- وعن ابن مسعود رضي الله عنه قال: قال رسول الله صلى الله عليه وسلم : "ليس المؤمن بالطعان، ولا اللعان، ولا الفاحش، ولا البذي". ((رواه الترمذي وقال حديث حسن)).
Abdulloh ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ: «Moʻmin taʼna qiluvchi ham, laʼnat qiluvchi ham, behayo ham, fahsh soʻzlovchi ham emasdir», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan gʻaribdir; Abdullohdan bundan boshqa yoʻl bilan ham rivoyat qilingan.Абдуллоҳ ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ: «Мўмин таъна қилувчи ҳам, лаънат қилувчи ҳам, беҳаё ҳам, фаҳш сўзловчи ҳам эмасдир», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан ғарибдир; Абдуллоҳдан бундан бошқа йўл билан ҳам ривоят қилинган.
- وعن ابن مسعود رضي الله عنه قال: قال رسول الله صلى الله عليه وسلم : "سباب المسلم فسوق، وقتاله كفر" ((متفق عليه)).
Abdulloh ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Bilolning azoni — yoki: Bilolning nidosi, dedilar — sizdan hech birovingizni saharlikdan toʻxtatib qoʻymasin. Chunki u tik turganlaringizni (qiyomdagilarni) qaytarish va uxlayotganlaringizni uygʻotish uchun kechasi azon aytadi — yoki: nido qiladi, dedilar», — dedilar. Yana: «(Tong) bunday yoki bunday boʻlib chiqishi bilan emas, — qoʻlini pastga tushirib, soʻng koʻtarib (koʻrsatdilar), — balki bunday boʻlib chiqishi bilandir», — dedilar va ikki barmoqlarini ochib (koʻrsatdilar).Абдуллоҳ ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Билолнинг азони — ёки: Билолнинг нидоси, дедилар — сиздан ҳеч бировингизни саҳарликдан тўхтатиб қўймасин. Чунки у тик турганларингизни (қиёмдагиларни) қайтариш ва ухлаётганларингизни уйғотиш учун кечаси азон айтади — ёки: нидо қилади, дедилар», — дедилар. Яна: «(Тонг) бундай ёки бундай бўлиб чиқиши билан эмас, — қўлини пастга тушириб, сўнг кўтариб (кўрсатдилар), — балки бундай бўлиб чиқиши биландир», — дедилар ва икки бармоқларини очиб (кўрсатдилар).
- وعن ابن مسعود رضي الله عنه عن النبي صلى الله عليه وسلم قال: "لا يدخل الجنة من كان في قلبه مثقال ذرة من كبر" فقال رجل: إن الرجل يحب أن يكون ثوبه حسنًا، ونعله حسنة، فقال: "إن الله جميل يحب الجمال، الكبر بَطَر الحق، وغمط الناس".((رواه مسلم)).
ومعنى "بَطَر الحق": دفعه، "وغمطهم": احتقارهم، وقد سبق بيانه أوضح من هذا في باب الكبر.
Abdulloh ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Qalbida zarra misqolicha kibr boʻlgan kishi jannatga kirmaydi», dedilar. Bir kishi: «Kishi kiyimi chiroyli, kavushi chiroyli boʻlishini yaxshi koʻradi-ku (bu kibrmi)?» dedi. (Paygʻambar): «Albatta Alloh goʻzaldir, goʻzallikni yaxshi koʻradi. Kibr — haqni rad etish (mensimaslik) va odamlarni (kamsitib) past koʻrishdir», dedilar.Абдуллоҳ ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Қалбида зарра мисқолича кибр бўлган киши жаннатга кирмайди», дедилар. Бир киши: «Киши кийими чиройли, кавуши чиройли бўлишини яхши кўради-ку (бу кибрми)?» деди. (Пайғамбар): «Албатта Аллоҳ гўзалдир, гўзалликни яхши кўради. Кибр — ҳақни рад этиш (менсимаслик) ва одамларни (камситиб) паст кўришдир», дедилар.
- وعن ابن مسعود رضي الله عنه أن رسول الله صلى الله عليه وسلم قال: "إذا كنتم ثلاثة، فلا يتناجى اثنان دون الآخر حتى تختلطوا بالناس، من أجل أن ذلك يحزنه" ((متفق عليه)).
Abdulloh ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Sizlar uch (kishi) boʻlsangiz, odamlarga qoʻshilib aralashib ketgunlaringizcha ikkingiz boshqasini (chetda) qoldirib pichirlashmang, chunki bu uni xafa qiladi», dedilar.Абдуллоҳ ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Сизлар уч (киши) бўлсангиз, одамларга қўшилиб аралашиб кетгунларингизча иккингиз бошқасини (четда) қолдириб пичирлашманг, чунки бу уни хафа қилади», дедилар.
- وعن ابن مسعود رضي الله عنه قال: كنا مع رسول الله صلى الله عليه وسلم في سفر، فانطلق لحاجته، فرأينا حمرة معها فرخان، فأخذنا فرخيها، فجاءت الحمرة فجعلت تعرش فجاء النبي صلى الله عليه وسلم فقال: "من فجع هذه بولدها؟ ردوا ولدها إليها" ورأى قرية نمل قد حرقناها، فقال: "من حرق هذه؟" قلنا: نحن. قال: "إنه لا ينبغي أن يعذِّب بالنار إلا رب النار".
قوله: قرية نمل معناه: موضع النمل مع النمل.
Abdurahmon ibn Abdulloh (rahimahulloh) otasidan rivoyat qilib, shunday dedi: Biz Rasululloh ﷺ bilan bir safarda edik. U zot hojatlari uchun (bir chetga) ketdilar. Biz ikkita boʻlasi bor bir chumchuqni (hummara) koʻrib qoldik va uning ikkala boʻlasini olib qoʻydik. Shunda chumchuq kelib, (boshi ustida) qanot qoqib aylana boshladi. Soʻng Nabiy ﷺ kelib: «Kim buni bolasidan judo qilib, qaygʻuga soldi? Uning bolasini oʻziga qaytaringlar!» dedilar. U zot biz kuydirib qoʻygan bir chumoli inini koʻrib: «Buni kim kuydirdi?» dedilar. Biz: «Biz», dedik. U zot: «Albatta, olov bilan azoblash olovning Robbidan boshqaga loyiq emas», dedilar.Абдураҳмон ибн Абдуллоҳ (раҳимаҳуллоҳ) отасидан ривоят қилиб, шундай деди: Биз Расулуллоҳ ﷺ билан бир сафарда эдик. У зот ҳожатлари учун (бир четга) кетдилар. Биз иккита бўласи бор бир чумчуқни (ҳуммара) кўриб қолдик ва унинг иккала бўласини олиб қўйдик. Шунда чумчуқ келиб, (боши устида) қанот қоқиб айлана бошлади. Сўнг Набий ﷺ келиб: «Ким буни боласидан жудо қилиб, қайғуга солди? Унинг боласини ўзига қайтаринглар!» дедилар. У зот биз куйдириб қўйган бир чумоли инини кўриб: «Буни ким куйдирди?» дедилар. Биз: «Биз», дедик. У зот: «Албатта, олов билан азоблаш оловнинг Роббидан бошқага лойиқ эмас», дедилар.
- وعن ابن مسعود رضي الله عنه قال: لعن الله الواشمات والمستوشمات والمتنمصات والمتفلجات بالحسن، المغيرات خلق الله! فقالت له امرأة في ذلك فقال: وما لي لا ألعن من لعنه رسول الله صلى الله عليه وسلم وهو في كتاب الله؟! قال الله تعالى: {وما آتاكم الرسول فخذوه وما نهاكم عنه فانتهوا} ((الحشر:7)).((متفق عليه)). المتفلجة هي: التي تبرد من أسنانها ليتباعد بعضها من بعض قليلا، وتحسنها وهو الوشر. والنامصة: [هي] التي تأخذ من شعر حاجب غيرها، وترققه ليصير حسنا. والمتنمصة: التي تأمر من يفعل بها ذلك.
