинг Расули», дедик. У зот: «Аллоҳ азза ва жалла йўлида ўлгунча ёки ўлдирилгунча отининг бошидан ушлаб турадиган киши. Энди сизларга ундан кейингисини айтиб берайми?» дедилар. Биз: «Ҳа, эй Аллоҳнинг Расули», дедик. У зот: «Бир тоғ орағига чекиниб, намозни тўкис адо этадиган, закот берадиган ва одамларнинг ёмонлигидан четланадиган киши. Энди сизларга одамларнинг энг ёмонини айтиб берайми?» дедилар. Биз: «Ҳа, эй Аллоҳнинг Расули», дедик. У зот: «Ундан Аллоҳ азза ва жалла номи билан сўралса-ю, у номи билан бермайдиган киши», дедилар.
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى بْنِ عَبْدِ اللَّهِ النَّيْسَابُورِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ أَبِي مَرْيَمَ، قَالَ أَنْبَأَنَا مُوسَى بْنُ سَلَمَةَ، قَالَ حَدَّثَنِي عَبْدُ الْجَلِيلِ بْنُ حُمَيْدٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ أَبِي سِنَانٍ الدُّؤَلِيِّ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَامَ فَقَالَ " إِنَّ اللَّهَ تَعَالَى كَتَبَ عَلَيْكُمُ الْحَجَّ " . فَقَالَ الأَقْرَعُ بْنُ حَابِسٍ التَّمِيمِيُّ كُلُّ عَامٍ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَسَكَتَ فَقَالَ " لَوْ قُلْتُ نَعَمْ لَوَجَبَتْ ثُمَّ إِذًا لاَ تَسْمَعُونَ وَلاَ تُطِيعُونَ وَلَكِنَّهُ حَجَّةٌ وَاحِدَةٌ " .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ turib: «Albatta, Alloh taolo sizlarga hajni farz qildi», dedilar. Shunda al-Aqraʼ ibn Hobis at-Tamimiy: «Ey Allohning Rasuli, har yilimi?» dedi. U zot jim turdilar, soʻng: «Agar ‹ha› desam, farz boʻlib qolar edi, keyin esa siz eshitmas va itoat qilmas edingiz. Lekin u faqat bir marta hajdir», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ туриб: «Албатта, Аллоҳ таоло сизларга ҳажни фарз қилди», дедилар. Шунда ал-Ақраъ ибн Ҳобис ат-Тамимий: «Эй Аллоҳнинг Расули, ҳар йилими?» деди. У зот жим турдилар, сўнг: «Агар ‹ҳа› десам, фарз бўлиб қолар эди, кейин эса сиз эшитмас ва итоат қилмас эдингиз. Лекин у фақат бир марта ҳаждир», дедилар.
أَخْبَرَنَا أَبُو دَاوُدَ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو عَتَّابٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عَزْرَةُ بْنُ ثَابِتٍ، عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ، قَالَ قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " تَابِعُوا بَيْنَ الْحَجِّ وَالْعُمْرَةِ فَإِنَّهُمَا يَنْفِيَانِ الْفَقْرَ وَالذُّنُوبَ كَمَا يَنْفِي الْكِيرُ خَبَثَ الْحَدِيدِ " .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Haj bilan umrani ketma-ket qilinglar. Chunki ular kambagʻallik va gunohlarni xuddi bosqon temirning zangini ketkazgani kabi ketkazadi», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ҳаж билан умрани кетма-кет қилинглар. Чунки улар камбағаллик ва гуноҳларни худди босқон темирнинг зангини кетказгани каби кетказади», дедилар.
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدٌ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ أَبِي بِشْرٍ، قَالَ سَمِعْتُ سَعِيدَ بْنَ جُبَيْرٍ، يُحَدِّثُ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّ امْرَأَةً، نَذَرَتْ أَنْ تَحُجَّ، فَمَاتَتْ فَأَتَى أَخُوهَا النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَسَأَلَهُ عَنْ ذَلِكَ فَقَالَ " أَرَأَيْتَ لَوْ كَانَ عَلَى أُخْتِكَ دَيْنٌ أَكُنْتَ قَاضِيَهُ " . قَالَ نَعَمْ . قَالَ " فَاقْضُوا اللَّهَ فَهُوَ أَحَقُّ بِالْوَفَاءِ " .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, bir ayol haj qilishga nazr qilgan edi, soʻng vafot etdi. Uning akasi Nabiy ﷺ huzuriga kelib, bu haqda soʻradi. U zot: «Agar opangning zimmasida qarz boʻlganida, uni ado etarmiding?» dedilar. U: «Ha», dedi. U zot: «Bas, Allohning haqqini ado etinglar, zero U ado etilishga haqliroqdir», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, бир аёл ҳаж қилишга назр қилган эди, сўнг вафот этди. Унинг акаси Набий ﷺ ҳузурига келиб, бу ҳақда сўради. У зот: «Агар опангнинг зиммасида қарз бўлганида, уни адо этармидинг?» дедилар. У: «Ҳа», деди. У зот: «Бас, Аллоҳнинг ҳаққини адо этинглар, зеро У адо этилишга ҳақлироқдир», дедилар.
