حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ وَكِيعٍ، حَدَّثَنَا عَثَّامُ بْنُ عَلِيٍّ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ حَبِيبِ بْنِ أَبِي ثَابِتٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ يُصَلِّي بِاللَّيْلِ رَكْعَتَيْنِ رَكْعَتَيْنِ ثُمَّ يَنْصَرِفُ فَيَسْتَاكُ .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ kechasi ikki rakaatdan namoz oʻqir, soʻng boʻlgach, misvok qilar edilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ кечаси икки ракаатдан намоз ўқир, сўнг бўлгач, мисвок қилар эдилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَقِيلِ بْنِ خُوَيْلِدٍ، حَدَّثَنِي حَفْصُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنِي إِبْرَاهِيمُ بْنُ طَهْمَانَ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ ذَكْوَانَ، عَنْ يَعْلَى بْنِ حَكِيمٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ عَدَلَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ إِلَى الشِّعْبِ فَبَالَ حَتَّى أَنِّي آوِي لَهُ مِنْ فَكِّ وَرِكَيْهِ حِينَ بَالَ .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ bir togʻ yoʻliga burilib, kichik hojatlarini oʻtadilar. U zot siygan payt son suyaklarini shunchalik keng ochib oʻtirgan edilarki, men u zotga achinib ketdim.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ бир тоғ йўлига бурилиб, кичик ҳожатларини ўтадилар. У зот сийган пайт сон суякларини шунчалик кенг очиб ўтирган эдиларки, мен у зотга ачиниб кетдим.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ، وَوَكِيعٌ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ مُجَاهِدٍ، عَنْ طَاوُسٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ مَرَّ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ بِقَبْرَيْنِ جَدِيدَيْنِ فَقَالَ " إِنَّهُمَا لَيُعَذَّبَانِ وَمَا يُعَذَّبَانِ فِي كَبِيرٍ أَمَّا أَحَدُهُمَا فَكَانَ لاَ يَسْتَنْزِهُ مِنْ بَوْلِهِ وَأَمَّا الآخَرُ فَكَانَ يَمْشِي بِالنَّمِيمَةِ " .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ ikkita yangi qabr yonidan oʻtib qolib: «Bu ikkovi azoblanmoqda, ular biror katta gunoh sababli azoblanayotgani yoʻq. Biri siydigidan ehtiyot boʻlmas edi, ikkinchisi esa chaqimchilik qilib yurar edi», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ иккита янги қабр ёнидан ўтиб қолиб: «Бу иккови азобланмоқда, улар бирор катта гуноҳ сабабли азобланаётгани йўқ. Бири сийдигидан эҳтиёт бўлмас эди, иккинчиси эса чақимчилик қилиб юрар эди», дедилар.
حَدَّثَنَا أَبُو بَدْرٍ، عَبَّادُ بْنُ الْوَلِيدِ حَدَّثَنَا مُطَهَّرُ بْنُ الْهَيْثَمِ، حَدَّثَنَا عَلْقَمَةُ بْنُ أَبِي جَمْرَةَ الضُّبَعِيُّ، عَنْ أَبِيهِ أَبِي جَمْرَةَ الضُّبَعِيِّ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ لاَ يَكِلُ طُهُورَهُ إِلَى أَحَدٍ وَلاَ صَدَقَتَهُ الَّتِي يَتَصَدَّقُ بِهَا يَكُونُ هُوَ الَّذِي يَتَوَلاَّهَا بِنَفْسِهِ .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ oʻz taharatlarini hech kimga topshirmas, oʻzlari qiladigan sadaqalarini ham hech kimga havola qilmas edilar; bularni oʻzlari bajarar edilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ ўз таҳаратларини ҳеч кимга топширмас, ўзлари қиладиган садақаларини ҳам ҳеч кимга ҳавола қилмас эдилар; буларни ўзлари бажарар эдилар.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا أَبُو الأَحْوَصِ، عَنْ سِمَاكِ بْنِ حَرْبٍ، عَنْ عِكْرِمَةَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ اغْتَسَلَ بَعْضُ أَزْوَاجِ النَّبِيِّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ فِي جَفْنَةٍ فَجَاءَ النَّبِيُّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ لِيَغْتَسِلَ أَوْ يَتَوَضَّأَ فَقَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي كُنْتُ جُنُبًا . فَقَالَ " الْمَاءُ لاَ يُجْنِبُ " .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺning ayollaridan biri katta idishda gʻusl qildi. Soʻng Nabiy ﷺ gʻusl yoki taharat qilish uchun keldilar. Shunda u ayol: «Ey Rasululloh, men junub edim», dedi. U zot: «Suv nopok boʻlmaydi», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺнинг аёлларидан бири катта идишда ғусл қилди. Сўнг Набий ﷺ ғусл ёки таҳарат қилиш учун келдилар. Шунда у аёл: «Эй Расулуллоҳ, мен жунуб эдим», деди. У зот: «Сув нопок бўлмайди», дедилар.
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، عَنْ سُفْيَانَ، عَنْ سِمَاكِ بْنِ حَرْبٍ، عَنْ عِكْرِمَةَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّ امْرَأَةً، مِنْ أَزْوَاجِ النَّبِيِّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ اغْتَسَلَتْ مِنْ جَنَابَةٍ فَتَوَضَّأَ أَوِ اغْتَسَلَ النَّبِيُّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ مِنْ فَضْلِ وَضُوئِهَا .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺning ayollaridan biri janobatdan gʻusl qildi. Soʻng Nabiy ﷺ uning ortdirgan suvi bilan taharat yoki gʻusl qildilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺнинг аёлларидан бири жанобатдан ғусл қилди. Сўнг Набий ﷺ унинг ортдирган суви билан таҳарат ёки ғусл қилдилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، وَمُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى، وَإِسْحَاقُ بْنُ مَنْصُورٍ، قَالُوا حَدَّثَنَا أَبُو دَاوُدَ، حَدَّثَنَا شَرِيكٌ، عَنْ سِمَاكٍ، عَنْ عِكْرِمَةَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، عَنْ مَيْمُونَةَ، زَوْجِ النَّبِيِّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ أَنَّ النَّبِيَّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ تَوَضَّأَ بِفَضْلِ غُسْلِهَا مِنَ الْجَنَابَةِ .