(Abdulloh ibn Masʼud (roziyallohu anhu) aytdi:) Alloh tatuirovka qiluvchi va qildiruvchi ayollarni, (yuz-qosh) tukini yuluvchilarni va goʻzallik uchun tishlarini siyraklashtiruvchilarni — Allohning yaratganini oʻzgartiruvchilarni — laʼnatlagan. Alloh Rasuli ﷺ laʼnatlagan kishilarni nega men laʼnatlamayin? Holbuki (u) Allohning Kitobida (bordir).(Абдуллоҳ ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу) айтди:) Аллоҳ татуировка қилувчи ва қилдирувчи аёлларни, (юз-қош) тукини юлувчиларни ва гўзаллик учун тишларини сийраклаштирувчиларни — Аллоҳнинг яратганини ўзгартирувчиларни — лаънатлаган. Аллоҳ Расули ﷺ лаънатлаган кишиларни нега мен лаънатламайин? Ҳолбуки (у) Аллоҳнинг Китобида (бордир).
- وعن ابن مسعود رضي الله عنه قال: قال رسول الله صلى الله عليه وسلم :"ليس منا من ضرب الخدود، وشق الجيوب، ودعا بدعوى الجاهليه" ((متفق عليه)).
Abdulloh ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Kim — yuziga (oʻzini) ursa, yoki koʻylagining oldini (yoqasini) yirtsa, yoki johiliyat chaqiriqlarini (yaʼni «voydod, falon urugʻ!» deb) chaqirsa — u bizdan emas», — dedi.Абдуллоҳ ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Ким — юзига (ўзини) урса, ёки кўйлагининг олдини (ёқасини) йирца, ёки жоҳилият чақириқларини (яъни «войдод, фалон уруғ!» деб) чақирса — у биздан эмас», — деди.
- وعن ابن مسعود رضي الله عنه قال: سمعت رسول الله صلى الله عليه وسلم يقول: "إن أشد الناس عذابًا يوم القيامة المصورون" ((متفق عليه)).
Ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺning: «Qiyomat kuni odamlarning eng qattiq azoblanadigani surat chizuvchilardir», deganlarini eshitdim.Ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺнинг: «Қиёмат куни одамларнинг энг қаттиқ азобланадигани сурат чизувчилардир», деганларини эшитдим.
- عن ابن مسعود رضي الله عنه أن النبي صلى الله عليه وسلم قال: "من خلف على مال امرئ مسلم بغير حقه، لقي الله وهو عليه غضبان" قال: ثم قرأ علينا رسول الله صلى الله عليه وسلم مصداقه من كتاب الله عز وجل: {إن الذين يشترون بعهد الله وأيمانهم ثمنًا قليلا} ((آل عمران: 77)) إلى آخر الآية: ((متفق عليه)).
Abdulloh ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺ ning shunday deyayotganlarini eshitdim: «Kim bir musulmon kishining molini nohaq (olish) uchun qasam ichsa, Allohga, U Zot oʻziga gʻazabnok holda yoʻliqadi». Abdulloh dedi: Soʻng Rasululloh ﷺ bizga Allohning kitobidan uning tasdigʻini oʻqib berdilar: {Albatta Allohning ahdini va (oʻz) qasamlarini arzon bahoga sotadiganlar...} — oyatning oxirigacha.Абдуллоҳ ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺ нинг шундай деяётганларини эшитдим: «Ким бир мусулмон кишининг молини ноҳақ (олиш) учун қасам ичса, Аллоҳга, У Зот ўзига ғазабнок ҳолда йўлиқади». Абдуллоҳ деди: Сўнг Расулуллоҳ ﷺ бизга Аллоҳнинг китобидан унинг тасдиғини ўқиб бердилар: {Албатта Аллоҳнинг аҳдини ва (ўз) қасамларини арзон баҳога сотадиганлар...} — оятнинг охиригача.
- عن ابن مسعود رضي الله عنه قال: قال رسول الله صلى الله عليه وسلم : "ليس المؤمن بالطعان، ولا اللعان، ولا الفاحش، ولا البذي". ((رواه الترمذي وقال حديث حسن)).
Abdulloh ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ: «Moʻmin taʼna qiluvchi ham, laʼnat qiluvchi ham, behayo ham, fahsh soʻzlovchi ham emasdir», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan gʻaribdir; Abdullohdan bundan boshqa yoʻl bilan ham rivoyat qilingan.Абдуллоҳ ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ: «Мўмин таъна қилувчи ҳам, лаънат қилувчи ҳам, беҳаё ҳам, фаҳш сўзловчи ҳам эмасдир», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан ғарибдир; Абдуллоҳдан бундан бошқа йўл билан ҳам ривоят қилинган.
- عن ابن مسعود رضي الله عنه أن النبي صلى الله عليه وسلم قال: "هلك المتنطعون"، قالها ثلاثًا. ((رواه مسلم."المتنطعون": المبالغون في الأمور)).
Ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Haddan oshuvchilar halok boʻldilar», dedilar. Buni uch marta aytdilar.Ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Ҳаддан ошувчилар ҳалок бўлдилар», дедилар. Буни уч марта айтдилар.
- عن ابن مسعود رضي الله عنه قال: قال رسول الله صلى الله عليه وسلم : "لا تباشر المرأة المرأة، فتصفها لزوجها كأنه ينظر إليها" ((متفق عليه)).
Abdulloh ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Bilolning azoni — yoki: Bilolning nidosi, dedilar — sizdan hech birovingizni saharlikdan toʻxtatib qoʻymasin. Chunki u tik turganlaringizni (qiyomdagilarni) qaytarish va uxlayotganlaringizni uygʻotish uchun kechasi azon aytadi — yoki: nido qiladi, dedilar», — dedilar. Yana: «(Tong) bunday yoki bunday boʻlib chiqishi bilan emas, — qoʻlini pastga tushirib, soʻng koʻtarib (koʻrsatdilar), — balki bunday boʻlib chiqishi bilandir», — dedilar va ikki barmoqlarini ochib (koʻrsatdilar).Абдуллоҳ ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Билолнинг азони — ёки: Билолнинг нидоси, дедилар — сиздан ҳеч бировингизни саҳарликдан тўхтатиб қўймасин. Чунки у тик турганларингизни (қиёмдагиларни) қайтариш ва ухлаётганларингизни уйғотиш учун кечаси азон айтади — ёки: нидо қилади, дедилар», — дедилар. Яна: «(Тонг) бундай ёки бундай бўлиб чиқиши билан эмас, — қўлини пастга тушириб, сўнг кўтариб (кўрсатдилар), — балки бундай бўлиб чиқиши биландир», — дедилар ва икки бармоқларини очиб (кўрсатдилар).
- وعن ابن مسعود رضي الله عنه قال: قال النبي صلى الله عليه وسلم : "أول ما يقضى بين الناس يوم القيامة في الدماء" ((متفق عليه)).
Abdulloh ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Qiyomat kuni odamlar oʻrtasida birinchi boʻlib hukm qilinadigan narsa qonlar (toʻkish) toʻgʻrisida boʻladi», — dedilar.Абдуллоҳ ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Қиёмат куни одамлар ўртасида биринчи бўлиб ҳукм қилинадиган нарса қонлар (тўкиш) тўғрисида бўлади», — дедилар.
- وعن ابن مسعود رضي الله عنه قال: قال رسول الله صلى الله عليه وسلم : "من قال: أستغفر الله الذي لا إله إلا هو الحي القيوم وأتوب إليه ، غفرت ذنوبه ، وإن كان قد فر من الزحف" ((رواه أبو داود والترمذي والحاكم، وقال: حديث صحيح على شرط البخاري ومسلم)).
