Abdurrahmon ibn Abu Bakr as-Siddiq

حَدَّثَنَا أَبُو النُّعْمَانِ، حَدَّثَنَا مُعْتَمِرُ بْنُ سُلَيْمَانَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي عُثْمَانَ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي بَكْرٍ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ كُنَّا مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم ثُمَّ جَاءَ رَجُلٌ مُشْرِكٌ مُشْعَانٌّ طَوِيلٌ بِغَنَمٍ يَسُوقُهَا فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ بَيْعًا أَمْ عَطِيَّةً أَوْ قَالَ أَمْ هِبَةً ‏"‏‏.‏ قَالَ لاَ بَلْ بَيْعٌ‏.‏ فَاشْتَرَى مِنْهُ شَاةً‏.‏

Abdurrahmon ibn Abu Bakr (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Biz Paygʻambar ﷺ bilan birga edik; shu payt — uzun, patak (taralmagan) sochli — baland boʻyli bir mushrik oʻz qoʻylarini haydab keldi. Paygʻambar ﷺ undan: «Bu qoʻylar sotuvgami yoki hadyagami?» — deb soʻradilar. Mushrik: «Ular sotuvga», — deb javob berdi. Paygʻambar ﷺ undan bir qoʻy sotib oldilar.Абдурраҳмон ибн Абу Бакр (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Биз Пайғамбар ﷺ билан бирга эдик; шу пайт — узун, патак (таралмаган) сочли — баланд бўйли бир мушрик ўз қўйларини ҳайдаб келди. Пайғамбар ﷺ ундан: «Бу қўйлар сотувгами ёки ҳадягами?» — деб сўрадилар. Мушрик: «Улар сотувга», — деб жавоб берди. Пайғамбар ﷺ ундан бир қўй сотиб олдилар.

حَدَّثَنَا أَبُو النُّعْمَانِ، حَدَّثَنَا الْمُعْتَمِرُ بْنُ سُلَيْمَانَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي عُثْمَانَ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي بَكْرٍ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ كُنَّا مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم ثَلاَثِينَ وَمِائَةً فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ هَلْ مَعَ أَحَدٍ مِنْكُمْ طَعَامٌ ‏"‏‏.‏ فَإِذَا مَعَ رَجُلٍ صَاعٌ مِنْ طَعَامٍ أَوْ نَحْوُهُ، فَعُجِنَ ثُمَّ جَاءَ رَجُلٌ مُشْرِكٌ مُشْعَانٌّ طَوِيلٌ بِغَنَمٍ يَسُوقُهَا، فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ بَيْعًا أَمْ عَطِيَّةً ـ أَوْ قَالَ ـ أَمْ هِبَةً ‏"‏‏.‏ قَالَ لاَ، بَلْ بَيْعٌ‏.‏ فَاشْتَرَى مِنْهُ شَاةً، فَصُنِعَتْ وَأَمَرَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم بِسَوَادِ الْبَطْنِ أَنْ يُشْوَى، وَايْمُ اللَّهِ مَا فِي الثَّلاَثِينَ وَالْمِائَةِ إِلاَّ قَدْ حَزَّ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم لَهُ حُزَّةً مِنْ سَوَادِ بَطْنِهَا، إِنْ كَانَ شَاهِدًا أَعْطَاهَا إِيَّاهُ، وَإِنْ كَانَ غَائِبًا خَبَأَ لَهُ، فَجَعَلَ مِنْهَا قَصْعَتَيْنِ، فَأَكَلُوا أَجْمَعُونَ، وَشَبِعْنَا، فَفَضَلَتِ الْقَصْعَتَانِ، فَحَمَلْنَاهُ عَلَى الْبَعِيرِ‏.‏ أَوْ كَمَا قَالَ‏.‏

