حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، قَالَ حَدَّثَنِي سُلَيْمَانُ بْنُ بِلاَلٍ، قَالَ قَالَ هِشَامُ بْنُ عُرْوَةَ أَخْبَرَنِي أَبِي، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ قَالَتْ دَخَلَ عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ أَبِي بَكْرٍ، وَمَعَهُ سِوَاكٌ يَسْتَنُّ بِهِ، فَنَظَرَ إِلَيْهِ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقُلْتُ لَهُ أَعْطِنِي هَذَا السِّوَاكَ يَا عَبْدَ الرَّحْمَنِ. فَأَعْطَانِيهِ فَقَصَمْتُهُ ثُمَّ مَضَغْتُهُ، فَأَعْطَيْتُهُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَاسْتَنَّ بِهِ وَهْوَ مُسْتَسْنِدٌ إِلَى صَدْرِي.
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Abdurrahmon ibn Abu Bakr — tishini tozalayotgan misvokni ushlagan holda — keldi. Rasululloh ﷺ unga qaradilar. Men Abdurrahmondan misvokni menga berishni soʻradim; u bergach, men uni boʻldim (yumshatdim), chaynadim va Rasululloh ﷺ ga berdim. Soʻng u zot uning bilan tishlarini tozaladilar; (oʻsha paytda) u zot mening koʻkragimga suyangan edilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Абдурраҳмон ибн Абу Бакр — тишини тозалаётган мисвокни ушлаган ҳолда — келди. Расулуллоҳ ﷺ унга қарадилар. Мен Абдурраҳмондан мисвокни менга беришни сўрадим; у бергач, мен уни бўлдим (юмшатдим), чайнадим ва Расулуллоҳ ﷺ га бердим. Сўнг у зот унинг билан тишларини тозаладилар; (ўша пайтда) у зот менинг кўкрагимга суянган эдилар.
حَدَّثَنَا الْحُسَيْنُ بْنُ حُرَيْثٍ، حَدَّثَنَا عِيسَى بْنُ يُونُسَ، عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي مُلَيْكَةَ، قَالَ تُوُفِّيَ عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ أَبِي بَكْرٍ بِحُبْشِيٍّ . قَالَ فَحُمِلَ إِلَى مَكَّةَ فَدُفِنَ فِيهَا فَلَمَّا قَدِمَتْ عَائِشَةُ أَتَتْ قَبْرَ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي بَكْرٍ فَقَالَتْ وَكُنَّا كَنَدْمَانَىْ جَذِيمَةَ حِقْبَةً مِنَ الدَّهْرِ حَتَّى قِيلَ لَنْ يَتَصَدَّعَا فَلَمَّا تَفَرَّقْنَا كَأَنِّي وَمَالِكًا لِطُولِ اجْتِمَاعٍ لَمْ نَبِتْ لَيْلَةً مَعَا ثُمَّ قَالَتْ وَاللَّهِ لَوْ حَضَرْتُكَ مَا دُفِنْتَ إِلاَّ حَيْثُ مُتَّ وَلَوْ شَهِدْتُكَ مَا زُرْتُكَ .