Nabiy ﷺning ozod qilgan qullari Zayd(roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U Rasululloh ﷺning shunday deyayotganlarini eshitgan: «Kim: ‹Astagʻfirullohallaziy laa ilaaha illaa huval-Hayyul-Qoyyuumu va atuubu ilayh (Undan boshqa iloh boʻlmagan, tirik va boqiy boʻlgan Allohdan magʻfirat soʻrayman va Unga tavba qilaman)›, desa, garchi jang maydonidan qochgan boʻlsa ham, kechiriladi».Набий ﷺнинг озод қилган қуллари Зайд(розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У Расулуллоҳ ﷺнинг шундай деяётганларини эшитган: «Ким: ‹Астағфируллоҳаллазий лаа илааҳа иллаа ҳувал-Ҳайюл-Қойюуму ва атуубу илайҳ (Ундан бошқа илоҳ бўлмаган, тирик ва боқий бўлган Аллоҳдан мағфират сўрайман ва Унга тавба қиламан)›, деса, гарчи жанг майдонидан қочган бўлса ҳам, кечирилади».
- وعن ابن مسعود رضي الله عنه قال: قال رسول الله صلى الله عليه وسلم : "إني لأعلم آخر النار خروجاً منها، وآخر أهل الجنة دخولاً الجنة، رجل يخرج من النار حبوا؛ فيقول الله عز وجل له: اذهب فادخل الجنة، فيأتيها، فيخيل إليه أنها ملأى، فيرجع فيقول: يا رب وجدتها ملأى، فيقول الله عز وجل له: اذهب فادخل الجنة، فيرجع ، فيقول: يا رب وجدتها ملأى، في سورة يقول الله عز وجل له : اذهب فادخل الجنة ، فيأتيها، فيخيل إليه أنها ملأى، فيرجع، فيقول: يا رب وجدتها ملأى! فيقول الله عز وجل له: اذهب فادخل الجنة، فإن لك مثل الدنيا وعشرة أمثالها أو إن لك مثل عشرة أمثال الدنيا، فيقول: أتسخر بي، أو تضحك بي وأنت الملك” قال: فلقد رأيت رسول الله صلى الله عليه وسلم ضحك حتى بدت نواجذه فكان يقول: "ذلك أدنى أهل الجنة منزلة" ((متفق عليه)).
Abdulloh ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Men doʻzax ahlidan undan eng oxirida chiqadigan kishini va jannat ahlidan jannatga eng oxirida kiradigan kishini bilaman. U doʻzaxdan emaklab chiqadigan bir kishidir. Unga: ‹Bor, jannatga kir›, deyiladi. U jannatga keladi, biroq unga jannat toʻlib ketgandek koʻrsatiladi. Shunda u qaytib: ‹Ey Robbim, uni toʻlib ketgan holda topdim›, deydi. Alloh: ‹Bor, jannatga kir›, deydi. U yana keladi, unga jannat toʻlib ketgandek koʻrsatiladi. Shunda u qaytib: ‹Ey Robbim, uni toʻlib ketgan holda topdim›, deydi. Alloh subhonahu: ‹Bor, jannatga kir›, deydi. U yana keladi, unga jannat toʻlib ketgandek koʻrsatiladi. Shunda u qaytib: ‹Ey Robbim, u toʻlib ketgan›, deydi. Alloh: ‹Bor, jannatga kir. Albatta senga dunyoning misli va uning oʻn barobari bor› — yoki: ‹Albatta senga dunyoning oʻn barobari misli bor› — deydi. Shunda u: ‹Sen Podshoh boʻla turib meni masxara qilyapsanmi?› — yoki: ‹mendan kulyapsanmi?› — deydi», dedilar. U (Ibn Masʼud): «Men Rasululloh ﷺni ozgʻich tishlari koʻrinib ketguncha kulganlarini koʻrdim», dedi. Va: «Jannat ahlining eng past martabalisi shu, deb aytilar edi», deyilardi.Абдуллоҳ ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Мен дўзах аҳлидан ундан энг охирида чиқадиган кишини ва жаннат аҳлидан жаннатга энг охирида кирадиган кишини биламан. У дўзахдан эмаклаб чиқадиган бир кишидир. Унга: ‹Бор, жаннатга кир›, дейилади. У жаннатга келади, бироқ унга жаннат тўлиб кетгандек кўрсатилади. Шунда у қайтиб: ‹Эй Роббим, уни тўлиб кетган ҳолда топдим›, дейди. Аллоҳ: ‹Бор, жаннатга кир›, дейди. У яна келади, унга жаннат тўлиб кетгандек кўрсатилади. Шунда у қайтиб: ‹Эй Роббим, уни тўлиб кетган ҳолда топдим›, дейди. Аллоҳ субҳонаҳу: ‹Бор, жаннатга кир›, дейди. У яна келади, унга жаннат тўлиб кетгандек кўрсатилади. Шунда у қайтиб: ‹Эй Роббим, у тўлиб кетган›, дейди. Аллоҳ: ‹Бор, жаннатга кир. Албатта сенга дунёнинг мисли ва унинг ўн баробари бор› — ёки: ‹Албатта сенга дунёнинг ўн баробари мисли бор› — дейди. Шунда у: ‹Сен Подшоҳ бўла туриб мени масхара қиляпсанми?› — ёки: ‹мендан куляпсанми?› — дейди», дедилар. У (Ибн Масъуд): «Мен Расулуллоҳ ﷺни озғич тишлари кўриниб кетгунча кулганларини кўрдим», деди. Ва: «Жаннат аҳлининг энг паст мартабалиси шу, деб айтилар эди», дейиларди.
- عن بن مسعود رضي الله عنه قال: دخلت علي النبي صلى الله عليه وسلمى الله عليه وسلم الله عليه وسلم الله عليه وسلم وهو يوعك، فمسسته، فقلت: إنك لتوعك وعكاً شديداً فقال: "إني أوعك كما يوعك رجلان منكم" ((متفق عليه))
(Ibn Masʼud (roziyallohu anhu) aytdi:) Men Paygʻambar ﷺning oldiga — u zot isitmalamoqda (boʻ lgan) holda — kirdim va u zotni ushlab (paypaslab): «Siz qattiq isitmalamoqdasiz» dedim. U zot: «Ha; sizlardan ikki kishi isitmalamgandek (isitmalamoqdaman)» dedilar. (Roviy:) «Siz uchun ikki (barobar) ajr bor» dedi. U zot: «Ha; musulmonga — kasallik yoki undan boshqa (qanday) bir ozor yetsa, daraxt bargini toʻ kgandek, Alloh uning yomonliklarini (gunohlarini) toʻ kadi (kamaytiradi)» dedilar.(Ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу) айтди:) Мен Пайғамбар ﷺнинг олдига — у зот иситмаламоқда (бў лган) ҳолда — кирдим ва у зотни ушлаб (пайпаслаб): «Сиз қаттиқ иситмаламоқдасиз» дедим. У зот: «Ҳа; сизлардан икки киши иситмаламгандек (иситмаламоқдаман)» дедилар. (Ровий:) «Сиз учун икки (баробар) ажр бор» деди. У зот: «Ҳа; мусулмонга — касаллик ёки ундан бошқа (қандай) бир озор еца, дарахт баргини тў кгандек, Аллоҳ унинг ёмонликларини (гуноҳларини) тў кади (камайтиради)» дедилар.
- وعن ابن مسعود رضي الله عنه قال : قال رسول الله صلى الله عليه وسلم : "من قرأ حرفًا من كتاب الله فله حسنة، والحسنة بعشر أمثالها لا أقول: ألم حرف، ولكن ألف حرف، ولام حرف، وميم حرف"((راوه الترمذي وقال: حديث حسن صحيح)).
