Abdulloh ibn Umar ibn al-Xattob

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا شَرِيكٌ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ عَنْ نَافِعٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ صَلَّى إِلَى بَعِيرِهِ

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ tuyalariga qarab namoz oʻqidilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ туяларига қараб намоз ўқидилар.

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ دِينَارٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ قَالَبَيْنَا النَّاسُ فِي مَسْجِدِ قُبَاءَ فِي صَلَاةِ الصُّبْحِ إِذْ أَتَاهُمْ آتٍ فَقَالَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَدْ نَزَلَ عَلَيْهِ قُرْآنٌ وَوُجِّهَ نَحْوَ الْكَعْبَةِ قَالَ فَانْحَرَفُوا

Ibn Umar (roziyallohu anhumo) aytdi: Odamlar Quboʼ masjidida bomdod namozida boʻlganlarida, ularning oldiga bir keluvchi kelib: «Albatta, Rasululloh ﷺga Qurʼon nozil qilindi va u zot Kaʼba tomonga yuzlantirildilar», dedi. (Ibn Umar) aytdi: Shunda ular (qibla tomonga) burildilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) айтди: Одамлар Қубў масжидида бомдод намозида бўлганларида, уларнинг олдига бир келувчи келиб: «Албатта, Расулуллоҳ ﷺга Қуръон нозил қилинди ва у зот Каъба томонга юзлантирилдилар», деди. (Ибн Умар) айтди: Шунда улар (қибла томонга) бурилдилар.

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي الْمُجَالِدِ عَنْ مُجَاهِدٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ انْتَفَى مِنْ وَلَدِهِ لِيَفْضَحَهُ فِي الدُّنْيَا فَضَحَهُ اللَّهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ عَلَى رُءُوسِ الْأَشْهَادِ قِصَاصٌ بِقِصَاصٍ

Ibn Umar (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Kim dunyoda (farzandini) sharmanda qilish uchun oʻz farzandidan tonsa, Alloh qiyomat kuni guvohlar koʻz oʻngida uni sharmanda qiladi — qasosga qasos», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким дунёда (фарзандини) шарманда қилиш учун ўз фарзандидан тонса, Аллоҳ қиёмат куни гувоҳлар кўз ўнгида уни шарманда қилади — қасосга қасос», дедилар.

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ ابْنِ أَبِي ذِئْبٍ عَنْ خَالِهِ الْحَارِثِ عَنْ سَالِمٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ قَالَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَأْمُرُنَا بِالتَّخْفِيفِ وَإِنْ كَانَ لَيَؤُمُّنَا بِالصَّافَّاتِ

Ibn Umar (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺ bizni (namozni) yengil qilishga buyurar edilar, holbuki oʻzlari bizga imom boʻlib Soffot (surasini oʻqib) turardilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ бизни (намозни) енгил қилишга буюрар эдилар, ҳолбуки ўзлари бизга имом бўлиб Соффот (сурасини ўқиб) турардилар.

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ هِشَامِ بْنِ سَعْدٍ عَنْ عُمَرَ بْنِ أَسِيدٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ قَالَكُنَّا نَقُولُ فِي زَمَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رَسُولُ اللَّهِ خَيْرُ النَّاسِ ثُمَّ أَبُو بَكْرٍ ثُمَّ عُمَرُ وَلَقَدْ أُوتِيَ ابْنُ أَبِي طَالِبٍ ثَلَاثَ خِصَالٍ لَأَنْ تَكُونَ لِي وَاحِدَةٌ مِنْهُنَّ أَحَبُّ إِلَيَّ مِنْ حُمْرِ النَّعَمِ زَوَّجَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ابْنَتَهُ وَوَلَدَتْ لَهُ وَسَدَّ الْأَبْوَابَ إِلَّا بَابَهُ فِي الْمَسْجِدِ وَأَعْطَاهُ الرَّايَةَ يَوْمَ خَيْبَرَ

Ibn Umar (roziyallohu anhumo) aytdi: Biz Nabiy ﷺ zamonlarida: «Rasululloh odamlarning eng yaxshisi, soʻng Abu Bakr, soʻng Umar», der edik. Darhaqiqat, Ibn Abu Tolibga uchta xislat berilganki, ulardan bittasi menda boʻlishi men uchun qizil tuyalardan koʻra sevimliroqdir: Rasululloh ﷺ unga qizlarini nikohlab berdilar va u (qiz) unga farzand tugʻdi; masjiddagi eshiklarni bekitib, uning eshigidan boshqasini (qoldirmadilar); va Xaybar kuni unga bayroqni berdilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) айтди: Биз Набий ﷺ замонларида: «Расулуллоҳ одамларнинг энг яхшиси, сўнг Абу Бакр, сўнг Умар», дер эдик. Дарҳақиқат, Ибн Абу Толибга учта хислат берилганки, улардан биттаси менда бўлиши мен учун қизил туялардан кўра севимлироқдир: Расулуллоҳ ﷺ унга қизларини никоҳлаб бердилар ва у (қиз) унга фарзанд туғди; масжиддаги эшикларни бекитиб, унинг эшигидан бошқасини (қолдирмадилар); ва Хайбар куни унга байроқни бердилар.

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ سَالِمِ بْنِ أَبِي الْجَعْدِ عَنْ يَزِيدَ بْنِ بِشْرٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ قَالَبُنِيَ الْإِسْلَامُ عَلَى خَمْسٍ شَهَادَةِ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَإِقَامِ الصَّلَاةِ وَإِيتَاءِ الزَّكَاةِ وَحَجِّ الْبَيْتِ وَصَوْمِ رَمَضَانَ قَالَ فَقَالَ لَهُ رَجُلٌ وَالْجِهَادُ فِي سَبِيلِ اللَّهِ قَالَ ابْنُ عُمَرَ الْجِهَادُ حَسَنٌ هَكَذَا حَدَّثَنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ

Ibn Umar (roziyallohu anhumo) aytdi: Islom besh (narsa) ustiga qurildi: «La ilaha illalloh» deb guvohlik berish, namozni barpo qilish, zakot berish, Baytni haj qilish va Ramazon roʻzasini tutish. (Rovi) aytdi: Shunda bir kishi unga: «Alloh yoʻlidagi jihod-chi?» dedi. Ibn Umar: «Jihod yaxshidir. Rasululloh ﷺ bizga shunday hadis aytganlar», dedi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) айтди: Ислом беш (нарса) устига қурилди: «Ла илаҳа иллаллоҳ» деб гувоҳлик бериш, намозни барпо қилиш, закот бериш, Байтни ҳаж қилиш ва Рамазон рўзасини тутиш. (Рови) айтди: Шунда бир киши унга: «Аллоҳ йўлидаги жиҳод-чи?» деди. Ибн Умар: «Жиҳод яхшидир. Расулуллоҳ ﷺ бизга шундай ҳадис айтганлар», деди.