أَخْبَرَنَا عِمْرَانُ بْنُ مُوسَى، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَارِثِ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو التَّيَّاحِ، قَالَ حَدَّثَنِي مُوسَى بْنُ سَلَمَةَ الْهُذَلِيُّ، أَنَّ ابْنَ عَبَّاسٍ، قَالَ أَمَرَتِ امْرَأَةُ سِنَانَ بْنِ سَلَمَةَ الْجُهَنِيِّ أَنْ يَسْأَلَ، رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنَّ أُمَّهَا مَاتَتْ وَلَمْ تَحُجَّ أَفَيُجْزِئُ عَنْ أُمِّهَا أَنْ تَحُجَّ عَنْهَا قَالَ " نَعَمْ لَوْ كَانَ عَلَى أُمِّهَا دَيْنٌ فَقَضَتْهُ عَنْهَا أَلَمْ يَكُنْ يُجْزِئُ عَنْهَا فَلْتَحُجَّ عَنْ أُمِّهَا " .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Sinon ibn Salama al-Juhaniyning ayoli Rasululloh ﷺdan soʻrashni buyurdi: onasi haj qilmasdan vafot etgan boʻlsa, uning oʻrniga haj qilinsa, onasi tarafidan kifoya boʻladimi? U zot: «Ha. Agar onasining zimmasida qarz boʻlib, uni oʻrniga toʻlab qoʻysa, u tarafidan kifoya boʻlmasmidi? Bas, onasi oʻrniga haj qilsin», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Синон ибн Салама ал-Жуҳанийнинг аёли Расулуллоҳ ﷺдан сўрашни буюрди: онаси ҳаж қилмасдан вафот этган бўлса, унинг ўрнига ҳаж қилинса, онаси тарафидан кифоя бўладими? У зот: «Ҳа. Агар онасининг зиммасида қарз бўлиб, уни ўрнига тўлаб қўйса, у тарафидан кифоя бўлмасмиди? Бас, онаси ўрнига ҳаж қилсин», дедилар.
أَخْبَرَنِي عُثْمَانُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حَكِيمٍ الأَوْدِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا حُمَيْدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الرُّؤَاسِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ، عَنْ أَيُّوبَ السَّخْتِيَانِيِّ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ يَسَارٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّ امْرَأَةً، سَأَلَتِ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم عَنْ أَبِيهَا مَاتَ وَلَمْ يَحُجَّ قَالَ " حُجِّي عَنْ أَبِيكِ " .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, bir ayol Nabiy ﷺdan haj qilmasdan vafot etgan otasi haqida soʻradi. U zot: «Otang oʻrniga haj qil», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, бир аёл Набий ﷺдан ҳаж қилмасдан вафот этган отаси ҳақида сўради. У зот: «Отанг ўрнига ҳаж қил», дедилар.
أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ يَسَارٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّ امْرَأَةً، مِنْ خَثْعَمَ سَأَلَتِ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم غَدَاةَ جَمْعٍ فَقَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَرِيضَةُ اللَّهِ فِي الْحَجِّ عَلَى عِبَادِهِ أَدْرَكَتْ أَبِي شَيْخًا كَبِيرًا لاَ يَسْتَمْسِكُ عَلَى الرَّحْلِ أَفَأَحُجُّ عَنْهُ قَالَ " نَعَمْ " .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Xasʼam qabilasidan boʻlgan bir ayol Jamʼ (Muzdalifa) tongida Nabiy ﷺdan soʻradi: «Yo Rasululloh, Allohning haj toʻgʻrisidagi farzi bandalari zimmasiga tushib, otam esa ulgʻayib qolgan, ulovda oʻzini tuta olmaydigan chol boʻlib qoldi. Uning oʻrniga haj qila olamanmi?» U zot: «Ha», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Хасъам қабиласидан бўлган бир аёл Жамъ (Муздалифа) тонгида Набий ﷺдан сўради: «Ё Расулуллоҳ, Аллоҳнинг ҳаж тўғрисидаги фарзи бандалари зиммасига тушиб, отам эса улғайиб қолган, уловда ўзини тута олмайдиган чол бўлиб қолди. Унинг ўрнига ҳаж қила оламанми?» У зот: «Ҳа», дедилар.
أَخْبَرَنَا أَبُو عَاصِمٍ، خُشَيْشُ بْنُ أَصْرَمَ النَّسَائِيُّ عَنْ عَبْدِ الرَّزَّاقِ، قَالَ أَنْبَأَنَا مَعْمَرٌ، عَنِ الْحَكَمِ بْنِ أَبَانَ، عَنْ عِكْرِمَةَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ قَالَ رَجُلٌ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ أَبِي مَاتَ وَلَمْ يَحُجَّ أَفَأَحُجُّ عَنْهُ قَالَ " أَرَأَيْتَ لَوْ كَانَ عَلَى أَبِيكَ دَيْنٌ أَكُنْتَ قَاضِيَهُ " . قَالَ نَعَمْ . قَالَ " فَدَيْنُ اللَّهِ أَحَقُّ " .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Bir kishi: «Yo Rasululloh, otam haj qilmasdan vafot etdi, uning oʻrniga haj qilaymi?» dedi. U zot: «Aytchi, agar otangning zimmasida qarz boʻlsa, uni toʻlarmiding?» dedilar. U kishi: «Ha», dedi. U zot: «Allohning qarzi toʻlanishga haqliroqdir», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Бир киши: «Ё Расулуллоҳ, отам ҳаж қилмасдан вафот этди, унинг ўрнига ҳаж қилайми?» деди. У зот: «Айтчи, агар отангнинг зиммасида қарз бўлса, уни тўлармидинг?» дедилар. У киши: «Ҳа», деди. У зот: «Аллоҳнинг қарзи тўланишга ҳақлироқдир», дедилар.
