Abdulloh ibn Salom

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَلاَمٍ، أَخْبَرَنَا الْفَزَارِيُّ، عَنْ حُمَيْدٍ، عَنْ أَنَسٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ بَلَغَ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ سَلاَمٍ مَقْدَمُ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم الْمَدِينَةَ، فَأَتَاهُ، فَقَالَ إِنِّي سَائِلُكَ عَنْ ثَلاَثٍ لاَ يَعْلَمُهُنَّ إِلاَّ نَبِيٌّ، ‏{‏قَالَ مَا‏}‏ أَوَّلُ أَشْرَاطِ السَّاعَةِ وَمَا أَوَّلُ طَعَامٍ يَأْكُلُهُ أَهْلُ الْجَنَّةِ وَمِنْ أَىِّ شَىْءٍ يَنْزِعُ الْوَلَدُ إِلَى أَبِيهِ وَمِنْ أَىِّ شَىْءٍ يَنْزِعُ إِلَى أَخْوَالِهِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ خَبَّرَنِي بِهِنَّ آنِفًا جِبْرِيلُ ‏"‏‏.‏ قَالَ فَقَالَ عَبْدُ اللَّهِ ذَاكَ عَدُوُّ الْيَهُودِ مِنَ الْمَلاَئِكَةِ‏.‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ أَمَّا أَوَّلُ أَشْرَاطِ السَّاعَةِ فَنَارٌ تَحْشُرُ النَّاسَ مِنَ الْمَشْرِقِ إِلَى الْمَغْرِبِ‏.‏ وَأَمَّا أَوَّلُ طَعَامٍ يَأْكُلُهُ أَهْلُ الْجَنَّةِ فَزِيَادَةُ كَبِدِ حُوتٍ‏.‏ وَأَمَّا الشَّبَهُ فِي الْوَلَدِ فَإِنَّ الرَّجُلَ إِذَا غَشِيَ الْمَرْأَةَ فَسَبَقَهَا مَاؤُهُ كَانَ الشَّبَهُ لَهُ، وَإِذَا سَبَقَ مَاؤُهَا كَانَ الشَّبَهُ لَهَا ‏"‏‏.‏ قَالَ أَشْهَدُ أَنَّكَ رَسُولُ اللَّهِ‏.‏ ثُمَّ قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ الْيَهُودَ قَوْمٌ بُهُتٌ، إِنْ عَلِمُوا بِإِسْلاَمِي قَبْلَ أَنْ تَسْأَلَهُمْ بَهَتُونِي عِنْدَكَ، فَجَاءَتِ الْيَهُودُ وَدَخَلَ عَبْدُ اللَّهِ الْبَيْتَ، فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ أَىُّ رَجُلٍ فِيكُمْ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ سَلاَمٍ ‏"‏‏.‏ قَالُوا أَعْلَمُنَا وَابْنُ أَعْلَمِنَا وَأَخْبَرُنَا وَابْنُ أَخْيَرِنَا‏.‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ أَفَرَأَيْتُمْ إِنْ أَسْلَمَ عَبْدُ اللَّهِ ‏"‏‏.‏ قَالُوا أَعَاذَهُ اللَّهُ مِنْ ذَلِكَ‏.‏ فَخَرَجَ عَبْدُ اللَّهِ إِلَيْهِمْ فَقَالَ أَشْهَدُ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ، وَأَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ‏.‏ فَقَالُوا شَرُّنَا وَابْنُ شَرِّنَا‏.‏ وَوَقَعُوا فِيهِ‏.‏

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Abdulloh ibn Salom Paygʻambar ﷺ ning Madinaga kelganini eshitganda, uning oldiga kelib: «Men sizdan — paygʻambardan boshqa hech kim bilmaydigan — uchta narsa haqida soʻrayman: Qiyomatning birinchi alomati nima? Jannat ahli yeydigan birinchi taom nima? Bola nega otasiga oʻxshaydi va nega togʻasiga oʻxshaydi?» — dedi. Allohning Rasuli ﷺ: «Jabroil hozirgina menga ularning javoblarini aytdi», — dedi. Abdulloh: «U (yaʼni Jabroil) — barcha farishtalar orasida — yahudiylarning dushmanidir», — dedi. Allohning Rasuli ﷺ: «Qiyomatning birinchi alomati — odamlarni sharqdan gʻarbga (tomon) toʻplaydigan bir olov boʻladi; jannat ahlining birinchi taomi — baliq jigarining ortiqcha (boʻlagi) boʻladi. Bolaning ota-onasiga oʻxshashiga kelsak: agar er xotini bilan jinsiy yaqinlik qilib, avval (maniy) chiqarsa, bola otaga oʻxshaydi; agar ayol avval (maniy) chiqarsa, bola unga oʻxshaydi», — dedi. Shunda Abdulloh ibn Salom: «Men guvohlik beramanki, siz — Allohning Rasulisiz», — dedi. Abdulloh ibn Salom yana: «Yo Rasululloh! Yahudiylar — yolgʻonchilar; agar ular — siz (mendan) soʻrashingizdan oldin — mening Islomni qabul qilganimni bilib qolsa, ular men haqimda yolgʻon aytadi», — dedi. Yahudiylar Allohning Rasuli ﷺ ning oldiga keldi va Abdulloh uy ichiga (kirib) ketdi. Allohning Rasuli ﷺ (yahudiylardan): «Abdulloh ibn Salom sizlar orasida qanday kishi?» — deb soʻradi. Ular: «U — bizning oramizdagi eng bilimdon, eng yaxshi va eng yaxshilarimizning oʻgʻli», — deb javob berdi. Allohning Rasuli ﷺ: «U Islomni qabul qilsa, nima deysizlar (sizlar ham u qilganini qilasizmi)?» — dedi. Yahudiylar: «Alloh uni undan saqlasin», — dedi. Soʻng Abdulloh ibn Salom ularning oldiga chiqib: «Men guvohlik beramanki, Allohdan boshqa ibodatga sazovor zot yoʻq va Muhammad — Allohning Rasulidir», — dedi. Shunda ular: «U — bizning oramizdagi eng yomon va eng yomonlarimizning oʻgʻli», — dedi va u haqda yomon gapirishda davom etdi.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Абдуллоҳ ибн Салом Пайғамбар ﷺ нинг Мадинага келганини эшитганда, унинг олдига келиб: «Мен сиздан — пайғамбардан бошқа ҳеч ким билмайдиган — учта нарса ҳақида сўрайман: Қиёматнинг биринчи аломати нима? Жаннат аҳли ейдиган биринчи таом нима? Бола нега отасига ўхшайди ва нега тоғасига ўхшайди?» — деди. Аллоҳнинг Расули ﷺ: «Жаброил ҳозиргина менга уларнинг жавобларини айтди», — деди. Абдуллоҳ: «У (яъни Жаброил) — барча фаришталар орасида — яҳудийларнинг душманидир», — деди. Аллоҳнинг Расули ﷺ: «Қиёматнинг биринчи аломати — одамларни шарқдан ғарбга (томон) тўплайдиган бир олов бўлади; жаннат аҳлининг биринчи таоми — балиқ жигарининг ортиқча (бўлаги) бўлади. Боланинг ота-онасига ўхшашига келсак: агар эр хотини билан жинсий яқинлик қилиб, аввал (маний) чиқарса, бола отага ўхшайди; агар аёл аввал (маний) чиқарса, бола унга ўхшайди», — деди. Шунда Абдуллоҳ ибн Салом: «Мен гувоҳлик бераманки, сиз — Аллоҳнинг Расулисиз», — деди. Абдуллоҳ ибн Салом яна: «Ё Расулуллоҳ! Яҳудийлар — ёлғончилар; агар улар — сиз (мендан) сўрашингиздан олдин — менинг Исломни қабул қилганимни билиб қолса, улар мен ҳақимда ёлғон айтади», — деди. Яҳудийлар Аллоҳнинг Расули ﷺ нинг олдига келди ва Абдуллоҳ уй ичига (кириб) кетди. Аллоҳнинг Расули ﷺ (яҳудийлардан): «Абдуллоҳ ибн Салом сизлар орасида қандай киши?» — деб сўради. Улар: «У — бизнинг орамиздаги энг билимдон, энг яхши ва энг яхшиларимизнинг ўғли», — деб жавоб берди. Аллоҳнинг Расули ﷺ: «У Исломни қабул қилса, нима дейсизлар (сизлар ҳам у қилганини қиласизми)?» — деди. Яҳудийлар: «Аллоҳ уни ундан сақласин», — деди. Сўнг Абдуллоҳ ибн Салом уларнинг олдига чиқиб: «Мен гувоҳлик бераманки, Аллоҳдан бошқа ибодатга сазовор зот йўқ ва Муҳаммад — Аллоҳнинг Расулидир», — деди. Шунда улар: «У — бизнинг орамиздаги энг ёмон ва энг ёмонларимизнинг ўғли», — деди ва у ҳақда ёмон гапиришда давом этди.

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ، أَخْبَرَنَا مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ، عَنْ نَافِعٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ أَنَّ الْيَهُودَ، جَاءُوا إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَذَكَرُوا لَهُ أَنَّ رَجُلاً مِنْهُمْ وَامْرَأَةً زَنَيَا فَقَالَ لَهُمْ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ مَا تَجِدُونَ فِي التَّوْرَاةِ فِي شَأْنِ الرَّجْمِ ‏"‏‏.‏ فَقَالُوا نَفْضَحُهُمْ وَيُجْلَدُونَ‏.‏ فَقَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ سَلاَمٍ كَذَبْتُمْ، إِنَّ فِيهَا الرَّجْمَ‏.‏ فَأَتَوْا بِالتَّوْرَاةِ فَنَشَرُوهَا، فَوَضَعَ أَحَدُهُمْ يَدَهُ عَلَى آيَةِ الرَّجْمِ، فَقَرَأَ مَا قَبْلَهَا وَمَا بَعْدَهَا‏.‏ فَقَالَ لَهُ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ سَلاَمٍ ارْفَعْ يَدَكَ‏.‏ فَرَفَعَ يَدَهُ فَإِذَا فِيهَا آيَةُ الرَّجْمِ‏.‏ فَقَالُوا صَدَقَ يَا مُحَمَّدُ، فِيهَا آيَةُ الرَّجْمِ‏.‏ فَأَمَرَ بِهِمَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَرُجِمَا‏.‏ قَالَ عَبْدُ اللَّهِ فَرَأَيْتُ الرَّجُلَ يَجْنَأُ عَلَى الْمَرْأَةِ يَقِيهَا الْحِجَارَةَ‏.‏