Nabiy ﷺning ayollari Maymuna (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ uning janobatdan gʻusl qilib ortdirgan suvi bilan taharat qildilar.Набий ﷺнинг аёллари Маймуна (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ унинг жанобатдан ғусл қилиб ортдирган суви билан таҳарат қилдилар.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ، عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ، عَنْ جَابِرِ بْنِ زَيْدٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، عَنْ خَالَتِهِ، مَيْمُونَةَ قَالَتْ كُنْتُ أَغْتَسِلُ أَنَا وَرَسُولُ اللَّهِ، ـ صلى الله عليه وسلم ـ مِنْ إِنَاءٍ وَاحِدٍ .
Maymuna (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺ bilan bitta idishdan gʻusl qilar edim.Маймуна (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺ билан битта идишдан ғусл қилар эдим.
حَدَّثَنَا الْعَبَّاسُ بْنُ الْوَلِيدِ الدِّمَشْقِيُّ، حَدَّثَنَا مَرْوَانُ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا ابْنُ لَهِيعَةَ، حَدَّثَنَا قَيْسُ بْنُ الْحَجَّاجِ، عَنْ حَنَشٍ الصَّنْعَانِيِّ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ قَالَ لاِبْنِ مَسْعُودٍ لَيْلَةَ الْجِنِّ " مَعَكَ مَاءٌ " . قَالَ لاَ إِلاَّ نَبِيذًا فِي سَطِيحَةٍ . فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ " تَمْرَةٌ طَيِّبَةٌ وَمَاءٌ طَهُورٌ صُبَّ عَلَىَّ " . قَالَ فَصَبَبْتُ عَلَيْهِ فَتَوَضَّأَ بِهِ .
Abdulloh ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, jinlar kechasi Rasululloh ﷺ Ibn Masʼudga: «Yoningda suv bormi?» dedilar. U: «Yoʻq, faqat meshda bir oz nabiz bor», dedi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Bu pokiza xurmo va toza suv, uni menga quy», dedilar. U: «Men uni u zotga quydim, u zot esa u bilan taharat oldilar», dedi.Абдуллоҳ ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, жинлар кечаси Расулуллоҳ ﷺ Ибн Масъудга: «Ёнингда сув борми?» дедилар. У: «Йўқ, фақат мешда бир оз набиз бор», деди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Бу покиза хурмо ва тоза сув, уни менга қуй», дедилар. У: «Мен уни у зотга қуйдим, у зот эса у билан таҳарат олдилар», деди.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْجَرَّاحِ، وَأَبُو بَكْرِ بْنُ خَلاَّدٍ الْبَاهِلِيُّ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ مُحَمَّدٍ، عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ، عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ مَضْمَضَ وَاسْتَنْشَقَ مِنْ غَرْفَةٍ وَاحِدَةٍ .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ bir hovuch suv bilan ogʻizlarini chayib, burunlariga suv tortdilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ бир ҳовуч сув билан оғизларини чайиб, бурунларига сув тортдилар.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ سُلَيْمَانَ، ح وَحَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، عَنِ ابْنِ أَبِي ذِئْبٍ، عَنْ قَارِظِ بْنِ شَيْبَةَ، عَنْ أَبِي غَطَفَانَ الْمُرِّيِّ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ " اسْتَنْثِرُوا مَرَّتَيْنِ بَالِغَتَيْنِ أَوْ ثَلاَثًا " .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Burnga chuqur qilib ikki marta yoki uch marta suv torting», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Бурнга чуқур қилиб икки марта ёки уч марта сув тортинг», дедилар.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ خَلاَّدٍ الْبَاهِلِيُّ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ الْقَطَّانُ، عَنْ سُفْيَانَ، عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ، عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ تَوَضَّأَ غُرْفَةً غُرْفَةً .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺni bir hovuchdan suv olib tahorat qilayotganlarini koʻrdim.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺни бир ҳовучдан сув олиб таҳорат қилаётганларини кўрдим.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَبْدَةَ، حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ، حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ سَالِمٍ أَبُو جَهْضَمٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ أَمَرَنَا رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ بِإِسْبَاغِ الْوُضُوءِ .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ bizni tahoratni mukammal qilishga buyurdilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ бизни таҳоратни мукаммал қилишга буюрдилар.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ إِدْرِيسَ، عَنِ ابْنِ عَجْلاَنَ، عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ، عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ مَسَحَ أُذُنَيْهِ دَاخِلَهُمَا بِالسَّبَّابَتَيْنِ وَخَالَفَ إِبْهَامَيْهِ إِلَى ظَاهِرِ أُذُنَيْهِ فَمَسَحَ ظَاهِرَهُمَا وَبَاطِنَهُمَا .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ quloqlariga mash tortdilar; ikki koʻrsatkich barmoqlarini quloqlarining ichiga solib, bosh barmoqlarini quloqlarining orqa tomoniga qoʻyib, ularning tashqi va ichki tomonlariga mash tortdilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ қулоқларига маш тортдилар; икки кўрсаткич бармоқларини қулоқларининг ичига солиб, бош бармоқларини қулоқларининг орқа томонига қўйиб, уларнинг ташқи ва ички томонларига маш тортдилар.
حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعِيدٍ الْجَوْهَرِيُّ، حَدَّثَنَا سَعْدُ بْنُ عَبْدِ الْحَمِيدِ بْنِ جَعْفَرٍ، عَنِ ابْنِ أَبِي الزِّنَادِ، عَنْ مُوسَى بْنِ عُقْبَةَ، عَنْ صَالِحٍ، مَوْلَى التَّوْأَمَةِ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ " إِذَا قُمْتَ إِلَى الصَّلاَةِ فَأَسْبِغِ الْوُضُوءَ وَاجْعَلِ الْمَاءَ بَيْنَ أَصَابِعِ يَدَيْكَ وَرِجْلَيْكَ " .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Namozga turganingda taharatni mukammal qilib olgin va suvni qoʻllaring hamda oyoqlaring barmoqlari orasiga yetkazgin», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Намозга турганингда таҳаратни мукаммал қилиб олгин ва сувни қўлларинг ҳамда оёқларинг бармоқлари орасига етказгин», дедилар.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، وَعَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ، قَالاَ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، حَدَّثَنَا الأَعْمَشُ، عَنْ سَالِمِ بْنِ أَبِي الْجَعْدِ، عَنْ كُرَيْبٍ، حَدَّثَنَا ابْنُ عَبَّاسٍ، عَنْ خَالَتِهِ، مَيْمُونَةَ قَالَتْ أَتَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ بِثَوْبٍ حِينَ اغْتَسَلَ مِنَ الْجَنَابَةِ فَرَدَّهُ وَجَعَلَ يَنْفُضُ الْمَاءَ .