Abdulloh ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim Allohning Kitobidan bir harf oʻqisa, unga shu sababli bir yaxshilik (ajr) boʻladi, yaxshilik esa oʻn baravar (qaytariladi). Men ‹alif-lom-mim› bir harf demayman, balki alif bir harf, lom bir harf, mim bir harfdir», dedilar. Bu hadis Ibn Masʼuddan boshqa yoʻllar bilan ham rivoyat qilinadi. Uni Abul-Ahvas Ibn Masʼuddan rivoyat qilgan; baʼzilar uni marfuʼ (Paygʻambarga yetkazib), baʼzilar esa Ibn Masʼudga mavquf qilib rivoyat qilganlar. Abu Iso aytdi: Bu hadis shu yoʻl jihatidan hasan sahih gʻaribdir. Qutayba ibn Saidning shunday deganini eshitdim: «Menga yetishicha, Muhammad ibn Kaʼb al-Quraziy Paygʻambar ﷺ hayot vaqtlarida tugʻilgan ekan». Muhammad ibn Kaʼbning kunyasi Abu Hamzadir.Абдуллоҳ ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким Аллоҳнинг Китобидан бир ҳарф ўқиса, унга шу сабабли бир яхшилик (ажр) бўлади, яхшилик эса ўн баравар (қайтарилади). Мен ‹алиф-лом-мим› бир ҳарф демайман, балки алиф бир ҳарф, лом бир ҳарф, мим бир ҳарфдир», дедилар. Бу ҳадис Ибн Масъуддан бошқа йўллар билан ҳам ривоят қилинади. Уни Абул-Аҳвас Ибн Масъуддан ривоят қилган; баъзилар уни марфуъ (Пайғамбарга етказиб), баъзилар эса Ибн Масъудга мавқуф қилиб ривоят қилганлар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис шу йўл жиҳатидан ҳасан саҳиҳ ғарибдир. Қутайба ибн Саиднинг шундай деганини эшитдим: «Менга етишича, Муҳаммад ибн Каъб ал-Қуразий Пайғамбар ﷺ ҳаёт вақтларида туғилган экан». Муҳаммад ибн Каъбнинг куняси Абу Ҳамзадир.
- وعن ابن مسعود رضي الله عنه قال: قال لي النبي صلى الله عليه وسلم :"اقرأ علي القرآن "، فقلت : يا رسول الله، أقرأ عليك وعليك أنزل ؟! قال : "إني أحب أن أسمعه من غيري" فقرأت عليه سورة النساء حتى جئت إلى هذه الآية : {فكيف إذا جئنا من كل أمة بشهيد وجئنا بك على هؤلاء شهيدا} قال: "حسبك الآن" فالتفت إليه، فإذا عيناه تذرفان .((متفق عليه)) .
(Abida, Abdulloh ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qildi:) Paygʻambar ﷺ menga: «Menga (Qurʼon) oʻqib ber», dedilar. Men: «Ey Allohning Rasuli, senga oʻqib beraymi — holbuki u senga nozil qilingan-ku?» dedim. U zot: «Ha», dedilar. Men Niso surasini oʻqidim, to bu oyatga yetdim: ‹Bas, (qiyomat kuni) har bir ummatdan bir guvoh keltirgan paytimizda va seni — ana shularga (ummatingga) guvoh qilib keltirgan paytimizda — qanday boʻ lar ekan?› (Niso surasi, 41). U zot: «Hozir senga yetar (bas)», dedilar. Men u zotga qaradim — birdan u zotning ikki koʻ zi yosh toʻ kib turgan edi.(Абида, Абдуллоҳ ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилди:) Пайғамбар ﷺ менга: «Менга (Қуръон) ўқиб бер», дедилар. Мен: «Эй Аллоҳнинг Расули, сенга ўқиб берайми — ҳолбуки у сенга нозил қилинган-ку?» дедим. У зот: «Ҳа», дедилар. Мен Нисо сурасини ўқидим, то бу оятга етдим: ‹Бас, (қиёмат куни) ҳар бир умматдан бир гувоҳ келтирган пайтимизда ва сени — ана шуларга (умматингга) гувоҳ қилиб келтирган пайтимизда — қандай бў лар экан?› (Нисо сураси, 41). У зот: «Ҳозир сенга етар (бас)», дедилар. Мен у зотга қарадим — бирдан у зотнинг икки кў зи ёш тў киб турган эди.
- وعن ابن مسعود رضي الله عنه أن رجلا أصاب من امرأة قُبلةً، فأتى النبي صلى الله عليه وسلم فأخبره فأنزل الله تعالى: {أقم الصلاة طرفي النهار وزلفًا من الليل، إن الحسنات يذهبن السيئات} فقال الرجل: ألي هذا؟ قال: "لجميع أمتي كلهم" ((متفق عليه)).
Ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir kishi (nomashruʼ ravishda) bir ayolni oʻpdi, soʻng Paygʻambar ﷺ ning oldiga borib, buni xabar berdi. Alloh: ‹Kunduzning ikki tarafida va kechaning baʼzi soatlarida namozni toʻkis oʻqi (yaʼni besh vaqt farz namoz). Albatta, yaxshi amallar yomon (kichik gunoh)larni ketkazadi (oʻchiradi)› (Hud, 114) — (oyatini) nozil qildi. U kishi Rasululloh ﷺ dan: «Bu menga (xosmi)?» — dedi. U zot: «Bu — barcha ummatimga», — dedilar.Ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир киши (номашруъ равишда) бир аёлни ўпди, сўнг Пайғамбар ﷺ нинг олдига бориб, буни хабар берди. Аллоҳ: ‹Кундузнинг икки тарафида ва кечанинг баъзи соатларида намозни тўкис ўқи (яъни беш вақт фарз намоз). Албатта, яхши амаллар ёмон (кичик гуноҳ)ларни кетказади (ўчиради)› (Ҳуд, 114) — (оятини) нозил қилди. У киши Расулуллоҳ ﷺ дан: «Бу менга (хосми)?» — деди. У зот: «Бу — барча умматимга», — дедилар.
- وعن ابن مسعود رضي الله عنه قال: من سره أن يلقى الله تعالى غدًا مسلمًا، فليحافظ على هؤلاء الصلوات، حيث ينادى بهن، فإن الله شرع لنبيكم صلى الله عليه وسلم سنن الهدى، وإنهن من سنن الهدى، ولو أنكم صليتم في بيوتكم كما يصلي هذا المتخلف في بيته لتركتم سنة نبيكم، ولو تركتم سنة نبيكم لضللتم، ولقد رأيتنا وما يتخلف عنها إلا منافق معلوم النفاق، ولقد كان الرجل يؤتى به، يهادى بين الرجلين حتى يقام في الصف. ((رواه مسلم وفي رواية له قال: إن رسول الله صلى الله عليه وسلم علمنا سنن الهدى، وإن من الهدى الصلاة في المسجد الذي يؤذن فيه)).
Abdulloh ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Kim ertaga Allohga musulmon holida roʻbaru boʻlishni xush koʻrsa, mana shu namozlarni azon aytiladigan joyda muhofaza qilsin (jamoat bilan oʻqisin). Chunki Alloh Paygʻambaringizga ﷺ hidoyat sunnatlarini joriy qildi, bular esa hidoyat sunnatlaridandir. Agar siz mana shu (masjiddan) qoluvchi kishi oʻz uyida oʻqigani kabi uylaringizda namoz oʻqisangiz, Paygʻambaringizning sunnatini tark etgan boʻlasiz. Agar Paygʻambaringizning sunnatini tark etsangiz, adashasiz. Qaysi bir kishi tahorat qilib, tahoratini chiroyli ado etib, soʻngra mana shu masjidlardan biriga qasd qilib (yoʻl olsa), Alloh unga bosgan har bir qadami uchun bir hasana yozadi, u sababli uni bir daraja koʻtaradi va u sababli undan bir gunohni oʻchiradi. Biz shunday zamonni koʻrdikki, undan faqat nifoqi maʼlum boʻlgan munofiqgina qolar edi. Hatto bir kishi ikki kishi orasida (suyab) yetaklanib keltirilib, safda turgʻizilar edi».Абдуллоҳ ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Ким эртага Аллоҳга мусулмон ҳолида рўбару бўлишни хуш кўрса, мана шу намозларни азон айтиладиган жойда муҳофаза қилсин (жамоат билан ўқисин). Чунки Аллоҳ Пайғамбарингизга ﷺ ҳидоят суннатларини жорий қилди, булар эса ҳидоят суннатларидандир. Агар сиз мана шу (масжиддан) қолувчи киши ўз уйида ўқигани каби уйларингизда намоз ўқисангиз, Пайғамбарингизнинг суннатини тарк этган бўласиз. Агар Пайғамбарингизнинг суннатини тарк этсангиз, адашасиз. Қайси бир киши таҳорат қилиб, таҳоратини чиройли адо этиб, сўнгра мана шу масжидлардан бирига қасд қилиб (йўл олса), Аллоҳ унга босган ҳар бир қадами учун бир ҳасана ёзади, у сабабли уни бир даража кўтаради ва у сабабли ундан бир гуноҳни ўчиради. Биз шундай замонни кўрдикки, ундан фақат нифоқи маълум бўлган мунофиқгина қолар эди. Ҳатто бир киши икки киши орасида (суяб) етакланиб келтирилиб, сафда турғизилар эди».