Yahudiylar Rasululloh ﷺning huzurlariga kelib, oʻzlaridan bir erkak bilan bir ayol zino qilganini eslatishdi. Rasululloh ﷺ ularga: «Tavrotda rajm (toshboʻron qilish) haqida nimani topasizlar?» dedilar. Ular: «Biz ularni sharmanda qilamiz va qamchilanadi», deyishdi. Shunda Abdulloh ibn Salom: «Yolgʻon gapiryapsizlar, unda rajm bor», dedi. Ular Tavrotni keltirib yoyishdi. Ulardan biri qoʻlini rajm oyatining ustiga qoʻyib, undan oldingi va keyingi (oyatlar)ni oʻqidi. Abdulloh ibn Salom unga: «Qoʻlingni koʻtar», dedi. U qoʻlini koʻtarsa, undan rajm oyati (chiqdi). Ular: «Rost aytding, ey Muhammad, unda rajm oyati bor», deyishdi. Soʻng Rasululloh ﷺ ikkalasiga buyurdilar va rajm qilindi. Abdulloh (ibn Umar) aytdi: «Men erkak (zinokor) ayolga toshlardan saqlash uchun engashib egilganini koʻrdim».Яҳудийлар Расулуллоҳ ﷺнинг ҳузурларига келиб, ўзларидан бир эркак билан бир аёл зино қилганини эслатишди. Расулуллоҳ ﷺ уларга: «Тавротда ражм (тошбўрон қилиш) ҳақида нимани топасизлар?» дедилар. Улар: «Биз уларни шарманда қиламиз ва қамчиланади», дейишди. Шунда Абдуллоҳ ибн Салом: «Ёлғон гапиряпсизлар, унда ражм бор», деди. Улар Тавротни келтириб ёйишди. Улардан бири қўлини ражм оятининг устига қўйиб, ундан олдинги ва кейинги (оятлар)ни ўқиди. Абдуллоҳ ибн Салом унга: «Қўлингни кўтар», деди. У қўлини кўтарса, ундан ражм ояти (чиқди). Улар: «Рост айтдинг, эй Муҳаммад, унда ражм ояти бор», дейишди. Сўнг Расулуллоҳ ﷺ иккаласига буюрдилар ва ражм қилинди. Абдуллоҳ (ибн Умар) айтди: «Мен эркак (зинокор) аёлга тошлардан сақлаш учун энгашиб эгилганини кўрдим».

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ، قَالَ سَمِعْتُ مَالِكًا، يُحَدِّثُ عَنْ أَبِي النَّضْرِ، مَوْلَى عُمَرَ بْنِ عُبَيْدِ اللَّهِ عَنْ عَامِرِ بْنِ سَعْدِ بْنِ أَبِي وَقَّاصٍ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ مَا سَمِعْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ لأَحَدٍ يَمْشِي عَلَى الأَرْضِ إِنَّهُ مِنْ أَهْلِ الْجَنَّةِ‏.‏ إِلاَّ لِعَبْدِ اللَّهِ بْنِ سَلاَمٍ قَالَ وَفِيهِ نَزَلَتْ هَذِهِ الآيَةُ ‏[quran sura="46" aya_start="10" aya_end="10"]{‏وَشَهِدَ شَاهِدٌ مِنْ بَنِي إِسْرَائِيلَ‏}‏ الآيَةَ‏.‏ قَالَ لاَ أَدْرِي قَالَ مَالِكٌ الآيَةَ أَوْ فِي الْحَدِيثِ‏.‏

Men Paygʻambar ﷺ yer ustida yuradigan biror kishi haqida: «Albatta u jannat ahlidan», deganlarini Abdulloh ibn Salomdan boshqa hech kim haqida eshitmadim. (Saʼd) aytdi: U haqda mana bu oyat nozil boʻldi: «Bani Isroildan bir guvoh guvohlik berdi...» (Ahqof surasi, 10). (Rovi) aytdi: Bilmadim, Molik: «(Bu yerda) oyat (tugadi)» dedimi yoki bu hadis (ichida bormi).Мен Пайғамбар ﷺ ер устида юрадиган бирор киши ҳақида: «Албатта у жаннат аҳлидан», деганларини Абдуллоҳ ибн Саломдан бошқа ҳеч ким ҳақида эшитмадим. (Саъд) айтди: У ҳақда мана бу оят нозил бўлди: «Бани Исроилдан бир гувоҳ гувоҳлик берди...» (Аҳқоф сураси, 10). (Рови) айтди: Билмадим, Молик: «(Бу ерда) оят (тугади)» дедими ёки бу ҳадис (ичида борми).

حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا أَزْهَرُ السَّمَّانُ، عَنِ ابْنِ عَوْنٍ، عَنْ مُحَمَّدٍ، عَنْ قَيْسِ بْنِ عُبَادٍ، قَالَ كُنْتُ جَالِسًا فِي مَسْجِدِ الْمَدِينَةِ، فَدَخَلَ رَجُلٌ عَلَى وَجْهِهِ أَثَرُ الْخُشُوعِ، فَقَالُوا هَذَا رَجُلٌ مِنْ أَهْلِ الْجَنَّةِ‏.‏ فَصَلَّى رَكْعَتَيْنِ تَجَوَّزَ فِيهِمَا ثُمَّ خَرَجَ، وَتَبِعْتُهُ فَقُلْتُ إِنَّكَ حِينَ دَخَلْتَ الْمَسْجِدَ قَالُوا هَذَا رَجُلٌ مِنْ أَهْلِ الْجَنَّةِ‏.‏ قَالَ وَاللَّهِ مَا يَنْبَغِي لأَحَدٍ أَنْ يَقُولَ مَا لاَ يَعْلَمُ وَسَأُحَدِّثُكَ لِمَ ذَاكَ رَأَيْتُ رُؤْيَا عَلَى عَهْدِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَقَصَصْتُهَا عَلَيْهِ، وَرَأَيْتُ كَأَنِّي فِي رَوْضَةٍ ـ ذَكَرَ مِنْ سَعَتِهَا وَخُضْرَتِهَا ـ وَسْطَهَا عَمُودٌ مِنْ حَدِيدٍ، أَسْفَلُهُ فِي الأَرْضِ وَأَعْلاَهُ فِي السَّمَاءِ، فِي أَعْلاَهُ عُرْوَةٌ فَقِيلَ لَهُ ارْقَهْ‏.‏ قُلْتُ لاَ أَسْتَطِيعُ‏.‏ فَأَتَانِي مِنْصَفٌ فَرَفَعَ ثِيَابِي مِنْ خَلْفِي، فَرَقِيتُ حَتَّى كُنْتُ فِي أَعْلاَهَا، فَأَخَذْتُ بِالْعُرْوَةِ، فَقِيلَ لَهُ اسْتَمْسِكْ‏.‏ فَاسْتَيْقَظْتُ وَإِنَّهَا لَفِي يَدِي، فَقَصَصْتُهَا عَلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ تِلْكَ الرَّوْضَةُ الإِسْلاَمُ، وَذَلِكَ الْعَمُودُ عَمُودُ الإِسْلاَمِ، وَتِلْكَ الْعُرْوَةُ عُرْوَةُ الْوُثْقَى، فَأَنْتَ عَلَى الإِسْلاَمِ حَتَّى تَمُوتَ ‏"‏‏.‏ وَذَاكَ الرَّجُلُ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ سَلاَمٍ‏.‏ وَقَالَ لِي خَلِيفَةُ حَدَّثَنَا مُعَاذٌ، حَدَّثَنَا ابْنُ عَوْنٍ، عَنْ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا قَيْسُ بْنُ عُبَادٍ، عَنِ ابْنِ سَلاَمٍ، قَالَ وَصِيفٌ مَكَانَ مِنْصَفٌ‏.‏

Men Madina masjidida oʻtirgan edim. Shunda yuzida xushuʼ (qoʻrqinch va tavozeʼ) izi boʻlgan bir kishi kirdi. Ular: «Bu jannat ahlidan boʻlgan bir kishi», deyishdi. U ikki rakat namozni qisqartirib (yengil) oʻqib, soʻng chiqdi. Men uning ortidan ergashib: «Sen masjidga kirganingda, ular: ‹Bu jannat ahlidan boʻlgan bir kishi›, deyishdi», dedim. U: «Allohga qasamki, hech kimga bilmagan narsasini aytish loyiq emas. Men senga buning nimaligini aytib beray: men Paygʻambar ﷺ zamonlarida bir tush koʻrib, uni u zotga hikoya qilgandim. Men goʻyo bir bogʻda edim — uning kengligi va koʻkimtirligini (yashilligini) zikr qildi — uning oʻrtasida temirdan bir ustun bor edi, ostki qismi yerda, yuqori qismi osmonda edi, eng yuqorisida bir tutqich (halqa) bor edi. (Menga:) ‹Unga chiq›, deyildi. Men: ‹Qodir emasman›, dedim. Shunda menga bir xizmatkor kelib, ortimdan kiyimlarimni koʻtardi, men chiqdim, hatto uning eng yuqorisiga yetdim va tutqichni ushladim. (Menga:) ‹Mahkam ushla›, deyildi. Men uygʻonsam, u (tutqich) hamon qoʻlimda edi. Men buni Paygʻambar ﷺga hikoya qildim. U zot: ‹U bogʻ — islom; u ustun — islom ustunidir; u tutqich — eng mustahkam tutqich (urvatul-vusqo)dir. Sen oʻlguningcha islom ustida (sobit) boʻlasan›, dedilar», dedi. Va u kishi Abdulloh ibn Salom edi. Xalifa menga aytdi: Bizga Muoz, unga Ibn Avn, Muhammaddan, bizga Qays ibn Ubod, Ibn Salomdan (rivoyat qildi). U ‹minsaf› (xizmatkor) oʻrniga ‹vasif› (yosh xizmatkor) (degan soʻzni) ishlatdi.Мен Мадина масжидида ўтирган эдим. Шунда юзида хушуъ (қўрқинч ва тавозеъ) изи бўлган бир киши кирди. Улар: «Бу жаннат аҳлидан бўлган бир киши», дейишди. У икки ракат намозни қисқартириб (енгил) ўқиб, сўнг чиқди. Мен унинг ортидан эргашиб: «Сен масжидга кирганингда, улар: ‹Бу жаннат аҳлидан бўлган бир киши›, дейишди», дедим. У: «Аллоҳга қасамки, ҳеч кимга билмаган нарсасини айтиш лойиқ эмас. Мен сенга бунинг нималигини айтиб берай: мен Пайғамбар ﷺ замонларида бир туш кўриб, уни у зотга ҳикоя қилгандим. Мен гўё бир боғда эдим — унинг кенглиги ва кўкимтирлигини (яшиллигини) зикр қилди — унинг ўртасида темирдан бир устун бор эди, остки қисми ерда, юқори қисми осмонда эди, энг юқорисида бир тутқич (ҳалқа) бор эди. (Менга:) ‹Унга чиқ›, дейилди. Мен: ‹Қодир эмасман›, дедим. Шунда менга бир хизматкор келиб, ортимдан кийимларимни кўтарди, мен чиқдим, ҳатто унинг энг юқорисига етдим ва тутқични ушладим. (Менга:) ‹Маҳкам ушла›, дейилди. Мен уйғонсам, у (тутқич) ҳамон қўлимда эди. Мен буни Пайғамбар ﷺга ҳикоя қилдим. У зот: ‹У боғ — ислом; у устун — ислом устунидир; у тутқич — энг мустаҳкам тутқич (урватул-вусқо)дир. Сен ўлгунингча ислом устида (собит) бўласан›, дедилар», деди. Ва у киши Абдуллоҳ ибн Салом эди. Халифа менга айтди: Бизга Муоз, унга Ибн Авн, Муҳаммаддан, бизга Қайс ибн Убод, Ибн Саломдан (ривоят қилди). У ‹минсаф› (хизматкор) ўрнига ‹васиф› (ёш хизматкор) (деган сўзни) ишлатди.

حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ حَرْبٍ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي بُرْدَةَ، عَنْ أَبِيهِ، أَتَيْتُ الْمَدِينَةَ فَلَقِيتُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ سَلاَمٍ ـ رضى الله عنه ـ فَقَالَ أَلاَ تَجِيءُ فَأُطْعِمَكَ سَوِيقًا وَتَمْرًا، وَتَدْخُلَ فِي بَيْتٍ ثُمَّ قَالَ إِنَّكَ بِأَرْضٍ الرِّبَا بِهَا فَاشٍ، إِذَا كَانَ لَكَ عَلَى رَجُلٍ حَقٌّ فَأَهْدَى إِلَيْكَ حِمْلَ تِبْنٍ، أَوْ حِمْلَ شَعِيرٍ أَوْ حِمْلَ قَتٍّ، فَلاَ تَأْخُذْهُ، فَإِنَّهُ رِبًا‏.‏ وَلَمْ يَذْكُرِ النَّضْرُ وَأَبُو دَاوُدَ وَوَهْبٌ عَنْ شُعْبَةَ الْبَيْتَ‏.‏

Men Madinaga keldim va Abdulloh ibn Salom (roziyallohu anhu)ga yoʻliqdim. U: «Kelmaysanmi, senga saviq (qovurilgan un) va xurmo yedirsam, sen (mening) uy(im)ga kirsang?» dedi. Soʻng: «Sen ribo (sudxoʻrlik) keng tarqalgan bir yurtdasan. Bir kishida sening haqqing (qarzing) boʻlsa, u senga bir yuk somon, bir yuk arpa yoki bir yuk yem hadya qilsa, uni olma, chunki u ribodir», dedi. Nazr, Abu Dovud va Vahb Shuʼbadan (rivoyat qilganda) «uy»(ni) zikr qilmadilar.Мен Мадинага келдим ва Абдуллоҳ ибн Салом (розияллоҳу анҳу)га йўлиқдим. У: «Келмайсанми, сенга савиқ (қовурилган ун) ва хурмо едирсам, сен (менинг) уй(им)га кирсанг?» деди. Сўнг: «Сен рибо (судхўрлик) кенг тарқалган бир юртдасан. Бир кишида сенинг ҳаққинг (қарзинг) бўлса, у сенга бир юк сомон, бир юк арпа ёки бир юк ем ҳадя қилса, уни олма, чунки у рибодир», деди. Назр, Абу Довуд ва Ваҳб Шуъбадан (ривоят қилганда) «уй»(ни) зикр қилмадилар.

حَدَّثَنِي مُحَمَّدٌ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الصَّمَدِ، حَدَّثَنَا أَبِي، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ صُهَيْبٍ، حَدَّثَنَا أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ أَقْبَلَ نَبِيُّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِلَى الْمَدِينَةِ وَهْوَ مُرْدِفٌ أَبَا بَكْرٍ، وَأَبُو بَكْرٍ شَيْخٌ يُعْرَفُ، وَنَبِيُّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم شَابٌّ لاَ يُعْرَفُ، قَالَ فَيَلْقَى الرَّجُلُ أَبَا بَكْرٍ فَيَقُولُ يَا أَبَا بَكْرٍ، مَنْ هَذَا الرَّجُلُ الَّذِي بَيْنَ يَدَيْكَ فَيَقُولُ هَذَا الرَّجُلُ يَهْدِينِي السَّبِيلَ‏.‏ قَالَ فَيَحْسِبُ الْحَاسِبُ أَنَّهُ إِنَّمَا يَعْنِي الطَّرِيقَ، وَإِنَّمَا يَعْنِي سَبِيلَ الْخَيْرِ، فَالْتَفَتَ أَبُو بَكْرٍ، فَإِذَا هُوَ بِفَارِسٍ قَدْ لَحِقَهُمْ، فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ، هَذَا فَارِسٌ قَدْ لَحِقَ بِنَا‏.‏ فَالْتَفَتَ نَبِيُّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ ‏"‏ اللَّهُمَّ اصْرَعْهُ ‏"‏‏.‏ فَصَرَعَهُ الْفَرَسُ، ثُمَّ قَامَتْ تُحَمْحِمُ فَقَالَ يَا نَبِيَّ اللَّهِ مُرْنِي بِمَا شِئْتَ‏.‏ قَالَ ‏"‏ فَقِفْ مَكَانَكَ، لاَ تَتْرُكَنَّ أَحَدًا يَلْحَقُ بِنَا ‏"‏‏.‏ قَالَ فَكَانَ أَوَّلَ النَّهَارِ جَاهِدًا عَلَى نَبِيِّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم، وَكَانَ آخِرَ النَّهَارِ مَسْلَحَةً لَهُ، فَنَزَلَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم جَانِبَ الْحَرَّةِ، ثُمَّ بَعَثَ إِلَى الأَنْصَارِ، فَجَاءُوا إِلَى نَبِيِّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَسَلَّمُوا عَلَيْهِمَا، وَقَالُوا ارْكَبَا آمِنَيْنِ مُطَاعَيْنِ‏.‏ فَرَكِبَ نَبِيُّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأَبُو بَكْرٍ، وَحَفُّوا دُونَهُمَا بِالسِّلاَحِ، فَقِيلَ فِي الْمَدِينَةِ جَاءَ نَبِيُّ اللَّهِ، جَاءَ نَبِيُّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم‏.‏ فَأَشْرَفُوا يَنْظُرُونَ وَيَقُولُونَ جَاءَ نَبِيُّ اللَّهِ، جَاءَ نَبِيُّ اللَّهِ‏.‏ فَأَقْبَلَ يَسِيرُ حَتَّى نَزَلَ جَانِبَ دَارِ أَبِي أَيُّوبَ، فَإِنَّهُ لَيُحَدِّثُ أَهْلَهُ، إِذْ سَمِعَ بِهِ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ سَلاَمٍ وَهْوَ فِي نَخْلٍ لأَهْلِهِ يَخْتَرِفُ لَهُمْ، فَعَجِلَ أَنْ يَضَعَ الَّذِي يَخْتَرِفُ لَهُمْ فِيهَا، فَجَاءَ وَهْىَ مَعَهُ، فَسَمِعَ مِنْ نَبِيِّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ثُمَّ رَجَعَ إِلَى أَهْلِهِ، فَقَالَ نَبِيُّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ أَىُّ بُيُوتِ أَهْلِنَا أَقْرَبُ ‏"‏‏.‏ فَقَالَ أَبُو أَيُّوبَ أَنَا يَا نَبِيَّ اللَّهِ، هَذِهِ دَارِي، وَهَذَا بَابِي‏.‏ قَالَ ‏"‏ فَانْطَلِقْ فَهَيِّئْ لَنَا مَقِيلاً ‏"‏‏.‏ قَالَ قُومَا عَلَى بَرَكَةِ اللَّهِ‏.‏ فَلَمَّا جَاءَ نَبِيُّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم جَاءَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ سَلاَمٍ فَقَالَ أَشْهَدُ أَنَّكَ رَسُولُ اللَّهِ، وَأَنَّكَ جِئْتَ بِحَقٍّ، وَقَدْ عَلِمَتْ يَهُودُ أَنِّي سَيِّدُهُمْ وَابْنُ سَيِّدِهِمْ، وَأَعْلَمُهُمْ وَابْنُ أَعْلَمِهِمْ، فَادْعُهُمْ فَاسْأَلْهُمْ عَنِّي قَبْلَ أَنْ يَعْلَمُوا أَنِّي قَدْ أَسْلَمْتُ، فَإِنَّهُمْ إِنْ يَعْلَمُوا أَنِّي قَدْ أَسْلَمْتُ قَالُوا فِيَّ مَا لَيْسَ فِيَّ‏.‏ فَأَرْسَلَ نَبِيُّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَقْبَلُوا فَدَخَلُوا عَلَيْهِ‏.‏ فَقَالَ لَهُمْ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ يَا مَعْشَرَ الْيَهُودِ، وَيْلَكُمُ اتَّقُوا اللَّهَ، فَوَاللَّهِ الَّذِي لاَ إِلَهَ إِلاَّ هُوَ إِنَّكُمْ لَتَعْلَمُونَ أَنِّي رَسُولُ اللَّهِ حَقًّا، وَأَنِّي جِئْتُكُمْ بِحَقٍّ فَأَسْلِمُوا ‏"‏‏.‏ قَالُوا مَا نَعْلَمُهُ‏.‏ قَالُوا لِلنَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَهَا ثَلاَثَ مِرَارٍ‏.‏ قَالَ ‏"‏ فَأَىُّ رَجُلٍ فِيكُمْ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ سَلاَمٍ ‏"‏‏.‏ قَالُوا ذَاكَ سَيِّدُنَا وَابْنُ سَيِّدِنَا، وَأَعْلَمُنَا وَابْنُ أَعْلَمِنَا‏.‏ قَالَ ‏"‏ أَفَرَأَيْتُمْ إِنْ أَسْلَمَ ‏"‏‏.‏ قَالُوا حَاشَا لِلَّهِ، مَا كَانَ لِيُسْلِمَ‏.‏ قَالَ ‏"‏ أَفَرَأَيْتُمْ إِنْ أَسْلَمَ ‏"‏‏.‏ قَالُوا حَاشَا لِلَّهِ، مَا كَانَ لِيُسْلِمَ‏.‏ قَالَ ‏"‏ يَا ابْنَ سَلاَمٍ، اخْرُجْ عَلَيْهِمْ ‏"‏‏.‏ فَخَرَجَ فَقَالَ يَا مَعْشَرَ الْيَهُودِ، اتَّقُوا اللَّهَ، فَوَاللَّهِ الَّذِي لاَ إِلَهَ إِلاَّ هُوَ إِنَّكُمْ لَتَعْلَمُونَ أَنَّهُ رَسُولُ اللَّهِ، وَأَنَّهُ جَاءَ بِحَقٍّ‏.‏ فَقَالُوا كَذَبْتَ‏.‏ فَأَخْرَجَهُمْ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم‏.‏