Maymuna (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ janobatdan gʻusl qilganlarida, men u zotga (artinish uchun) mato keltirdim. U zot esa uni qaytardilar va suvni silkib qoqa boshladilar.Маймуна (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ жанобатдан ғусл қилганларида, мен у зотга (артиниш учун) мато келтирдим. У зот эса уни қайтардилар ва сувни силкиб қоқа бошладилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَامِرِ بْنِ زُرَارَةَ، عَنِ ابْنِ أَبِي زَائِدَةَ، عَنْ حُرَيْثِ بْنِ أَبِي مَطَرٍ، عَنْ يَحْيَى بْنِ عَبَّادٍ أَبِي هُبَيْرَةَ الأَنْصَارِيِّ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ كَانَ نَوْمُهُ ذَلِكَ وَهُوَ جَالِسٌ . يَعْنِي النَّبِيَّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: U zotning, yaʼni Nabiy ﷺning oʻsha uyqulari oʻtirgan holatlarida edi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: У зотнинг, яъни Набий ﷺнинг ўша уйқулари ўтирган ҳолатларида эди.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا أَبُو الأَحْوَصِ، عَنْ سِمَاكِ بْنِ حَرْبٍ، عَنْ عِكْرِمَةَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ أَكَلَ النَّبِيُّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ كَتِفًا ثُمَّ مَسَحَ يَدَيْهِ بِمِسْحٍ كَانَ تَحْتَهُ ثُمَّ قَامَ إِلَى الصَّلاَةِ فَصَلَّى .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ kurak goʻshtini yedilar, soʻng qoʻllarini ostilarida boʻlgan bir latta bilan artdilar, soʻngra namozga turib, namoz oʻqidilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ курак гўштини едилар, сўнг қўлларини остиларида бўлган бир латта билан артдилар, сўнгра намозга туриб, намоз ўқидилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ إِبْرَاهِيمَ الدِّمَشْقِيُّ، حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ بْنُ مُسْلِمٍ، حَدَّثَنَا الأَوْزَاعِيُّ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّ النَّبِيَّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ قَالَ " مَضْمِضُوا مِنَ اللَّبَنِ فَإِنَّ لَهُ دَسَمًا " .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Sutdan soʻng ogʻzingizni chayinglar, chunki uning yogʻi bor», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Сутдан сўнг оғзингизни чайинглар, чунки унинг ёғи бор», дедилар.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بِشْرٍ، حَدَّثَنَا مِسْعَرٌ، عَنْ مُصْعَبِ بْنِ شَيْبَةَ، عَنْ أَبِي حَبِيبِ بْنِ يَعْلَى بْنِ مُنْيَةَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّهُ أَتَى أُبَىَّ بْنَ كَعْبٍ وَمَعَهُ عُمَرُ فَخَرَجَ عَلَيْهِمَا فَقَالَ إِنِّي وَجَدْتُ مَذْيًا فَغَسَلْتُ ذَكَرِي وَتَوَضَّأْتُ . فَقَالَ عُمَرُ أَوَ يُجْزِئُ ذَلِكَ قَالَ نَعَمْ . قَالَ أَسَمِعْتَهُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ قَالَ نَعَمْ .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, u Umar bilan birga Ubayy ibn Kaʼbning oldiga keldi. Ubayy ularning yoniga chiqib: «Men maziy koʻrdim, shunda zakarimni yuvib, taharat qildim», dedi. Umar: «Shuning oʻzi kifoya qiladimi?» dedi. U: «Ha», dedi. Umar: «Buni Rasululloh ﷺdan eshitganmisan?» dedi. U: «Ha», dedi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, у Умар билан бирга Убайй ибн Каъбнинг олдига келди. Убайй уларнинг ёнига чиқиб: «Мен мазий кўрдим, шунда закаримни ювиб, таҳарат қилдим», деди. Умар: «Шунинг ўзи кифоя қиладими?» деди. У: «Ҳа», деди. Умар: «Буни Расулуллоҳ ﷺдан эшитганмисан?» деди. У: «Ҳа», деди.
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، سَمِعْتُ سُفْيَانَ، يَقُولُ لِزَائِدَةَ بْنِ قُدَامَةَ يَا أَبَا الصَّلْتِ هَلْ سَمِعْتَ فِي، هَذَا شَيْئًا فَقَالَ حَدَّثَنَا سَلَمَةُ بْنُ كُهَيْلٍ، عَنْ كُرَيْبٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّ النَّبِيَّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ قَامَ مِنَ اللَّيْلِ فَدَخَلَ الْخَلاَءَ فَقَضَى حَاجَتَهُ ثُمَّ غَسَلَ وَجْهَهُ وَكَفَّيْهِ ثُمَّ نَامَ .