- وعن ابن مسعود رضي الله عنه قال: سألت رسول الله صلى الله عليه وسلم : أي الأعمال أفضل؟ قال: "الصلاة على أوقتها" قلت: ثم أي؟ قال: "بر الوالدين" قلت ثم أي؟ قال: " الجهاد في سبيل الله" ((متفق عليه))
Ummu Farva (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi. U dedi: Rasululloh ﷺdan: «Qaysi amal afzal?» deb soʻraldi. U zot: «Namozni avvalgi vaqtida oʻqimoq», dedilar. Xuzoiy oʻz rivoyatida uni ammasidan keltirdi: u ayolni Ummu Farva deyilar va u Paygʻambar ﷺga bayʼat qilgan edi; Paygʻambar ﷺdan soʻralgani aytildi.Умму Фарва (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади. У деди: Расулуллоҳ ﷺдан: «Қайси амал афзал?» деб сўралди. У зот: «Намозни аввалги вақтида ўқимоқ», дедилар. Хузоий ўз ривоятида уни аммасидан келтирди: у аёлни Умму Фарва дейилар ва у Пайғамбар ﷺга байъат қилган эди; Пайғамбар ﷺдан сўралгани айтилди.
- وعن ابن مسعود رضي الله عنه ، قال: ذكر عند النبي، صلى الله عليه وسلم رجل نام ليلة حتى أصبح! قال: "ذاك رجل بال الشيطان في أذنيه- أو قال: في أذنه-" ((متفق عليه)) .
Abdulloh ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ oldida — bir kishi tunni (uxlab) tongacha (quyosh chiqqanidan keyin ham) uxlab oʻtkazgani — zikr qilindi. Paygʻambar ﷺ: «U — quloqlariga (yoki qulogʻiga) shayton siygan kishidir», — dedi.Абдуллоҳ ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ олдида — бир киши тунни (ухлаб) тонгача (қуёш чиққанидан кейин ҳам) ухлаб ўтказгани — зикр қилинди. Пайғамбар ﷺ: «У — қулоқларига (ёки қулоғига) шайтон сийган кишидир», — деди.
- وعن ابن مسعود رضي الله عنه، قال: صليت مع النبي صلى الله عليه وسلم ، ليلة، فلم يزل قائمًا حتى هممت بأمر سوء. قيل: ما هممت؟ قال: هممت أن أجلس وأدعه. ((متفق عليه)) .
Abu Voil (Abdulloh ibn Masʼuddan) rivoyat qiladi: Abdulloh dedi: «Bir kechasi men Paygʻambar ﷺ bilan tahajjud namozini oʻqidim; u zot shunchalik (uzoq) qoyim turdilarki, menga bir yomon (xayol) keldi». Biz: «U yomon (xayol) nima edi?» — dedik. U: «(Xayol) — oʻtirib, Paygʻambar ﷺ ni (qoyim) tashlab (qoldirish) edi», — dedi.Абу Воил (Абдуллоҳ ибн Масъуддан) ривоят қилади: Абдуллоҳ деди: «Бир кечаси мен Пайғамбар ﷺ билан таҳажжуд намозини ўқидим; у зот шунчалик (узоқ) қойим турдиларки, менга бир ёмон (хаёл) келди». Биз: «У ёмон (хаёл) нима эди?» — дедик. У: «(Хаёл) — ўтириб, Пайғамбар ﷺ ни (қойим) ташлаб (қолдириш) эди», — деди.
- وعن أبي عبد الرحمن عبد الله بن مسعود رضي الله عنه قال: كأني انظر إلى رسول الله صلى الله عليه وسلم يحكي نبياً من الأنبياء، صلوات الله وسلامه عليهم، ضربه قومه فأدموه وهو يمسح الدم عن وجهه، يقول : "اللهم اغفر لقومى فإنهم لا يعلمون" ((متفق عليه)) .
Abdulloh ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U dedi: Goʻyo men Rasululloh ﷺ ni koʻrib turgandekman, u zot oʻz qavmi tomonidan urilgan paygʻambarlardan birining hikoyasini soʻzlar, u (paygʻambar) yuzidan qonni artib turgan holda: «Ey Robbim, qavmimni kechir, chunki ular bilmaydilar», — der edi (deb hikoya qilar edilar).Абдуллоҳ ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У деди: Гўё мен Расулуллоҳ ﷺ ни кўриб тургандекман, у зот ўз қавми томонидан урилган пайғамбарлардан бирининг ҳикоясини сўзлар, у (пайғамбар) юзидан қонни артиб турган ҳолда: «Эй Роббим, қавмимни кечир, чунки улар билмайдилар», — дер эди (деб ҳикоя қилар эдилар).
- وعن ابن مسعود رضي الله عنه قال: دخلت على النبي صلى الله عليه وسلم وهو يوعك فقلت: يارسول الله إنك توعك وعكاً شديداً قال: "أجل إني أوعك كما يوعك رجلان منكم" قلت: ذلك أن لك أجرين ؟ قال: "أجل ذلك كذلك ما من مسلم يصيبه أذى؛ شوكة فما فوقها إلا كفر الله بها سيئاته ، وحطت عنه ذنوبه كما تحط الشجرة ورقها" ((متفق عليه)) .
(Abdulloh (ibn Masʼud) (roziyallohu anhu) aytdi:) Men Rasululloh ﷺning oldiga — u zot isitmalamoqda (boʻ lgan) holda — kirdim va: «Ey Allohning Rasuli, siz qattiq isitmalamoqdasiz» dedim. U zot: «Ha; men sizlardan ikki kishi isitmalamgandek isitmalamoqdaman» dedilar. Men: «Bu — siz uchun ikki (barobar) ajr borligi (sababidir)» dedim. U zot: «Ha; bu shunday(dir): musulmonga — tikan yoki undan yuqori (qanday) bir ozor yetsa, Alloh u bilan uning yomonliklarini (gunohlarini) — daraxt bargini toʻ kgandek — kafforat (oʻ chirish) qiladi» dedilar.(Абдуллоҳ (ибн Масъуд) (розияллоҳу анҳу) айтди:) Мен Расулуллоҳ ﷺнинг олдига — у зот иситмаламоқда (бў лган) ҳолда — кирдим ва: «Эй Аллоҳнинг Расули, сиз қаттиқ иситмаламоқдасиз» дедим. У зот: «Ҳа; мен сизлардан икки киши иситмаламгандек иситмаламоқдаман» дедилар. Мен: «Бу — сиз учун икки (баробар) ажр борлиги (сабабидир)» дедим. У зот: «Ҳа; бу шундай(дир): мусулмонга — тикан ёки ундан юқори (қандай) бир озор еца, Аллоҳ у билан унинг ёмонликларини (гуноҳларини) — дарахт баргини тў кгандек — каффорат (ў чириш) қилади» дедилар.
- وعن ابن مسعود رضي الله عنه قال : لما كان يوم حنين آثر رسول الله صلى الله عليه وسلم ناساً في القسمة، فأعطى الأقرع بن حابس مائة من الإبل، وأعطى عيينة بن حصن مثل ذلك، وأعطى ناساً من أشراف العرب وآثرهم يومئذ في القسمة. فقال رجل: والله إن هذه قسمة ما عدل فيها، وما أريد فيها وجه الله، فقلت : والله لأخبرن رسول الله صلى الله عليه وسلم ، فأتيته فأخبرته بما قال: فتغير وجههه حتى كان كالصرف . ثم قال " فمن يعدل إذا لم يعدل الله ورسوله؟ ثم قال: يرحم الله موسى قد أوذي بأكثر من هذا فصبر". فقلت: لا جرم لا أرفع إليه بعدها حديثاً. ((متفق عليه)) .