Allohning paygʻambari ﷺ Madinaga (yoʻl olib) keldilar, u zot Abu Bakrni (ulovning) ortlariga mindirgan edilar. Abu Bakr tanilgan (keksa) chol edi, Allohning paygʻambari ﷺ esa tanilmaydigan yigit edilar. (Anas) aytdi: Bir kishi Abu Bakrga yoʻliqib: «Ey Abu Bakr, oldingdagi (mana bu) kishi kim?» derdi. U: «Bu kishi menga yoʻl koʻrsatadi», derdi. Eshituvchi u (Abu Bakr) (oddiy) yoʻlni nazarda tutyapti, deb oʻylardi, holbuki u yaxshilik yoʻlini nazarda tutardi. Abu Bakr (ortiga) qaradi, birdan ularga yetib kelgan bir otliqni koʻrdi. U: «Ey Allohning Rasuli, mana bu otliq bizga yetib keldi», dedi. Allohning paygʻambari ﷺ (ortga) qarab: «Allohim, uni (yerga) yiq», dedilar. Shunda ot uni yiqitdi, soʻng kishnab tik turdi. U: «Ey Allohning paygʻambari, menga xohlaganingni buyur», dedi. U zot: «Joyingda turaver, hech kimni bizga yetib kelishiga (qoʻyma)», dedilar. (Anas) aytdi: U kunning avvalida Allohning paygʻambari ﷺga (qarshi) tirishuvchi (dushman) edi, kunning oxirida esa u zot uchun qoʻriqchi (himoyachi) boʻldi. Rasululloh ﷺ harraning bir tomonida (mehmon) tushdilar, soʻng ansorlarga (odam) yubordilar. Ular Allohning paygʻambari ﷺning oldilariga kelib, ikkoviga salom berib: «Omon va itoat etilgan (hurmatlanadigan) holda mininglar», deyishdi. Allohning paygʻambari ﷺ va Abu Bakr (ulovga) mindilar, (ansorlar) qurol bilan ikkovini oʻrab (himoya qilib) yurishdi. Madinada: «Allohning paygʻambari keldi, Allohning paygʻambari ﷺ keldi!» deyildi. Odamlar (tepalikka) chiqib, qarab: «Allohning paygʻambari keldi, Allohning paygʻambari keldi!» derdilar. U zot yurib kelib, Abu Ayyubning uyi yonida (mehmon) tushdilar. U zot ahli (oilasi) bilan gaplashayotganlarida, Abdulloh ibn Salom — u oʻz ahli uchun xurmo terayotgan bogʻda edi — buni eshitib, terayotgan (xurmosi)ni (savatda) qoʻyishga ham shoshib, u (savat) yonida boʻlgan holda keldi va Allohning paygʻambari ﷺdan (soʻzlarini) eshitdi, soʻng ahliga qaytdi. Allohning paygʻambari ﷺ: «Ahlimizning (qarindoshlarimizning) qaysi uyi (eng) yaqin?» dedilar. Abu Ayyub: «Men, ey Allohning paygʻambari; mana bu mening uyim, mana bu mening eshigim», dedi. U zot: «Bor, biz uchun qaylula (dam olish) joyini tayyorla», dedilar. U: «Ikkovingiz Allohning barakasi ila turinglar (yuringlar)», dedi. Allohning paygʻambari ﷺ kelganlarida, Abdulloh ibn Salom kelib: «Guvohlik beramanki, sen Allohning Rasulisan va sen haq bilan kelding. Yahudlar bilishadiki, men ularning sayyidi va sayyidining oʻgʻliman, ularning eng olimi va eng olimining oʻgʻliman. Ularni chaqirib, men islom qabul qilganimni bilishlaridan oldin, mening haqimda soʻra. Chunki ular men islom qabul qilganimni bilsalar, men haqimda menda yoʻq (yomon) narsalarni aytadilar», dedi. Allohning paygʻambari ﷺ (ularga odam) yubordilar, ular kelib, u zotning oldilariga kirdilar. Rasululloh ﷺ ularga: «Ey yahud jamoasi, sizlarga halokat boʻlsin! Allohdan qoʻrqinglar. Undan boshqa iloh boʻlmagan Allohga qasamki, sizlar men haqiqatan Allohning Rasuli ekanimni va men sizlarga haq bilan kelganimni bilasizlar. Bas, islom qabul qilinglar», dedilar. Ular: «Biz buni bilmaymiz», deyishdi — buni Paygʻambar ﷺga uch marta aytishdi. U zot: «Sizlarning oranggizda Abdulloh ibn Salom qanday kishi?» dedilar. Ular: «U bizning sayyidimiz va sayyidimizning oʻgʻli, eng olimimiz va eng olimimizning oʻgʻli», deyishdi. U zot: «Agar u islom qabul qilsa-chi, (nima deysiz)?» dedilar. Ular: «Alloh saqlasin, u islom qabul qilmaydi», deyishdi. U zot (yana): «Agar u islom qabul qilsa-chi?» dedilar. Ular: «Alloh saqlasin, u islom qabul qilmaydi», deyishdi. U zot: «Ey Ibn Salom, ularning oldilariga chiq», dedilar. U chiqib: «Ey yahud jamoasi, Allohdan qoʻrqinglar. Undan boshqa iloh boʻlmagan Allohga qasamki, sizlar u haqiqatan Allohning Rasuli ekanini va u haq bilan kelganini bilasizlar», dedi. Ular: «Yolgʻon aytding», deyishdi. Shunda Rasululloh ﷺ ularni (huzurlaridan) chiqarib yubordilar.Аллоҳнинг пайғамбари ﷺ Мадинага (йўл олиб) келдилар, у зот Абу Бакрни (уловнинг) ортларига миндирган эдилар. Абу Бакр танилган (кекса) чол эди, Аллоҳнинг пайғамбари ﷺ эса танилмайдиган йигит эдилар. (Анас) айтди: Бир киши Абу Бакрга йўлиқиб: «Эй Абу Бакр, олдингдаги (мана бу) киши ким?» дерди. У: «Бу киши менга йўл кўрсатади», дерди. Эшитувчи у (Абу Бакр) (оддий) йўлни назарда тутяпти, деб ўйларди, ҳолбуки у яхшилик йўлини назарда тутарди. Абу Бакр (ортига) қаради, бирдан уларга етиб келган бир отлиқни кўрди. У: «Эй Аллоҳнинг Расули, мана бу отлиқ бизга етиб келди», деди. Аллоҳнинг пайғамбари ﷺ (ортга) қараб: «Аллоҳим, уни (ерга) йиқ», дедилар. Шунда от уни йиқитди, сўнг кишнаб тик турди. У: «Эй Аллоҳнинг пайғамбари, менга хоҳлаганингни буюр», деди. У зот: «Жойингда туравер, ҳеч кимни бизга етиб келишига (қўйма)», дедилар. (Анас) айтди: У куннинг аввалида Аллоҳнинг пайғамбари ﷺга (қарши) тиришувчи (душман) эди, куннинг охирида эса у зот учун қўриқчи (ҳимоячи) бўлди. Расулуллоҳ ﷺ ҳарранинг бир томонида (меҳмон) тушдилар, сўнг ансорларга (одам) юбордилар. Улар Аллоҳнинг пайғамбари ﷺнинг олдиларига келиб, икковига салом бериб: «Омон ва итоат этилган (ҳурматланадиган) ҳолда мининглар», дейишди. Аллоҳнинг пайғамбари ﷺ ва Абу Бакр (уловга) миндилар, (ансорлар) қурол билан икковини ўраб (ҳимоя қилиб) юришди. Мадинада: «Аллоҳнинг пайғамбари келди, Аллоҳнинг пайғамбари ﷺ келди!» дейилди. Одамлар (тепаликка) чиқиб, қараб: «Аллоҳнинг пайғамбари келди, Аллоҳнинг пайғамбари келди!» дердилар. У зот юриб келиб, Абу Айюбнинг уйи ёнида (меҳмон) тушдилар. У зот аҳли (оиласи) билан гаплашаётганларида, Абдуллоҳ ибн Салом — у ўз аҳли учун хурмо тераётган боғда эди — буни эшитиб, тераётган (хурмоси)ни (саватда) қўйишга ҳам шошиб, у (сават) ёнида бўлган ҳолда келди ва Аллоҳнинг пайғамбари ﷺдан (сўзларини) эшитди, сўнг аҳлига қайтди. Аллоҳнинг пайғамбари ﷺ: «Аҳлимизнинг (қариндошларимизнинг) қайси уйи (энг) яқин?» дедилар. Абу Айюб: «Мен, эй Аллоҳнинг пайғамбари; мана бу менинг уйим, мана бу менинг эшигим», деди. У зот: «Бор, биз учун қайлула (дам олиш) жойини тайёрла», дедилар. У: «Икковингиз Аллоҳнинг баракаси ила туринглар (юринглар)», деди. Аллоҳнинг пайғамбари ﷺ келганларида, Абдуллоҳ ибн Салом келиб: «Гувоҳлик бераманки, сен Аллоҳнинг Расулисан ва сен ҳақ билан келдинг. Яҳудлар билишадики, мен уларнинг саййиди ва саййидининг ўғлиман, уларнинг энг олими ва энг олимининг ўғлиман. Уларни чақириб, мен ислом қабул қилганимни билишларидан олдин, менинг ҳақимда сўра. Чунки улар мен ислом қабул қилганимни билсалар, мен ҳақимда менда йўқ (ёмон) нарсаларни айтадилар», деди. Аллоҳнинг пайғамбари ﷺ (уларга одам) юбордилар, улар келиб, у зотнинг олдиларига кирдилар. Расулуллоҳ ﷺ уларга: «Эй яҳуд жамоаси, сизларга ҳалокат бўлсин! Аллоҳдан қўрқинглар. Ундан бошқа илоҳ бўлмаган Аллоҳга қасамки, сизлар мен ҳақиқатан Аллоҳнинг Расули эканимни ва мен сизларга ҳақ билан келганимни биласизлар. Бас, ислом қабул қилинглар», дедилар. Улар: «Биз буни билмаймиз», дейишди — буни Пайғамбар ﷺга уч марта айтишди. У зот: «Сизларнинг оранггизда Абдуллоҳ ибн Салом қандай киши?» дедилар. Улар: «У бизнинг саййидимиз ва саййидимизнинг ўғли, энг олимимиз ва энг олимимизнинг ўғли», дейишди. У зот: «Агар у ислом қабул қилса-чи, (нима дейсиз)?» дедилар. Улар: «Аллоҳ сақласин, у ислом қабул қилмайди», дейишди. У зот (яна): «Агар у ислом қабул қилса-чи?» дедилар. Улар: «Аллоҳ сақласин, у ислом қабул қилмайди», дейишди. У зот: «Эй Ибн Салом, уларнинг олдиларига чиқ», дедилар. У чиқиб: «Эй яҳуд жамоаси, Аллоҳдан қўрқинглар. Ундан бошқа илоҳ бўлмаган Аллоҳга қасамки, сизлар у ҳақиқатан Аллоҳнинг Расули эканини ва у ҳақ билан келганини биласизлар», деди. Улар: «Ёлғон айтдинг», дейишди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ уларни (ҳузурларидан) чиқариб юбордилар.