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ أَبِي الْيَقْظَانِ عَنْ زَاذَانَ عَنِ ابْنِ عُمَرَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثَلَاثَةٌ عَلَى كُثْبَانِ الْمِسْكِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ رَجُلٌ أَمَّ قَوْمًا وَهُمْ بِهِ رَاضُونَ وَرَجُلٌ يُؤَذِّنُ فِي كُلِّ يَوْمٍ وَلَيْلَةٍ خَمْسَ صَلَوَاتٍ وَعَبْدٌ أَدَّى حَقَّ اللَّهِ تَعَالَى وَحَقَّ مَوَالِيهِ

Ibn Umar (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Uch (toifa kishi) qiyomat kuni misk uyumlari ustida boʻladi: bir qavmga imom boʻlgan va ular undan rozi boʻlgan kishi, har kuni-yu har tunda besh vaqt namozga azon aytadigan kishi va Alloh taoloning haqqini hamda xojalarining haqqini ado etgan qul», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Уч (тоифа киши) қиёмат куни миск уюмлари устида бўлади: бир қавмга имом бўлган ва улар ундан рози бўлган киши, ҳар куни-ю ҳар тунда беш вақт намозга азон айтадиган киши ва Аллоҳ таолонинг ҳаққини ҳамда хожаларининг ҳаққини адо этган қул», дедилар.

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنِي أَبُو يَحْيَى الطَّوِيلُ عَنْ أَبِي يَحْيَى القَتَّاتِ عَنْ مُجَاهِدٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ يَعْظُمُ أَهْلُ النَّارِ فِي النَّارِ حَتَّى إِنَّ بَيْنَ شَحْمَةِ أُذُنِ أَحَدِهِمْ إِلَى عَاتِقِهِ مَسِيرَةَ سَبْعِ مِائَةِ عَامٍ وَإِنَّ غِلَظَ جِلْدِهِ سَبْعُونَ ذِرَاعًا وَإِنَّ ضِرْسَهُ مِثْلُ أُحُدٍ

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Doʻzax ahli doʻzaxda shunday kattalashadiki, ularning birining qulogʻi yumshogʻidan yelkasigacha yetti yuz yillik masofa boʻladi. Terisining qalinligi yetmish tirsak, ozigʻ tishi esa Uhud togʻidek boʻladi», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Дўзах аҳли дўзахда шундай катталашадики, уларнинг бирининг қулоғи юмшоғидан елкасигача етти юз йиллик масофа бўлади. Терисининг қалинлиги етмиш тирсак, озиғ тиши эса Уҳуд тоғидек бўлади», дедилар.

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ يَزِيدَ بْنِ زِيَادٍ عَنْ حَبِيبِ بْنِ أَبِي ثَابِتٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ قَالَنَهَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ الرُّقْبَى وَقَالَ مَنْ أُرْقِبَ فَهُوَ لَهُ

Ibn Umar (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺ ruqbodan qaytardilar va: «Kimga (biror narsa) ruqbo tarzida berilsa, u oʻshaniki boʻladi», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ руқбодан қайтардилар ва: «Кимга (бирор нарса) руқбо тарзида берилса, у ўшаники бўлади», дедилар.

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا عِكْرِمَةُ بْنُ عَمَّارٍ عَنْ سَالِمٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ قَالَخَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ بَيْتِ عَائِشَةَ فَقَالَ إِنَّ الْكُفْرَ مِنْ هَاهُنَا مِنْ حَيْثُ يَطْلُعُ قَرْنُ الشَّيْطَانِ

Ibn Umar (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺ Oishaning uyidan chiqib: «Albatta, kufr mana bu yerdan — shayton shoxi koʻtariladigan tomondandir», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ Оишанинг уйидан чиқиб: «Албатта, куфр мана бу ердан — шайтон шохи кўтариладиган томондандир», дедилар.

حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْحَاقَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ جَعْفَرِ بْنِ الزُّبَيْرِ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ عَنْ أَبِيهِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ قَالَسَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ يُسْأَلُ عَنْ الْمَاءِ يَكُونُ بِالْفَلَاةِ مِنْ الْأَرْضِ وَمَا يَنُوبُهُ مِنْ الدَّوَابِّ وَالسِّبَاعِ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا كَانَ الْمَاءُ قُلَّتَيْنِ لَمْ يُنَجِّسْهُ شَيْءٌ

Ibn Umar (roziyallohu anhumo) aytdi: «Men Rasululloh ﷺdan choʻlda boʻladigan va hayvonlar hamda yirtqichlar kelib turadigan suv haqida soʻralganini eshitdim. Shunda u zot: ‹Suv ikki qullaga yetsa, uni hech narsa nopok qilmaydi›, dedilar».Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) айтди: «Мен Расулуллоҳ ﷺдан чўлда бўладиган ва ҳайвонлар ҳамда йиртқичлар келиб турадиган сув ҳақида сўралганини эшитдим. Шунда у зот: ‹Сув икки қуллага етса, уни ҳеч нарса нопок қилмайди›, дедилар».