أَخْبَرَنَا مُجَاهِدُ بْنُ مُوسَى، عَنْ هُشَيْمٍ، عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ يَسَارٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّ رَجُلاً، سَأَلَ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم أَنَّ أَبِي أَدْرَكَهُ الْحَجُّ وَهُوَ شَيْخٌ كَبِيرٌ لاَ يَثْبُتُ عَلَى رَاحِلَتِهِ فَإِنْ شَدَدْتُهُ خَشِيتُ أَنْ يَمُوتَ أَفَأَحُجُّ عَنْهُ قَالَ " أَرَأَيْتَ لَوْ كَانَ عَلَيْهِ دَيْنٌ فَقَضَيْتَهُ أَكَانَ مُجْزِئًا " . قَالَ نَعَمْ . قَالَ " فَحُجَّ عَنْ أَبِيكَ " .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, bir kishi Nabiy ﷺdan soʻradi: «Otamga haj yetib keldi, u esa ulovida oʻzini tuta olmaydigan chol boʻlib qoldi. Uni bogʻlab qoʻysam, oʻlib qolishidan qoʻrqaman. Uning oʻrniga haj qilaymi?» U zot: «Aytchi, agar uning zimmasida qarz boʻlib, uni toʻlab qoʻysang, kifoya boʻlarmidi?» dedilar. U: «Ha», dedi. U zot: «Bas, otang oʻrniga haj qil», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, бир киши Набий ﷺдан сўради: «Отамга ҳаж етиб келди, у эса уловида ўзини тута олмайдиган чол бўлиб қолди. Уни боғлаб қўйсам, ўлиб қолишидан қўрқаман. Унинг ўрнига ҳаж қилайми?» У зот: «Айтчи, агар унинг зиммасида қарз бўлиб, уни тўлаб қўйсанг, кифоя бўлармиди?» дедилар. У: «Ҳа», деди. У зот: «Бас, отанг ўрнига ҳаж қил», дедилар.
أَخْبَرَنَا أَبُو دَاوُدَ، قَالَ حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبِي، عَنْ صَالِحِ بْنِ كَيْسَانَ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، أَنَّ سُلَيْمَانَ بْنَ يَسَارٍ، أَخْبَرَهُ أَنَّ ابْنَ عَبَّاسٍ أَخْبَرَهُ أَنَّ امْرَأَةً مِنْ خَثْعَمَ اسْتَفْتَتْ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي حَجَّةِ الْوَدَاعِ وَالْفَضْلُ بْنُ عَبَّاسٍ رَدِيفُ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ فَرِيضَةَ اللَّهِ فِي الْحَجِّ عَلَى عِبَادِهِ أَدْرَكَتْ أَبِي شَيْخًا كَبِيرًا لاَ يَسْتَوِي عَلَى الرَّاحِلَةِ فَهَلْ يَقْضِي عَنْهُ أَنْ أَحُجَّ عَنْهُ فَقَالَ لَهَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " نَعَمْ " . فَأَخَذَ الْفَضْلُ بْنُ عَبَّاسٍ يَلْتَفِتُ إِلَيْهَا وَكَانَتِ امْرَأَةً حَسْنَاءَ وَأَخَذَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم الْفَضْلَ فَحَوَّلَ وَجْهَهُ مِنَ الشِّقِّ الآخَرِ .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Xasʼamdan bir ayol Vidolashuv hajida Rasululloh ﷺdan fatvo soʻradi, Fazl ibn Abbos esa Rasululloh ﷺning ortlarida ulovda mingashib borar edi. Ayol: «Yo Rasululloh, Allohning haj toʻgʻrisidagi farzi bandalari zimmasiga tushib, otam esa ulovda oʻzini tuta olmaydigan chol boʻlib qoldi. Men uning oʻrniga haj qilsam, u tarafidan oʻtaladimi?» dedi. Rasululloh ﷺ unga: «Ha», dedilar. Fazl ibn Abbos unga qaray boshladi, u chiroyli ayol edi. Rasululloh ﷺ Fazlni ushlab, yuzini boshqa tomonga burib qoʻydilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Хасъамдан бир аёл Видолашув ҳажида Расулуллоҳ ﷺдан фатво сўради, Фазл ибн Аббос эса Расулуллоҳ ﷺнинг ортларида уловда мингашиб борар эди. Аёл: «Ё Расулуллоҳ, Аллоҳнинг ҳаж тўғрисидаги фарзи бандалари зиммасига тушиб, отам эса уловда ўзини тута олмайдиган чол бўлиб қолди. Мен унинг ўрнига ҳаж қилсам, у тарафидан ўталадими?» деди. Расулуллоҳ ﷺ унга: «Ҳа», дедилар. Фазл ибн Аббос унга қарай бошлади, у чиройли аёл эди. Расулуллоҳ ﷺ Фазлни ушлаб, юзини бошқа томонга буриб қўйдилар.
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عُقْبَةَ، عَنْ كُرَيْبٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّ امْرَأَةً، رَفَعَتْ صَبِيًّا لَهَا إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَلِهَذَا حَجٌّ قَالَ " نَعَمْ وَلَكِ أَجْرٌ " .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, bir ayol oʻzining chaqalogʻini Rasululloh ﷺga koʻtarib: «Yo Rasululloh, shu bolaga ham haj bormi?» dedi. U zot: «Ha, senga esa ajr bordir», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, бир аёл ўзининг чақалоғини Расулуллоҳ ﷺга кўтариб: «Ё Расулуллоҳ, шу болага ҳам ҳаж борми?» деди. У зот: «Ҳа, сенга эса ажр бордир», дедилар.
أَخْبَرَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلاَنَ، قَالَ حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ السَّرِيِّ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عُقْبَةَ، عَنْ كُرَيْبٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ رَفَعَتِ امْرَأَةٌ صَبِيًّا لَهَا مِنْ هَوْدَجٍ فَقَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَلِهَذَا حَجٌّ قَالَ " نَعَمْ وَلَكِ أَجْرٌ " .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Bir ayol oʻzining chaqalogʻini kajavadan koʻtarib: «Yo Rasululloh, shu bolaga ham haj bormi?» dedi. U zot: «Ha, senga esa ajr bordir», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Бир аёл ўзининг чақалоғини кажавадан кўтариб: «Ё Расулуллоҳ, шу болага ҳам ҳаж борми?» деди. У зот: «Ҳа, сенга эса ажр бордир», дедилар.
أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ مَنْصُورٍ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو نُعَيْمٍ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ عُقْبَةَ، عَنْ كُرَيْبٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ رَفَعَتِ امْرَأَةٌ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم صَبِيًّا فَقَالَتْ أَلِهَذَا حَجٌّ قَالَ " نَعَمْ وَلَكِ أَجْرٌ " .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Bir ayol Nabiy ﷺga bir chaqaloqni koʻtarib: «Bunga ham haj boʻladimi?» dedi. U zot: «Ha, senga esa ajr bor», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Бир аёл Набий ﷺга бир чақалоқни кўтариб: «Бунга ҳам ҳаж бўладими?» деди. У зот: «Ҳа, сенга эса ажр бор», дедилар.
أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، قَالَ حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ عُقْبَةَ، ح وَحَدَّثَنَا الْحَارِثُ بْنُ مِسْكِينٍ، قِرَاءَةً عَلَيْهِ وَأَنَا أَسْمَعُ، - وَاللَّفْظُ لَهُ - عَنْ سُفْيَانَ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ عُقْبَةَ، عَنْ كُرَيْبٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ صَدَرَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَلَمَّا كَانَ بِالرَّوْحَاءِ لَقِيَ قَوْمًا فَقَالَ " مَنْ أَنْتُمْ " . قَالُوا الْمُسْلِمُونَ . قَالُوا مَنْ أَنْتُمْ قَالُوا رَسُولُ اللَّهِ . قَالَ فَأَخْرَجَتِ امْرَأَةٌ صَبِيًّا مِنَ الْمِحَفَّةِ فَقَالَتْ أَلِهَذَا حَجٌّ قَالَ " نَعَمْ وَلَكِ أَجْرٌ " .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ yoʻlga chiqdilar. Ravhoga yetganlarida bir qavm bilan uchrashib: «Sizlar kimsizlar?» dedilar. Ular: «Musulmonlarmiz», dedilar. Ular: «Sizlar kimsizlar?» dedilar. Ular: «Rasululloh», dedilar. Shunda bir ayol mahfa ichidan bir chaqaloqni chiqarib: «Bunga ham haj boʻladimi?» dedi. U zot: «Ha, senga esa ajr bor», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ йўлга чиқдилар. Равҳога етганларида бир қавм билан учрашиб: «Сизлар кимсизлар?» дедилар. Улар: «Мусулмонлармиз», дедилар. Улар: «Сизлар кимсизлар?» дедилар. Улар: «Расулуллоҳ», дедилар. Шунда бир аёл маҳфа ичидан бир чақалоқни чиқариб: «Бунга ҳам ҳаж бўладими?» деди. У зот: «Ҳа, сенга эса ажр бор», дедилар.
أَخْبَرَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ دَاوُدَ بْنِ حَمَّادِ بْنِ سَعْدٍ ابْنُ أَخِي، رِشْدِينَ بْنِ سَعْدٍ أَبُو الرَّبِيعِ وَالْحَارِثُ بْنُ مِسْكِينٍ قِرَاءَةً عَلَيْهِ وَأَنَا أَسْمَعُ، عَنِ ابْنِ وَهْبٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ عُقْبَةَ، عَنْ كُرَيْبٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مَرَّ بِامْرَأَةٍ وَهِيَ فِي خِدْرِهَا مَعَهَا صَبِيٌّ فَقَالَتْ أَلِهَذَا حَجٌّ قَالَ " نَعَمْ وَلَكِ أَجْرٌ " .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ oʻz parda ichida oʻtirgan, yonida chaqalogʻi bor bir ayolning yonidan oʻtdilar. Ayol: «Bunga ham haj boʻladimi?» dedi. U zot: «Ha, senga esa ajr bor», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ ўз парда ичида ўтирган, ёнида чақалоғи бор бир аёлнинг ёнидан ўтдилар. Аёл: «Бунга ҳам ҳаж бўладими?» деди. У зот: «Ҳа, сенга эса ажр бор», дедилар.
أَخْبَرَنَا الرَّبِيعُ بْنُ سُلَيْمَانَ، صَاحِبُ الشَّافِعِيِّ قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ حَسَّانَ، قَالَ حَدَّثَنَا وُهَيْبٌ، وَحَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ طَاوُسٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَقَّتَ لأَهْلِ الْمَدِينَةِ ذَا الْحُلَيْفَةِ وَلأَهْلِ الشَّامِ الْجُحْفَةَ وَلأَهْلِ نَجْدٍ قَرْنًا وَلأَهْلِ الْيَمَنِ يَلَمْلَمَ وَقَالَ " هُنَّ لَهُنَّ وَلِكُلِّ آتٍ أَتَى عَلَيْهِنَّ مِنْ غَيْرِهِنَّ فَمَنْ كَانَ أَهْلُهُ دُونَ الْمِيقَاتِ حَيْثُ يُنْشِئُ حَتَّى يَأْتِيَ ذَلِكَ عَلَى أَهْلِ مَكَّةَ " .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Madina ahli uchun Zulhulayfani, Shom ahli uchun Juhfani, Najd ahli uchun Qarnni, Yaman ahli uchun Yalamlamni miyqot qilib belgiladilar va: «Bular ular uchun va ularning ahlidan boʻlmasa-da, ularga kelgan har bir kishi uchundir. Kimning uyi miyqotdan berida boʻlsa, u oʻzi yoʻlga chiqqan joyidan ehromga kiraveradi, hatto Makka ahliga ham shunday joriydir», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Мадина аҳли учун Зулҳулайфани, Шом аҳли учун Жуҳфани, Нажд аҳли учун Қарнни, Яман аҳли учун Яламламни мийқот қилиб белгиладилар ва: «Булар улар учун ва уларнинг аҳлидан бўлмаса-да, уларга келган ҳар бир киши учундир. Кимнинг уйи мийқотдан берида бўлса, у ўзи йўлга чиққан жойидан эҳромга кираверади, ҳатто Макка аҳлига ҳам шундай жорийдир», дедилар.
أَخْبَرَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ الدَّوْرَقِيُّ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ جَعْفَرٍ، قَالَ حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ، قَالَ أَخْبَرَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ طَاوُسٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ وَقَّتَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لأَهْلِ الْمَدِينَةِ ذَا الْحُلَيْفَةِ وَلأَهْلِ الشَّامِ الْجُحْفَةَ وَلأَهْلِ نَجْدٍ قَرْنًا وَلأَهْلِ الْيَمَنِ يَلَمْلَمَ قَالَ " هُنَّ لَهُمْ وَلِمَنْ أَتَى عَلَيْهِنَّ مِمَّنْ سِوَاهُنَّ لِمَنْ أَرَادَ الْحَجَّ وَالْعُمْرَةَ وَمَنْ كَانَ دُونَ ذَلِكَ مِنْ حَيْثُ بَدَأَ حَتَّى يَبْلُغَ ذَلِكَ أَهْلَ مَكَّةَ " .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Madina ahli uchun Zulhulayfani, Shom ahli uchun Juhfani, Najd ahli uchun Qarnni, Yaman ahli uchun Yalamlamni miyqot qilib belgiladilar va: «Bular ular uchun va ularning ahlidan boʻlmagan holda ularga kelgan, haj hamda umra qilishni istagan kishilar uchundir. Kim undan berida boʻlsa, oʻzi yoʻlga chiqqan joyidan ehromga kiradi, hatto Makka ahliga ham shunday joriydir», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Мадина аҳли учун Зулҳулайфани, Шом аҳли учун Жуҳфани, Нажд аҳли учун Қарнни, Яман аҳли учун Яламламни мийқот қилиб белгиладилар ва: «Булар улар учун ва уларнинг аҳлидан бўлмаган ҳолда уларга келган, ҳаж ҳамда умра қилишни истаган кишилар учундир. Ким ундан берида бўлса, ўзи йўлга чиққан жойидан эҳромга киради, ҳатто Макка аҳлига ҳам шундай жорийдир», дедилар.
أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، عَنْ عَمْرٍو، عَنْ طَاوُسٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم وَقَّتَ لأَهْلِ الْمَدِينَةِ ذَا الْحُلَيْفَةِ وَلأَهْلِ الشَّامِ الْجُحْفَةَ وَلأَهْلِ الْيَمَنِ يَلَمْلَمَ وَلأَهْلِ نَجْدٍ قَرْنًا فَهُنَّ لَهُمْ وَلِمَنْ أَتَى عَلَيْهِنَّ مِنْ غَيْرِ أَهْلِهِنَّ مِمَّنْ كَانَ يُرِيدُ الْحَجَّ وَالْعُمْرَةَ فَمَنْ كَانَ دُونَهُنَّ فَمِنْ أَهْلِهِ حَتَّى أَنَّ أَهْلَ مَكَّةَ يُهِلُّونَ مِنْهَا .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ Madina ahli uchun Zulhulayfani, Shom ahli uchun Juhfani, Yaman ahli uchun Yalamlamni, Najd ahli uchun Qarnni miyqot qilib belgiladilar. Bular ular uchun va ularning ahlidan boʻlmagan holda ularga kelgan, haj hamda umra qilishni istagan kishilar uchundir. Kim undan berida boʻlsa, oʻz uyidan ehromga kiradi, hatto Makka ahli ham oʻsha yerdan ehromga kiradilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ Мадина аҳли учун Зулҳулайфани, Шом аҳли учун Жуҳфани, Яман аҳли учун Яламламни, Нажд аҳли учун Қарнни мийқот қилиб белгиладилар. Булар улар учун ва уларнинг аҳлидан бўлмаган ҳолда уларга келган, ҳаж ҳамда умра қилишни истаган кишилар учундир. Ким ундан берида бўлса, ўз уйидан эҳромга киради, ҳатто Макка аҳли ҳам ўша ердан эҳромга кирадилар.
أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، عَنْ عَمْرٍو، عَنْ جَابِرِ بْنِ زَيْدٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ سَمِعْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يَخْطُبُ وَهُوَ يَقُولُ " السَّرَاوِيلُ لِمَنْ لاَ يَجِدُ الإِزَارَ وَالْخُفَّيْنِ لِمَنْ لاَ يَجِدُ النَّعْلَيْنِ " . لِلْمُحْرِمِ .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Men Nabiy ﷺni xutba qilayotgan holda: «Izor topolmagan kishi uchun ishton, kavush topolmagan kishi uchun ikki mahsi ehromdagi kishiga ruxsatdir», deb aytayotganlarini eshitdim.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Мен Набий ﷺни хутба қилаётган ҳолда: «Изор тополмаган киши учун иштон, кавуш тополмаган киши учун икки маҳси эҳромдаги кишига рухсатдир», деб айтаётганларини эшитдим.