Abdulloh ibn Abu Mulayka (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: Abdurrahmon ibn Abu Bakr Hubshiy (degan joy)da vafot etdi. U Makkaga koʻtarib keltirildi va shu yerda dafn qilindi. Oisha (roziyalloho anho) kelgach, Abdurrahmon ibn Abu Bakrning qabri yoniga bordi va (shu maʼnodagi sheʼrni) aytdi: «Biz dahrning bir uzun muddati davomida Jazimaning ikki nadimi (ichkilik hamrohi) kabi edik, hatto: ‹Ular hech ajralmaydilar›, deyildi. Biz ajralganimizda esa, uzoq vaqt birga boʻlganimiz sababli, men bilan Molik goʻyo bir kechani ham birga oʻtkazmaganga oʻxshaymiz». Soʻng u (Oisha): «Vallohi, agar (oʻliming chogʻida) yoningda hozir boʻlganimda edi, sen oʻlgan joydan boshqa joyga dafn etilmas eding. Agar dafningda hozir boʻlganimda edi, (hozir) seni ziyorat qilmas edim», dedi.Абдуллоҳ ибн Абу Мулайка (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: Абдурраҳмон ибн Абу Бакр Ҳубший (деган жой)да вафот этди. У Маккага кўтариб келтирилди ва шу ерда дафн қилинди. Оиша (розияллоҳо анҳо) келгач, Абдурраҳмон ибн Абу Бакрнинг қабри ёнига борди ва (шу маънодаги шеърни) айтди: «Биз даҳрнинг бир узун муддати давомида Жазиманинг икки надими (ичкилик ҳамроҳи) каби эдик, ҳатто: ‹Улар ҳеч ажралмайдилар›, дейилди. Биз ажралганимизда эса, узоқ вақт бирга бўлганимиз сабабли, мен билан Молик гўё бир кечани ҳам бирга ўтказмаганга ўхшаймиз». Сўнг у (Оиша): «Валлоҳи, агар (ўлиминг чоғида) ёнингда ҳозир бўлганимда эди, сен ўлган жойдан бошқа жойга дафн этилмас эдинг. Агар дафнингда ҳозир бўлганимда эди, (ҳозир) сени зиёрат қилмас эдим», деди.
أَخْبَرَنَا يُونُسُ بْنُ عَبْدِ الأَعْلَى، قَالَ حَدَّثَنَا أَشْهَبُ، عَنْ مَالِكٍ، أَنَّ ابْنَ شِهَابٍ، وَهِشَامَ بْنَ عُرْوَةَ، حَدَّثَاهُ عَنْ عُرْوَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، - رضى الله عنها - قَالَتْ خَرَجْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَامَ حَجَّةِ الْوَدَاعِ فَأَهْلَلْتُ بِالْعُمْرَةِ فَقَدِمْتُ مَكَّةَ وَأَنَا حَائِضٌ فَلَمْ أَطُفْ بِالْبَيْتِ وَلاَ بَيْنَ الصَّفَا وَالْمَرْوَةِ فَشَكَوْتُ ذَلِكَ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ " انْقُضِي رَأْسَكِ وَامْتَشِطِي وَأَهِلِّي بِالْحَجِّ وَدَعِي الْعُمْرَةَ " . فَفَعَلْتُ فَلَمَّا قَضَيْنَا الْحَجَّ أَرْسَلَنِي مَعَ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي بَكْرٍ إِلَى التَّنْعِيمِ فَاعْتَمَرْتُ فَقَالَ " هَذِهِ مَكَانَ عُمْرَتِكِ " . قَالَ أَبُو عَبْدِ الرَّحْمَنِ هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ مِنْ حَدِيثِ مَالِكٍ عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ لَمْ يَرْوِهِ أَحَدٌ إِلاَّ أَشْهَبُ .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Biz Vidoʻ haji yilida Rasululloh ﷺ bilan chiqdik. Men umraga niyat qildim, Makkaga hayzli holda yetib keldim, shuning uchun Baytni tavof qilmadim, Safo va Marva orasida ham saʼy qilmadim. Buni Rasululloh ﷺga arz qildim. U zot: «Boshingni yoz, sochingni tara, hajga niyat qil va umrani qoʻyib tur», dedilar. Men shunday qildim. Hajni ado etganimizda u zot meni Abdurrahmon ibn Abu Bakr bilan Tanʼimga yubordilar, men umra qildim. U zot: «Bu sening umrangning oʻrniga», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Биз Видў ҳажи йилида Расулуллоҳ ﷺ билан чиқдик. Мен умрага ният қилдим, Маккага ҳайзли ҳолда етиб келдим, шунинг учун Байтни тавоф қилмадим, Сафо ва Марва орасида ҳам саъй қилмадим. Буни Расулуллоҳ ﷺга арз қилдим. У зот: «Бошингни ёз, сочингни тара, ҳажга ният қил ва умрани қўйиб тур», дедилар. Мен шундай қилдим. Ҳажни адо этганимизда у зот мени Абдурраҳмон ибн Абу Бакр билан Танъимга юбордилар, мен умра қилдим. У зот: «Бу сенинг умрангнинг ўрнига», дедилар.