Abdulloh ibn Abbos al-Hoshimiy

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا عَبْدَةُ بْنُ سُلَيْمَانَ، عَنْ سُفْيَانَ، عَنْ مُخَوَّلِ، بْنِ رَاشِدٍ عَنْ مُسْلِمٍ الْبَطِينِ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم كَانَ يَقْرَأُ فِي صَلاَةِ الْفَجْرِ يَوْمَ الْجُمُعَةِ ‏{‏ الم * تَنْزِيلُ‏}‏ السَّجْدَةُ وَ ‏{‏ هَلْ أَتَى عَلَى الإِنْسَانِ حِينٌ مِنَ الدَّهْرِ‏}‏ وَأَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم كَانَ يَقْرَأُ فِي صَلاَةِ الْجُمُعَةِ سُورَةَ الْجُمُعَةِ وَالْمُنَافِقِينَ ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ juma kuni bomdod namozida {Alif, Lom, Mim. (Bu Kitobning) nozil qilinishi} (Sajda surasi) va {Inson uchun shunday bir vaqt boʻldiki} (Inson surasi) ni oʻqir edilar; yana Nabiy ﷺ juma namozida Jumʼa surasi va Munofiqun surasini oʻqir edilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ жума куни бомдод намозида {Алиф, Лом, Мим. (Бу Китобнинг) нозил қилиниши} (Сажда сураси) ва {Инсон учун шундай бир вақт бўлдики} (Инсон сураси) ни ўқир эдилар; яна Набий ﷺ жума намозида Жумъа сураси ва Мунофиқун сурасини ўқир эдилар.

وَحَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ، وَعَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ، جَمِيعًا عَنْ عَبْدِ الرَّزَّاقِ، - قَالَ ابْنُ رَافِعٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، - أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ، أَخْبَرَنِي الْحَسَنُ بْنُ مُسْلِمٍ، عَنْ طَاوُسٍ، عَنِ ابْنِ، عَبَّاسٍ قَالَ شَهِدْتُ صَلاَةَ الْفِطْرِ مَعَ نَبِيِّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأَبِي بَكْرٍ وَعُمَرَ وَعُثْمَانَ فَكُلُّهُمْ يُصَلِّيهَا قَبْلَ الْخُطْبَةِ ثُمَّ يَخْطُبُ قَالَ فَنَزَلَ نَبِيُّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَأَنِّي أَنْظُرُ إِلَيْهِ حِينَ يُجَلِّسُ الرِّجَالَ بِيَدِهِ ثُمَّ أَقْبَلَ يَشُقُّهُمْ حَتَّى جَاءَ النِّسَاءَ وَمَعَهُ بِلاَلٌ فَقَالَ ‏{‏ يَا أَيُّهَا النَّبِيُّ إِذَا جَاءَكَ الْمُؤْمِنَاتُ يُبَايِعْنَكَ عَلَى أَنْ لاَ يُشْرِكْنَ بِاللَّهِ شَيْئًا‏}‏ فَتَلاَ هَذِهِ الآيَةَ حَتَّى فَرَغَ مِنْهَا ثُمَّ قَالَ حِينَ فَرَغَ مِنْهَا ‏"‏ أَنْتُنَّ عَلَى ذَلِكِ ‏"‏ فَقَالَتِ امْرَأَةٌ وَاحِدَةٌ لَمْ يُجِبْهُ غَيْرُهَا مِنْهُنَّ نَعَمْ يَا نَبِيَّ اللَّهِ لاَ يُدْرَى حِينَئِذٍ مَنْ هِيَ قَالَ ‏"‏ فَتَصَدَّقْنَ ‏"‏ ‏.‏ فَبَسَطَ بِلاَلٌ ثَوْبَهُ ثُمَّ قَالَ هَلُمَّ فِدًى لَكُنَّ أَبِي وَأُمِّي ‏.‏ فَجَعَلْنَ يُلْقِينَ الْفَتَخَ وَالْخَوَاتِمَ فِي ثَوْبِ بِلاَلٍ ‏.‏