أَخْبَرَنِي أَيُّوبُ بْنُ مُحَمَّدٍ الْوَزَّانُ، قَالَ حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، عَنْ أَيُّوبَ، عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ، عَنْ جَابِرِ بْنِ زَيْدٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " مَنْ لَمْ يَجِدْ إِزَارًا فَلْيَلْبَسْ سَرَاوِيلَ وَمَنْ لَمْ يَجِدْ نَعْلَيْنِ فَلْيَلْبَسْ خُفَّيْنِ " .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺni: «Kim izor topolmasa, ishton kiysin, kim kavush topolmasa, mahsi kiysin», deb aytayotganlarini eshitdim.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺни: «Ким изор тополмаса, иштон кийсин, ким кавуш тополмаса, маҳси кийсин», деб айтаётганларини эшитдим.
أَخْبَرَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ مَسْعُودٍ، قَالَ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا أَيُّوبُ، عَنْ عَمْرٍو، عَنْ جَابِرِ بْنِ زَيْدٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " إِذَا لَمْ يَجِدْ إِزَارًا فَلْيَلْبَسِ السَّرَاوِيلَ وَإِذَا لَمْ يَجِدِ النَّعْلَيْنِ فَلْيَلْبَسِ الْخُفَّيْنِ وَلْيَقْطَعْهُمَا أَسْفَلَ مِنَ الْكَعْبَيْنِ " .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺning: «Kimda kishi izor topmasa, ishton kiysin. Kavsh topmasa, mahsi kiysin va uni toʻpiqdan pastroq qilib kessin», deganlarini eshitdim.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺнинг: «Кимда киши изор топмаса, иштон кийсин. Кавш топмаса, маҳси кийсин ва уни тўпиқдан пастроқ қилиб кессин», деганларини эшитдим.
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدٌ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، قَالَ سَمِعْتُ أَبَا بِشْرٍ، يُحَدِّثُ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّ رَجُلاً، وَقَعَ عَنْ رَاحِلَتِهِ، فَأَقْعَصَتْهُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " اغْسِلُوهُ بِمَاءٍ وَسِدْرٍ وَيُكَفَّنُ فِي ثَوْبَيْنِ خَارِجًا رَأْسُهُ وَوَجْهُهُ فَإِنَّهُ يُبْعَثُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ مُلَبِّيًا " .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Bir kishi ulovidan yiqilib, (ulov) uni oʻldirib qoʻydi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Uni suv va sidr (kunor bargi) bilan yuvinglar, ikki kiyimga, boshi va yuzini ochiq qoldirib kafanlanglar, chunki u qiyomat kuni talbiya aytgan holida qayta tiriltiriladi», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Бир киши уловидан йиқилиб, (улов) уни ўлдириб қўйди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Уни сув ва сидр (кунор барги) билан ювинглар, икки кийимга, боши ва юзини очиқ қолдириб кафанланглар, чунки у қиёмат куни талбия айтган ҳолида қайта тирилтирилади», дедилар.
أَخْبَرَنَا عَبْدَةُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الصَّفَّارُ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو دَاوُدَ، - يَعْنِي الْحَفَرِيَّ - عَنْ سُفْيَانَ، عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ مَاتَ رَجُلٌ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " اغْسِلُوهُ بِمَاءٍ وَسِدْرٍ وَكَفِّنُوهُ فِي ثِيَابِهِ وَلاَ تُخَمِّرُوا وَجْهَهُ وَرَأْسَهُ فَإِنَّهُ يُبْعَثُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ مُلَبِّيًا " .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Bir kishi vafot etdi. Shunda Nabiy ﷺ: «Uni suv va sidr (kunor bargi) bilan yuvinglar, kiyimlariga kafanlanglar, yuzi va boshini yopmanglar, chunki u qiyomat kuni talbiya aytgan holida qayta tiriltiriladi», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Бир киши вафот этди. Шунда Набий ﷺ: «Уни сув ва сидр (кунор барги) билан ювинглар, кийимларига кафанланглар, юзи ва бошини ёпманглар, чунки у қиёмат куни талбия айтган ҳолида қайта тирилтирилади», дедилар.
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَلِيِّ بْنِ الْحَسَنِ بْنِ شَقِيقٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا أَبِي قَالَ، أَنْبَأَنَا أَبُو حَمْزَةَ، عَنْ مُطَرِّفٍ، عَنْ سَلَمَةَ بْنِ كُهَيْلٍ، عَنْ طَاوُسٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ سَمِعْتُ عُمَرَ، يَقُولُ وَاللَّهِ إِنِّي لأَنْهَاكُمْ عَنِ الْمُتْعَةِ، وَإِنَّهَا، لَفِي كِتَابِ اللَّهِ وَلَقَدْ فَعَلَهَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَعْنِي الْعُمْرَةَ فِي الْحَجِّ .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Men Umarning shunday deganini eshitdim: ‹Vallohi, men sizlarni tamattuʼdan qaytaraman, holbuki u Allohning Kitobida bordir va Rasululloh ﷺ buni qilganlar›, yaʼni hajdagi umrani nazarda tutdi.»Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Мен Умарнинг шундай деганини эшитдим: ‹Валлоҳи, мен сизларни таматтуъдан қайтараман, ҳолбуки у Аллоҳнинг Китобида бордир ва Расулуллоҳ ﷺ буни қилганлар›, яъни ҳаждаги умрани назарда тутди.»