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ خَلاَّدٍ الْبَاهِلِيُّ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، أَنْبَأَنَا سَلَمَةُ بْنُ كُهَيْلٍ، أَنْبَأَنَا بُكَيْرٌ، عَنْ كُرَيْبٍ، قَالَ فَلَقِيتُ كُرَيْبًا فَحَدَّثَنِي عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، عَنِ النَّبِيِّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ فَذَكَرَ نَحْوَهُ .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Paygʻambar ﷺ kechasi turib, hojatxonaga kirdilar va hojatlarini oʻtadilar. Soʻng yuzlari va kaftlarini yuvib, uxladilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Пайғамбар ﷺ кечаси туриб, ҳожатхонага кирдилар ва ҳожатларини ўтадилар. Сўнг юзлари ва кафтларини ювиб, ухладилар.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، وَعَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ، قَالاَ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ سَالِمِ بْنِ أَبِي الْجَعْدِ، عَنْ كُرَيْبٍ، مَوْلَى ابْنِ عَبَّاسٍ حَدَّثَنَا ابْنُ عَبَّاسٍ، عَنْ خَالَتِهِ، مَيْمُونَةَ قَالَتْ وَضَعْتُ لِلنَّبِيِّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ غُسْلاً فَاغْتَسَلَ مِنَ الْجَنَابَةِ فَأَكْفَأَ الإِنَاءَ بِشِمَالِهِ عَلَى يَمِينِهِ فَغَسَلَ كَفَّيْهِ ثَلاَثًا ثُمَّ أَفَاضَ عَلَى فَرْجِهِ ثُمَّ دَلَكَ يَدَهُ فِي الأَرْضِ ثُمَّ مَضْمَضَ وَاسْتَنْشَقَ وَغَسَلَ وَجْهَهُ ثَلاَثًا وَذِرَاعَيْهِ ثَلاَثًا ثُمَّ أَفَاضَ الْمَاءَ عَلَى سَائِرِ جَسَدِهِ ثُمَّ تَنَحَّى فَغَسَلَ رِجْلَيْهِ .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) xolasi Maymuna (roziyallohu anho)dan rivoyat qilib, u dedi: Men Nabiy ﷺ uchun gʻusl suvini tayyorlab qoʻydim, u zot janobatdan gʻusl qildilar. Idishni chap qoʻllari bilan oʻng qoʻllariga togʻoralab, kaftlarini uch marta yuvdilar, soʻng avratlariga suv quydilar, soʻng qoʻllarini yerga ishqaladilar, soʻng ogʻiz va burunlarini chaydilar, yuzlarini uch marta, ikki bilaklarini uch marta yuvdilar, soʻng qolgan butun badanlariga suv quydilar, soʻng bir chetga surilib, oyoqlarini yuvdilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) холаси Маймуна (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилиб, у деди: Мен Набий ﷺ учун ғусл сувини тайёрлаб қўйдим, у зот жанобатдан ғусл қилдилар. Идишни чап қўллари билан ўнг қўлларига тоғоралаб, кафтларини уч марта ювдилар, сўнг авратларига сув қуйдилар, сўнг қўлларини ерга ишқаладилар, сўнг оғиз ва бурунларини чайдилар, юзларини уч марта, икки билакларини уч марта ювдилар, сўнг қолган бутун баданларига сув қуйдилар, сўнг бир четга сурилиб, оёқларини ювдилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، وَمُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ، وَابْنُ أَبِي عَدِيٍّ، عَنْ شُعْبَةَ، عَنِ الْحَكَمِ، عَنْ عَبْدِ الْحَمِيدِ، عَنْ مِقْسَمٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، عَنِ النَّبِيِّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ فِي الَّذِي يَأْتِي امْرَأَتَهُ وَهِيَ حَائِضٌ قَالَ " يَتَصَدَّقُ بِدِينَارٍ أَوْ بِنِصْفِ دِينَارٍ " .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ xotini hayzli boʻlgan holida unga yaqinlik qilgan kishi haqida: «U bir dinor yoki yarim dinor sadaqa bersin», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ хотини ҳайзли бўлган ҳолида унга яқинлик қилган киши ҳақида: «У бир динор ёки ярим динор садақа берсин», дедилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْجَرَّاحِ، حَدَّثَنَا أَبُو الأَحْوَصِ، عَنْ عَبْدِ الْكَرِيمِ، عَنْ مِقْسَمٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ كَانَ الرَّجُلُ إِذَا وَقَعَ عَلَى امْرَأَتِهِ وَهِيَ حَائِضٌ أَمَرَهُ النَّبِيُّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ أَنْ يَتَصَدَّقَ بِنِصْفِ دِينَارٍ .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Kishi xotini hayzli holida unga yaqinlik qilsa, Nabiy ﷺ unga yarim dinorni sadaqa qilishni buyurar edilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Киши хотини ҳайзли ҳолида унга яқинлик қилса, Набий ﷺ унга ярим динорни садақа қилишни буюрар эдилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُصَفَّى الْحِمْصِيُّ، حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ بْنُ مُسْلِمٍ، حَدَّثَنَا الأَوْزَاعِيُّ، عَنْ عَطَاءٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، عَنِ النَّبِيِّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ قَالَ " إِنَّ اللَّهَ وَضَعَ عَنْ أُمَّتِي الْخَطَأَ وَالنِّسْيَانَ وَمَا اسْتُكْرِهُوا عَلَيْهِ " .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Alloh mening ummatimdan xato, unutish va majbur qilingan ishlarni soqit qildi», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Аллоҳ менинг умматимдан хато, унутиш ва мажбур қилинган ишларни соқит қилди», дедилар.
حَدَّثَنَا بَكْرُ بْنُ خَلَفٍ أَبُو بِشْرٍ، حَدَّثَنَا أَبُو عَاصِمٍ، عَنْ جَعْفَرِ بْنِ يَحْيَى بْنِ ثَوْبَانَ، عَنْ عَمِّهِ، عُمَارَةَ بْنِ ثَوْبَانَ عَنْ عَطَاءٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّ النَّبِيَّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ قَالَ " لاَ تَسْأَلُ الْمَرْأَةُ زَوْجَهَا الطَّلاَقَ فِي غَيْرِ كُنْهِهِ فَتَجِدَ رِيحَ الْجَنَّةِ . وَإِنَّ رِيحَهَا لَيُوجَدُ مِنْ مَسِيرَةِ أَرْبَعِينَ عَامًا " .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Qaysi ayol eridan zarurat boʻlmasa ham taloq soʻrasa, jannat hididan mahrum boʻladi. Holbuki, uning hidi qirq yillik masofadan sezilib turadi», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Қайси аёл эридан зарурат бўлмаса ҳам талоқ сўраса, жаннат ҳидидан маҳрум бўлади. Ҳолбуки, унинг ҳиди қирқ йиллик масофадан сезилиб туради», дедилар.
حَدَّثَنَا أَزْهَرُ بْنُ مَرْوَانَ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الأَعْلَى بْنُ عَبْدِ الأَعْلَى، حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ أَبِي عَرُوبَةَ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ عِكْرِمَةَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّ جَمِيلَةَ بِنْتَ سَلُولَ، أَتَتِ النَّبِيَّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ فَقَالَتْ وَاللَّهِ مَا أَعْتِبُ عَلَى ثَابِتٍ فِي دِينٍ وَلاَ خُلُقٍ . وَلَكِنِّي أَكْرَهُ الْكُفْرَ فِي الإِسْلاَمِ لاَ أُطِيقُهُ بُغْضًا . فَقَالَ لَهَا النَّبِيُّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ " أَتَرُدِّينَ عَلَيْهِ حَدِيقَتَهُ " . قَالَتْ نَعَمْ . فَأَمَرَهُ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ أَنْ يَأْخُذَ مِنْهَا حَدِيقَتَهُ وَلاَ يَزْدَادَ .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Salul qizi Jamila Nabiy ﷺ huzuriga kelib: «Alloh haqqi, men Sobitni dini yoki xulqi borasida ayblamayman. Lekin men Islomda kufrni yomon koʻraman, unga boʻlgan nafratim tufayli u bilan yasholmayman», dedi. Nabiy ﷺ unga: «Uning bogʻini oʻziga qaytarib berasanmi?» dedilar. U: «Ha», dedi. Shunda Rasululloh ﷺ unga ayoldan oʻz bogʻini olishni va undan ortiq olmaslikni buyurdilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Салул қизи Жамила Набий ﷺ ҳузурига келиб: «Аллоҳ ҳаққи, мен Собитни дини ёки хулқи борасида айбламайман. Лекин мен Исломда куфрни ёмон кўраман, унга бўлган нафратим туфайли у билан яшолмайман», деди. Набий ﷺ унга: «Унинг боғини ўзига қайтариб берасанми?» дедилар. У: «Ҳа», деди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ унга аёлдан ўз боғини олишни ва ундан ортиқ олмасликни буюрдилар.