Abdulloh ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Hunayn kuni boʻlganda Rasululloh ﷺ taqsimotda baʼzi odamlarni afzal koʻrdilar: Aqraʼ ibn Hobisga yuzta tuya berdilar, Uyaynaga ham shuncha berdilar va arab ashrofidan baʼzi kishilarga berib, oʻsha kuni taqsimotda ularni afzal koʻrdilar. Shunda bir kishi: «Allohga qasamki, bu shunday taqsimotki, unda adolat qilinmadi va unda Allohning yuzi (roziligi) koʻzlanmadi», dedi. (Abdulloh) dedi: Men: «Allohga qasamki, albatta Rasululloh ﷺ ga xabar beraman», dedim. Soʻng u zotning oldilariga kelib, u (kishi) aytgan narsani xabar qildim. Shunda u zotning yuzlari rangi shildiradek (qip-qizil) boʻlgunicha oʻzgardi, soʻng: «Agar Alloh va Uning Rasuli adolat qilmasa, kim adolat qiladi?» — dedilar. Soʻng: «Alloh Musoga rahm qilsin, unga bundan ham koʻproq aziyat berilgan edi, lekin u sabr qildi», — dedilar. (Abdulloh) dedi: Men: «Endi shubhasiz, bundan keyin u zotga hech qachon hech qanday gapni yetkazmayman», dedim.Абдуллоҳ ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Ҳунайн куни бўлганда Расулуллоҳ ﷺ тақсимотда баъзи одамларни афзал кўрдилар: Ақраъ ибн Ҳобисга юзта туя бердилар, Уяйнага ҳам шунча бердилар ва араб ашрофидан баъзи кишиларга бериб, ўша куни тақсимотда уларни афзал кўрдилар. Шунда бир киши: «Аллоҳга қасамки, бу шундай тақсимотки, унда адолат қилинмади ва унда Аллоҳнинг юзи (розилиги) кўзланмади», деди. (Абдуллоҳ) деди: Мен: «Аллоҳга қасамки, албатта Расулуллоҳ ﷺ га хабар бераман», дедим. Сўнг у зотнинг олдиларига келиб, у (киши) айтган нарсани хабар қилдим. Шунда у зотнинг юзлари ранги шилдирадек (қип-қизил) бўлгунича ўзгарди, сўнг: «Агар Аллоҳ ва Унинг Расули адолат қилмаса, ким адолат қилади?» — дедилар. Сўнг: «Аллоҳ Мусога раҳм қилсин, унга бундан ҳам кўпроқ азият берилган эди, лекин у сабр қилди», — дедилар. (Абдуллоҳ) деди: Мен: «Энди шубҳасиз, бундан кейин у зотга ҳеч қачон ҳеч қандай гапни етказмайман», дедим.
- وعن ابن مسعود رضي الله عنه أن رسول الله صلى الله عليه وسلم قال: " إنها ستكون بعدي أثرة وأمور تنكرونها ! قالوا: يا رسول الله فما تأمرنا؟ قال: تؤدون الحق الذى عليكم ، وتسألون الله الذى لكم" ((متفق عليه)) .
Ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Yaqinda boshqalar sizlardan afzal koʻriladi (yaʼni sizning haqqingiz boshqalarga beriladi) va sizlar yoqtirmaydigan ishlar (yuz beradi)», — dedi. Paygʻambar ﷺ ning sahobalari: «Yo Rasululloh! Bunday (holatda) bizga nima qilishni buyurasiz?» — dedi. U: «(Sizlarga buyuramanki,) oʻzlaringizga (yuklatilgan) haqlarni (toʻliq) ado etinglar va oʻz haqqingizni Allohdan soʻranglar», — dedi.Ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Яқинда бошқалар сизлардан афзал кўрилади (яъни сизнинг ҳаққингиз бошқаларга берилади) ва сизлар ёқтирмайдиган ишлар (юз беради)», — деди. Пайғамбар ﷺ нинг саҳобалари: «Ё Расулуллоҳ! Бундай (ҳолатда) бизга нима қилишни буюрасиз?» — деди. У: «(Сизларга буюраманки,) ўзларингизга (юклатилган) ҳақларни (тўлиқ) адо этинглар ва ўз ҳаққингизни Аллоҳдан сўранглар», — деди.
- فالأول عن ابن مسعود رضي الله عن النبي صلى الله عليه وسلم قال: "إن الصدق يهدي إلى البر وإن البر يهدي إلى الجنة، وإن الرجل ليصدق حتى يكتب عند الله صديقاً، وإن الكذب يهدي إلى الفجور، وإن الفجور يهدي إلى النار، وإن الرجل ليكذب حتى يكتب عند الله كذاباً" ((متفق عليه)) .
(Abdulloh ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki,) Paygʻambar ﷺ: «Albatta, rostgoʻylik (sidq) yaxshilik (birr)ka boshlaydi, yaxshilik esa jannatga boshlaydi; kishi rost soʻzlayveradi — toki Alloh huzurida siddiq (rostgoʻy) deb yozilgunicha. Albatta, yolgʻonchilik (kazb) fisq-fujurga boshlaydi, fujur esa doʻzaxga boshlaydi; kishi yolgʻon soʻzlayveradi — toki Alloh huzurida kazzob (katta yolgʻonchi) deb yozilgunicha» dedilar.(Абдуллоҳ ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики,) Пайғамбар ﷺ: «Албатта, ростгўйлик (сидқ) яхшилик (бирр)ка бошлайди, яхшилик эса жаннатга бошлайди; киши рост сўзлайверади — токи Аллоҳ ҳузурида сиддиқ (ростгўй) деб ёзилгунича. Албатта, ёлғончилик (казб) фисқ-фужурга бошлайди, фужур эса дўзахга бошлайди; киши ёлғон сўзлайверади — токи Аллоҳ ҳузурида каззоб (катта ёлғончи) деб ёзилгунича» дедилар.
- الثالث: عن ابن مسعود رضي الله عنه أن النبي صلى الله عليه وسلم كان يقول: "اللهم إني أسألك الهدى والتقى والعفاف والغنى" ((رواه مسلم)).
Abdulloh ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Allohumma inni asʼaluka-l-hudo vat-tuqo val-afofa val-gʻino (Ey Alloh, men Sendan hidoyat, taqvo, iffat va (Sendan oʻzgadan) behojatlik soʻrayman)», deb aytardilar.Абдуллоҳ ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Аллоҳумма инни асъалука-л-ҳудо ват-туқо вал-афофа вал-ғино (Эй Аллоҳ, мен Сендан ҳидоят, тақво, иффат ва (Сендан ўзгадан) беҳожатлик сўрайман)», деб айтардилар.
- التاسع: عن ابن مسعود رضي الله عنه قال: صليت مع النبي صلى الله عليه وسلم ليلة، فأطال القيام حتى هممت بأمر سوء! قيل: وما هممت به؟
قال: هممت أن أجلس وأدعه. ((متفق عليه)).
Abu Voil (Abdulloh ibn Masʼuddan) rivoyat qiladi: Abdulloh dedi: «Bir kechasi men Paygʻambar ﷺ bilan tahajjud namozini oʻqidim; u zot shunchalik (uzoq) qoyim turdilarki, menga bir yomon (xayol) keldi». Biz: «U yomon (xayol) nima edi?» — dedik. U: «(Xayol) — oʻtirib, Paygʻambar ﷺ ni (qoyim) tashlab (qoldirish) edi», — dedi.Абу Воил (Абдуллоҳ ибн Масъуддан) ривоят қилади: Абдуллоҳ деди: «Бир кечаси мен Пайғамбар ﷺ билан таҳажжуд намозини ўқидим; у зот шунчалик (узоқ) қойим турдиларки, менга бир ёмон (хаёл) келди». Биз: «У ёмон (хаёл) нима эди?» — дедик. У: «(Хаёл) — ўтириб, Пайғамбар ﷺ ни (қойим) ташлаб (қолдириш) эди», — деди.