أَخْبَرَنِي عِمْرَانُ بْنُ يَزِيدَ، قَالَ أَنْبَأَنَا شُعَيْبٌ، قَالَ أَنْبَأَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا أَبُو الزُّبَيْرِ، أَنَّهُ سَمِعَ طَاوُسًا، وَعِكْرِمَةَ، يُخْبِرَانِ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ جَاءَتْ ضُبَاعَةُ بِنْتُ الزُّبَيْرِ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي امْرَأَةٌ ثَقِيلَةٌ وَإِنِّي أُرِيدُ الْحَجَّ فَكَيْفَ تَأْمُرُنِي أَنْ أُهِلَّ قَالَ " أَهِلِّي وَاشْتَرِطِي إِنَّ مَحِلِّي حَيْثُ حَبَسْتَنِي " .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Zuboʻa bint Zubayr Rasululloh ﷺ huzuriga kelib: «Ey Rasululloh, men vazmin ayolman va haj qilmoqchiman, menga qanday talbiya aytishni buyurasiz?» dedi. U zot: «Talbiya ayt va: ‹Meni toʻxtatgan joyingda ehromdan chiqaman› deb shart qoʻy», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Зубўа бинт Зубайр Расулуллоҳ ﷺ ҳузурига келиб: «Эй Расулуллоҳ, мен вазмин аёлман ва ҳаж қилмоқчиман, менга қандай талбия айтишни буюрасиз?» деди. У зот: «Талбия айт ва: ‹Мени тўхтатган жойингда эҳромдан чиқаман› деб шарт қўй», дедилар.
أَخْبَرَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، قَالَ أَنْبَأَنَا مَعْمَرٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ عُرْوَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، وَعَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ دَخَلَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَلَى ضُبَاعَةَ فَقَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي شَاكِيَةٌ وَإِنِّي أُرِيدُ الْحَجَّ . فَقَالَ لَهَا النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " حُجِّي وَاشْتَرِطِي إِنَّ مَحِلِّي حَيْثُ تَحْبِسُنِي " . قَالَ إِسْحَاقُ قُلْتُ لِعَبْدِ الرَّزَّاقِ كِلاَهُمَا عَنْ عَائِشَةَ هِشَامٌ وَالزُّهْرِيُّ قَالَ نَعَمْ . قَالَ أَبُو عَبْدِ الرَّحْمَنِ لاَ أَعْلَمُ أَحَدًا أَسْنَدَ هَذَا الْحَدِيثَ عَنِ الزُّهْرِيِّ غَيْرَ مَعْمَرٍ وَاللَّهُ سُبْحَانَهُ وَتَعَالَى أَعْلَمُ .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Zuboʻaning oldiga kirdilar, u: «Ey Rasululloh, men kasalvandman va haj qilmoqchiman», dedi. Shunda Nabiy ﷺ unga: «Haj qil va: ‹Meni toʻxtatgan joyingda ehromdan chiqaman› deb shart qoʻy», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Зубўанинг олдига кирдилар, у: «Эй Расулуллоҳ, мен касалвандман ва ҳаж қилмоқчиман», деди. Шунда Набий ﷺ унга: «Ҳаж қил ва: ‹Мени тўхтатган жойингда эҳромдан чиқаман› деб шарт қўй», дедилар.
أَخْبَرَنَا عَبْدُ الأَعْلَى بْنُ وَاصِلِ بْنِ عَبْدِ الأَعْلَى، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ، عَنْ وُهَيْبِ بْنِ خَالِدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ طَاوُسٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ كَانُوا يُرَوْنَ أَنَّ الْعُمْرَةَ، فِي أَشْهُرِ الْحَجِّ مِنْ أَفْجَرِ الْفُجُورِ فِي الأَرْضِ وَيَجْعَلُونَ الْمُحَرَّمَ صَفَرَ وَيَقُولُونَ إِذَا بَرَأَ الدَّبَرْ وَعَفَا الْوَبَرْ وَانْسَلَخَ صَفَرْ - أَوْ قَالَ دَخَلَ صَفَرْ - فَقَدْ حَلَّتِ الْعُمْرَةُ لِمَنِ اعْتَمَرْ فَقَدِمَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم وَأَصْحَابُهُ صَبِيحَةَ رَابِعَةٍ مُهِلِّينَ بِالْحَجِّ فَأَمَرَهُمْ أَنْ يَجْعَلُوهَا عُمْرَةً فَتَعَاظَمَ ذَلِكَ عِنْدَهُمْ فَقَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ أَىُّ الْحِلِّ قَالَ " الْحِلُّ كُلُّهُ " .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Ular haj oylarida umra qilishni yer yuzidagi eng ogʻir gunohlardan deb bilardilar va Muharramni Safar deb atardilar. Ular: «Tuyalarning ustidagi yaralar bitib, junlari qaytib oʻsib, Safar chiqib ketsa (yoki: Safar kirsa), umra qilmoqchi boʻlgan kishi uchun umra halol boʻladi», deyishardi. Nabiy ﷺ va sahobalari toʻrtinchi kun tongida hajga ihrom bogʻlagan holda kelishdi. U zot ularga hajni umraga aylantirishni buyurdilar. Bu ularga ogʻir tuyuldi. Ular: «Yo Rasululloh, qaysi halollik (bilan halollanamiz)?» dedilar. U zot: «Toʻliq halollik», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Улар ҳаж ойларида умра қилишни ер юзидаги энг оғир гуноҳлардан деб билардилар ва Муҳаррамни Сафар деб атардилар. Улар: «Туяларнинг устидаги яралар битиб, жунлари қайтиб ўсиб, Сафар чиқиб кетса (ёки: Сафар кирса), умра қилмоқчи бўлган киши учун умра ҳалол бўлади», дейишарди. Набий ﷺ ва саҳобалари тўртинчи кун тонгида ҳажга иҳром боғлаган ҳолда келишди. У зот уларга ҳажни умрага айлантиришни буюрдилар. Бу уларга оғир туюлди. Улар: «Ё Расулуллоҳ, қайси ҳалоллик (билан ҳалолланамиз)?» дедилар. У зот: «Тўлиқ ҳалоллик», дедилар.