حَدَّثَنَا يَزِيدُ أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْحَاقَ عَنْ نَافِعٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّهُ لَمْ يَكُنْ نَبِيٌّ قَبْلِي إِلَّا وَصَفَهُ لِأُمَّتِهِ وَلَأَصِفَنَّهُ صِفَةً لَمْ يَصِفْهَا مَنْ كَانَ قَبْلِي إِنَّهُ أَعْوَرُ وَاللَّهُ تَبَارَكَ وَتَعَالَى لَيْسَ بِأَعْوَرَ عَيْنُهُ الْيُمْنَى كَأَنَّهَا عِنَبَةٌ طَافِيَةٌ

Ibn Umar (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Mendan avval hech bir nabiy yoʻqki, uni (Dajjolni) oʻz ummatiga vasf qilmagan boʻlsa. Men esa uni mendan avvalgilar vasf qilmagan bir vasf bilan vasf qilaman: u koʻzi koʻrdir, Alloh tabaraka va taolo esa koʻr emas; uning oʻng koʻzi goʻyo (suv yuzida) suzib yurgan uzum donasiga oʻxshaydi», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Мендан аввал ҳеч бир набий йўқки, уни (Дажжолни) ўз умматига васф қилмаган бўлса. Мен эса уни мендан аввалгилар васф қилмаган бир васф билан васф қиламан: у кўзи кўрдир, Аллоҳ табарака ва таоло эса кўр эмас; унинг ўнг кўзи гўё (сув юзида) сузиб юрган узум донасига ўхшайди», дедилар.

حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ عَنْ حَجَّاجٍ عَنِ نَافِعٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ قَالَسَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ مَنْ تَرَكَ الْعَصْرَ مُتَعَمِّدًا حَتَّى تَغْرُبَ الشَّمْسُ فَكَأَنَّمَا وُتِرَ أَهْلَهُ وَمَالَهُ

Ibn Umar (roziyallohu anhumo) aytdi: Men Rasululloh ﷺning: «Kim asr namozini qasddan quyosh botguncha tark etsa, goʻyo ahli va molidan mahrum qilingan kabidir», deganlarini eshitdim.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) айтди: Мен Расулуллоҳ ﷺнинг: «Ким аср намозини қасддан қуёш ботгунча тарк этса, гўё аҳли ва молидан маҳрум қилинган кабидир», деганларини эшитдим.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ بَحِيرٍ الصَّنْعَانِيُّ الْقَاصُّ أَنَّ عَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ يَزِيدَ الصَّنْعَانِيَّ أَخْبَرَهُ أَنَّهُ سَمِعَ ابْنَ عُمَرَ يَقُولُقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ سَرَّهُ أَنْ يَنْظُرَ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ كَأَنَّهُ رَأْيُ عَيْنٍ فَلْيَقْرَأْ إِذَا الشَّمْسُ كُوِّرَتْ وَإِذَا السَّمَاءُ انْفَطَرَتْ وَإِذَا السَّمَاءُ انْشَقَّتْ وَأَحْسَبُهُ أَنَّهُ قَالَ سُورَةَ هُودٍ

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim qiyomat kunini goʻyo koʻz bilan koʻrayotgandek koʻrishni xohlasa, {Quyosh oʻralganda} (Takvir surasi), {Osmon yorilganda} (Infitor surasi) va {Osmon yorilib ketganda} (Inshiqoq surasi)ni oʻqisin», dedilar. Gumonimcha, u Hud surasini ham zikr qildi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким қиёмат кунини гўё кўз билан кўраётгандек кўришни хоҳласа, {Қуёш ўралганда} (Таквир сураси), {Осмон ёрилганда} (Инфитор сураси) ва {Осмон ёрилиб кетганда} (Иншиқоқ сураси)ни ўқисин», дедилар. Гумонимча, у Ҳуд сурасини ҳам зикр қилди.

حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ أَخْبَرَنَا سُفْيَانُ يَعْنِي ابْنَ حُسَيْنٍ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ سَالِمٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ قَالَلَمَّا تَأَيَّمَتْ حَفْصَةُ وَكَانَتْ تَحْتَ خُنَيْسِ بْنِ حُذَافَةَ لَقِيَ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ تَعَالَى عَنْهُ عُثْمَانَ فَعَرَضَهَا عَلَيْهِ فَقَالَ عُثْمَانُ مَا لِي فِي النِّسَاءِ حَاجَةٌ وَسَأَنْظُرُ فَلَقِيَ أَبَا بَكْرٍ فَعَرَضَهَا عَلَيْهِ فَسَكَتَ فَوَجَدَ عُمَرُ فِي نَفْسِهِ عَلَى أَبِي بَكْرٍ فَإِذَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَدْ خَطَبَهَا فَلَقِيَ عُمَرُ أَبَا بَكْرٍ فَقَالَ إِنِّي كُنْتُ عَرَضْتُهَا عَلَى عُثْمَانَ فَرَدَّنِي وَإِنِّي عَرَضْتُهَا عَلَيْكَ فَسَكَتَّ عَنِّي فَلَأَنَا عَلَيْكَ كُنْتُ أَشَدَّ غَضَبًا مِنِّي عَلَى عُثْمَانَ وَقَدْ رَدَّنِي فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ إِنَّهُ قَدْ كَانَ ذَكَرَ مِنْ أَمْرِهَا وَكَانَ سِرًّا فَكَرِهْتُ أَنْ أُفْشِيَ السِّرَّ