Abdulloh ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Men Nabiyulloh ﷺ, Abu Bakr, Umar va Usmon bilan birga Fitr namozida boʻldim. Ularning barchasi bu namozni xutbadan oldin oʻqir, soʻng xutba qilardi. (Ibn Abbos) dedi: Nabiyulloh ﷺ (minbardan) tushdi. Goʻyo men hozir ham u zotni koʻrayotgandekman — u zot qoʻli bilan erkaklarni oʻtqazib, soʻng ularning orasini yorib oʻtib, ayollarning oldiga keldi, u zot bilan birga Bilol ham bor edi. Shunda u zot: {Ey Nabiy! Agar moʻmina ayollar senga — Allohga hech narsani sherik qilmaslik ... ustiga bayʼat qilgani kelsalar} (Mumtahina 12) deb, bu oyatni oxiriga yetgunicha tilovat qildi. Soʻng oyatni tugatgach: «Sizlar shu (ahd) ustidamisizlar?» dedi. Shunda ayollardan biri — undan boshqa hech biri javob bermadi — «Ha, ey Nabiyulloh!» dedi. Oʻsha payt u ayolning kimligi bilinmadi. (U zot:) «Bas, sadaqa qilinglar!» dedi. Shunda Bilol oʻz kiyimini yoyib, soʻng: «Keltiringlar! Otam va onam sizlarga fido boʻlsin!» dedi. Shunda (ayollar) Bilolning kiyimiga halqalar va uzuklarini tashlay boshladilar.Абдуллоҳ ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Мен Набиюллоҳ ﷺ, Абу Бакр, Умар ва Усмон билан бирга Фитр намозида бўлдим. Уларнинг барчаси бу намозни хутбадан олдин ўқир, сўнг хутба қиларди. (Ибн Аббос) деди: Набиюллоҳ ﷺ (минбардан) тушди. Гўё мен ҳозир ҳам у зотни кўраётгандекман — у зот қўли билан эркакларни ўтқазиб, сўнг уларнинг орасини ёриб ўтиб, аёлларнинг олдига келди, у зот билан бирга Билол ҳам бор эди. Шунда у зот: {Эй Набий! Агар мўмина аёллар сенга — Аллоҳга ҳеч нарсани шерик қилмаслик ... устига байъат қилгани келсалар} (Мумтаҳина 12) деб, бу оятни охирига етгунича тиловат қилди. Сўнг оятни тугатгач: «Сизлар шу (аҳд) устидамисизлар?» деди. Шунда аёллардан бири — ундан бошқа ҳеч бири жавоб бермади — «Ҳа, эй Набиюллоҳ!» деди. Ўша пайт у аёлнинг кимлиги билинмади. (У зот:) «Бас, садақа қилинглар!» деди. Шунда Билол ўз кийимини ёйиб, сўнг: «Келтиринглар! Отам ва онам сизларга фидо бўлсин!» деди. Шунда (аёллар) Билолнинг кийимига ҳалқалар ва узукларини ташлай бошладилар.

وَحَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، وَابْنُ أَبِي عُمَرَ، قَالَ أَبُو بَكْرٍ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ، عُيَيْنَةَ حَدَّثَنَا أَيُّوبُ، قَالَ سَمِعْتُ عَطَاءً، قَالَ سَمِعْتُ ابْنَ عَبَّاسٍ، يَقُولُ أَشْهَدُ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لَصَلَّى قَبْلَ الْخُطْبَةِ - قَالَ - ثُمَّ خَطَبَ فَرَأَى أَنَّهُ لَمْ يُسْمِعِ النِّسَاءَ فَأَتَاهُنَّ فَذَكَّرَهُنَّ وَوَعَظَهُنَّ وَأَمَرَهُنَّ بِالصَّدَقَةِ وَبِلاَلٌ قَائِلٌ بِثَوْبِهِ فَجَعَلَتِ الْمَرْأَةُ تُلْقِي الْخَاتَمَ وَالْخُرْصَ وَالشَّىْءَ ‏.‏ وَحَدَّثَنِيهِ أَبُو الرَّبِيعِ الزَّهْرَانِيُّ، حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، ح وَحَدَّثَنِي يَعْقُوبُ الدَّوْرَقِيُّ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، كِلاَهُمَا عَنْ أَيُّوبَ، بِهَذَا الإِسْنَادِ نَحْوَهُ ‏.‏