- الحادي عشر: عن ابن مسعود رضي الله عنه قال: قال النبي صلى الله عليه وسلم: " الجنة أقرب إلى أحدكم من شراك نعله، والنار مثل ذلك" ((رواه البخاري)).
(Abdulloh ibn Masʼud (roziyallohu anhu) aytdi:) Paygʻambar ﷺ: «Jannat har biringizga oyogʻining tasmasidan ham yaqinroqdir; doʻzax ham xuddi shunday (yaqindir)», dedilar.(Абдуллоҳ ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу) айтди:) Пайғамбар ﷺ: «Жаннат ҳар бирингизга оёғининг тасмасидан ҳам яқинроқдир; дўзах ҳам худди шундай (яқиндир)», дедилар.
- وعن ابن مسعود رضي الله عنه أن النبي صلى الله عليه وسلم قال: "هلك المتنطعون" قالها ثلاثاً " ((رواه مسلم))
Ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «(Dinda) haddan oshib, mubolagʻa qiluvchilar halok boʻldilar», dedilar. Buni uch marta takrorladilar.Ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «(Динда) ҳаддан ошиб, муболаға қилувчилар ҳалок бўлдилар», дедилар. Буни уч марта такрорладилар.
- وعن ابن مسعود رضي الله عنه أن النبي صلى الله عليه وسلم قال: "ليس من نفس تقتل ظلماً إلا كان على ابن آدم الأول كفل من دمها لأنه كان أول من سن القتل" ((متفق عليه)) .
Abdulloh ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Bironta jon zulm bilan oʻldirilsa, albatta uning qonidan (gunohidan) bir ulush Odam (alayhissalom)ning birinchi oʻgʻliga ham (yoziladi), chunki u qotillikni birinchi boʻlib joriy qilgan edi», — dedilar.Абдуллоҳ ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Биронта жон зулм билан ўлдирилса, албатта унинг қонидан (гуноҳидан) бир улуш Одам (алайҳиссалом)нинг биринчи ўғлига ҳам (ёзилади), чунки у қотилликни биринчи бўлиб жорий қилган эди», — дедилар.
- الثاني: عن ابن مسعود رضي الله عنه أن رسول الله صلى الله عليه وسلم قال: "ما من نبي بعثه الله في أمة قبلي إلا كان له من أمته حواريون وأصحاب يأخذون بسنته ويقتدون بأمره، ثم إنها تختلف من بعدهم خلوف يقولون مالا يفعلون ويفعلون ما لا يؤمرون، فمن جاهدهم بيده فهو مؤمن، ومن جاهدهم بقلبه فهو مؤمن، ومن جاهدهم بلسانه فهو مؤمن ، وليس وراء ذلك الإيمان حبة خردل" ((رواه مسلم)).
Abdulloh ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Mendan oldin Alloh biror ummatga (paygʻambar qilib) yuborgan har bir paygʻambarning oʻz ummatidan havoriylari (sodiq yordamchilari) va ashoblari boʻlgan — ular uning sunnatiga ergashar va buyruqiga (amal qilib) iqtido qilardilar. Soʻng ulardan keyin shunday (yomon) avlodlar paydo boʻladiki, ular qilmaydigan narsani aytadilar va buyurilmagan narsani qiladilar. Bas, kim ular bilan qoʻli bilan jihod qilsa, u moʻmindir; kim ular bilan tili bilan jihod qilsa, u moʻmindir; kim ular bilan qalbi bilan jihod qilsa, u moʻmindir; bundan keyin (narida) esa iymondan bir dona xardal (gorchitsa donasi)cha (ham) yoʻq», dedilar.Абдуллоҳ ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Мендан олдин Аллоҳ бирор умматга (пайғамбар қилиб) юборган ҳар бир пайғамбарнинг ўз умматидан ҳаворийлари (содиқ ёрдамчилари) ва ашоблари бўлган — улар унинг суннатига эргашар ва буйруқига (амал қилиб) иқтидо қилардилар. Сўнг улардан кейин шундай (ёмон) авлодлар пайдо бўладики, улар қилмайдиган нарсани айтадилар ва буюрилмаган нарсани қиладилар. Бас, ким улар билан қўли билан жиҳод қилса, у мўминдир; ким улар билан тили билан жиҳод қилса, у мўминдир; ким улар билан қалби билан жиҳод қилса, у мўминдир; бундан кейин (нарида) эса иймондан бир дона хардал (горчитса донаси)ча (ҳам) йўқ», дедилар.
- الثالث عشر: عن ابن مسعود رضي الله عنه قال: قال رسول الله صلى الله عليه وسلم : "إن أول ما دخل النقص على بني إسرائيل أنه كان الرجل يلقى الرجل فيقول: يا هذا اتق الله ودع ما تصنع فإنه لا يحل لك، ثم يلقاه من الغد وهو على حاله، فلا يمنعه ذلك أن يكون أكيله وشريبه وقعيده، فلما فعلوا ذلك ضرب الله قلوب بعضهم ببعض" ثم قال: {لعن الذين كفروا من بني إسرائيل على لسان داود وعيسى ابن مريم ذلك بما عصوا وكانوا يعتدون. كانوا لا يتناهون عن منكر فعلوه لبئس ما كانوا يفعلون. ترى كثيرًا منهم يتولون الذين كفروا لبئس ما قدمت لهم أنفسهم } إلى قوله: {فاسقون} ((المائد: 78،81)) ثم قال: " كلا، والله لتأمرن بالمعروف ولتنهون عن المنكر، ولتأخذن على يد الظالم ولتأطرنه على الحق أطرا، ولتقصرنه على الحق قصرا، أو ليضربن الله بقلوب بعضكم على بعض، ثم ليلعننكم كما لعنهم" ((رواه أبو داود، والترمذي وقال: حديث حسن)).
هذا لفظ أبي داود، ولفظ الترمذي: قال رسول الله صلى الله عليه وسلم: لما وقعت بنو إسرائيل في المعاصي نهتهم علماؤهم فلم ينتهوا، فجالسوهم في مجالسهم وواكلوهم وشاربوهم، فضرب الله قلوب بعضهم ببعض، ولعنهم على لسان داود وعيسى ابن مريم ذلك بما عصوا وكانوا يعتدون فجلس رسول الله صلى الله عليه وسلم، وكان متكئًا فقال: لا والذي نفسي بيده حتى تأطروهم على الحق أطرا .
قوله: تأطروهم أي تعطفوهم. ولتقصرنه أي لتحبسنه.
Abdulloh ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ shunday dedilar: «Bani Isroilga kirib kelgan birinchi nuqson shu boʻldiki, bir kishi boshqa bir kishini uchratib qolib, unga: ‹Ey falonchi, Allohdan qoʻrq va qilayotgan ishingni tashla, chunki u senga halol emas›, — der edi. Soʻngra ertasi kuni uni yana uchratganida, bu (gunoh) uni u bilan birga taom yeyish, ichish va birga oʻtirishdan toʻsmas edi. Ular shunday qilganlarida, Alloh ularning baʼzilarining qalbini baʼzilariga urib qoʻydi (yaʼni qalblarini bir-biriga oʻxshatib qoʻydi)». Soʻngra: {Bani Isroildan kufr keltirganlar Dovud va Maryam oʻgʻli Iyso tili bilan laʼnatlandilar} — {…fosiqlardir} — degan oyatigacha tilovat qildilar. Soʻngra: «Yoʻq, Allohga qasamki, albatta, yaxshilikka buyurursiz, yomonlikdan qaytarursiz va zolimning qoʻlidan ushlab, uni haqqa qaytarib, haq uzra mahkam ushlaysiz», — dedilar.Абдуллоҳ ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: «Бани Исроилга кириб келган биринчи нуқсон шу бўлдики, бир киши бошқа бир кишини учратиб қолиб, унга: ‹Эй фалончи, Аллоҳдан қўрқ ва қилаётган ишингни ташла, чунки у сенга ҳалол эмас›, — дер эди. Сўнгра эртаси куни уни яна учратганида, бу (гуноҳ) уни у билан бирга таом ейиш, ичиш ва бирга ўтиришдан тўсмас эди. Улар шундай қилганларида, Аллоҳ уларнинг баъзиларининг қалбини баъзиларига уриб қўйди (яъни қалбларини бир-бирига ўхшатиб қўйди)». Сўнгра: {Бани Исроилдан куфр келтирганлар Довуд ва Марям ўғли Ийсо тили билан лаънатландилар} — {…фосиқлардир} — деган оятигача тиловат қилдилар. Сўнгра: «Йўқ, Аллоҳга қасамки, албатта, яхшиликка буюрурсиз, ёмонликдан қайтарурсиз ва золимнинг қўлидан ушлаб, уни ҳаққа қайтариб, ҳақ узра маҳкам ушлайсиз», — дедилар.