حَدَّثَنِي حَامِدُ بْنُ عُمَرَ، عَنْ بِشْرِ بْنِ الْمُفَضَّلِ، حَدَّثَنَا حُمَيْدٌ، حَدَّثَنَا أَنَسٌ، أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ سَلاَمٍ، بَلَغَهُ مَقْدَمُ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم الْمَدِينَةَ، فَأَتَاهُ يَسْأَلُهُ عَنْ أَشْيَاءَ، فَقَالَ إِنِّي سَائِلُكَ عَنْ ثَلاَثٍ لاَ يَعْلَمُهُنَّ إِلاَّ نَبِيٌّ مَا أَوَّلُ أَشْرَاطِ السَّاعَةِ وَمَا أَوَّلُ طَعَامٍ يَأْكُلُهُ أَهْلُ الْجَنَّةِ وَمَا بَالُ الْوَلَدِ يَنْزِعُ إِلَى أَبِيهِ أَوْ إِلَى أُمِّهِ قَالَ ‏"‏ أَخْبَرَنِي بِهِ جِبْرِيلُ آنِفًا ‏"‏‏.‏ قَالَ ابْنُ سَلاَمٍ ذَاكَ عَدُوُّ الْيَهُودِ مِنَ الْمَلاَئِكَةِ‏.‏ قَالَ ‏"‏ أَمَّا أَوَّلُ أَشْرَاطِ السَّاعَةِ فَنَارٌ تَحْشُرُهُمْ مِنَ الْمَشْرِقِ إِلَى الْمَغْرِبِ، وَأَمَّا أَوَّلُ طَعَامٍ يَأْكُلُهُ أَهْلُ الْجَنَّةِ، فَزِيَادَةُ كَبِدِ الْحُوتِ، وَأَمَّا الْوَلَدُ، فَإِذَا سَبَقَ مَاءُ الرَّجُلِ مَاءَ الْمَرْأَةِ نَزَعَ الْوَلَدَ، وَإِذَا سَبَقَ مَاءُ الْمَرْأَةِ مَاءَ الرَّجُلِ نَزَعَتِ الْوَلَدَ ‏"‏‏.‏ قَالَ أَشْهَدُ أَنَّ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ وَأَنَّكَ رَسُولُ اللَّهِ‏.‏ قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ، إِنَّ الْيَهُودَ قَوْمٌ بُهُتٌ، فَاسْأَلْهُمْ عَنِّي قَبْلَ أَنْ يَعْلَمُوا بِإِسْلاَمِي، فَجَاءَتِ الْيَهُودُ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ أَىُّ رَجُلٍ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ سَلاَمٍ فِيكُمْ ‏"‏‏.‏ قَالُوا خَيْرُنَا وَابْنُ خَيْرِنَا وَأَفْضَلُنَا وَابْنُ أَفْضَلِنَا‏.‏ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ أَرَأَيْتُمْ إِنْ أَسْلَمَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ سَلاَمٍ ‏"‏‏.‏ قَالُوا أَعَاذَهُ اللَّهُ مِنْ ذَلِكَ‏.‏ فَأَعَادَ عَلَيْهِمْ، فَقَالُوا مِثْلَ ذَلِكَ، فَخَرَجَ إِلَيْهِمْ عَبْدُ اللَّهِ فَقَالَ أَشْهَدُ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ‏.‏ قَالُوا شَرُّنَا وَابْنُ شَرِّنَا‏.‏ وَتَنَقَّصُوهُ‏.‏ قَالَ هَذَا كُنْتُ أَخَافُ يَا رَسُولَ اللَّهِ‏.‏

Abdulloh ibn Salomga Paygʻambar ﷺning Madinaga kelishlari yetib keldi. U zotning oldilariga baʼzi narsalarni soʻrash uchun keldi va: «Men sendan uchta (narsa) haqida soʻrayman, ularni paygʻambardan boshqa hech kim bilmaydi: qiyomatning birinchi alomati nima? Jannat ahli yeydigan birinchi taom nima? Bola otasiga yoki onasiga (qaysi biriga oʻxshab) tortishining sababi nima?» dedi. U zot: «Buni menga hozirgina Jibril xabar berdi», dedilar. Ibn Salom: «U (Jibril) — farishtalardan yahudlarning dushmanidir», dedi. U zot: «Qiyomatning birinchi alomatiga kelsak — u (bir) oʻtdirki, odamlarni mashriqdan magʻribga (haydab) toʻplaydi. Jannat ahli yeydigan birinchi taomga kelsak — u baliq jigarining ortiqcha (boʻlagi)dir. Bolaga kelsak — erkakning suvi (nutfasi) ayolning suvidan oʻzib ketsa, bola (otasiga) tortadi; ayolning suvi erkakning suvidan oʻzib ketsa, bola (onaga) tortadi», dedilar. U: «Guvohlik beramanki, Allohdan boʻlak iloh yoʻq va sen Allohning Rasulisan», dedi. Soʻng: «Ey Allohning Rasuli, albatta yahudlar buhtonchi (tuhmatchi) qavm. Ular mening islom qabul qilganimni bilishlaridan oldin, ulardan men haqimda soʻra», dedi. Yahudlar kelishdi. Paygʻambar ﷺ: «Sizlarning oranggizda Abdulloh ibn Salom qanday kishi?» dedilar. Ular: «U eng yaxshimiz va eng yaxshimizning oʻgʻli, eng afzalimiz va eng afzalimizning oʻgʻli», deyishdi. Paygʻambar ﷺ: «Abdulloh ibn Salom islom qabul qilsa, (nima deysiz)?» dedilar. Ular: «Alloh uni bundan saqlasin!» deyishdi. U zot ularga (savolni) takrorladilar, ular yana shunga oʻxshashni aytishdi. Shunda Abdulloh ularning oldiga chiqib: «Guvohlik beramanki, Allohdan boʻlak iloh yoʻq va Muhammad Allohning Rasulidir», dedi. Ular: «U eng yomonimiz va eng yomonimizning oʻgʻli», deyishdi va uni kamsitishdi. U: «Men shundan qoʻrqar edim, ey Allohning Rasuli», dedi.Абдуллоҳ ибн Саломга Пайғамбар ﷺнинг Мадинага келишлари етиб келди. У зотнинг олдиларига баъзи нарсаларни сўраш учун келди ва: «Мен сендан учта (нарса) ҳақида сўрайман, уларни пайғамбардан бошқа ҳеч ким билмайди: қиёматнинг биринчи аломати нима? Жаннат аҳли ейдиган биринчи таом нима? Бола отасига ёки онасига (қайси бирига ўхшаб) тортишининг сабаби нима?» деди. У зот: «Буни менга ҳозиргина Жибрил хабар берди», дедилар. Ибн Салом: «У (Жибрил) — фаришталардан яҳудларнинг душманидир», деди. У зот: «Қиёматнинг биринчи аломатига келсак — у (бир) ўтдирки, одамларни машриқдан мағрибга (ҳайдаб) тўплайди. Жаннат аҳли ейдиган биринчи таомга келсак — у балиқ жигарининг ортиқча (бўлаги)дир. Болага келсак — эркакнинг суви (нутфаси) аёлнинг сувидан ўзиб кеца, бола (отасига) тортади; аёлнинг суви эркакнинг сувидан ўзиб кеца, бола (онага) тортади», дедилар. У: «Гувоҳлик бераманки, Аллоҳдан бўлак илоҳ йўқ ва сен Аллоҳнинг Расулисан», деди. Сўнг: «Эй Аллоҳнинг Расули, албатта яҳудлар буҳтончи (туҳматчи) қавм. Улар менинг ислом қабул қилганимни билишларидан олдин, улардан мен ҳақимда сўра», деди. Яҳудлар келишди. Пайғамбар ﷺ: «Сизларнинг оранггизда Абдуллоҳ ибн Салом қандай киши?» дедилар. Улар: «У энг яхшимиз ва энг яхшимизнинг ўғли, энг афзалимиз ва энг афзалимизнинг ўғли», дейишди. Пайғамбар ﷺ: «Абдуллоҳ ибн Салом ислом қабул қилса, (нима дейсиз)?» дедилар. Улар: «Аллоҳ уни бундан сақласин!» дейишди. У зот уларга (саволни) такрорладилар, улар яна шунга ўхшашни айтишди. Шунда Абдуллоҳ уларнинг олдига чиқиб: «Гувоҳлик бераманки, Аллоҳдан бўлак илоҳ йўқ ва Муҳаммад Аллоҳнинг Расулидир», деди. Улар: «У энг ёмонимиз ва энг ёмонимизнинг ўғли», дейишди ва уни камситишди. У: «Мен шундан қўрқар эдим, эй Аллоҳнинг Расули», деди.

حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ نَصْرٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ، عَنْ مُوسَى بْنِ عُقْبَةَ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ حَارَبَتِ النَّضِيرُ وَقُرَيْظَةُ، فَأَجْلَى بَنِي النَّضِيرِ، وَأَقَرَّ قُرَيْظَةَ وَمَنَّ عَلَيْهِمْ، حَتَّى حَارَبَتْ قُرَيْظَةُ فَقَتَلَ رِجَالَهُمْ وَقَسَمَ نِسَاءَهُمْ وَأَوْلاَدَهُمْ وَأَمْوَالَهُمْ بَيْنَ الْمُسْلِمِينَ إِلاَّ بَعْضَهُمْ لَحِقُوا بِالنَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَآمَنَهُمْ وَأَسْلَمُوا، وَأَجْلَى يَهُودَ الْمَدِينَةِ كُلَّهُمْ بَنِي قَيْنُقَاعَ وَهُمْ رَهْطُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سَلاَمٍ وَيَهُودَ بَنِي حَارِثَةَ، وَكُلَّ يَهُودِ الْمَدِينَةِ‏.‏

Nazir va Qurayza (qabilalari) urush qildilar (ahdni buzdilar). (Paygʻambar ﷺ) Bani Nazirni (Madinadan) chiqarib (surgun qilib) yubordilar, Qurayzani esa (oʻrnida) qoldirib, ularga (oʻsha vaqt) minnat qildilar (kechirdilar), to Qurayza (ham) urush qilguncha. Shunda (u zot) ularning erkaklarini oʻldirdilar va ularning ayollari, bolalari va mollarini musulmonlar orasida boʻlib berdilar — faqat ulardan baʼzilari Paygʻambar ﷺga qoʻshilib (panoh tilab), u zot ularni omon qildilar va ular islom qabul qildilar. (U zot) Madina yahudlarining hammasini — Bani Qaynuqoʼni (ular Abdulloh ibn Salomning urugʻi edi), Bani Horisa yahudlarini va Madinaning barcha yahudlarini chiqarib yubordilar.Назир ва Қурайза (қабилалари) уруш қилдилар (аҳдни буздилар). (Пайғамбар ﷺ) Бани Назирни (Мадинадан) чиқариб (сургун қилиб) юбордилар, Қурайзани эса (ўрнида) қолдириб, уларга (ўша вақт) миннат қилдилар (кечирдилар), то Қурайза (ҳам) уруш қилгунча. Шунда (у зот) уларнинг эркакларини ўлдирдилар ва уларнинг аёллари, болалари ва молларини мусулмонлар орасида бўлиб бердилар — фақат улардан баъзилари Пайғамбар ﷺга қўшилиб (паноҳ тилаб), у зот уларни омон қилдилар ва улар ислом қабул қилдилар. (У зот) Мадина яҳудларининг ҳаммасини — Бани Қайнуқўни (улар Абдуллоҳ ибн Саломнинг уруғи эди), Бани Ҳориса яҳудларини ва Мадинанинг барча яҳудларини чиқариб юбордилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُنِيرٍ، سَمِعَ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ بَكْرٍ، حَدَّثَنَا حُمَيْدٌ، عَنْ أَنَسٍ، قَالَ سَمِعَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ سَلاَمٍ، بِقُدُومِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَهْوَ فِي أَرْضٍ يَخْتَرِفُ، فَأَتَى النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ إِنِّي سَائِلُكَ عَنْ ثَلاَثٍ لاَ يَعْلَمُهُنَّ إِلاَّ نَبِيٌّ فَمَا أَوَّلُ أَشْرَاطِ السَّاعَةِ وَمَا أَوَّلُ طَعَامِ أَهْلِ الْجَنَّةِ وَمَا يَنْزِعُ الْوَلَدُ إِلَى أَبِيهِ أَوْ إِلَى أُمِّهِ قَالَ ‏"‏ أَخْبَرَنِي بِهِنَّ جِبْرِيلُ آنِفًا ‏"‏‏.‏ قَالَ جِبْرِيلُ قَالَ ‏"‏ نَعَمْ ‏"‏‏.‏ قَالَ ذَاكَ عَدُوُّ الْيَهُودِ مِنَ الْمَلاَئِكَةِ‏.‏ فَقَرَأَ هَذِهِ الآيَةَ ‏[quran sura="2" aya_start="97" aya_end="97"]{‏مَنْ كَانَ عَدُوًّا لِجِبْرِيلَ فَإِنَّهُ نَزَّلَهُ عَلَى قَلْبِكَ‏}‏ أَمَّا أَوَّلُ أَشْرَاطِ السَّاعَةِ فَنَارٌ تَحْشُرُ النَّاسَ مِنَ الْمَشْرِقِ إِلَى الْمَغْرِبِ، وَأَمَّا أَوَّلُ طَعَامِ أَهْلِ الْجَنَّةِ فَزِيَادَةُ كَبِدِ حُوتٍ، وَإِذَا سَبَقَ مَاءُ الرَّجُلِ مَاءَ الْمَرْأَةِ نَزَعَ الْوَلَدَ، وَإِذَا سَبَقَ مَاءُ الْمَرْأَةِ نَزَعَتْ ‏"‏‏.‏ قَالَ أَشْهَدُ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ، وَأَشْهَدُ أَنَّكَ رَسُولُ اللَّهِ‏.‏ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ الْيَهُودَ قَوْمٌ بُهُتٌ، وَإِنَّهُمْ إِنْ يَعْلَمُوا بِإِسْلاَمِي قَبْلَ أَنْ تَسْأَلَهُمْ يَبْهَتُونِي‏.‏ فَجَاءَتِ الْيَهُودُ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ أَىُّ رَجُلٍ عَبْدُ اللَّهِ فِيكُمْ ‏"‏‏.‏ قَالُوا خَيْرُنَا وَابْنُ خَيْرِنَا، وَسَيِّدُنَا وَابْنُ سَيِّدِنَا‏.‏ قَالَ ‏"‏ أَرَأَيْتُمْ إِنْ أَسْلَمَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ سَلاَمٍ ‏"‏‏.‏ فَقَالُوا أَعَاذَهُ اللَّهُ مِنْ ذَلِكَ‏.‏ فَخَرَجَ عَبْدُ اللَّهِ فَقَالَ أَشْهَدُ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ، وَأَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ‏.‏ فَقَالُوا شَرُّنَا وَابْنُ شَرِّنَا‏.‏ وَانْتَقَصُوهُ‏.‏ قَالَ فَهَذَا الَّذِي كُنْتُ أَخَافُ يَا رَسُولَ اللَّهِ‏.‏

(Anas (roziyallohu anhu) aytdi:) Abdulloh ibn Salom Rasululloh ﷺning (Madinaga) kelganini — u (oʻ z) yerida meva terayotgan paytida — eshitdi va Paygʻambar ﷺning oldiga keldi. U: «Men sendan — faqat paygʻambar biladigan — uch (narsa) haqida soʻrayman: Soatning (qiyomatning) birinchi alomati nima? Jannat ahlining birinchi taomi nima? Bola (nasl) otasiga yoki onasiga nimadan tortadi (oʻxshaydi)?» dedi. U zot: «Bularni menga hozirgina Jibril xabar berdi», dedilar. U (Abdulloh): «Jibril(mi)?» dedi. U zot: «Ha», dedilar. U: «U — farishtalar ichidan yahudiylarning dushmanidir», dedi. Shunda u zot: «Kim Jibrilga dushman boʻ lsa (bilsinki), albatta u (Qurʼonni) sening qalbingga nozil qildi...» (Baqara surasi, 97) degan oyatni qiroat qildilar. (Soʻng u zot:) «Soatning birinchi alomatiga kelsak — u (odamlarni) mashriqdan magʻribga toʻplaydigan bir olovdir; jannat ahlining birinchi taomiga kelsak — baliq jigarining ortiqcha (lazzatli) boʻ lagi; bola(ning oʻxshashiga) kelsak — erkak suvi (nutfasi) ayol suvidan oʻ zib ketsa, bola (otasiga) tortadi; ayol suvi (ernikidan) oʻ zib ketsa, (onasiga) tortadi», dedilar. U: «Ashhadu allaa ilaaha illalloh va ashhadu annaka Rasululloh (Guvohlik beramanki, Allohdan boshqa iloh yoʻq va sen — Allohning Rasulisan). Ey Allohning Rasuli, albatta yahudiylar — buhton (tuhmat) qiluvchi qavm; sen ulardan (men haqda) soʻrashingdan oldin ular mening islomimni bilsalar, meni tuhmat qiladilar», dedi. Soʻng yahudiylar keldi. Paygʻambar ﷺ: «Abdulloh sizlarning ichingizda qanaqa kishi?» dedilar. Ular: «Bizning eng yaxshimiz va eng yaxshimizninng oʻgʻ li, sayyidimiz va sayyidimizning oʻgʻ li», dedi. U zot: «Agar Abdulloh ibn Salom islom (qabul) qilsa, (nima) deysizlar?» dedilar. Ular: «Alloh uni bundan saqlasin (asrasin)!» dedi. Shunda Abdulloh (oldiga) chiqib: «Ashhadu allaa ilaaha illalloh va anna Muhammadan Rasululloh (Guvohlik beramanki, Allohdan boshqa iloh yoʻq va Muhammad — Allohning Rasuli)», dedi. Ular: «(Bu) — bizning eng yomonimiz va eng yomonimizning oʻgʻ li», dedi va uni kamsita boshladi. U: «Mana shu — men qoʻrqayotgan (narsa) edi, ey Allohning Rasuli», dedi.(Анас (розияллоҳу анҳу) айтди:) Абдуллоҳ ибн Салом Расулуллоҳ ﷺнинг (Мадинага) келганини — у (ў з) ерида мева тераётган пайтида — эшитди ва Пайғамбар ﷺнинг олдига келди. У: «Мен сендан — фақат пайғамбар биладиган — уч (нарса) ҳақида сўрайман: Соатнинг (қиёматнинг) биринчи аломати нима? Жаннат аҳлининг биринчи таоми нима? Бола (насл) отасига ёки онасига нимадан тортади (ўхшайди)?» деди. У зот: «Буларни менга ҳозиргина Жибрил хабар берди», дедилар. У (Абдуллоҳ): «Жибрил(ми)?» деди. У зот: «Ҳа», дедилар. У: «У — фаришталар ичидан яҳудийларнинг душманидир», деди. Шунда у зот: «Ким Жибрилга душман бў лса (билсинки), албатта у (Қуръонни) сенинг қалбингга нозил қилди...» (Бақара сураси, 97) деган оятни қироат қилдилар. (Сўнг у зот:) «Соатнинг биринчи аломатига келсак — у (одамларни) машриқдан мағрибга тўплайдиган бир оловдир; жаннат аҳлининг биринчи таомига келсак — балиқ жигарининг ортиқча (лаззатли) бў лаги; бола(нинг ўхшашига) келсак — эркак суви (нутфаси) аёл сувидан ў зиб кеца, бола (отасига) тортади; аёл суви (эрникидан) ў зиб кеца, (онасига) тортади», дедилар. У: «Ашҳаду аллаа илааҳа иллаллоҳ ва ашҳаду аннака Расулуллоҳ (Гувоҳлик бераманки, Аллоҳдан бошқа илоҳ йўқ ва сен — Аллоҳнинг Расулисан). Эй Аллоҳнинг Расули, албатта яҳудийлар — буҳтон (туҳмат) қилувчи қавм; сен улардан (мен ҳақда) сўрашингдан олдин улар менинг исломимни билсалар, мени туҳмат қиладилар», деди. Сўнг яҳудийлар келди. Пайғамбар ﷺ: «Абдуллоҳ сизларнинг ичингизда қанақа киши?» дедилар. Улар: «Бизнинг энг яхшимиз ва энг яхшимизниннг ўғ ли, саййидимиз ва саййидимизнинг ўғ ли», деди. У зот: «Агар Абдуллоҳ ибн Салом ислом (қабул) қилса, (нима) дейсизлар?» дедилар. Улар: «Аллоҳ уни бундан сақласин (асрасин)!» деди. Шунда Абдуллоҳ (олдига) чиқиб: «Ашҳаду аллаа илааҳа иллаллоҳ ва анна Муҳаммадан Расулуллоҳ (Гувоҳлик бераманки, Аллоҳдан бошқа илоҳ йўқ ва Муҳаммад — Аллоҳнинг Расули)», деди. Улар: «(Бу) — бизнинг энг ёмонимиз ва энг ёмонимизнинг ўғ ли», деди ва уни камсита бошлади. У: «Мана шу — мен қўрқаётган (нарса) эди, эй Аллоҳнинг Расули», деди.