حَدَّثَنَا الْعَبَّاسُ بْنُ يَزِيدَ، قَالَ حَدَّثَنَا غُنْدَرٌ، حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ، عَنِ الْحَكَمِ بْنِ أَبَانَ، عَنْ عِكْرِمَةَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّ رَجُلاً، ظَاهَرَ مِنِ امْرَأَتِهِ فَغَشِيَهَا قَبْلَ أَنْ يُكَفِّرَ فَأَتَى النَّبِيَّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ فَذَكَرَ ذَلِكَ لَهُ فَقَالَ " مَا حَمَلَكَ عَلَى ذَلِكَ " . فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ رَأَيْتُ بَيَاضَ حِجْلَيْهَا فِي الْقَمَرِ فَلَمْ أَمْلِكْ نَفْسِي أَنْ وَقَعْتُ عَلَيْهَا . فَضَحِكَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ وَأَمَرَهُ أَلاَّ يَقْرَبَهَا حَتَّى يُكَفِّرَ .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Bir kishi ayolidan zihor qilib, kafforat toʻlashdan avval u bilan yaqinlik qildi. Soʻng Nabiy ﷺning oldiga kelib, buni u zotga aytdi. U zot: «Seni bu ishga nima undadi?» dedilar. U: «Yo Rasululloh, oy nurida uning oyoqlarining oqligini koʻrib qolib, oʻzimni tuta olmadim va u bilan yaqinlik qildim», dedi. Shunda Rasululloh ﷺ kulib, unga kafforat toʻlamaguncha ayoliga yaqinlashmaslikni buyurdilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Бир киши аёлидан зиҳор қилиб, каффорат тўлашдан аввал у билан яқинлик қилди. Сўнг Набий ﷺнинг олдига келиб, буни у зотга айтди. У зот: «Сени бу ишга нима ундади?» дедилар. У: «Ё Расулуллоҳ, ой нурида унинг оёқларининг оқлигини кўриб қолиб, ўзимни тута олмадим ва у билан яқинлик қилдим», деди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ кулиб, унга каффорат тўламагунча аёлига яқинлашмасликни буюрдилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ، قَالَ أَنْبَأَنَا هِشَامُ بْنُ حَسَّانَ، حَدَّثَنَا عِكْرِمَةُ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّ هِلاَلَ بْنَ أُمَيَّةَ، قَذَفَ امْرَأَتَهُ عِنْدَ النَّبِيِّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ بِشَرِيكِ بْنِ سَحْمَاءَ فَقَالَ النَّبِيُّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ " الْبَيِّنَةُ أَوْ حَدٌّ فِي ظَهْرِكَ " . فَقَالَ هِلاَلُ بْنُ أُمَيَّةَ وَالَّذِي بَعَثَكَ بِالْحَقِّ إِنِّي لَصَادِقٌ وَلَيُنْزِلَنَّ اللَّهُ فِي أَمْرِي مَا يُبَرِّئُ ظَهْرِي . قَالَ فَنَزَلَتْ {وَالَّذِينَ يَرْمُونَ أَزْوَاجَهُمْ وَلَمْ يَكُنْ لَهُمْ شُهَدَاءُ إِلاَّ أَنْفُسُهُمْ} . حَتَّى بَلَغَ {وَالْخَامِسَةَ أَنَّ غَضَبَ اللَّهِ عَلَيْهَا إِنْ كَانَ مِنَ الصَّادِقِينَ} . فَانْصَرَفَ النَّبِيُّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ فَأَرْسَلَ إِلَيْهِمَا فَجَاءَا فَقَامَ هِلاَلُ بْنُ أُمَيَّةَ فَشَهِدَ وَالنَّبِيُّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ يَقُولُ " إِنَّ اللَّهَ يَعْلَمُ أَنَّ أَحَدَكُمَا كَاذِبٌ فَهَلْ مِنْ تَائِبٍ " . ثُمَّ قَامَتْ فَشَهِدَتْ فَلَمَّا كَانَ عِنْدَ الْخَامِسَةِ {أَنَّ غَضَبَ اللَّهِ عَلَيْهَا إِنْ كَانَ مِنَ الصَّادِقِينَ} . قَالُوا لَهَا إِنَّهَا الْمُوجِبَةُ . قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ فَتَلَكَّأَتْ وَنَكَصَتْ حَتَّى ظَنَنَّا أَنَّهَا سَتَرْجِعُ فَقَالَتْ وَاللَّهِ لاَ أَفْضَحُ قَوْمِي سَائِرَ الْيَوْمِ . فَقَالَ النَّبِيُّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ " انْظُرُوهَا فَإِنْ جَاءَتْ بِهِ أَكْحَلَ الْعَيْنَيْنِ سَابِغَ الأَلْيَتَيْنِ خَدَلَّجَ السَّاقَيْنِ فَهُوَ لِشَرِيكِ بْنِ سَحْمَاءَ " . فَجَاءَتْ بِهِ كَذَلِكَ فَقَالَ النَّبِيُّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ " لَوْلاَ مَا مَضَى مِنْ كِتَابِ اللَّهِ لَكَانَ لِي وَلَهَا شَأْنٌ " .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Hilol ibn Umayya Nabiy ﷺning oldida ayolini Sharik ibn Sahmoʻ bilan aybladi. Nabiy ﷺ: «Guvoh keltirasan yoki orqangga had uriladi», dedilar. Hilol ibn Umayya: «Sizni haq bilan yuborgan Zot ila qasamki, men rostgoʻyman va Alloh mening ishimda orqamni oqlaydigan narsani albatta nozil qiladi», dedi. Shunda: {Ayollarini aybaydigan, ammo oʻzlaridan boshqa guvohlari boʻlmaganlar...