Ibn Umar (roziyallohu anhumo) aytdi: Xunays ibn Huzofaning nikohida boʻlgan Hafsa beva qolganida, Umar (roziyallohu taolo anhu) Usmon bilan uchrashib, uni unga taklif qildi. Usmon: «Menda hozir ayollarga hojat yoʻq, oʻylab koʻraman», dedi. Soʻng u Abu Bakr bilan uchrashib, uni unga taklif qildi, Abu Bakr esa jim turdi. Shunda Umar koʻnglida Abu Bakrdan xafa boʻldi. Keyin Rasululloh ﷺ unga sovchi qoʻydilar. Umar Abu Bakr bilan uchrashib: «Men uni Usmonga taklif qilgan edim, u meni qaytardi; senga taklif qilgan edim, sen menga javob bermay jim turding. Men sendan Usmondan gʻazablanganimdan ham qattiqroq gʻazablangan edim, holbuki u meni qaytargan edi», dedi. Abu Bakr: «U zot uning ishini tilga olgan edilar, bu esa sir edi; men sirni oshkor qilishni yoqtirmadim», dedi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) айтди: Хунайс ибн Ҳузофанинг никоҳида бўлган Ҳафса бева қолганида, Умар (розияллоҳу таоло анҳу) Усмон билан учрашиб, уни унга таклиф қилди. Усмон: «Менда ҳозир аёлларга ҳожат йўқ, ўйлаб кўраман», деди. Сўнг у Абу Бакр билан учрашиб, уни унга таклиф қилди, Абу Бакр эса жим турди. Шунда Умар кўнглида Абу Бакрдан хафа бўлди. Кейин Расулуллоҳ ﷺ унга совчи қўйдилар. Умар Абу Бакр билан учрашиб: «Мен уни Усмонга таклиф қилган эдим, у мени қайтарди; сенга таклиф қилган эдим, сен менга жавоб бермай жим турдинг. Мен сендан Усмондан ғазабланганимдан ҳам қаттиқроқ ғазабланган эдим, ҳолбуки у мени қайтарган эди», деди. Абу Бакр: «У зот унинг ишини тилга олган эдилар, бу эса сир эди; мен сирни ошкор қилишни ёқтирмадим», деди.

حَدَّثَنَا يَزِيدُ بَنُ هَارُونَ أَخْبَرَنَا شُعْبَةُ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ دِينَارٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ كَانَ مُتَحَرِّيَهَا فَلْيَتَحَرَّهَا لَيْلَةَ سَبْعٍ وَعِشْرِينَ وَقَالَ تَحَرَّوْهَا لَيْلَةَ سَبْعٍ وَعِشْرِينَ يَعْنِي لَيْلَةَ الْقَدْرِ

Ibn Umar (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Kim uni izlamoqchi boʻlsa, yigirma yettinchi kechada izlasin», dedilar. Va: «Uni yigirma yettinchi kechada izlanglar», dedilar — yaʼni Qadr kechasini.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким уни изламоқчи бўлса, йигирма еттинчи кечада изласин», дедилар. Ва: «Уни йигирма еттинчи кечада изланглар», дедилар — яъни Қадр кечасини.

حَدَّثَنَا يَزِيدُ أَخْبَرَنَا شُعْبَةُ عَنْ جَبَلَةَ بْنِ سُحَيْمٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ قَالَنَهَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ الْحَنْتَمَةِ قِيلَ وَمَا الْحَنْتَمَةِ قَالَ الْجَرَّةُ يَعْنِي النَّبِيذَ

Ibn Umar (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺ hantamadan qaytardilar. «Hantama nima?» deyildi. U: «Sopol xum», dedi — yaʼni (undagi) nabizni (nazarda tutdi).Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ ҳантамадан қайтардилар. «Ҳантама нима?» дейилди. У: «Сопол хум», деди — яъни (ундаги) набизни (назарда тутди).

حَدَّثَنَا يَزِيدُ أَخْبَرَنَا حُسَيْنُ بْنُ ذَكْوَانَ يَعْنِي الْمُعَلِّمَ عَنْ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ عَنْ طَاوُسٍ أَنَّ ابْنَ عُمَرَ وَابْنَ عَبَّاسٍرَفَعَاهُ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَالَ لَا يَحِلُّ لِرَجُلٍ أَنْ يُعْطِيَ الْعَطِيَّةَ فَيَرْجِعَ فِيهَا إِلَّا الْوَالِدَ فِيمَا يُعْطِي وَلَدَهُ وَمَثَلُ الَّذِي يُعْطِي الْعَطِيَّةَ ثُمَّ يَرْجِعُ فِيهَا كَمَثَلِ الْكَلْبِ أَكَلَ حَتَّى إِذَا شَبِعَ قَاءَ ثُمَّ رَجَعَ فِي قَيْئِهِ

Ibn Umar va Ibn Abbos (roziyallohu anhum) Nabiy ﷺga marfuʼ qilib rivoyat qildilarki, u zot: «Kishiga biror ato qilib berib, soʻng uni qaytarib olishi halol emas; faqat ota oʻz farzandiga bergan narsasi bundan mustasno. Ato qilib bergan, soʻng uni qaytarib olgan kishining misoli — yeb, toʻygach qusgan, soʻng oʻz qusugʻiga qaytgan it kabidir», dedilar.Ибн Умар ва Ибн Аббос (розияллоҳу анҳум) Набий ﷺга марфуъ қилиб ривоят қилдиларки, у зот: «Кишига бирор ато қилиб бериб, сўнг уни қайтариб олиши ҳалол эмас; фақат ота ўз фарзандига берган нарсаси бундан мустасно. Ато қилиб берган, сўнг уни қайтариб олган кишининг мисоли — еб, тўйгач қусган, сўнг ўз қусуғига қайтган ит кабидир», дедилар.

حَدَّثَنَا يَزِيدُ عَنْ نَافِعِ بْنِ عَمْرِو الْجُمَحِيِّ عَنْ أَبِي بَكْرٍ بْنِ مُوسَى قَالَ كُنْتُ مَعَ سَالِمِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ فَمَرَّتْ رُفْقَةٌ لِأُمِّ الْبَنِينَ فِيهَا أَجْرَاسٌ فَحَدَّثَ سَالِمٌ عَنْ أَبِيهِعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَالَ لَا تَصْحَبُ الْمَلَائِكَةُ رَكْبًا مَعَهُمْ الْجُلْجُلُفَكَمْ تَرَى فِي هَؤُلَاءِ مِنْ جُلْجُلٍ

Abu Bakr ibn Muso aytdi: Men Solim ibn Abdulloh ibn Umar bilan birga edim. Shunda Ummul-Baninga tegishli bir yoʻlovchilar guruhi oʻtdi, ularda qoʻngʻiroqlar bor edi. Solim otasidan, u Nabiy ﷺdan rivoyat qildiki, u zot: «Farishtalar ichida qoʻngʻiroq boʻlgan yoʻlovchilar guruhiga hamroh boʻlmaydilar», dedilar. (Soʻng Solim:) «Mana bularda qanchadan qoʻngʻiroq borligini koʻryapsanmi?» dedi.Абу Бакр ибн Мусо айтди: Мен Солим ибн Абдуллоҳ ибн Умар билан бирга эдим. Шунда Уммул-Банинга тегишли бир йўловчилар гуруҳи ўтди, уларда қўнғироқлар бор эди. Солим отасидан, у Набий ﷺдан ривоят қилдики, у зот: «Фаришталар ичида қўнғироқ бўлган йўловчилар гуруҳига ҳамроҳ бўлмайдилар», дедилар. (Сўнг Солим:) «Мана буларда қанчадан қўнғироқ борлигини кўряпсанми?» деди.