- عن أبي عبد الرحمن عبد الله بن مسعود رضي الله عنه قال: سألت النبي صلى الله عليه وسلم : أي العمل أحب إلى الله تعالى؟ قال " الصلاة على وقتها" قلت: ثم أي؟ قال: " بر الوالدين" قلت: ثم أي؟ قال: " الجهاد في سبيل الله" ((متفق عليه)).
Abdulloh ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Men Rasululloh ﷺdan: ‹Allohga qaysi amal eng mahbubroqdir?› deb soʻradim. U zot: ‹Vaqtida oʻqilgan namoz, ota-onaga yaxshilik qilish va Alloh yoʻlida jihod qilishdir›, dedilar.»Абдуллоҳ ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Мен Расулуллоҳ ﷺдан: ‹Аллоҳга қайси амал энг маҳбуброқдир?› деб сўрадим. У зот: ‹Вақтида ўқилган намоз, ота-онага яхшилик қилиш ва Аллоҳ йўлида жиҳод қилишдир›, дедилар.»
- وعن عبد الله بن مسعود رضي الله عنه قال: قال رسول الله صلى الله عليه وسلم: "ليلني منكم أولو الأحلام والنهى، ثم الذين يلونهم" ثلاثًا "وإياكم وهيشات الأسوق" ((رواه مسلم)).
Abdulloh ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Menga sizlardan aql va idrok egalari yaqin tursin, soʻng ularga yaqin turuvchilar», — dedilar (buni uch marta takrorladilar) — «va bozorlarning shovqin-suronidan ehtiyot boʻlinglar».Абдуллоҳ ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Менга сизлардан ақл ва идрок эгалари яқин турсин, сўнг уларга яқин турувчилар», — дедилар (буни уч марта такрорладилар) — «ва бозорларнинг шовқин-суронидан эҳтиёт бўлинглар».
- وعن ابن مسعود رضي الله عنه قال: جاء رجل إلى رسول الله صلى الله عليه وسلم فقال: يا رسول الله كيف تقول في رجل أحب قومًا ولم يلحق بهم؟ فقال رسول الله صلى الله عليه وسلم :" المرء مع من أحب" ((متفق عليه)) .
(Abdulloh ibn Masʼud (roziyallohu anhu) aytdi:) Bir kishi Rasululloh ﷺning oldilariga kelib: «Yo Rasululloh, bir qavmni sevadigan, ammo (amalda) ularga yetib bormagan kishi haqida nima deysiz?» dedi. Rasululloh ﷺ: «Kishi oʻzi sevgan (kishi) bilan birgadir» dedilar.(Абдуллоҳ ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу) айтди:) Бир киши Расулуллоҳ ﷺнинг олдиларига келиб: «Ё Расулуллоҳ, бир қавмни севадиган, аммо (амалда) уларга етиб бормаган киши ҳақида нима дейсиз?» деди. Расулуллоҳ ﷺ: «Киши ўзи севган (киши) билан биргадир» дедилар.
- وعن ابن مسعود، رضي الله عنه ، قال: حدثنا رسول الله صلى الله عليه وسلم، وهو الصادق المصدوق: "إن أحدكم يجمع خلقه في بطن أمه أربعين يوماً نطفةً، ثم يكون علقة مثل ذلك، ثم يكون مضغةً مثل ذلك، ثم يرسل الملك، فينفخ فيه الروح، ويؤمر بأربع كلمات: يكتب رزقه، وأجله، وعمله، وشقى أم سعيد. فوالذي لا إله غيره إن أحدكم ليعمل بعمل أهل الجنة حتى ما يكون بينه وبينها إلى ذراع، فيسبق عليه الكتاب ، فيعمل بعمل أهل النار فيدخلها، وإن أحدكم ليعمل بعلم أهل النار حتى ما يكون بينه وبينها إلا ذراع، فيسبق عليه الكتاب فيعمل بعمل أهل الجنة فيدخلها" ((متفق عليه)) .
Abdulloh ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bizga Rasululloh ﷺ — u zot rost soʻzlovchi, (Olloh tomonidan) tasdiqlangan zotdir — hadis aytib, dedilar: «Sizlardan birortangizning yaratilishi onasining qornida qirq kun (toʻplanib) jamlanadi, soʻng shuncha (qirq kun) muddatda u alaqa (laxta qon) boʻladi, soʻng shuncha (qirq kun) muddatda u mudgʻa (chaynalgan goʻsht boʻlagi) boʻladi. Soʻng (unga) farishta yuborilib, unga ruh puflaydi va (farishtaga) toʻrt soʻz — uning rizqini, ajalini, amalini hamda baxtsiz yoki baxtli boʻlishini yozish buyuriladi. Oʻzidan boshqa iloh boʻlmagan Zotga qasamki, sizlardan biri jannat ahlining amalini qiladi, hatto u bilan jannat orasida bir gazdan boshqa (masofa) qolmaydi, shunda unga (azaliy) yozuv oʻzib ketadi va u doʻzax ahlining amalini qilib, doʻzaxga kiradi. Sizlardan biri esa doʻzax ahlining amalini qiladi, hatto u bilan doʻzax orasida bir gazdan boshqa (masofa) qolmaydi, shunda unga (azaliy) yozuv oʻzib ketadi va u jannat ahlining amalini qilib, jannatga kiradi», — dedilar.Абдуллоҳ ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бизга Расулуллоҳ ﷺ — у зот рост сўзловчи, (Оллоҳ томонидан) тасдиқланган зотдир — ҳадис айтиб, дедилар: «Сизлардан бирортангизнинг яратилиши онасининг қорнида қирқ кун (тўпланиб) жамланади, сўнг шунча (қирқ кун) муддатда у алақа (лахта қон) бўлади, сўнг шунча (қирқ кун) муддатда у мудға (чайналган гўшт бўлаги) бўлади. Сўнг (унга) фаришта юборилиб, унга руҳ пуфлайди ва (фариштага) тўрт сўз — унинг ризқини, ажалини, амалини ҳамда бахтсиз ёки бахтли бўлишини ёзиш буюрилади. Ўзидан бошқа илоҳ бўлмаган Зотга қасамки, сизлардан бири жаннат аҳлининг амалини қилади, ҳатто у билан жаннат орасида бир газдан бошқа (масофа) қолмайди, шунда унга (азалий) ёзув ўзиб кетади ва у дўзах аҳлининг амалини қилиб, дўзахга киради. Сизлардан бири эса дўзах аҳлининг амалини қилади, ҳатто у билан дўзах орасида бир газдан бошқа (масофа) қолмайди, шунда унга (азалий) ёзув ўзиб кетади ва у жаннат аҳлининг амалини қилиб, жаннатга киради», — дедилар.
- وعنه قال : قال رسول الله صلى الله عليه وسلم " يؤتى بجهنم يومئذ لها سبعون ألف زمام مع كل زمام سبعون ألف ملك يجرونها " (( رواه مسلم)).
Abdulloh ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Oʻsha kuni jahannam keltiriladi, uning yetmish ming jilovi boʻladi, har bir jilov bilan yetmish ming farishta uni tortib (keltiradi)», — dedilar.Абдуллоҳ ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ўша куни жаҳаннам келтирилади, унинг етмиш минг жилови бўлади, ҳар бир жилов билан етмиш минг фаришта уни тортиб (келтиради)», — дедилар.