حَدَّثَنِي إِبْرَاهِيمُ بْنُ الْمُنْذِرِ، حَدَّثَنَا أَبُو ضَمْرَةَ، حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ عُقْبَةَ، عَنْ نَافِعٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ أَنَّ الْيَهُودَ، جَاءُوا إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم بِرَجُلٍ مِنْهُمْ وَامْرَأَةٍ قَدْ زَنَيَا، فَقَالَ لَهُمْ ‏"‏ كَيْفَ تَفْعَلُونَ بِمَنْ زَنَى مِنْكُمْ ‏"‏‏.‏ قَالُوا نُحَمِّمُهُمَا وَنَضْرِبُهُمَا‏.‏ فَقَالَ ‏"‏ لاَ تَجِدُونَ فِي التَّوْرَاةِ الرَّجْمَ ‏"‏‏.‏ فَقَالُوا لاَ نَجِدُ فِيهَا شَيْئًا‏.‏ فَقَالَ لَهُمْ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ سَلاَمٍ كَذَبْتُمْ ‏[quran sura="3" aya_start="93" aya_end="93"]{‏فَأْتُوا بِالتَّوْرَاةِ فَاتْلُوهَا إِنْ كُنْتُمْ صَادِقِينَ‏}‏ فَوَضَعَ مِدْرَاسُهَا الَّذِي يُدَرِّسُهَا مِنْهُمْ كَفَّهُ عَلَى آيَةِ الرَّجْمِ، فَطَفِقَ يَقْرَأُ مَا دُونَ يَدِهِ وَمَا وَرَاءَهَا، وَلاَ يَقْرَأُ آيَةَ الرَّجْمِ، فَنَزَعَ يَدَهُ عَنْ آيَةِ الرَّجْمِ فَقَالَ مَا هَذِهِ فَلَمَّا رَأَوْا ذَلِكَ قَالُوا هِيَ آيَةُ الرَّجْمِ‏.‏ فَأَمَرَ بِهِمَا فَرُجِمَا قَرِيبًا مِنْ حَيْثُ مَوْضِعُ الْجَنَائِزِ عِنْدَ الْمَسْجِدِ، فَرَأَيْتُ صَاحِبَهَا يَجْنَأُ عَلَيْهَا يَقِيهَا الْحِجَارَةَ‏.‏

(Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo) rivoyat qildi)ki, yahudiylar Paygʻambar ﷺning oldiga — oʻ zlaridan zino qilgan bir erkak va bir ayolni — keltirdilar. U zot ularga: «Sizlardan zino qilgan (kishi)ni qanday qilasiz?» dedilar. Ular: «Biz ikkovini koʻ mir (qoramoy) bilan boʻ ymiz va kaltaklaymiz», dedi. U zot: «Tavrotda rajmni (toshboʻ ron qilishni) topmaysizlarmi?» dedilar. Ular: «Biz unda hech narsa topmaymiz», dedi. Abdulloh ibn Salom ularga: «Yolgʻon aytdinglar; ‹Agar rost soʻzlovchi boʻ lsangiz, Tavrotni keltirib, uni oʻqinglar› (Al-Imron surasi, 93)», dedi. Shunda ularning — uni (Tavrotni) dars beradigan — oʻqituvchisi kaftini rajm oyati ustiga qoʻ ydi va qoʻ li ostida va orqasida (boʻ lgan)ni oʻqib, rajm oyatini oʻqimay (oʻ tib) ketaverdi. (Abdulloh ibn Salom) uning qoʻ lini rajm oyatidan tortib oldi va: «Bu nima?» dedi. Ular buni koʻ rganlarida: «U — rajm oyatidir», dedi. Shunda u zot ularga (rajmni) buyurdilar; ular masjid yonidagi janozalar (qoʻ yiladigan) joyga yaqin (bir yerda) toshboʻ ron qilindi. Men u (erkak)ni — uni (ayolni) toshlardan toʻsib (himoya qilib), uning ustiga egilganini koʻ rdim.(Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) ривоят қилди)ки, яҳудийлар Пайғамбар ﷺнинг олдига — ў зларидан зино қилган бир эркак ва бир аёлни — келтирдилар. У зот уларга: «Сизлардан зино қилган (киши)ни қандай қиласиз?» дедилар. Улар: «Биз икковини кў мир (қорамой) билан бў ймиз ва калтаклаймиз», деди. У зот: «Тавротда ражмни (тошбў рон қилишни) топмайсизларми?» дедилар. Улар: «Биз унда ҳеч нарса топмаймиз», деди. Абдуллоҳ ибн Салом уларга: «Ёлғон айтдинглар; ‹Агар рост сўзловчи бў лсангиз, Тавротни келтириб, уни ўқинглар› (Ал-Имрон сураси, 93)», деди. Шунда уларнинг — уни (Тавротни) дарс берадиган — ўқитувчиси кафтини ражм ояти устига қў йди ва қў ли остида ва орқасида (бў лган)ни ўқиб, ражм оятини ўқимай (ў тиб) кетаверди. (Абдуллоҳ ибн Салом) унинг қў лини ражм оятидан тортиб олди ва: «Бу нима?» деди. Улар буни кў рганларида: «У — ражм оятидир», деди. Шунда у зот уларга (ражмни) буюрдилар; улар масжид ёнидаги жанозалар (қў йиладиган) жойга яқин (бир ерда) тошбў рон қилинди. Мен у (эркак)ни — уни (аёлни) тошлардан тўсиб (ҳимоя қилиб), унинг устига эгилганини кў рдим.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عُثْمَانَ، حَدَّثَنَا خَالِدُ بْنُ مَخْلَدٍ، عَنْ سُلَيْمَانَ، حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ دِينَارٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ أُتِيَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِيَهُودِيٍّ وَيَهُودِيَّةٍ قَدْ أَحْدَثَا جَمِيعًا فَقَالَ لَهُمْ ‏"‏ مَا تَجِدُونَ فِي كِتَابِكُمْ ‏"‏‏.‏ قَالُوا إِنَّ أَحْبَارَنَا أَحْدَثُوا تَحْمِيمَ الْوَجْهِ وَالتَّجْبِيَةَ‏.‏ قَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ سَلاَمٍ ادْعُهُمْ يَا رَسُولَ اللَّهِ بِالتَّوْرَاةِ‏.‏ فَأُتِيَ بِهَا فَوَضَعَ أَحَدُهُمْ يَدَهُ عَلَى آيَةِ الرَّجْمِ، وَجَعَلَ يَقْرَأُ مَا قَبْلَهَا وَمَا بَعْدَهَا فَقَالَ لَهُ ابْنُ سَلاَمٍ ارْفَعْ يَدَكَ‏.‏ فَإِذَا آيَةُ الرَّجْمِ تَحْتَ يَدِهِ، فَأَمَرَ بِهِمَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَرُجِمَا‏.‏ قَالَ ابْنُ عُمَرَ فَرُجِمَا عِنْدَ الْبَلاَطِ، فَرَأَيْتُ الْيَهُودِيَّ أَجْنَأَ عَلَيْهَا‏.‏

(Ibn Umar (roziyallohu anhumo) rivoyat qildiki, u aytdi:) Rasululloh ﷺning huzurlariga (zino qilgan) bir yahudiy erkak va yahudiy ayol keltirildi. U zot ularga: «Kitobingizda (Tavrotda) nima topasiz?» dedilar. Ular: «Ahbarlarimiz (ulamolarimiz) yuzni qora qilish va sharmanda qilib (eshakka teskari) mindirishni paydo qilganlar», dedilar. Abdulloh ibn Salom: «Yo Rasululloh, ularni Tavrot (keltirishga) chaqiring», dedi. Tavrot keltirildi va ulardan biri qoʻlini rajm oyatining ustiga qoʻyib, undan oldingi va keyingi (oyatlar)ni oʻqiy boshladi. Ibn Salom unga: «Qoʻlingni koʻtar», dedi. Mana, rajm oyati uning qoʻli ostida (yashirin) edi. Bas, Rasululloh ﷺ ikkovini (rajm qilishni) buyurdilar va ular rajm qilindi. Ibn Umar aytdi: Ular Balot (yoʻli)da rajm qilindilar; men yahudiy (erkak)ning ayolning ustiga engashib, uni (toshlardan) toʻsayotganini koʻrdim.(Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) ривоят қилдики, у айтди:) Расулуллоҳ ﷺнинг ҳузурларига (зино қилган) бир яҳудий эркак ва яҳудий аёл келтирилди. У зот уларга: «Китобингизда (Тавротда) нима топасиз?» дедилар. Улар: «Аҳбарларимиз (уламоларимиз) юзни қора қилиш ва шарманда қилиб (эшакка тескари) миндиришни пайдо қилганлар», дедилар. Абдуллоҳ ибн Салом: «Ё Расулуллоҳ, уларни Таврот (келтиришга) чақиринг», деди. Таврот келтирилди ва улардан бири қўлини ражм оятининг устига қўйиб, ундан олдинги ва кейинги (оятлар)ни ўқий бошлади. Ибн Салом унга: «Қўлингни кўтар», деди. Мана, ражм ояти унинг қўли остида (яширин) эди. Бас, Расулуллоҳ ﷺ икковини (ражм қилишни) буюрдилар ва улар ражм қилинди. Ибн Умар айтди: Улар Балот (йўли)да ражм қилиндилар; мен яҳудий (эркак)нинг аёлнинг устига энгашиб, уни (тошлардан) тўсаётганини кўрдим.