حَدَّثَنَا يَزِيدُ أَخْبَرَنَا هَمَّامُ بْنُ يَحْيَى عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَبِي الصِّدِّيقِ هُوَ النَّاجِيُّ عَنِ ابْنِ عُمَرَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِذَا وَضَعْتُمْ مَوْتَاكُمْ فِي الْقَبْرِ فَقُولُوا بِسْمِ اللَّهِ وَعَلَى مِلَّةِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan, Nabiy ﷺdan rivoyat qilinadi: u zot: «Mayitlaringizni qabrga qoʻyganingizda: ‹Bismillahi va ala millati Rasulillah ﷺ›, denglar», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан, Набий ﷺдан ривоят қилинади: у зот: «Майитларингизни қабрга қўйганингизда: ‹Бисмиллаҳи ва ала миллати Расулиллаҳ ﷺ›, денглар», дедилар.

حَدَّثَنَا يَزِيدُ أَخْبَرَنَا هَمَّامُ بْنُ يَحْيَى عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَبِي الْحَكَمِ الْبَجَلِيِّ عَنِ ابْنِ عُمَرَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ اتَّخَذَ كَلْبًا غَيْرَ كَلْبِ زَرْعٍ أَوْ ضَرْعٍ أَوْ صَيْدٍ نَقَصَ مِنْ عَمَلِهِ كُلَّ يَوْمٍ قِيرَاطٌ فَقُلْتُ لِابْنِ عُمَرَ إِنْ كَانَ فِي دَارٍ وَأَنَا لَهُ كَارِهٌ قَالَ هُوَ عَلَى رَبِّ الدَّارِ الَّذِي يَمْلِكُهَا

Ibn Umar (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Kim ekin, chorva yoki ov iti boʻlmagan itni saqlasa, har kuni uning amalidan bir qirot kamayadi», dedilar. Men Ibn Umarga: «Agar u (it) hovlida boʻlsa-yu, men uni yoqtirmasam-chi?» dedim. U: «U (gunoh) hovlining egasi — unga molik boʻlgan kishining zimmasidadir», dedi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким экин, чорва ёки ов ити бўлмаган итни сақласа, ҳар куни унинг амалидан бир қирот камаяди», дедилар. Мен Ибн Умарга: «Агар у (ит) ҳовлида бўлса-ю, мен уни ёқтирмасам-чи?» дедим. У: «У (гуноҳ) ҳовлининг эгаси — унга молик бўлган кишининг зиммасидадир», деди.

حَدَّثَنَا رَوْحٌ حَدَّثَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ قَالَ أَخْبَرَنِي مُوسَى بْنُ عُقْبَةَ حَدَّثَنِي سَالِمٌ عَنِ ابْنِ عُمَرَعَنْ رُؤْيَا رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي أَبِي بَكْرٍ وَعُمَرَ قَالَ رَأَيْتُ النَّاسَ قَدْ اجْتَمَعُوا فَقَامَ أَبُو بَكْرٍ فَنَزَعَ ذَنُوبًا أَوْ ذَنُوبَيْنِ وَفِي نَزْعِهِ ضَعْفٌ وَاللَّهُ يَغْفِرُ لَهُ ثُمَّ نَزَعَ عُمَرُ فَاسْتَحَالَتْ غَرْبًا فَمَا رَأَيْتُ عَبْقَرِيًّا مِنْ النَّاسِ يَفْرِي فَرِيَّهُ حَتَّى ضَرَبَ النَّاسُ بِعَطَنٍ

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan Rasululloh ﷺning Abu Bakr va Umar haqidagi tushlari haqida rivoyat qilinadi. U zot: «Men odamlarni yigʻilgan holda koʻrdim; bas, Abu Bakr turib, bir chelak — yoki ikki chelak — tortdi, uning tortishida (bir oz) zaiflik bor edi; Alloh uni magʻfirat qilsin. Soʻng Umar tortdi va u (chelak) katta dalvga aylandi. Men odamlar ichida uning qilganidek (kuch bilan) ishlaydigan biror zoʻr kishini koʻrmadim; toki odamlar (tuyalarini sugʻorib) suv boʻyiga joylashguncha», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан Расулуллоҳ ﷺнинг Абу Бакр ва Умар ҳақидаги тушлари ҳақида ривоят қилинади. У зот: «Мен одамларни йиғилган ҳолда кўрдим; бас, Абу Бакр туриб, бир челак — ёки икки челак — тортди, унинг тортишида (бир оз) заифлик бор эди; Аллоҳ уни мағфират қилсин. Сўнг Умар тортди ва у (челак) катта далвга айланди. Мен одамлар ичида унинг қилганидек (куч билан) ишлайдиган бирор зўр кишини кўрмадим; токи одамлар (туяларини суғориб) сув бўйига жойлашгунча», дедилар.

حَدَّثَنَا رَوْحٌ حَدَّثَنَا زَكَرِيَّا بْنُ إِسْحَاقَ حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ دِينَارٍ أَنَّهُ سَمِعَ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ يَقُولُسَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ الشَّهْرُ هَكَذَا وَهَكَذَا وَهَكَذَا وَقَبَضَ إِبْهَامَهُ فِي الثَّالِثَةِ

Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo) aytdi: Men Rasululloh ﷺning: «Oy mana shunday, mana shunday va mana shunday (boʻladi)», deganlarini eshitdim va u zot uchinchisida bosh barmoqlarini bukdilar.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) айтди: Мен Расулуллоҳ ﷺнинг: «Ой мана шундай, мана шундай ва мана шундай (бўлади)», деганларини эшитдим ва у зот учинчисида бош бармоқларини букдилар.

