Abdulloh ibn Mug'affal al-Muzaniy

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ، وَأَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ مُوسَى، مَرْدَوَيْهِ قَالاَ أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُبَارَكِ، عَنْ مَعْمَرٍ، عَنْ أَشْعَثَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، عَنِ الْحَسَنِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُغَفَّلٍ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم نَهَى أَنْ يَبُولَ الرَّجُلُ فِي مُسْتَحَمِّهِ ‏.‏ وَقَالَ ‏"‏ إِنَّ عَامَّةَ الْوَسْوَاسِ مِنْهُ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنْ رَجُلٍ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ لاَ نَعْرِفُهُ مَرْفُوعًا إِلاَّ مِنْ حَدِيثِ أَشْعَثَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ وَيُقَالُ لَهُ أَشْعَثُ الأَعْمَى ‏.‏ وَقَدْ كَرِهَ قَوْمٌ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ الْبَوْلَ فِي الْمُغْتَسَلِ وَقَالُوا عَامَّةُ الْوَسْوَاسِ مِنْهُ ‏.‏ وَرَخَّصَ فِيهِ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْهُمُ ابْنُ سِيرِينَ وَقِيلَ لَهُ إِنَّهُ يُقَالُ إِنَّ عَامَّةَ الْوَسْوَاسِ مِنْهُ فَقَالَ رَبُّنَا اللَّهُ لاَ شَرِيكَ لَهُ ‏.‏ وَقَالَ ابْنُ الْمُبَارَكِ قَدْ وُسِّعَ فِي الْبَوْلِ فِي الْمُغْتَسَلِ إِذَا جَرَى فِيهِ الْمَاءُ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدَّثَنَا بِذَلِكَ أَحْمَدُ بْنُ عَبْدَةَ الآمُلِيُّ عَنْ حِبَّانَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْمُبَارَكِ ‏.‏

Abdulloh ibn Mugʻaffal (roziyallohu anhu) rivoyat qiladi: Paygʻambar ﷺ kishi oʻzining choʻmiladigan joyiga bavl qilishidan qaytardilar va: «Vasvasaning koʻpi oʻshandan (kelib chiqadi)», dedilar. (Rovi) aytdi: Bu bobda Paygʻambar ﷺ ning sahobalaridan boʻlgan bir kishidan ham (rivoyat bor). Abu Iso aytdi: Bu gʻarib hadis boʻlib, uni marfuʼ holda faqat Ashʼas ibn Abdulloh(ning) hadisi orqali bilamiz; unga Ashʼas al-Aʼmo ham deyiladi. Baʼzi ilm ahli choʻmilish joyiga bavl qilishni makruh sanab: «Vasvasaning koʻpi oʻshandan», deyishgan. Baʼzi ilm ahli esa unga ruxsat berishgan; ular orasida Ibn Sirin bor. Unga: «Vasvasaning koʻpi oʻshandan deyiladi-ku», deyilganda, u: «Robbimiz Alloh, Uning sherigi yoʻq», dedi. Ibn al-Muborak: «Agar (choʻmilish joyida) suv oqib turgan boʻlsa, unga bavl qilishga kenglik (ruxsat) bor», dedi. Abu Iso aytdi: Buni bizga Ahmad ibn Abda al-Omuliy — Hibbondan, (u) Abdulloh ibn al-Muborakdan rivoyat qildi.Абдуллоҳ ибн Муғаффал (розияллоҳу анҳу) ривоят қилади: Пайғамбар ﷺ киши ўзининг чўмиладиган жойига бавл қилишидан қайтардилар ва: «Васвасанинг кўпи ўшандан (келиб чиқади)», дедилар. (Рови) айтди: Бу бобда Пайғамбар ﷺ нинг саҳобаларидан бўлган бир кишидан ҳам (ривоят бор). Абу Исо айтди: Бу ғариб ҳадис бўлиб, уни марфуъ ҳолда фақат Ашъас ибн Абдуллоҳ(нинг) ҳадиси орқали биламиз; унга Ашъас ал-Аъмо ҳам дейилади. Баъзи илм аҳли чўмилиш жойига бавл қилишни макруҳ санаб: «Васвасанинг кўпи ўшандан», дейишган. Баъзи илм аҳли эса унга рухсат беришган; улар орасида Ибн Сирин бор. Унга: «Васвасанинг кўпи ўшандан дейилади-ку», дейилганда, у: «Роббимиз Аллоҳ, Унинг шериги йўқ», деди. Ибн ал-Муборак: «Агар (чўмилиш жойида) сув оқиб турган бўлса, унга бавл қилишга кенглик (рухсат) бор», деди. Абу Исо айтди: Буни бизга Аҳмад ибн Абда ал-Омулий — Ҳиббондан, (у) Абдуллоҳ ибн ал-Муборакдан ривоят қилди.