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنِي مَالِكٌ، عَنْ نَافِعٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ أَنَّهُ قَالَ إِنَّ الْيَهُودَ جَاءُوا إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَذَكَرُوا لَهُ أَنَّ رَجُلاً مِنْهُمْ وَامْرَأَةً زَنَيَا فَقَالَ لَهُمْ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ مَا تَجِدُونَ فِي التَّوْرَاةِ فِي شَأْنِ الرَّجْمِ ‏"‏‏.‏ فَقَالُوا نَفْضَحُهُمْ وَيُجْلَدُونَ‏.‏ قَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ سَلاَمٍ كَذَبْتُمْ إِنَّ فِيهَا الرَّجْمَ‏.‏ فَأَتَوْا بِالتَّوْرَاةِ فَنَشَرُوهَا، فَوَضَعَ أَحَدُهُمْ يَدَهُ عَلَى آيَةِ الرَّجْمِ فَقَرَأَ مَا قَبْلَهَا وَمَا بَعْدَهَا‏.‏ فَقَالَ لَهُ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ سَلاَمٍ ارْفَعْ يَدَكَ‏.‏ فَرَفَعَ يَدَهُ فَإِذَا فِيهَا آيَةُ الرَّجْمِ‏.‏ قَالُوا صَدَقَ يَا مُحَمَّدُ فِيهَا آيَةُ الرَّجْمِ‏.‏ فَأَمَرَ بِهِمَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَرُجِمَا، فَرَأَيْتُ الرَّجُلَ يَحْنِي عَلَى الْمَرْأَةِ يَقِيهَا الْحِجَارَةَ‏.‏

(Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo) rivoyat qildiki, u aytdi:) Yahudiylar Rasululloh ﷺning huzurlariga kelib, ulardan bir erkak va bir ayol zino qilganini U zotga aytdilar. Rasululloh ﷺ ularga: «Tavrotda rajm haqida nima topasiz?» dedilar. Ular: «Biz ularni sharmanda qilamiz va (ular) darralanadi (xolos)», dedilar. Abdulloh ibn Salom: «Yolgʻon aytdingiz! Unda (Tavrotda) rajm (hukmi) bordir», dedi. Bas, ular Tavrotni keltirib, uni yoydilar. Ulardan biri qoʻlini rajm oyatining ustiga qoʻyib, undan oldingi va keyingi (qism)ni oʻqidi. Abdulloh ibn Salom unga: «Qoʻlingni koʻtar», dedi. U qoʻlini koʻtardi-da, mana, unda (qoʻli ostida) rajm oyati bor edi. Ular: «Toʻgʻri aytding, ey Muhammad; unda rajm oyati bor», dedilar. Bas, Rasululloh ﷺ ikkovini (rajm qilishni) buyurdilar va ular rajm qilindi. Men (oʻsha) erkakning ayolning ustiga engashib, uni toshlardan toʻsayotganini koʻrdim.(Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) ривоят қилдики, у айтди:) Яҳудийлар Расулуллоҳ ﷺнинг ҳузурларига келиб, улардан бир эркак ва бир аёл зино қилганини У зотга айтдилар. Расулуллоҳ ﷺ уларга: «Тавротда ражм ҳақида нима топасиз?» дедилар. Улар: «Биз уларни шарманда қиламиз ва (улар) дарраланади (холос)», дедилар. Абдуллоҳ ибн Салом: «Ёлғон айтдингиз! Унда (Тавротда) ражм (ҳукми) бордир», деди. Бас, улар Тавротни келтириб, уни ёйдилар. Улардан бири қўлини ражм оятининг устига қўйиб, ундан олдинги ва кейинги (қисм)ни ўқиди. Абдуллоҳ ибн Салом унга: «Қўлингни кўтар», деди. У қўлини кўтарди-да, мана, унда (қўли остида) ражм ояти бор эди. Улар: «Тўғри айтдинг, эй Муҳаммад; унда ражм ояти бор», дедилар. Бас, Расулуллоҳ ﷺ икковини (ражм қилишни) буюрдилар ва улар ражм қилинди. Мен (ўша) эркакнинг аёлнинг устига энгашиб, уни тошлардан тўсаётганини кўрдим.

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ الْجُعْفِيُّ، حَدَّثَنَا حَرَمِيُّ بْنُ عُمَارَةَ، حَدَّثَنَا قُرَّةُ بْنُ خَالِدٍ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِيرِينَ، قَالَ قَالَ قَيْسُ بْنُ عُبَادٍ كُنْتُ فِي حَلْقَةٍ فِيهَا سَعْدُ بْنُ مَالِكٍ وَابْنُ عُمَرَ فَمَرَّ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ سَلاَمٍ فَقَالُوا هَذَا رَجُلٌ مِنْ أَهْلِ الْجَنَّةِ‏.‏ فَقُلْتُ لَهُ إِنَّهُمْ قَالُوا كَذَا وَكَذَا‏.‏ قَالَ سُبْحَانَ اللَّهِ مَا كَانَ يَنْبَغِي لَهُمْ أَنْ يَقُولُوا مَا لَيْسَ لَهُمْ بِهِ عِلْمٌ، إِنَّمَا رَأَيْتُ كَأَنَّمَا عَمُودٌ وُضِعَ فِي رَوْضَةٍ خَضْرَاءَ، فَنُصِبَ فِيهَا وَفِي رَأْسِهَا عُرْوَةٌ وَفِي أَسْفَلِهَا مِنْصَفٌ ـ وَالْمِنْصَفُ الْوَصِيفُ ـ فَقِيلَ ارْقَهْ‏.‏ فَرَقِيتُ حَتَّى أَخَذْتُ بِالْعُرْوَةِ‏.‏ فَقَصَصْتُهَا عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ يَمُوتُ عَبْدُ اللَّهِ وَهْوَ آخِذٌ بِالْعُرْوَةِ الْوُثْقَى ‏"‏‏.‏

(Muhammad ibn Sirin rivoyat qildiki, Qays ibn Uboda aytdi:) Men bir halqada (majlisda) edim, unda Saʼd ibn Molik va Ibn Umar (ham) bor edi. Shunda Abdulloh ibn Salom (yonimizdan) oʻtdi va ular: «Bu — jannat ahlidan boʻlgan bir kishi», dedilar. Men unga: «Ular shunday-shunday dedilar», dedim. U: «Subhonalloh! Ularga oʻzlari bilmagan narsani aytishlari yarashmasdi. Men faqat (tushimda) goʻyo bir ustun yashil bir bogʻ (rovza)ga qoʻyilganini koʻrgandim: u (bogʻda) tik qilingan, uning boshida bir halqa (urva), pastida esa bir minsaf — minsaf, yaʼni xizmatkor (yigit) — bor edi. Menga: ‹Unga chiq!› deyildi. Men chiqib, halqani ushladim. Buni Rasululloh ﷺga aytib berdim. Rasululloh ﷺ: ‹Abdulloh — eng mustahkam halqani (urvatul-vusqoni) ushlab turgan holda vafot etadi›, dedilar», dedi.(Муҳаммад ибн Сирин ривоят қилдики, Қайс ибн Убода айтди:) Мен бир ҳалқада (мажлисда) эдим, унда Саъд ибн Молик ва Ибн Умар (ҳам) бор эди. Шунда Абдуллоҳ ибн Салом (ёнимиздан) ўтди ва улар: «Бу — жаннат аҳлидан бўлган бир киши», дедилар. Мен унга: «Улар шундай-шундай дедилар», дедим. У: «Субҳоналлоҳ! Уларга ўзлари билмаган нарсани айтишлари ярашмасди. Мен фақат (тушимда) гўё бир устун яшил бир боғ (ровза)га қўйилганини кўргандим: у (боғда) тик қилинган, унинг бошида бир ҳалқа (урва), пастида эса бир минсаф — минсаф, яъни хизматкор (йигит) — бор эди. Менга: ‹Унга чиқ!› дейилди. Мен чиқиб, ҳалқани ушладим. Буни Расулуллоҳ ﷺга айтиб бердим. Расулуллоҳ ﷺ: ‹Абдуллоҳ — энг мустаҳкам ҳалқани (урватул-вусқони) ушлаб турган ҳолда вафот этади›, дедилар», деди.

حَدَّثَنِي أَبُو كُرَيْبٍ، حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ، حَدَّثَنَا بُرَيْدٌ، عَنْ أَبِي بُرْدَةَ، قَالَ قَدِمْتُ الْمَدِينَةَ فَلَقِيَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ سَلاَمٍ فَقَالَ لِي انْطَلِقْ إِلَى الْمَنْزِلِ فَأَسْقِيَكَ فِي قَدَحٍ شَرِبَ فِيهِ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم، وَتُصَلِّي فِي مَسْجِدٍ صَلَّى فِيهِ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم‏.‏ فَانْطَلَقْتُ مَعَهُ، فَسَقَانِي سَوِيقًا، وَأَطْعَمَنِي تَمْرًا، وَصَلَّيْتُ فِي مَسْجِدِهِ‏.‏

Abu Burda (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: U aytdi: Men Madinaga keldim. Abdulloh ibn Salom (roziyallohu anhu) meni kutib oldi va menga: «Mening uyimga yur, men senga Rasululloh ﷺ ichgan idishdan ichiraman va sen Nabiy ﷺ namoz oʻqigan masjidda namoz oʻqiysan», dedi. Men u bilan birga bordim. U menga savuq ichirdi, xurmo yedirdi va men uning masjidida namoz oʻqidim.Абу Бурда (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: У айтди: Мен Мадинага келдим. Абдуллоҳ ибн Салом (розияллоҳу анҳу) мени кутиб олди ва менга: «Менинг уйимга юр, мен сенга Расулуллоҳ ﷺ ичган идишдан ичираман ва сен Набий ﷺ намоз ўқиган масжидда намоз ўқийсан», деди. Мен у билан бирга бордим. У менга савуқ ичирди, хурмо едирди ва мен унинг масжидида намоз ўқидим.