Abdurrahmon ibn Abu Bakr (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Biz Paygʻambar ﷺ bilan birga boʻlgan bir yuz oʻttiz kishi edik. U zot bizdan — birortamizda taom bormi, deb — soʻradi. Bir kishida taxminan bir soʼ bugʻdoy bor edi va u (suvga) aralashtirildi. Juda novcha bir mushrik qoʻylar haydab keldi. Paygʻambar ﷺ undan: «(Bir qoʻyni) bizga sotasanmi yoki hadya (sifatida) berasanmi?» — deb soʻradi. U: «Yoʻq, men sizga (bir qoʻyni) sotaman», — dedi. Paygʻambar ﷺ bir qoʻy sotib oldi va u soʻyildi. Paygʻambar ﷺ uning jigari va boshqa ich aʼzolarini qovurishni buyurdi. Allohga qasamki, Paygʻambar ﷺ oʻsha bir yuz oʻttiz kishining har biriga undan bir boʻlak berdi: ular orasida hozir boʻlganlarning hammasiga berdi va hozir boʻlmaganlarning ulushlarini saqlab qoʻydi. Soʻng Paygʻambar ﷺ uning goʻshtini ikki katta tovoqqa soldi va ularning hammasi toʻyib yedi hamda shundan keyin (ham) ikki tovoqda taom ortdi — u tuyaga ortildi (yoki u zot shunga oʻxshash biror narsa dedi).Абдурраҳмон ибн Абу Бакр (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Биз Пайғамбар ﷺ билан бирга бўлган бир юз ўттиз киши эдик. У зот биздан — бирортамизда таом борми, деб — сўради. Бир кишида тахминан бир сў буғдой бор эди ва у (сувга) аралаштирилди. Жуда новча бир мушрик қўйлар ҳайдаб келди. Пайғамбар ﷺ ундан: «(Бир қўйни) бизга сотасанми ёки ҳадя (сифатида) берасанми?» — деб сўради. У: «Йўқ, мен сизга (бир қўйни) сотаман», — деди. Пайғамбар ﷺ бир қўй сотиб олди ва у сўйилди. Пайғамбар ﷺ унинг жигари ва бошқа ич аъзоларини қовуришни буюрди. Аллоҳга қасамки, Пайғамбар ﷺ ўша бир юз ўттиз кишининг ҳар бирига ундан бир бўлак берди: улар орасида ҳозир бўлганларнинг ҳаммасига берди ва ҳозир бўлмаганларнинг улушларини сақлаб қўйди. Сўнг Пайғамбар ﷺ унинг гўштини икки катта товоққа солди ва уларнинг ҳаммаси тўйиб еди ҳамда шундан кейин (ҳам) икки товоқда таом ортди — у туяга ортилди (ёки у зот шунга ўхшаш бирор нарса деди).

حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا مُعْتَمِرٌ، عَنْ أَبِيهِ، حَدَّثَنَا أَبُو عُثْمَانَ، أَنَّهُ حَدَّثَهُ عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ أَبِي بَكْرٍ ـ رضى الله عنهما ـ أَنَّ أَصْحَابَ، الصُّفَّةِ كَانُوا أُنَاسًا فُقَرَاءَ، وَأَنَّ النَّبِيَّ ـ صلى الله عليه وسلم قَالَ مَرَّةً ‏"‏ مَنْ كَانَ عِنْدَهُ طَعَامُ اثْنَيْنِ فَلْيَذْهَبْ بِثَالِثٍ، وَمَنْ كَانَ عِنْدَهُ طَعَامُ أَرْبَعَةٍ فَلْيَذْهَبْ بِخَامِسٍ أَوْ سَادِسٍ ‏"‏‏.‏ أَوْ كَمَا قَالَ، وَأَنَّ أَبَا بَكْرٍ جَاءَ بِثَلاَثَةٍ وَانْطَلَقَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم بِعَشَرَةٍ، وَأَبُو بَكْرٍ وَثَلاَثَةً، قَالَ فَهْوَ أَنَا وَأَبِي وَأُمِّي ـ وَلاَ أَدْرِي هَلْ قَالَ امْرَأَتِي وَخَادِمِي ـ بَيْنَ بَيْتِنَا وَبَيْنَ بَيْتِ أَبِي بَكْرٍ، وَأَنَّ أَبَا بَكْرٍ تَعَشَّى عِنْدَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم ثُمَّ لَبِثَ حَتَّى صَلَّى الْعِشَاءَ، ثُمَّ رَجَعَ فَلَبِثَ حَتَّى تَعَشَّى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَجَاءَ بَعْدَ مَا مَضَى مِنَ اللَّيْلِ مَا شَاءَ اللَّهُ، قَالَتْ لَهُ امْرَأَتُهُ مَا حَبَسَكَ عَنْ أَضْيَافِكَ أَوْ ضَيْفِكَ‏.‏ قَالَ أَوَ عَشَّيْتِهِمْ قَالَتْ أَبَوْا حَتَّى تَجِيءَ، قَدْ عَرَضُوا عَلَيْهِمْ فَغَلَبُوهُمْ، فَذَهَبْتُ فَاخْتَبَأْتُ، فَقَالَ يَا غُنْثَرُ‏.