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ، حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ، أَخْبَرَنَا مَنْصُورُ بْنُ زَاذَانَ، وَيُونُسُ بْنُ عُبَيْدٍ، عَنِ الْحَسَنِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُغَفَّلٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ لَوْلاَ أَنَّ الْكِلاَبَ أُمَّةٌ مِنَ الأُمَمِ لأَمَرْتُ بِقَتْلِهَا كُلِّهَا فَاقْتُلُوا مِنْهَا كُلَّ أَسْوَدَ بَهِيمٍ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنِ ابْنِ عُمَرَ وَجَابِرٍ وَأَبِي رَافِعٍ وَأَبِي أَيُّوبَ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُغَفَّلٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ ‏.‏ وَيُرْوَى فِي بَعْضِ الْحَدِيثِ ‏"‏ أَنَّ الْكَلْبَ الأَسْوَدَ الْبَهِيمَ شَيْطَانٌ ‏"‏ ‏.‏ وَالْكَلْبُ الأَسْوَدُ الْبَهِيمُ الَّذِي لاَ يَكُونُ فِيهِ شَيْءٌ مِنَ الْبَيَاضِ ‏.‏ وَقَدْ كَرِهَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ صَيْدَ الْكَلْبِ الأَسْوَدِ الْبَهِيمِ ‏.‏

Abdulloh ibn Mugʻaffal (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Agar itlar ummatlardan bir ummat boʻlmaganida edi, men ularning hammasini oʻldirishga buyurardim. Bas, ulardan har bir qop-qora (it)ni oʻldiringlar», dedilar. Abu Iso aytdi: Abdulloh ibn Mugʻaffalning hadisi hasan sahihdir. Baʼzi hadislarda: «Qop-qora it shaytondir», deb rivoyat qilinadi. Qop-qora it — oʻzida hech qanday oqlik boʻlmagan itdir. Baʼzi ilm ahli qop-qora it bilan ov qilishni makruh sanaganlar.Абдуллоҳ ибн Муғаффал (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Агар итлар умматлардан бир уммат бўлмаганида эди, мен уларнинг ҳаммасини ўлдиришга буюрардим. Бас, улардан ҳар бир қоп-қора (ит)ни ўлдиринглар», дедилар. Абу Исо айтди: Абдуллоҳ ибн Муғаффалнинг ҳадиси ҳасан саҳиҳдир. Баъзи ҳадисларда: «Қоп-қора ит шайтондир», деб ривоят қилинади. Қоп-қора ит — ўзида ҳеч қандай оқлик бўлмаган итдир. Баъзи илм аҳли қоп-қора ит билан ов қилишни макруҳ санаганлар.

حَدَّثَنَا عُبَيْدُ بْنُ أَسْبَاطِ بْنِ مُحَمَّدٍ الْقُرَشِيُّ، حَدَّثَنَا أَبِي، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ إِسْمَاعِيلَ بْنِ مُسْلِمٍ، عَنِ الْحَسَنِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُغَفَّلٍ، قَالَ إِنِّي لَمِمَّنْ يَرْفَعُ أَغْصَانَ الشَّجَرَةِ عَنْ وَجْهِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَهُوَ يَخْطُبُ فَقَالَ ‏"‏ لَوْلاَ أَنَّ الْكِلاَبَ أُمَّةٌ مِنَ الأُمَمِ لأَمَرْتُ بِقَتْلِهَا فَاقْتُلُوا مِنْهَا كُلَّ أَسْوَدَ بَهِيمٍ وَمَا مِنْ أَهْلِ بَيْتٍ يَرْتَبِطُونَ كَلْبًا إِلاَّ نَقَصَ مِنْ عَمَلِهِمْ كُلَّ يَوْمٍ قِيرَاطٌ إِلاَّ كَلْبَ صَيْدٍ أَوْ كَلْبَ حَرْثٍ أَوْ كَلْبَ غَنَمٍ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ وَقَدْ رُوِيَ هَذَا الْحَدِيثُ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ عَنِ الْحَسَنِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُغَفَّلٍ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم ‏.‏