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدٌ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ مُسْلِمٍ، - وَهُوَ الْقُرِّيُّ - قَالَ سَمِعْتُ ابْنَ عَبَّاسٍ، يَقُولُ أَهَلَّ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِالْعُمْرَةِ وَأَهَلَّ أَصْحَابُهُ بِالْحَجِّ وَأَمَرَ مَنْ لَمْ يَكُنْ مَعَهُ الْهَدْىُ أَنْ يَحِلَّ وَكَانَ فِيمَنْ لَمْ يَكُنْ مَعَهُ الْهَدْىُ طَلْحَةُ بْنُ عُبَيْدِ اللَّهِ وَرَجُلٌ آخَرُ فَأَحَلاَّ .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ umraga ihrom bogʻladilar, sahobalari esa hajga ihrom bogʻlashdi. U zot oʻzi bilan hadiy boʻlmagan kishilarga ihromdan chiqishni buyurdilar. Oʻzi bilan hadiy boʻlmaganlar orasida Talha ibn Ubaydulloh va yana bir kishi bor edi, ular ihromdan chiqishdi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ умрага иҳром боғладилар, саҳобалари эса ҳажга иҳром боғлашди. У зот ўзи билан ҳадий бўлмаган кишиларга иҳромдан чиқишни буюрдилар. Ўзи билан ҳадий бўлмаганлар орасида Талҳа ибн Убайдуллоҳ ва яна бир киши бор эди, улар иҳромдан чиқишди.
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدٌ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنِ الْحَكَمِ، عَنْ مُجَاهِدٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " هَذِهِ عُمْرَةٌ اسْتَمْتَعْنَاهَا فَمَنْ لَمْ يَكُنْ عِنْدَهُ هَدْىٌ فَلْيَحِلَّ الْحِلَّ كُلَّهُ فَقَدْ دَخَلَتِ الْعُمْرَةُ فِي الْحَجِّ " .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Bu bir umradirki, biz undan foydalandik. Kimning yonida hadyi (qurbonlik) boʻlmasa, u ihromdan butunlay chiqsin. Endi umra hajga kirdi», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Бу бир умрадирки, биз ундан фойдаландик. Кимнинг ёнида ҳадйи (қурбонлик) бўлмаса, у иҳромдан бутунлай чиқсин. Энди умра ҳажга кирди», дедилар.
أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ سُلَيْمَانَ، قَالَ حَدَّثَنَا عَفَّانُ، قَالَ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ، قَالَ أَنْبَأَنَا قَيْسُ بْنُ سَعْدٍ، عَنْ عَطَاءٍ، أَنَّ ابْنَ عَبَّاسٍ، قَالَ لِزَيْدِ بْنِ أَرْقَمَ مَا عَلِمْتَ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم أُهْدِيَ لَهُ عُضْوُ صَيْدٍ وَهُوَ مُحْرِمٌ فَلَمْ يَقْبَلْهُ قَالَ نَعَمْ .
Ato (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadiki, Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) Zayd ibn Arqamga: «Nabiy ﷺga ihromda boʻlganlarida bir ov aʼzosi hadya qilingani va u zot uni qabul qilmaganlarini bilasanmi?» dedi. U: «Ha», dedi.Ато (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинадики, Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) Зайд ибн Арқамга: «Набий ﷺга иҳромда бўлганларида бир ов аъзоси ҳадя қилингани ва у зот уни қабул қилмаганларини биласанми?» деди. У: «Ҳа», деди.
أَخْبَرَنِي عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ، قَالَ سَمِعْتُ يَحْيَى، وَسَمِعْتُ أَبَا عَاصِمٍ، قَالاَ حَدَّثَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي الْحَسَنُ بْنُ مُسْلِمٍ، عَنْ طَاوُسٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ قَدِمَ زَيْدُ بْنُ أَرْقَمَ فَقَالَ لَهُ ابْنُ عَبَّاسٍ يَسْتَذْكِرُهُ كَيْفَ أَخْبَرْتَنِي عَنْ لَحْمِ، صَيْدٍ أُهْدِيَ لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَهُوَ حَرَامٌ قَالَ نَعَمْ أَهْدَى لَهُ رَجُلٌ عُضْوًا مِنْ لَحْمِ صَيْدٍ فَرَدَّهُ وَقَالَ " إِنَّا لاَ نَأْكُلُ إِنَّا حُرُمٌ " .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Zayd ibn Arqam keldi va Ibn Abbos unga eslatib: «Rasululloh ﷺga ihromda boʻlganlarida hadya qilingan ov goʻshti haqida menga nima aytgan eding?» dedi. U: «Ha, bir kishi u zotga bir boʻlak ov goʻshti hadya qildi, u zot esa uni qaytardilar va: ‹Biz yemaymiz, biz ihromdamiz›, dedilar», dedi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Зайд ибн Арқам келди ва Ибн Аббос унга эслатиб: «Расулуллоҳ ﷺга иҳромда бўлганларида ҳадя қилинган ов гўшти ҳақида менга нима айтган эдинг?» деди. У: «Ҳа, бир киши у зотга бир бўлак ов гўшти ҳадя қилди, у зот эса уни қайтардилар ва: ‹Биз емаймиз, биз иҳромдамиз›, дедилар», деди.