} degan oyat {...beshinchisi esa, agar u rostgoʻylardan boʻlsa, unga Allohning gʻazabi boʻlishini aytishidir} degan joyigacha nozil boʻldi. Nabiy ﷺ qaytib, ularning ikkovini chaqirib yubordilar. Ular keldi. Hilol ibn Umayya turib guvohlik berdi, Nabiy ﷺ esa: «Alloh biladiki, ikkovingizdan biringiz yolgʻonchidir. Tavba qiluvchi bormi?» der edilar. Soʻng ayol turib guvohlik berdi. Beshinchi guvohlikka, yaʼni {agar u rostgoʻylardan boʻlsa, unga Allohning gʻazabi boʻlishi}ga yetganda unga: «Bu vojib qiluvchi guvohlikdir», deyishdi. Ibn Abbos aytadi: U duduqlanib, orqaga tisarildi, hatto biz uni qaytadi deb oʻyladik. Soʻng u: «Allohga qasamki, men qavmimni butun umr sharmanda qilmayman», dedi. Nabiy ﷺ: «Uni kuzatib turinglar. Agar u koʻzlari surmali, kattakon dumbali, boldirlari toʻla bola tugʻsa, u Sharik ibn Sahmoʻnikidir», dedilar. U ayol xuddi shunday bolani tugʻdi. Shunda Nabiy ﷺ: «Agar Allohning Kitobida oʻtib ketgan hukm boʻlmaganida, men bilan uning oʻrtasida boshqa ish boʻlar edi», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Ҳилол ибн Умайя Набий ﷺнинг олдида аёлини Шарик ибн Саҳмў билан айблади. Набий ﷺ: «Гувоҳ келтирасан ёки орқангга ҳад урилади», дедилар. Ҳилол ибн Умайя: «Сизни ҳақ билан юборган Зот ила қасамки, мен ростгўйман ва Аллоҳ менинг ишимда орқамни оқлайдиган нарсани албатта нозил қилади», деди. Шунда: {Аёлларини айбайдиган, аммо ўзларидан бошқа гувоҳлари бўлмаганлар...} деган оят {...бешинчиси эса, агар у ростгўйлардан бўлса, унга Аллоҳнинг ғазаби бўлишини айтишидир} деган жойигача нозил бўлди. Набий ﷺ қайтиб, уларнинг икковини чақириб юбордилар. Улар келди. Ҳилол ибн Умайя туриб гувоҳлик берди, Набий ﷺ эса: «Аллоҳ биладики, икковингиздан бирингиз ёлғончидир. Тавба қилувчи борми?» дер эдилар. Сўнг аёл туриб гувоҳлик берди. Бешинчи гувоҳликка, яъни {агар у ростгўйлардан бўлса, унга Аллоҳнинг ғазаби бўлиши}га етганда унга: «Бу вожиб қилувчи гувоҳликдир», дейишди. Ибн Аббос айтади: У дудуқланиб, орқага тисарилди, ҳатто биз уни қайтади деб ўйладик. Сўнг у: «Аллоҳга қасамки, мен қавмимни бутун умр шарманда қилмайман», деди. Набий ﷺ: «Уни кузатиб туринглар. Агар у кўзлари сурмали, каттакон думбали, болдирлари тўла бола туғса, у Шарик ибн Саҳмўникидир», дедилар. У аёл худди шундай болани туғди. Шунда Набий ﷺ: «Агар Аллоҳнинг Китобида ўтиб кетган ҳукм бўлмаганида, мен билан унинг ўртасида бошқа иш бўлар эди», дедилар.
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ سَلَمَةَ النَّيْسَابُورِيُّ، حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ بْنِ سَعْدٍ، حَدَّثَنَا أَبِي، عَنِ ابْنِ إِسْحَاقَ، قَالَ ذَكَرَ طَلْحَةُ بْنُ نَافِعٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ تَزَوَّجَ رَجُلٌ مِنَ الأَنْصَارِ امْرَأَةً مِنْ بَلْعِجْلاَنَ فَدَخَلَ بِهَا فَبَاتَ عِنْدَهَا فَلَمَّا أَصْبَحَ قَالَ مَا وَجَدْتُهَا عَذْرَاءَ فَرُفِعَ شَأْنُهَا إِلَى النَّبِيِّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ فَدَعَا الْجَارِيَةَ فَسَأَلَهَا فَقَالَتْ بَلَى قَدْ كُنْتُ عَذْرَاءَ . فَأَمَرَ بِهِمَا فَتَلاَعَنَا وَأَعْطَاهَا الْمَهْرَ .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Ansorlardan bir kishi Balʼijlon qabilasidan boʻlgan bir ayolga uylandi. U ayolining oldiga kirib, uning huzurida tunadi. Tong otganda: «Men uni bokira topmadim», dedi. Uning ishi Nabiy ﷺga koʻtarildi. U zot qizni chaqirib, undan soʻradilar. Qiz: «Yoʻq, men bokira edim», dedi. Shunda u zot ular ikkoviga buyurdilar, ular liʼon qilishdi va u zot ayolga mahrini berdilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Ансорлардан бир киши Балъижлон қабиласидан бўлган бир аёлга уйланди. У аёлининг олдига кириб, унинг ҳузурида тунади. Тонг отганда: «Мен уни бокира топмадим», деди. Унинг иши Набий ﷺга кўтарилди. У зот қизни чақириб, ундан сўрадилар. Қиз: «Йўқ, мен бокира эдим», деди. Шунда у зот улар икковига буюрдилар, улар лиъон қилишди ва у зот аёлга маҳрини бердилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى، حَدَّثَنَا وَهْبُ بْنُ جَرِيرٍ، حَدَّثَنَا هِشَامٌ الدَّسْتَوَائِيُّ، عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ، عَنْ يَعْلَى بْنِ حَكِيمٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، قَالَ قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ فِي الْحَرَامِ يَمِينٌ . وَكَانَ ابْنُ عَبَّاسٍ يَقُولُ لَقَدْ كَانَ لَكُمْ فِي رَسُولِ اللَّهِ أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: U (harom qilishga qasam ichish) haqida: «(Ayolni oʻziga) harom qilish qasam boʻladi», dedilar. Ibn Abbos (roziyallohu anhumo): «Sizlar uchun Rasulullohda goʻzal namuna bordir» {Sizlar uchun Rasulullohda goʻzal namuna bordir} (Ahzob 21), deb aytardilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: У (ҳаром қилишга қасам ичиш) ҳақида: «(Аёлни ўзига) ҳаром қилиш қасам бўлади», дедилар. Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо): «Сизлар учун Расулуллоҳда гўзал намуна бордир» {Сизлар учун Расулуллоҳда гўзал намуна бордир} (Аҳзоб 21), деб айтардилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، وَمُحَمَّدُ بْنُ خَلاَّدٍ الْبَاهِلِيُّ، قَالاَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ الثَّقَفِيُّ، حَدَّثَنَا خَالِدٌ الْحَذَّاءُ، عَنْ عِكْرِمَةَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ كَانَ زَوْجُ بَرِيرَةَ عَبْدًا يُقَالُ لَهُ مُغِيثٌ كَأَنِّي أَنْظُرُ إِلَيْهِ يَطُوفُ خَلْفَهَا وَيَبْكِي وَدُمُوعُهُ تَسِيلُ عَلَى خَدِّهِ فَقَالَ النَّبِيُّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ لِلْعَبَّاسِ " يَا عَبَّاسُ أَلاَ تَعْجَبُ مِنْ حُبِّ مُغِيثٍ بَرِيرَةَ وَمِنْ بُغْضِ بَرِيرَةَ مُغِيثًا " . فَقَالَ لَهَا النَّبِيُّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ " لَوْ رَاجَعْتِيهِ فَإِنَّهُ أَبُو وَلَدِكِ " . قَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ تَأْمُرُنِي قَالَ " إِنَّمَا أَشْفَعُ " . قَالَتْ لاَ حَاجَةَ لِي فِيهِ .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Bariraning eri Mugʻiys ismli qul edi. Uni hozir ham koʻrib turgandekman: u ayolning orqasidan yurar, yigʻlar va koʻz yoshlari yuzidan oqib tushardi. Shunda Nabiy ﷺ Abbosga: «Ey Abbos, Mugʻiysning Barirani sevishidan va Bariraning Mugʻiysni yomon koʻrishidan hayron qolmaysanmi?», dedilar. Soʻng Nabiy ﷺ ayolga: «Unga qaytsang boʻlmasmi, axir u bolangning otasi-ku», dedilar. Ayol: «Ey Rasululloh, menga buni buyuryapsizmi?», dedi. U zot: «Yoʻq, men faqat shafoat qilyapman (xolos)», dedilar. Ayol: «Menga uning hojati yoʻq», dedi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Бариранинг эри Муғийс исмли қул эди. Уни ҳозир ҳам кўриб тургандекман: у аёлнинг орқасидан юрар, йиғлар ва кўз ёшлари юзидан оқиб тушарди. Шунда Набий ﷺ Аббосга: «Эй Аббос, Муғийснинг Барирани севишидан ва Бариранинг Муғийсни ёмон кўришидан ҳайрон қолмайсанми?», дедилар. Сўнг Набий ﷺ аёлга: «Унга қайтсанг бўлмасми, ахир у болангнинг отаси-ку», дедилар. Аёл: «Эй Расулуллоҳ, менга буни буюряпсизми?», деди. У зот: «Йўқ, мен фақат шафоат қиляпман (холос)», дедилар. Аёл: «Менга унинг ҳожати йўқ», деди.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ بُكَيْرٍ، حَدَّثَنَا ابْنُ لَهِيعَةَ، عَنْ مُوسَى بْنِ أَيُّوبَ الْغَافِقِيِّ، عَنْ عِكْرِمَةَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ أَتَى النَّبِيَّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ رَجُلٌ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ سَيِّدِي زَوَّجَنِي أَمَتَهُ وَهُوَ يُرِيدُ أَنْ يُفَرِّقَ بَيْنِي وَبَيْنَهَا . قَالَ فَصَعِدَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ الْمِنْبَرَ فَقَالَ " يَا أَيُّهَا النَّاسُ مَا بَالُ أَحَدِكُمْ يُزَوِّجَ عَبْدَهُ أَمَتَهُ ثُمَّ يُرِيدُ أَنْ يُفَرِّقَ بَيْنَهُمَا إِنَّمَا الطَّلاَقُ لِمَنْ أَخَذَ بِالسَّاقِ " .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ huzurlariga bir kishi kelib: «Ey Rasululloh, xoʻjayinim meni oʻz choʻrisiga uylantirgan edi, endi u meni undan ajratmoqchi boʻlyapti», dedi. Shunda Rasululloh ﷺ minbarga chiqib: «Ey odamlar, biringizga nima boʻldiki, qulini oʻz choʻrisiga uylantiradi, soʻng ularni bir-biridan ajratmoqchi boʻladi? Taloq faqat oyoqdan (yaʼni nikohdan) ushlagan kishiga (erga) tegishlidir», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ ҳузурларига бир киши келиб: «Эй Расулуллоҳ, хўжайиним мени ўз чўрисига уйлантирган эди, энди у мени ундан ажратмоқчи бўляпти», деди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ минбарга чиқиб: «Эй одамлар, бирингизга нима бўлдики, қулини ўз чўрисига уйлантиради, сўнг уларни бир-биридан ажратмоқчи бўлади? Талоқ фақат оёқдан (яъни никоҳдан) ушлаган кишига (эрга) тегишлидир», дедилар.