‏ فَجَدَّعَ وَسَبَّ وَقَالَ كُلُوا وَقَالَ لاَ أَطْعَمُهُ أَبَدًا‏.‏ قَالَ وَايْمُ اللَّهِ مَا كُنَّا نَأْخُذُ مِنَ اللُّقْمَةِ إِلاَّ رَبَا مِنْ أَسْفَلِهَا أَكْثَرُ مِنْهَا حَتَّى شَبِعُوا، وَصَارَتْ أَكْثَرَ مِمَّا كَانَتْ قَبْلُ، فَنَظَرَ أَبُو بَكْرٍ فَإِذَا شَىْءٌ أَوْ أَكْثَرُ قَالَ لاِمْرَأَتِهِ يَا أُخْتَ بَنِي فِرَاسٍ‏.‏ قَالَتْ لاَ وَقُرَّةِ عَيْنِي لَهْىَ الآنَ أَكْثَرُ مِمَّا قَبْلُ بِثَلاَثِ مَرَّاتٍ‏.‏ فَأَكَلَ مِنْهَا أَبُو بَكْرٍ، وَقَالَ إِنَّمَا كَانَ الشَّيْطَانُ ـ يَعْنِي يَمِينَهُ ـ ثُمَّ أَكَلَ مِنْهَا لُقْمَةً، ثُمَّ حَمَلَهَا إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَأَصْبَحَتْ عِنْدَهُ‏.‏ وَكَانَ بَيْنَنَا وَبَيْنَ قَوْمٍ عَهْدٌ، فَمَضَى الأَجَلُ، فَتَفَرَّقْنَا اثْنَا عَشَرَ رَجُلاً مَعَ كُلِّ رَجُلٍ مِنْهُمْ أُنَاسٌ‏.‏ اللَّهُ أَعْلَمُ كَمْ مَعَ كُلِّ رَجُلٍ، غَيْرَ أَنَّهُ بَعَثَ مَعَهُمْ، قَالَ أَكَلُوا مِنْهَا أَجْمَعُونَ‏.‏ أَوْ كَمَا قَالَ‏.‏ وَغَيْرُهُ يَقُولُ فَعَرَفْنَا مِنْ الْعِرَافَةِ

Abdurrahmon ibn Abu Bakr (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Suffa ahli — kambagʻal odamlar edi. Paygʻambar ﷺ bir marta: «Kimda ikki kishiga yetadigan taom boʻlsa, (ulardan) uchinchisini (oʻzi bilan) olib ketsin; va kimda toʻrt kishiga yetadigan (taom) boʻlsa, beshinchi yoki oltinchisini olib ketsin», — dedi (yoki shunga oʻxshash narsa dedi). Abu Bakr uch kishini olib keldi, Paygʻambar ﷺ esa oʻnta (kishini) oldi. Abu Bakr — oʻzining uch (kishilik) oila aʼzosi (yaʼni men, otam va onam) bilan (uyga keldi) (Rivoyatchi: Abdurrahmon: «Xotinim va — ham mening uyim, ham Abu Bakrning uyiga (xizmat qiladigan) umumiy xizmatkorimiz (bilan)», — deb aytdimi yoʻqmi, deb shubha qiladi). Abu Bakr kechki ovqatini Paygʻambar ﷺ bilan birga yeb, u yerda — xufton namozini oʻqiguncha — qoldi. U (uyiga) qaytib, yana — Allohning Rasuli ﷺ kechki ovqatini yeguncha — (oʻsha yerda) qoldi. Tunning bir qismi oʻtgandan keyin, u oʻz uyiga qaytdi. Xotini unga: «Seni mehmonlaringdan nima toʻsdi (yaʼni nega ular bilan boʻlmading)?» — dedi. U: «Ularga kechki ovqat berdingmi?» — dedi. U (xotini): «Ular — sen kelmaguningcha — kechki ovqatni (yeyishni) rad etdi. Ularga (taom) taqdim qilindi, lekin ular rad etdi», — dedi. Men (Abdurrahmon) yashirinishga (ketdim) va u: «Ey Gʻunsar (yaʼni nodon)!» — dedi; u Allohdan mening quloqlarim kesilishini soʻrab (qargʻab), meni koyidi. Soʻng u (mehmonlarga): «Marhamat, yenglar!» — dedi va: «Men buni (yaʼni bu taomni) hech qachon yemayman», — deb qoʻshdi. Allohga qasamki, biz qachon (taomdan) bir hovuch olsak, taom — ostidan — oʻsha hovuchdan koʻproq oʻsib chiqardi; to hamma toʻyguncha (yedi); va (shunda ham) ortib qolgan taom — dastlabki taomdan koʻproq edi. Abu Bakr — taom oʻsha (dastlabki) miqdorday yoki undan koʻproq ekanini — koʻrdi. U xotinini chaqirib: «Ey Bani Firosning singlisi!» — dedi. U: «Ey koʻzimning nuri! Taom — uch barobar koʻpaydi», — dedi. Abu Bakr undan yeya boshladi va: «U (yaʼni mening yemaslik qasamim) — shaytondan (gʻazab) edi», — dedi. U undan bir hovuch oldi va qolganini Paygʻambarga olib bordi. Bas, oʻsha taom Paygʻambar ﷺ ning oldida (qoldi). Biz bilan baʼzi odamlar oʻrtasida bir (sulh) ahdi bor edi; oʻsha ahd muddati tugaganda, u (zot) bizni — har biriga bir kishi boshchilik qiladigan — oʻn ikki guruhga boʻldi. Har bir boshliq qoʻl ostida qancha kishi boʻlganini Alloh biladi. Qisqasi, Paygʻambar ﷺ albatta har bir guruh bilan bir boshliq yubordi. Soʻng ularning hammasi oʻsha taomdan yedi.Абдурраҳмон ибн Абу Бакр (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Суффа аҳли — камбағал одамлар эди. Пайғамбар ﷺ бир марта: «Кимда икки кишига етадиган таом бўлса, (улардан) учинчисини (ўзи билан) олиб кецин; ва кимда тўрт кишига етадиган (таом) бўлса, бешинчи ёки олтинчисини олиб кецин», — деди (ёки шунга ўхшаш нарса деди). Абу Бакр уч кишини олиб келди, Пайғамбар ﷺ эса ўнта (кишини) олди. Абу Бакр — ўзининг уч (кишилик) оила аъзоси (яъни мен, отам ва онам) билан (уйга келди) (Ривоятчи: Абдурраҳмон: «Хотиним ва — ҳам менинг уйим, ҳам Абу Бакрнинг уйига (хизмат қиладиган) умумий хизматкоримиз (билан)», — деб айтдими йўқми, деб шубҳа қилади). Абу Бакр кечки овқатини Пайғамбар ﷺ билан бирга еб, у ерда — хуфтон намозини ўқигунча — қолди. У (уйига) қайтиб, яна — Аллоҳнинг Расули ﷺ кечки овқатини егунча — (ўша ерда) қолди. Туннинг бир қисми ўтгандан кейин, у ўз уйига қайтди. Хотини унга: «Сени меҳмонларингдан нима тўсди (яъни нега улар билан бўлмадинг)?» — деди. У: «Уларга кечки овқат бердингми?» — деди. У (хотини): «Улар — сен келмагунингча — кечки овқатни (ейишни) рад этди. Уларга (таом) тақдим қилинди, лекин улар рад этди», — деди. Мен (Абдурраҳмон) яширинишга (кетдим) ва у: «Эй Ғунсар (яъни нодон)!» — деди; у Аллоҳдан менинг қулоқларим кесилишини сўраб (қарғаб), мени койиди. Сўнг у (меҳмонларга): «Марҳамат, енглар!» — деди ва: «Мен буни (яъни бу таомни) ҳеч қачон емайман», — деб қўшди. Аллоҳга қасамки, биз қачон (таомдан) бир ҳовуч олсак, таом — остидан — ўша ҳовучдан кўпроқ ўсиб чиқарди; то ҳамма тўйгунча (еди); ва (шунда ҳам) ортиб қолган таом — дастлабки таомдан кўпроқ эди. Абу Бакр — таом ўша (дастлабки) миқдордай ёки ундан кўпроқ эканини — кўрди. У хотинини чақириб: «Эй Бани Фироснинг синглиси!» — деди. У: «Эй кўзимнинг нури! Таом — уч баробар кўпайди», — деди. Абу Бакр ундан ея бошлади ва: «У (яъни менинг емаслик қасамим) — шайтондан (ғазаб) эди», — деди. У ундан бир ҳовуч олди ва қолганини Пайғамбарга олиб борди. Бас, ўша таом Пайғамбар ﷺ нинг олдида (қолди). Биз билан баъзи одамлар ўртасида бир (сулҳ) аҳди бор эди; ўша аҳд муддати тугаганда, у (зот) бизни — ҳар бирига бир киши бошчилик қиладиган — ўн икки гуруҳга бўлди. Ҳар бир бошлиқ қўл остида қанча киши бўлганини Аллоҳ билади. Қисқаси, Пайғамбар ﷺ албатта ҳар бир гуруҳ билан бир бошлиқ юборди. Сўнг уларнинг ҳаммаси ўша таомдан еди.