Abdulloh ibn Mugʻaffal (roziyallohu anhu) aytadi: Men Rasululloh ﷺ xutba qilayotganlarida daraxtning shoxlarini u zotning yuzlaridan koʻtarib turganlardan edim. U zot: «Agar itlar ummatlardan bir ummat boʻlmaganida, ularni oʻldirishga buyurar edim. Bas, ulardan har bir qop-qora itni oʻldiringlar. Qaysi bir uy ahli it bogʻlab qoʻysa, ov iti, ekin iti yoki qoʻy itidan boshqasi boʻlsa, har kuni ularning amalidan bir qirot kamayadi», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hasan hadisdir. Bu hadis Hasandan, u Abdulloh ibn Mugʻaffaldan, u Nabiy ﷺdan boshqa yoʻl bilan ham rivoyat qilingan.Абдуллоҳ ибн Муғаффал (розияллоҳу анҳу) айтади: Мен Расулуллоҳ ﷺ хутба қилаётганларида дарахтнинг шохларини у зотнинг юзларидан кўтариб турганлардан эдим. У зот: «Агар итлар умматлардан бир уммат бўлмаганида, уларни ўлдиришга буюрар эдим. Бас, улардан ҳар бир қоп-қора итни ўлдиринглар. Қайси бир уй аҳли ит боғлаб қўйса, ов ити, экин ити ёки қўй итидан бошқаси бўлса, ҳар куни уларнинг амалидан бир қирот камаяди», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳасан ҳадисдир. Бу ҳадис Ҳасандан, у Абдуллоҳ ибн Муғаффалдан, у Набий ﷺдан бошқа йўл билан ҳам ривоят қилинган.

حَدَّثَنَا هَنَّادٌ، حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، عَنْ كَهْمَسِ بْنِ الْحَسَنِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ بُرَيْدَةَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُغَفَّلٍ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ بَيْنَ كُلِّ أَذَانَيْنِ صَلاَةٌ لِمَنْ شَاءَ ‏"‏ ‏.‏ وَفِي الْبَابِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الزُّبَيْرِ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُغَفَّلٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ ‏.‏ وَقَدِ اخْتَلَفَ أَصْحَابُ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فِي الصَّلاَةِ قَبْلَ الْمَغْرِبِ فَلَمْ يَرَ بَعْضُهُمُ الصَّلاَةَ قَبْلَ الْمَغْرِبِ ‏.‏ وَقَدْ رُوِيَ عَنْ غَيْرِ وَاحِدٍ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُمْ كَانُوا يُصَلُّونَ قَبْلَ صَلاَةِ الْمَغْرِبِ رَكْعَتَيْنِ بَيْنَ الأَذَانِ وَالإِقَامَةِ ‏.‏ وَقَالَ أَحْمَدُ وَإِسْحَاقُ إِنْ صَلاَّهُمَا فَحَسَنٌ ‏.‏ وَهَذَا عِنْدَهُمَا عَلَى الاِسْتِحْبَابِ ‏.‏