Abdulloh ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Men Rasululloh ﷺ ustiga guvohlik beraman, u zot albatta xutbadan oldin namoz oʻqidilar. Soʻng u zot xutba qildi va ayollarga eshittira olmaganini koʻrib, ularning oldiga keldi-da, ularga vaʼz-nasihat qildi va sadaqa qilishga buyurdi. Bilol esa oʻz kiyimini (yoyib) turardi. Shunda ayol uzuk, sirgʻa va boshqa narsalarni tashlay boshladi».Абдуллоҳ ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Мен Расулуллоҳ ﷺ устига гувоҳлик бераман, у зот албатта хутбадан олдин намоз ўқидилар. Сўнг у зот хутба қилди ва аёлларга эшиттира олмаганини кўриб, уларнинг олдига келди-да, уларга ваъз-насиҳат қилди ва садақа қилишга буюрди. Билол эса ўз кийимини (ёйиб) турарди. Шунда аёл узук, сирға ва бошқа нарсаларни ташлай бошлади».

وَحَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُعَاذٍ الْعَنْبَرِيُّ، حَدَّثَنَا أَبِي، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ عَدِيٍّ، عَنْ سَعِيدِ، بْنِ جُبَيْرٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم خَرَجَ يَوْمَ أَضْحَى أَوْ فِطْرٍ فَصَلَّى رَكْعَتَيْنِ لَمْ يُصَلِّ قَبْلَهَا وَلاَ بَعْدَهَا ثُمَّ أَتَى النِّسَاءَ وَمَعَهُ بِلاَلٌ فَأَمَرَهُنَّ بِالصَّدَقَةِ فَجَعَلَتِ الْمَرْأَةُ تُلْقِي خُرْصَهَا وَتُلْقِي سِخَابَهَا ‏.‏ وَحَدَّثَنِيهِ عَمْرٌو النَّاقِدُ، حَدَّثَنَا ابْنُ إِدْرِيسَ، ح وَحَدَّثَنِي أَبُو بَكْرِ بْنُ نَافِعٍ، وَمُحَمَّدُ، بْنُ بَشَّارٍ جَمِيعًا عَنْ غُنْدَرٍ، كِلاَهُمَا عَنْ شُعْبَةَ، بِهَذَا الإِسْنَادِ نَحْوَهُ ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ Qurbon yoki Ramazon hayiti kuni (namozgohga) chiqib, ikki rakaat namoz oʻqidilar, undan oldin ham, keyin ham (boshqa) namoz oʻqimadilar. Soʻng Bilol bilan birga ayollar oldiga keldilar va ularni sadaqa berishga buyurdilar. Shunda ayol oʻzining isirgʻasini va munchogʻini tashlay boshladi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ Қурбон ёки Рамазон ҳайити куни (намозгоҳга) чиқиб, икки ракаат намоз ўқидилар, ундан олдин ҳам, кейин ҳам (бошқа) намоз ўқимадилар. Сўнг Билол билан бирга аёллар олдига келдилар ва уларни садақа беришга буюрдилар. Шунда аёл ўзининг исирғасини ва мунчоғини ташлай бошлади.

وَحَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا غُنْدَرٌ، عَنْ شُعْبَةَ، ح وَحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، وَابْنُ بَشَّارٍ قَالاَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنِ الْحَكَمِ، عَنْ مُجَاهِدٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ قَالَ ‏"‏ نُصِرْتُ بِالصَّبَا وَأُهْلِكَتْ عَادٌ بِالدَّبُورِ ‏"‏ ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ shunday dedilar: «Menga sabo (sharq) shamoli bilan yordam berildi, Od esa dabur (gʻarb) shamoli bilan halok qilindi».Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ шундай дедилар: «Менга сабо (шарқ) шамоли билан ёрдам берилди, Од эса дабур (ғарб) шамоли билан ҳалок қилинди».

وَحَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، وَأَبُو كُرَيْبٍ قَالاَ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ، ح وَحَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ أَبَانٍ الْجُعْفِيُّ، حَدَّثَنَا عَبْدَةُ، - يَعْنِي ابْنَ سُلَيْمَانَ - كِلاَهُمَا عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ مَسْعُودِ بْنِ مَالِكٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم ‏.‏ بِمِثْلِهِ ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ dan shunga oʻxshashi (rivoyat qilingan).Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ дан шунга ўхшаши (ривоят қилинган).