حَدَّثَنَا الْعَبَّاسُ بْنُ يَزِيدَ، حَدَّثَنَا زِيَادُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الْبَكَّائِيُّ، حَدَّثَنَا عُمَرُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ يَعْلَى الثَّقَفِيُّ، عَنِ الْمِنْهَالِ بْنِ عَمْرٍو، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ كَفَّرَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ بِصَاعٍ مِنْ تَمْرٍ وَأَمَرَ النَّاسَ بِذَلِكَ فَمَنْ لَمْ يَجِدْ فَنِصْفُ صَاعٍ مِنْ بُرٍّ .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ bir soʻ xurmo bilan kafforat toʻladilar va odamlarni ham shunga buyurdilar. Kimda (xurmo) topilmasa, yarim soʻ bugʻdoy (bersin), dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ бир сў хурмо билан каффорат тўладилар ва одамларни ҳам шунга буюрдилар. Кимда (хурмо) топилмаса, ярим сў буғдой (берсин), дедилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ، عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ أَبِي الْمُغِيرَةِ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ كَانَ الرَّجُلُ يَقُوتُ أَهْلَهُ قُوتًا فِيهِ سَعَةٌ وَكَانَ الرَّجُلُ يَقُوتُ أَهْلَهُ قُوتًا فِيهِ شِدَّةٌ فَنَزَلَتْ {مِنْ أَوْسَطِ مَا تُطْعِمُونَ أَهْلِيكُمْ} .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Baʼzi kishi oilasini toʻkin-sochin taomlantirar, baʼzi kishi esa oilasini nihoyatda tanqislik bilan taomlantirar edi. Shunda {oilangizga yedirgan taomingizning oʻrtachasidan} degan oyat nozil boʻldi. (Moida 89)Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Баъзи киши оиласини тўкин-сочин таомлантирар, баъзи киши эса оиласини ниҳоятда танқислик билан таомлантирар эди. Шунда {оилангизга едирган таомингизнинг ўртачасидан} деган оят нозил бўлди. (Моида 89)
حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عَمَّارٍ، حَدَّثَنَا عِيسَى بْنُ يُونُسَ، حَدَّثَنَا الأَجْلَحُ الْكِنْدِيُّ، عَنْ يَزِيدَ بْنِ الأَصَمِّ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ " إِذَا حَلَفَ أَحَدُكُمْ فَلاَ يَقُلْ مَا شَاءَ اللَّهُ وَشِئْتَ . وَلَكِنْ لِيَقُلْ مَا شَاءَ اللَّهُ ثُمَّ شِئْتَ " .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Biringiz qasam ichsa, ‹Alloh xohlagan va sen xohlagan (narsa)› demasin. Balki: ‹Alloh xohlagan, soʻngra sen xohlagan (narsa)›, desin», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Бирингиз қасам ичса, ‹Аллоҳ хоҳлаган ва сен хоҳлаган (нарса)› демасин. Балки: ‹Аллоҳ хоҳлаган, сўнгра сен хоҳлаган (нарса)›, десин», дедилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى، وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ إِسْحَاقَ الْجَوْهَرِيُّ، قَالاَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ رَجَاءٍ، أَنْبَأَنَا الْمَسْعُودِيُّ، عَنْ حَبِيبِ بْنِ أَبِي ثَابِتٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّ رَجُلاً، جَاءَ إِلَى النَّبِيِّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي نَذَرْتُ أَنْ أَنْحَرَ بِبُوَانَةَ فَقَالَ " فِي نَفْسِكَ شَىْءٌ مِنْ أَمْرِ الْجَاهِلِيَّةِ " . قَالَ لاَ . قَالَ " أَوْفِ بِنَذْرِكَ " .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, bir kishi Paygʻambar ﷺ huzuriga kelib: «Ey Allohning Rasuli, men Buvonada qurbonlik soʻyishga nazr qilgan edim», dedi. U zot: «Koʻnglingda johiliyat ishlaridan biror narsa bormi?» dedilar. U: «Yoʻq», dedi. U zot: «Unda nazringni bajar», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, бир киши Пайғамбар ﷺ ҳузурига келиб: «Эй Аллоҳнинг Расули, мен Бувонада қурбонлик сўйишга назр қилган эдим», деди. У зот: «Кўнглингда жоҳилият ишларидан бирор нарса борми?» дедилар. У: «Йўқ», деди. У зот: «Унда назрингни бажар», дедилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رُمْحٍ، أَنْبَأَنَا اللَّيْثُ بْنُ سَعْدٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّ سَعْدَ بْنَ عُبَادَةَ، اسْتَفْتَى رَسُولَ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ فِي نَذْرٍ كَانَ عَلَى أُمِّهِ تُوُفِّيَتْ وَلَمْ تَقْضِهِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ " اقْضِهِ عَنْهَا " .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Saʼd ibn Uboda Rasululloh ﷺdan onasi zimmasida boʻlgan bir nazr toʻgʻrisida soʻradi. Onasi uni ado etmasdan vafot etgan edi. Rasululloh ﷺ: «Uni onang nomidan ado et», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Саъд ибн Убода Расулуллоҳ ﷺдан онаси зиммасида бўлган бир назр тўғрисида сўради. Онаси уни адо этмасдан вафот этган эди. Расулуллоҳ ﷺ: «Уни онанг номидан адо эт», дедилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى، حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ مُحَمَّدٍ الْفَرْوِيُّ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ، عَنْ عَطَاءٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ مَرَّ بِرَجُلٍ بِمَكَّةَ وَهُوَ قَائِمٌ فِي الشَّمْسِ فَقَالَ " مَا هَذَا " . قَالُوا نَذَرَ أَنْ يَصُومَ وَلاَ يَسْتَظِلَّ إِلَى اللَّيْلِ وَلاَ يَتَكَلَّمَ وَلاَ يَزَالَ قَائِمًا . قَالَ " لِيَتَكَلَّمْ وَلْيَسْتَظِلَّ وَلْيَجْلِسْ وَلْيُتِمَّ صِيَامَهُ " .
حَدَّثَنَا الْحُسَيْنُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ شَنَبَةَ الْوَاسِطِيُّ، حَدَّثَنَا الْعَلاَءُ بْنُ عَبْدِ الْجَبَّارِ، عَنْ وُهَيْبٍ، عَنْ أَيُّوبَ، عَنْ عِكْرِمَةَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، عَنِ النَّبِيِّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ نَحْوَهُ وَاللَّهُ أَعْلَمُ .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Makkada quyoshda tik turgan bir kishining yonidan oʻtib qolib: «Bu nima?» dedilar. Ular: «U tunga qadar roʻza tutishni, soya izlamaslikni, gapirmaslikni va doim tik turishni nazr qilgan», dedilar. U zot: «Gapirsin, soyalansin, oʻtirsin va roʻzasini toʻliq tutsin», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Маккада қуёшда тик турган бир кишининг ёнидан ўтиб қолиб: «Бу нима?» дедилар. Улар: «У тунга қадар рўза тутишни, соя изламасликни, гапирмасликни ва доим тик туришни назр қилган», дедилар. У зот: «Гапирсин, соялансин, ўтирсин ва рўзасини тўлиқ тутсин», дедилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ أَبِي عُمَرَ الْعَدَنِيُّ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ، عَنِ ابْنِ طَاوُسٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّ النَّبِيَّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ احْتَجَمَ وَأَعْطَاهُ أَجْرَهُ . قَالَ ابْنُ مَاجَهْ تَفَرَّدَ بِهِ ابْنُ أَبِي عُمَرَ وَحْدَهُ .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ hijomat qildirdilar va unga (hajjomga) haqini berdilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ ҳижомат қилдирдилар ва унга (ҳажжомга) ҳақини бердилар.