حَدَّثَنَا مُوسَى، حَدَّثَنَا مُعْتَمِرٌ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ وَحَدَّثَ أَبُو عُثْمَانَ، أَيْضًا عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي بَكْرٍ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ كُنَّا مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم ثَلاَثِينَ وَمِائَةً، فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ هَلْ مَعَ أَحَدٍ مِنْكُمْ طَعَامٌ ‏"‏‏.‏ فَإِذَا مَعَ رَجُلٍ صَاعٌ مِنْ طَعَامٍ أَوْ نَحْوُهُ، فَعُجِنَ، ثُمَّ جَاءَ رَجُلٌ مُشْرِكٌ مُشْعَانٌّ طَوِيلٌ بِغَنَمٍ يَسُوقُهَا فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ أَبَيْعٌ أَمْ عَطِيَّةٌ أَوْ ـ قَالَ ـ هِبَةٌ ‏"‏‏.‏ قَالَ لاَ بَلْ بَيْعٌ‏.‏ قَالَ فَاشْتَرَى مِنْهُ شَاةً فَصُنِعَتْ، فَأَمَرَ نَبِيُّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِسَوَادِ الْبَطْنِ يُشْوَى، وَايْمُ اللَّهِ مَا مِنَ الثَّلاَثِينَ وَمِائَةٍ إِلاَّ قَدْ حَزَّ لَهُ حُزَّةً مِنْ سَوَادِ بَطْنِهَا، إِنْ كَانَ شَاهِدًا أَعْطَاهَا إِيَّاهُ، وَإِنْ كَانَ غَائِبًا خَبَأَهَا لَهُ، ثُمَّ جَعَلَ فِيهَا قَصْعَتَيْنِ فَأَكَلْنَا أَجْمَعُونَ وَشَبِعْنَا، وَفَضَلَ فِي الْقَصْعَتَيْنِ، فَحَمَلْتُهُ عَلَى الْبَعِيرِ‏.‏ أَوْ كَمَا قَالَ‏.‏

(Abdurrahmon ibn Abu Bakr (roziyallohu anhumo) aytdi:) Biz Paygʻambar ﷺ bilan (birga) bir yuz oʻ ttiz (kishi) edik. Paygʻambar ﷺ: «Birortangizning yonida taom bormi?» dedilar. Bir kishining yonida bir soʼ (oʻ lchov) taom yoki shunga yaqin (narsa) bor edi; u xamir qilindi. Soʻng uzun (sochlari) toʻ zigan (patur-patur) bir mushrik kishi — qoʻ ylarini haydab — keldi. Paygʻambar ﷺ: «(Bu) sotuvmi yoki ato (sovgʻ a)mi — yoki hibami?» dedilar. U: «Yoʻq, balki sotuv» dedi. U zot undan bir qoʻ y sotib oldilar; (qoʻ y) tayyorlandi. Allohning Paygʻambari ﷺ qoʻ yning ich (jigar-bagʻ ri) qorasini qovurishni buyurdilar. Allohga qasamki, oʻ sha bir yuz oʻ ttiz (kishi)dan har biriga u zot uning ich qorasidan bir boʻ lak kesib berdilar: hozir boʻ lganga uni berdilar, gʻ oyib boʻ lganga esa uni saqlab qoʻ ydilar. Soʻng u (qoʻ yni) ikki kosaga (goʻshtni bilan) soldilar; biz hammamiz yedik va toʻ ydik; ikki kosada (yana) ortdi — men uni tuyaga ortdi (yukladim). Yoki u (Abdurrahmon) aytgandek.(Абдурраҳмон ибн Абу Бакр (розияллоҳу анҳумо) айтди:) Биз Пайғамбар ﷺ билан (бирга) бир юз ў ттиз (киши) эдик. Пайғамбар ﷺ: «Бирортангизнинг ёнида таом борми?» дедилар. Бир кишининг ёнида бир сў (ў лчов) таом ёки шунга яқин (нарса) бор эди; у хамир қилинди. Сўнг узун (сочлари) тў зиган (патур-патур) бир мушрик киши — қў йларини ҳайдаб — келди. Пайғамбар ﷺ: «(Бу) сотувми ёки ато (совғ а)ми — ёки ҳибами?» дедилар. У: «Йўқ, балки сотув» деди. У зот ундан бир қў й сотиб олдилар; (қў й) тайёрланди. Аллоҳнинг Пайғамбари ﷺ қў йнинг ич (жигар-бағ ри) қорасини қовуришни буюрдилар. Аллоҳга қасамки, ў ша бир юз ў ттиз (киши)дан ҳар бирига у зот унинг ич қорасидан бир бў лак кесиб бердилар: ҳозир бў лганга уни бердилар, ғ ойиб бў лганга эса уни сақлаб қў йдилар. Сўнг у (қў йни) икки косага (гўштни билан) солдилар; биз ҳаммамиз едик ва тў йдик; икки косада (яна) ортди — мен уни туяга ортди (юкладим). Ёки у (Абдурраҳмон) айтгандек.