Hannod bizga hadis aytdi: Vakiʼ bizga hadis aytdi, u Kahmas ibn al-Hasandan, u Abdulloh ibn Buraydadan, u Abdulloh ibn Mugʻaffal (roziyallohu anhu)dan, u Nabiy ﷺdan rivoyat qildiki, u zot: «Har ikki azon (azon bilan iqomat) orasida xohlagan kishi uchun namoz bordir», dedilar. Bu bobda Abdulloh ibn az-Zubayrdan ham rivoyat bor. Abu Iso aytdi: Abdulloh ibn Mugʻaffalning hadisi hasan sahih hadisdir. Nabiy ﷺning ashoblari shomdan oldin namoz oʻqish haqida ixtilof qilganlar; baʼzilari shomdan oldin namoz oʻqishni (joiz) koʻrmaganlar. Nabiy ﷺning ashoblaridan birortadan koʻprogʻidan rivoyat qilinganki, ular shom namozidan oldin azon bilan iqomat orasida ikki rakʼat oʻqir edilar. Ahmad va Ishoq: «Agar u ikkisini oʻqisa, yaxshi», dedilar. Bu ular nazdida mustahab darajasidadir.Ҳаннод бизга ҳадис айтди: Вакиъ бизга ҳадис айтди, у Каҳмас ибн ал-Ҳасандан, у Абдуллоҳ ибн Бурайдадан, у Абдуллоҳ ибн Муғаффал (розияллоҳу анҳу)дан, у Набий ﷺдан ривоят қилдики, у зот: «Ҳар икки азон (азон билан иқомат) орасида хоҳлаган киши учун намоз бордир», дедилар. Бу бобда Абдуллоҳ ибн аз-Зубайрдан ҳам ривоят бор. Абу Исо айтди: Абдуллоҳ ибн Муғаффалнинг ҳадиси ҳасан саҳиҳ ҳадисдир. Набий ﷺнинг ашоблари шомдан олдин намоз ўқиш ҳақида ихтилоф қилганлар; баъзилари шомдан олдин намоз ўқишни (жоиз) кўрмаганлар. Набий ﷺнинг ашобларидан бирортадан кўпроғидан ривоят қилинганки, улар шом намозидан олдин азон билан иқомат орасида икки ракъат ўқир эдилар. Аҳмад ва Ишоқ: «Агар у иккисини ўқиса, яхши», дедилар. Бу улар наздида мустаҳаб даражасидадир.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى، قَالَ حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ بْنِ سَعْدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبِيدَةُ ابْنُ أَبِي رَائِطَةَ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ زِيَادٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُغَفَّلٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ اللَّهَ اللَّهَ فِي أَصْحَابِي اللَّهَ اللَّهَ فِي أَصْحَابِي لاَ تَتَّخِذُوهُمْ غَرَضًا بَعْدِي فَمَنْ أَحَبَّهُمْ فَبِحُبِّي أَحَبَّهُمْ وَمَنْ أَبْغَضَهُمْ فَبِبُغْضِي أَبْغَضَهُمْ وَمَنْ آذَاهُمْ فَقَدْ آذَانِي وَمَنْ آذَانِي فَقَدْ آذَى اللَّهَ وَمَنْ آذَى اللَّهَ فَيُوشِكُ أَنْ يَأْخُذَهُ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ لاَ نَعْرِفُهُ إِلاَّ مِنْ هَذَا الْوَجْهِ ‏.‏

Abdulloh ibn Mugʻaffal (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Sahobalarim haqida Allohdan qoʻrqinglar, Allohdan qoʻrqinglar! Mendan keyin ularni (taʼna) nishoni qilib olmanglar! Kim ularni sevsa, meni sevganligi uchun ularni sevibdi. Kim ularga gʻazab qilsa, menga gʻazab qilganligi uchun ularga gʻazab qilibdi. Kim ularga ozor bersa, batahqiq menga ozor beribdi. Kim menga ozor bersa, batahqiq Allohga ozor beribdi. Kim Allohga ozor bersa, Alloh uni tezda (jazoga) tutishi yaqindir», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan gʻaribdir, biz uni faqat shu vajhdan bilamiz.Абдуллоҳ ибн Муғаффал (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Саҳобаларим ҳақида Аллоҳдан қўрқинглар, Аллоҳдан қўрқинглар! Мендан кейин уларни (таъна) нишони қилиб олманглар! Ким уларни севса, мени севганлиги учун уларни севибди. Ким уларга ғазаб қилса, менга ғазаб қилганлиги учун уларга ғазаб қилибди. Ким уларга озор берса, батаҳқиқ менга озор берибди. Ким менга озор берса, батаҳқиқ Аллоҳга озор берибди. Ким Аллоҳга озор берса, Аллоҳ уни тезда (жазога) тутиши яқиндир», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан ғарибдир, биз уни фақат шу важҳдан биламиз.