حَدَّثَنَا رَوْحٌ حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ الْأَخْنَسِ عَنْ نَافِعٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْخَيْلُ فِي نَوَاصِيهَا الْخَيْرُ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ

Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Allohning Rasuli ﷺ: «Yaxshilik — otlarning peshonalarida — to Qiyomat kunigacha — (doimiy sifat sifatida boqiy) qoladi», — dedilar.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Аллоҳнинг Расули ﷺ: «Яхшилик — отларнинг пешоналарида — то Қиёмат кунигача — (доимий сифат сифатида боқий) қолади», — дедилар.

حَدَّثَنَا رَوْحٌ حَدَّثَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ مُوسَى عَنْ نَافِعٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ الْوَلَاءُ لِمَنْ أَعْتَقَ

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Valoʼ — ozod qilgan kishiganikidir», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Валў — озод қилган кишиганикидир», дедилар.

حَدَّثَنَا رَوْحٌ قَالَ حَدَّثَنَا الْأَوْزَاعِيُّ عَنِ الْمُطَّلِبِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ حَنْطَبٍ قَالَكَانَ ابْنُ عُمَرَ يَتَوَضَّأُ ثَلَاثًا يَرْفَعُهُ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَوَكَانَ ابْنُ عَبَّاسٍ يَتَوَضَّأُ مَرَّةً يَرْفَعُهُ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ

Muttalib ibn Abdulloh ibn Hantab (rahimahulloh) aytdi: Ibn Umar (roziyallohu anhumo) uch martadan tahorat qilar va buni Nabiy ﷺga nisbat berar edi. Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) esa bir martadan tahorat qilar va buni ham Nabiy ﷺga nisbat berar edi.Мутталиб ибн Абдуллоҳ ибн Ҳантаб (раҳимаҳуллоҳ) айтди: Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) уч мартадан таҳорат қилар ва буни Набий ﷺга нисбат берар эди. Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) эса бир мартадан таҳорат қилар ва буни ҳам Набий ﷺга нисбат берар эди.

حَدَّثَنَا رَوْحٌ حَدَّثَنَا مَالِكٌ عَنْ نَافِعٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَاخَ بِالْبَطْحَاءِ الَّتِي بِذِي الْحُلَيْفَةِ فَصَلَّى بِهَا

Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Zul-Hulayfadagi Bathoʼda tuyasini choʻktirib, oʻsha yerda namoz oʻqidilar.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Зул-Ҳулайфадаги Батҳўда туясини чўктириб, ўша ерда намоз ўқидилар.

حَدَّثَنَا رَوْحٌ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ مُوسَى بْنِ عُقْبَةَ سَمِعْتُ سَالِمَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ قَالَكَانَ ابْنُ عُمَرَ يَكَادُ يَلْعَنُ الْبَيْدَاءَ وَيَقُولُ إِنَّمَا أَهَلَّ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ الْمَسْجِدِ

Solim ibn Abdulloh (rahimahulloh) aytdi: Ibn Umar (roziyallohu anhumo) Baydoni laʼnatlagudek boʻlar va: «Rasululloh ﷺ faqat masjiddan ehromga kirganlar», der edi.Солим ибн Абдуллоҳ (раҳимаҳуллоҳ) айтди: Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) Байдони лаънатлагудек бўлар ва: «Расулуллоҳ ﷺ фақат масжиддан эҳромга кирганлар», дер эди.

حَدَّثَنَا رَوْحٌ حَدَّثَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ أَخْبَرَنِي نَافِعٌ أَنَّ ابْنَ عُمَرَ كَانَ يَقُولُسَمِعْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ لَبَّيْكَ اللَّهُمَّ لَبَّيْكَ لَبَّيْكَ لَا شَرِيكَ لَكَ لَبَّيْكَ إِنَّ الْحَمْدَ وَالنِّعْمَةَ لَكَ وَالْمُلْكَ لَا شَرِيكَ لَكَ

Nofeʼ (rahimahulloh) xabar berdiki, Ibn Umar (roziyallohu anhumo) shunday der edi: Men Nabiy ﷺning: «Labbayka Allohumma labbayk, labbayka lo shariyka laka labbayk, innal-hamda van-niʼmata laka val-mulk, lo shariyka lak (Mana men huzuringdaman, ey Allohim, mana men huzuringdaman. Mana men huzuringdaman, Sening sheriging yoʻq, mana men huzuringdaman. Albatta hamd va neʼmat Senikidir, mulk ham Senikidir, Sening sheriging yoʻq)», deb aytayotganlarini eshitdim.Нофеъ (раҳимаҳуллоҳ) хабар бердики, Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) шундай дер эди: Мен Набий ﷺнинг: «Лаббайка Аллоҳумма лаббайк, лаббайка ло шарийка лака лаббайк, иннал-ҳамда ван-ниъмата лака вал-мулк, ло шарийка лак (Мана мен ҳузурингдаман, эй Аллоҳим, мана мен ҳузурингдаман. Мана мен ҳузурингдаман, Сенинг шеригинг йўқ, мана мен ҳузурингдаман. Албатта ҳамд ва неъмат Сеникидир, мулк ҳам Сеникидир, Сенинг шеригинг йўқ)», деб айтаётганларини эшитдим.

حَدَّثَنَا رَوْحٌ وَعَفَّانُ قَالَا حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ عَنْ حُمَيْدٍ قَالَ عَفَّانُ فِي حَدِيثِهِ أَخْبَرَنَا حُمَيْدٌ عَنْ بَكْرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنِ ابْنِ عُمَرَ أَنَّهُ قَالَقَدِمَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَكَّةَ وَأَصْحَابُهُ مُلَبِّينَ وَقَالَ عَفَّانُ مُهِلِّينَ بِالْحَجِّ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ شَاءَ أَنْ يَجْعَلَهَا عُمْرَةً إِلَّا مَنْ كَانَ مَعَهُ الْهَدْيُ قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ أَيَرُوحُ أَحَدُنَا إِلَى مِنًي وَذَكَرُهُ يَقْطُرُ مَنِيًّا قَالَ نَعَمْ وَسَطَعَتْ الْمَجَامِرُ وَقَدِمَ عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ مِنْ الْيَمَنِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِمَ أَهْلَلْتَ قَالَ أَهْلَلْتُ بِمَا أَهَلَّ بِهِ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ رَوْحٌ فَإِنَّ لَكَ مَعَنَا هَدْيًا قَالَ حُمَيْدٌ فَحَدَّثْتُ بِهِ طَاوُسًا فَقَالَ هَكَذَا فَعَلَ الْقَوْمُ قَالَ عَفَّانُ اجْعَلْهَا عُمْرَةً