حَدَّثَنَا عَيَّاشُ بْنُ الْوَلِيدِ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الأَعْلَى، حَدَّثَنَا سَعِيدٌ الْجُرَيْرِيُّ، عَنْ أَبِي عُثْمَانَ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي بَكْرٍ ـ رضى الله عنهما أَنَّ أَبَا بَكْرٍ، تَضَيَّفَ رَهْطًا فَقَالَ لِعَبْدِ الرَّحْمَنِ دُونَكَ أَضْيَافَكَ فَإِنِّي مُنْطَلِقٌ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَافْرُغْ مِنْ قِرَاهُمْ قَبْلَ أَنْ أَجِيءَ‏.‏ فَانْطَلَقَ عَبْدُ الرَّحْمَنِ فَأَتَاهُمْ بِمَا عِنْدَهُ فَقَالَ اطْعَمُوا‏.‏ فَقَالُوا أَيْنَ رَبُّ مَنْزِلِنَا قَالَ اطْعَمُوا‏.‏ قَالُوا مَا نَحْنُ بِآكِلِينَ حَتَّى يَجِيءَ رَبُّ مَنْزِلِنَا‏.‏ قَالَ اقْبَلُوا عَنَّا قِرَاكُمْ، فَإِنَّهُ إِنْ جَاءَ وَلَمْ تَطْعَمُوا لَنَلْقَيَنَّ مِنْهُ‏.‏ فَأَبَوْا فَعَرَفْتُ أَنَّهُ يَجِدُ عَلَىَّ، فَلَمَّا جَاءَ تَنَحَّيْتُ عَنْهُ فَقَالَ مَا صَنَعْتُمْ فَأَخْبَرُوهُ فَقَالَ يَا عَبْدَ الرَّحْمَنِ‏.‏ فَسَكَتُّ ثُمَّ قَالَ يَا عَبْدَ الرَّحْمَنِ‏.‏ فَسَكَتُّ فَقَالَ يَا غُنْثَرُ أَقْسَمْتُ عَلَيْكَ إِنْ كُنْتَ تَسْمَعُ صَوْتِي لَمَّا جِئْتَ‏.‏ فَخَرَجْتُ فَقُلْتُ سَلْ أَضْيَافَكَ‏.‏ فَقَالُوا صَدَقَ أَتَانَا بِهِ‏.‏ قَالَ فَإِنَّمَا انْتَظَرْتُمُونِي، وَاللَّهِ لاَ أَطْعَمُهُ اللَّيْلَةَ‏.‏ فَقَالَ الآخَرُونَ وَاللَّهِ لاَ نَطْعَمُهُ حَتَّى تَطْعَمَهُ‏.‏ قَالَ لَمْ أَرَ فِي الشَّرِّ كَاللَّيْلَةِ، وَيْلَكُمْ مَا أَنْتُمْ لِمَ لاَ تَقْبَلُونَ عَنَّا قِرَاكُمْ هَاتِ طَعَامَكَ‏.‏ فَجَاءَهُ فَوَضَعَ يَدَهُ فَقَالَ بِاسْمِ اللَّهِ، الأُولَى لِلشَّيْطَانِ‏.‏ فَأَكَلَ وَأَكَلُوا‏.‏

(Abdurrahmon ibn Abu Bakr (roziyallohu anhumo) rivoyat qildi)ki, Abu Bakr bir guruh (mehmon)ni mehmon qildi va Abdurrahmonga: «Mehmonlaringga qara (xizmat qil); men Paygʻambar ﷺning oldilariga ketyapman, men kelmasimdan oldin ularning mehmondorchiligini ado etib boʻl» dedi. Abdurrahmon borib, ularga oʻzida boʻlgan (taomni) keltirdi va: «Yenglar» dedi. Ular: «Uyimizning sohibi (xoʻjayini) qani?» dedilar. (Abdurrahmon:) «Yenglar» dedi. Ular: «Uyimizning sohibi kelmaguncha biz yemaymiz» dedilar. (Abdurrahmon:) «Mehmondorchiligingizni bizdan qabul qilinglar; chunki u kelsa-yu, sizlar yemagan boʻlsangiz, biz undan (tanbeh) eshitamiz» dedi. Ammo ular (yeyishdan) bosh tortdilar. Men u (Abu Bakr) mendan gʻazablanishini bildim. U kelgach, men undan chetlandim. U: «Nima qildingiz?» dedi. Ular unga (boʻlganni) aytdilar. U: «Ey Abdurrahmon!» dedi. Men jim