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا عَبْدَةُ بْنُ سُلَيْمَانَ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ خَرَجْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ فِي حِجَّةِ الْوَدَاعِ نُوَافِي هِلاَلَ ذِي الْحِجَّةِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ " مَنْ أَرَادَ مِنْكُمْ أَنْ يُهِلَّ بِعُمْرَةٍ فَلْيُهْلِلْ فَلَوْلاَ أَنِّي أَهْدَيْتُ لأَهْلَلْتُ بِعُمْرَةٍ " . قَالَتْ فَكَانَ مِنَ الْقَوْمِ مَنْ أَهَلَّ بِعُمْرَةٍ وَمِنْهُمْ مَنْ أَهَلَّ بِحَجٍّ فَكُنْتُ أَنَا مِمَّنْ أَهَلَّ بِعُمْرَةٍ . قَالَتْ فَخَرَجْنَا حَتَّى قَدِمْنَا مَكَّةَ فَأَدْرَكَنِي يَوْمُ عَرَفَةَ وَأَنَا حَائِضٌ لَمْ أَحِلَّ مِنْ عُمْرَتِي فَشَكَوْتُ ذَلِكَ إِلَى النَّبِيِّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ فَقَالَ " دَعِي عُمْرَتَكِ وَانْقُضِي رَأْسَكِ وَامْتَشِطِي وَأَهِلِّي بِالْحَجِّ " . قَالَتْ فَفَعَلْتُ فَلَمَّا كَانَتْ لَيْلَةُ الْحَصْبَةِ وَقَدْ قَضَى اللَّهُ حَجَّنَا أَرْسَلَ مَعِي عَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ أَبِي بَكْرٍ فَأَرْدَفَنِي وَخَرَجَ إِلَى التَّنْعِيمِ فَأَهْلَلْتُ بِعُمْرَةٍ فَقَضَى اللَّهُ حَجَّنَا وَعُمْرَتَنَا وَلَمْ يَكُنْ فِي ذَلِكَ هَدْىٌ وَلاَ صَدَقَةٌ وَلاَ صَوْمٌ .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: «Biz Rasululloh ﷺ bilan Vidoʻ hajjida, Zulhijja hiloliga yaqin bir vaqtda yoʻlga chiqdik. Rasululloh ﷺ: ‹Sizlardan kim umraga niyat qilishni istasa, niyat qilsin. Agar men qurbonlik hadya olib kelmaganimda edi, men ham umraga niyat qilardim›, dedilar. Odamlardan baʼzilari umraga, baʼzilari hajga niyat qildi. Men esa umraga niyat qilganlardan edim. Soʻng yoʻlga chiqib, Makkaga yetib keldik. Arafa kuni menga hayz kelib qoldi, umramni tamomlamagan edim. Buni Nabiy ﷺga arz qildim. Shunda u zot: ‹Umrangni qoʻyib turgin, sochingni yechib, tarab, hajga niyat qilgin›, dedilar. Men shunday qildim. Hasba kechasi boʻlib, Alloh hajimizni tamom qilgach, u zot men bilan Abdurrahmon ibn Abu Bakrni yubordilar. U meni ortiga mindirib, Tanʼimga chiqdi. Men umraga niyat qildim. Alloh hajimiz va umramizni tamom qildi. Bunda na qurbonlik, na sadaqa, na roʻza boʻldi», dedi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: «Биз Расулуллоҳ ﷺ билан Видў ҳажжида, Зулҳижжа ҳилолига яқин бир вақтда йўлга чиқдик. Расулуллоҳ ﷺ: ‹Сизлардан ким умрага ният қилишни истаса, ният қилсин. Агар мен қурбонлик ҳадя олиб келмаганимда эди, мен ҳам умрага ният қилардим›, дедилар. Одамлардан баъзилари умрага, баъзилари ҳажга ният қилди. Мен эса умрага ният қилганлардан эдим. Сўнг йўлга чиқиб, Маккага етиб келдик. Арафа куни менга ҳайз келиб қолди, умрамни тамомламаган эдим. Буни Набий ﷺга арз қилдим. Шунда у зот: ‹Умрангни қўйиб тургин, сочингни ечиб, тараб, ҳажга ният қилгин›, дедилар. Мен шундай қилдим. Ҳасба кечаси бўлиб, Аллоҳ ҳажимизни тамом қилгач, у зот мен билан Абдурраҳмон ибн Абу Бакрни юбордилар. У мени ортига миндириб, Танъимга чиқди. Мен умрага ният қилдим. Аллоҳ ҳажимиз ва умрамизни тамом қилди. Бунда на қурбонлик, на садақа, на рўза бўлди», деди.