Ibn Umar (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺ va sahobalari talbiya aytgan holda — Affon oʻz rivoyatida: haj bilan ehromga kirgan holda, dedi — Makkaga keldilar. Shunda Rasululloh ﷺ: «Kim uni umraga aylantirishni xohlasa (aylantirsin); faqat qurbonligi bor kishi bundan mustasno», dedilar. Ular: «Ey Allohning Rasuli, birortamiz Minoga (shu holda) boradimi?» dedilar. U zot: «Ha», dedilar. Va tutatqilarning hidi taralib turardi. Ali ibn Abu Tolib Yamandan keldi. Rasululloh ﷺ: «Nima bilan ehromga kirding?» dedilar. U: «Nabiy ﷺ nima bilan ehromga kirgan boʻlsalar, oʻsha bilan ehromga kirdim», dedi. Rovh (rivoyatida): «Bas, sen uchun biz bilan birga qurbonlik bor», dedi. Humayd aytdi: Men buni Tovusga aytib berdim, u: «Qavm shunday qilgan», dedi. Affon: «Uni umraga aylantir», dedi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ ва саҳобалари талбия айтган ҳолда — Аффон ўз ривоятида: ҳаж билан эҳромга кирган ҳолда, деди — Маккага келдилар. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Ким уни умрага айлантиришни хоҳласа (айлантирсин); фақат қурбонлиги бор киши бундан мустасно», дедилар. Улар: «Эй Аллоҳнинг Расули, бирортамиз Минога (шу ҳолда) борадими?» дедилар. У зот: «Ҳа», дедилар. Ва тутатқиларнинг ҳиди таралиб турарди. Али ибн Абу Толиб Ямандан келди. Расулуллоҳ ﷺ: «Нима билан эҳромга кирдинг?» дедилар. У: «Набий ﷺ нима билан эҳромга кирган бўлсалар, ўша билан эҳромга кирдим», деди. Ровҳ (ривоятида): «Бас, сен учун биз билан бирга қурбонлик бор», деди. Ҳумайд айтди: Мен буни Товусга айтиб бердим, у: «Қавм шундай қилган», деди. Аффон: «Уни умрага айлантир», деди.

حَدَّثَنَا رَوْحٌ حَدَّثَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ حَدَّثَنِي مُوسَى بْنُ عُقْبَةَ عَنْ نَافِعٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ شَرِبَ الْخَمْرَ فِي الدُّنْيَا لَمْ يَشْرَبْهَا فِي الْآخِرَةِ إِلَّا أَنْ يَتُوبَحَدَّثَنَا رَوْحٌ حَدَّثَنَا مَالِكٌ عَنْ نَافِعٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِمِثْلِهِ

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim dunyoda xamr ichsa, tavba qilmasa, oxiratda uni icha olmaydi», dedilar. Boshqa sanad bilan ham Ibn Umardan, u Nabiy ﷺdan xuddi shunga oʻxshashi rivoyat qilindi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким дунёда хамр ичса, тавба қилмаса, охиратда уни ича олмайди», дедилар. Бошқа санад билан ҳам Ибн Умардан, у Набий ﷺдан худди шунга ўхшаши ривоят қилинди.

حَدَّثَنَا الْأَسْوَدُ بْنُ عَامِرٍ أَخْبَرَنَا أَبُو بَكْرٍ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ عَطَاءِ بْنِ أَبِي رَبَاحٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ قَالَسَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِذَا يَعْنِي ضَنَّ النَّاسُ بِالدِّينَارِ وَالدِّرْهَمِ وَتَبَايَعُوا بِالْعَيْنِ وَاتَّبَعُوا أَذْنَابَ الْبَقَرِ وَتَرَكُوا الْجِهَادَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ أَنْزَلَ اللَّهُ بِهِمْ بَلَاءً فَلَمْ يَرْفَعْهُ عَنْهُمْ حَتَّى يُرَاجِعُوا دِينَهُمْ

Ibn Umar (roziyallohu anhumo) aytdi: Men Rasululloh ﷺning shunday deganlarini eshitdim: «Odamlar dinor va dirhamni ayaydigan, iyna (savdosi) bilan oʻzaro savdo qiladigan, sigirlarning dumlariga ergashadigan va Alloh yoʻlidagi jihodni tark etadigan boʻlsalar, Alloh ularga bir balo tushiradi va ular dinlariga qaytmagunlaricha uni ulardan koʻtarmaydi».Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) айтди: Мен Расулуллоҳ ﷺнинг шундай деганларини эшитдим: «Одамлар динор ва дирҳамни аяйдиган, ийна (савдоси) билан ўзаро савдо қиладиган, сигирларнинг думларига эргашадиган ва Аллоҳ йўлидаги жиҳодни тарк этадиган бўлсалар, Аллоҳ уларга бир бало туширади ва улар динларига қайтмагунларича уни улардан кўтармайди».