turdim. Soʻng: «Ey Abdurrahmon!» dedi. Men jim turdim. U: «Ey gʻunsar (nodon)! Sen ovozimni eshitayotgan boʻlsang, kelgin — senga ont beraman» dedi. Men chiqib: «Mehmonlaringdan soʻra» dedim. Ular: «U rost aytdi; (taomni) bizga keltirgan» dedilar. (Abu Bakr:) «Demak, sizlar faqat meni kutib turibsizlarmi? Vallohi, men bu kecha uni yemayman» dedi. Boshqalar (mehmonlar): «Vallohi, sen yemaguningcha biz (ham) uni yemaymiz» dedilar. (Abu Bakr:) «Men bu kechadagidek yomon (kech)ni koʻrmadim! Voy sizlarga, sizlarga nima boʻldi, nega mehmondorchiligingizni bizdan qabul qilmaysizlar? Taomingni keltir» dedi. (Taom) unga keltirildi, u qoʻlini (taomga) qoʻydi va: «Bismillah; avvalgisi (yaʼni yemayman degan qasamim) shaytondan edi» dedi. Bas, u yedi, ular ham yedilar.(Абдурраҳмон ибн Абу Бакр (розияллоҳу анҳумо) ривоят қилди)ки, Абу Бакр бир гуруҳ (меҳмон)ни меҳмон қилди ва Абдурраҳмонга: «Меҳмонларингга қара (хизмат қил); мен Пайғамбар ﷺнинг олдиларига кетяпман, мен келмасимдан олдин уларнинг меҳмондорчилигини адо этиб бўл» деди. Абдурраҳмон бориб, уларга ўзида бўлган (таомни) келтирди ва: «Енглар» деди. Улар: «Уйимизнинг соҳиби (хўжайини) қани?» дедилар. (Абдурраҳмон:) «Енглар» деди. Улар: «Уйимизнинг соҳиби келмагунча биз емаймиз» дедилар. (Абдурраҳмон:) «Меҳмондорчилигингизни биздан қабул қилинглар; чунки у келса-ю, сизлар емаган бўлсангиз, биз ундан (танбеҳ) эшитамиз» деди. Аммо улар (ейишдан) бош тортдилар. Мен у (Абу Бакр) мендан ғазабланишини билдим. У келгач, мен ундан четландим. У: «Нима қилдингиз?» деди. Улар унга (бўлганни) айтдилар. У: «Эй Абдурраҳмон!» деди. Мен жим турдим. Сўнг: «Эй Абдурраҳмон!» деди. Мен жим турдим. У: «Эй ғунсар (нодон)! Сен овозимни эшитаётган бўлсанг, келгин — сенга онт бераман» деди. Мен чиқиб: «Меҳмонларингдан сўра» дедим. Улар: «У рост айтди; (таомни) бизга келтирган» дедилар. (Абу Бакр:) «Демак, сизлар фақат мени кутиб турибсизларми? Валлоҳи, мен бу кеча уни емайман» деди. Бошқалар (меҳмонлар): «Валлоҳи, сен емагунингча биз (ҳам) уни емаймиз» дедилар. (Абу Бакр:) «Мен бу кечадагидек ёмон (кеч)ни кўрмадим! Вой сизларга, сизларга нима бўлди, нега меҳмондорчилигингизни биздан қабул қилмайсизлар? Таомингни келтир» деди. (Таом) унга келтирилди, у қўлини (таомга) қўйди ва: «Бисмиллаҳ; аввалгиси (яъни емайман деган қасамим) шайтондан эди» деди. Бас, у еди, улар ҳам едилар.

حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ، عَنْ سُلَيْمَانَ، عَنْ أَبِي عُثْمَانَ، قَالَ عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ أَبِي بَكْرٍ ـ رضى الله عنهما جَاءَ أَبُو بَكْرٍ بِضَيْفٍ لَهُ أَوْ بِأَضْيَافٍ لَهُ، فَأَمْسَى عِنْدَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَلَمَّا جَاءَ قَالَتْ أُمِّي احْتَبَسْتَ عَنْ ضَيْفِكَ ـ أَوْ أَضْيَافِكَ ـ اللَّيْلَةَ‏.‏ قَالَ مَا عَشَّيْتِهِمْ فَقَالَتْ عَرَضْنَا عَلَيْهِ ـ أَوْ عَلَيْهِمْ فَأَبَوْا أَوْ ـ فَأَبَى، فَغَضِبَ أَبُو بَكْرٍ فَسَبَّ وَجَدَّعَ وَحَلَفَ لاَ يَطْعَمُهُ، فَاخْتَبَأْتُ أَنَا فَقَالَ يَا غُنْثَرُ‏.‏ فَحَلَفَتِ الْمَرْأَةُ لاَ تَطْعَمُهُ حَتَّى يَطْعَمَهُ، فَحَلَفَ الضَّيْفُ ـ أَوِ الأَضْيَافُ ـ أَنْ لاَ يَطْعَمَهُ أَوْ يَطْعَمُوهُ حَتَّى يَطْعَمَهُ، فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ كَأَنَّ هَذِهِ مِنَ الشَّيْطَانِ فَدَعَا بِالطَّعَامِ فَأَكَلَ وَأَكَلُوا فَجَعَلُوا لاَ يَرْفَعُونَ لُقْمَةً إِلاَّ رَبَا مِنْ أَسْفَلِهَا أَكْثَرُ مِنْهَا، فَقَالَ يَا أُخْتَ بَنِي فِرَاسٍ مَا هَذَا فَقَالَتْ وَقُرَّةِ عَيْنِي إِنَّهَا الآنَ لأَكْثَرُ قَبْلَ أَنْ نَأْكُلَ فَأَكَلُوا وَبَعَثَ بِهَا إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَذَكَرَ أَنَّهُ أَكَلَ مِنْهَا‏.‏

(Abdurrahmon ibn Abu Bakr (roziyallohu anhumo) aytdi:) Abu Bakr oʻzining bir mehmoni — yoki mehmonlari — bilan keldi va (oʻzi) Paygʻambar ﷺning oldilarida kechki paytgacha qoldi. (U) kelganida, onam: «Mehmoningdan — yoki mehmonlaringdan — bu kecha (uzoq) ushlanib qolding?» dedi. U: «Ularga kechki ovqat bermadingmi?» dedi. (Onam:) «Biz unga — yoki ularga — (taom) taklif qildik, ammo ular bosh tortdilar — yoki u bosh tortdi» dedi. Abu Bakr gʻazablandi, soʻkdi va qattiq (gap) aytdi va uni yemaslikka qasam ichdi. Men (oʻzimni) yashirdim. U: «Ey gʻunsar (nodon)!» dedi. Ayol (onam) esa u (Abu Bakr) yemaguncha uni yemaslikka qasam ichdi; mehmon — yoki mehmonlar — ham u yemaguncha uni yemaslikka qasam ichdi(lar). Abu Bakr: «Goʻyo bu (qasam) shaytondan (boʻlsa kerak)» dedi va taomni soʻrab, yedi, ular ham yedilar; ular qaysi luqmani koʻtarmasinlar, uning ostidan undan koʻproq (taom) koʻpayardi. U: «Ey Bani Firosning singlisi, bu nima?» dedi. U (ayol): «Koʻzimning nuriga qasamki, u (taom) hozir — biz yeyishdan oldingidan — koʻproqdir» dedi. Bas, ular yedilar va u (Abu Bakr) undan Paygʻambar ﷺga (biroz) yubordi; (u zot) undan yeganlari zikr qilindi.(Абдурраҳмон ибн Абу Бакр (розияллоҳу анҳумо) айтди:) Абу Бакр ўзининг бир меҳмони — ёки меҳмонлари — билан келди ва (ўзи) Пайғамбар ﷺнинг олдиларида кечки пайтгача қолди. (У) келганида, онам: «Меҳмонингдан — ёки меҳмонларингдан — бу кеча (узоқ) ушланиб қолдинг?» деди. У: «Уларга кечки овқат бермадингми?» деди. (Онам:) «Биз унга — ёки уларга — (таом) таклиф қилдик, аммо улар бош тортдилар — ёки у бош тортди» деди. Абу Бакр ғазабланди, сўкди ва қаттиқ (гап) айтди ва уни емасликка қасам ичди. Мен (ўзимни) яширдим. У: «Эй ғунсар (нодон)!» деди. Аёл (онам) эса у (Абу Бакр) емагунча уни емасликка қасам ичди; меҳмон — ёки меҳмонлар — ҳам у емагунча уни емасликка қасам ичди(лар). Абу Бакр: «Гўё бу (қасам) шайтондан (бўлса керак)» деди ва таомни сўраб, еди, улар ҳам едилар; улар қайси луқмани кўтармасинлар, унинг остидан ундан кўпроқ (таом) кўпаярди. У: «Эй Бани Фироснинг синглиси, бу нима?» деди. У (аёл): «Кўзимнинг нурига қасамки, у (таом) ҳозир — биз ейишдан олдингидан — кўпроқдир» деди. Бас, улар едилар ва у (Абу Бакр) ундан Пайғамбар ﷺга (бироз) юборди; (у зот) ундан еганлари зикр қилинди.