حَدَّثَنَا أَسْوَدُ أَخْبَرَنَا إِسْرَائِيلُ عَنْ فُضَيْلٍ عَنْ مُجَاهِدٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ قَالَأَمْسَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِصَلَاةِ الْعِشَاءِ حَتَّى صَلَّى الْمُصَلِّي وَاسْتَيْقَظَ الْمُسْتَيْقِظُ وَنَامَ النَّائِمُونَ وَتَهَجَّدَ الْمُتَهَجِّدُونَ ثُمَّ خَرَجَ فَقَالَ لَوْلَا أَنْ أَشُقَّ عَلَى أُمَّتِي أَمَرْتُهُمْ أَنْ يُصَلُّوا هَذَا الْوَقْتَ أَوْ هَذِهِ الصَّلَاةَ أَوْ نَحْوَ ذَا

Ibn Umar (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺ xufton namozini shu qadar kechiktirdilarki, namoz oʻqiydigan (oʻz namozini) oʻqib boʻldi, uygʻonadigan uygʻondi, uxlaydiganlar uxladi va tahajjud qiluvchilar tahajjud qildilar. Soʻng u zot chiqib: «Agar ummatimga mashaqqat boʻlmaganida, ularga shu vaqtda — yoki shu namozni — oʻqishni buyurgan boʻlar edim», dedilar — yoki shunga oʻxshash (soʻz aytdilar).Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ хуфтон намозини шу қадар кечиктирдиларки, намоз ўқийдиган (ўз намозини) ўқиб бўлди, уйғонадиган уйғонди, ухлайдиганлар ухлади ва таҳажжуд қилувчилар таҳажжуд қилдилар. Сўнг у зот чиқиб: «Агар умматимга машаққат бўлмаганида, уларга шу вақтда — ёки шу намозни — ўқишни буюрган бўлар эдим», дедилар — ёки шунга ўхшаш (сўз айтдилар).

حَدَّثَنَا رَوْحٌ حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ عَنْ نَافِعٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ تَعَالَى عَنْهُمَاأَنَّ الْعَبَّاسَ اسْتَأْذَنَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي أَنْ يَبِيتَ تِلْكَ اللَّيْلَةَ بِمَكَّةَ مِنْ أَجْلِ السِّقَايَةِ فَأَذِنَ لَهُ

Ibn Umar (roziyallohu taolo anhumo)dan rivoyat qilinadi: Abbos suv quyish (siqoya) vazifasi sababli oʻsha kechani Makkada tunash uchun Nabiy ﷺdan izn soʻradi, u zot unga izn berdilar.Ибн Умар (розияллоҳу таоло анҳумо)дан ривоят қилинади: Аббос сув қуйиш (сиқоя) вазифаси сабабли ўша кечани Маккада тунаш учун Набий ﷺдан изн сўради, у зот унга изн бердилар.

حَدَّثَنَا رَوْحٌ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ عَنْ حُمَيْدٍ عَنْ بَكْرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِأَنَّ ابْنَ عُمَرَ كَانَ يَهْجَعُ هَجْعَةً بِالْبَطْحَاءِ وَذَكَرَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَعَلَ ذَلِكَ

Bakr ibn Abdulloh (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: Ibn Umar (roziyallohu anhumo) Bathoʼda ozgina mizgʻib olar edi va Rasululloh ﷺ ham shunday qilganlarini zikr qilar edi.Бакр ибн Абдуллоҳ (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) Батҳўда озгина мизғиб олар эди ва Расулуллоҳ ﷺ ҳам шундай қилганларини зикр қилар эди.

حَدَّثَنَا رَوْحٌ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ عَنْ فَرْقَدٍ السَّبَخِيِّ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ادَّهَنَ بِزَيْتٍ غَيْرِ مُقَتَّتٍ وَهُوَ مُحْرِمٌ

Said ibn Jubayr Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qiladiki, Rasululloh ﷺ ehromda ekanlarida atir aralashtirilmagan zaytun moyi surtdilar.Саид ибн Жубайр Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қиладики, Расулуллоҳ ﷺ эҳромда эканларида атир аралаштирилмаган зайтун мойи суртдилар.

حَدَّثَنَا رَوْحٌ حَدَّثَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ أَخْبَرَنِي مُوسَى بْنُ عُقْبَةَ عَنْ نَافِعٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ كُلُّ مُسْكِرٍ خَمْرٌ وَكُلُّ خَمْرٍ حَرَامٌ

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Har qanday mast qiluvchi narsa xamrdir va har qanday xamr haromdir», — dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ҳар қандай маст қилувчи нарса хамрдир ва ҳар қандай хамр ҳаромдир», — дедилар.

حَدَّثَنَا مُعَاذُ بْنُ مُعَاذٍ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَمْرٍو عَنْ أَبِي سَلَمَةَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كُلُّ مُسْكِرٍ خَمْرٌ وَكُلُّ مُسْكِرٍ حَرَامٌ

Ibn Umar (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Har bir mast qiluvchi narsa xamrdir va har bir mast qiluvchi narsa haromdir», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Ҳар бир маст қилувчи нарса хамрдир ва ҳар бир маст қилувчи нарса ҳаромдир», дедилар.

حَدَّثَنَا مُعَاذٌ حَدَّثَنَا عَاصِمُ بْنُ مُحَمَّدٍ سَمِعْتُ أَبِي يَقُولُ سَمِعْتُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ يَقُولُقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا يَزَالُ هَذَا الْأَمْرُ فِي قُرَيْشٍ مَا بَقِيَ مِنْ النَّاسِ اثْنَانِ قَالَ وَحَرَّكَ إِصْبَعَيْهِ يَلْوِيهِمَا هَكَذَا

Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Odamlardan ikki kishi qolgan boʻlsa ham, bu ish (hokimiyat) Qurayshda boʻlib turaveradi», dedilar. (Rovi) aytdi: Va u zot ikki barmoqlarini mana bunday burab harakatlantirdilar.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Одамлардан икки киши қолган бўлса ҳам, бу иш (ҳокимият) Қурайшда бўлиб тураверади», дедилар. (Рови) айтди: Ва у зот икки бармоқларини мана бундай бураб ҳаракатлантирдилар.

حَدَّثَنَا مُعَاذٌ حَدَّثَنَا عِمْرَانُ بْنُ حُدَيْرٍ عَنْ يَزِيدَ بْنِ عُطَارِدٍ أَبِي الْبَزَرِى قَالَ قَالَ ابْنُ عُمَرَكُنَّا نَشْرَبُ وَنَحْنُ قِيَامٌ وَنَأْكُلُ وَنَحْنُ نَسْعَى عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ

Ibn Umar (roziyallohu anhumo) aytdi: Biz Rasululloh ﷺ davrlarida tik turgan holimizda ichar, yurgan holimizda yer edik.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) айтди: Биз Расулуллоҳ ﷺ даврларида тик турган ҳолимизда ичар, юрган ҳолимизда ер эдик.