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَيَّاشٍ، قَالَ حَدَّثَنَا الْعَطَّافُ بْنُ خَالِدٍ، قَالَ حَدَّثَنِي رَجُلٌ، مِنْ أَهْلِ الْبَصْرَةِ عَنْ طَلْحَةَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ، قَالَ سَمِعْتُ أَبِي يَذْكُرُ، أَنَّ أَبَاهُ، سَمِعَ أَبَا بَكْرٍ، وَهُوَ يَقُولُ قُلْتُ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَا رَسُولَ اللَّهِ الْعَمَلُ عَلَى مَا فُرِغَ مِنْهُ أَوْ عَلَى أَمْرٍ مُؤْتَنَفٍ قَالَ بَلْ عَلَى أَمْرٍ قَدْ فُرِغَ مِنْهُ قَالَ قُلْتُ فَفِيمَ الْعَمَلُ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ كُلٌّ مُيَسَّرٌ لِمَا خُلِقَ لَهُ.
Abu Bakr as-Siddiq (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Rasulullohga ﷺ: «Ey Allohning Rasuli, amal allaqachon tugatib qoʻyilgan narsaga koʻrami yoki yangidan boshlanadigan ishga koʻrami?», dedim. U zot: «Balki allaqachon tugatib qoʻyilgan ishga», dedilar. Men: «Unda amalning nima keragi bor, ey Allohning Rasuli?», dedim. U zot: «Har kim oʻzi nima uchun yaratilgan boʻlsa, shunga muyassar qilinadi», dedilar.Абу Бакр ас-Сиддиқ (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳга ﷺ: «Эй Аллоҳнинг Расули, амал аллақачон тугатиб қўйилган нарсага кўрами ёки янгидан бошланадиган ишга кўрами?», дедим. У зот: «Балки аллақачон тугатиб қўйилган ишга», дедилар. Мен: «Унда амалнинг нима кераги бор, эй Аллоҳнинг Расули?», дедим. У зот: «Ҳар ким ўзи нима учун яратилган бўлса, шунга муяссар қилинади», дедилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ، حَدَّثَنَا مَالِكٌ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ زَوْجِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَتْ خَرَجْنَا مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فِي حَجَّةِ الْوَدَاعِ، فَأَهْلَلْنَا بِعُمْرَةٍ ثُمَّ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " مَنْ كَانَ مَعَهُ هَدْىٌ فَلْيُهِلَّ بِالْحَجِّ مَعَ الْعُمْرَةِ، ثُمَّ لاَ يَحِلَّ حَتَّى يَحِلَّ مِنْهُمَا جَمِيعًا " فَقَدِمْتُ مَكَّةَ وَأَنَا حَائِضٌ، وَلَمْ أَطُفْ بِالْبَيْتِ وَلاَ بَيْنَ الصَّفَا وَالْمَرْوَةِ، فَشَكَوْتُ ذَلِكَ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ " انْقُضِي رَأْسَكِ وَامْتَشِطِي، وَأَهِلِّي بِالْحَجِّ، وَدَعِي الْعُمْرَةَ ". فَفَعَلْتُ فَلَمَّا قَضَيْنَا الْحَجَّ أَرْسَلَنِي النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم مَعَ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي بَكْرٍ إِلَى التَّنْعِيمِ فَاعْتَمَرْتُ فَقَالَ " هَذِهِ مَكَانَ عُمْرَتِكِ ". قَالَتْ فَطَافَ الَّذِينَ كَانُوا أَهَلُّوا بِالْعُمْرَةِ بِالْبَيْتِ وَبَيْنَ الصَّفَا وَالْمَرْوَةِ، ثُمَّ حَلُّوا، ثُمَّ طَافُوا طَوَافًا وَاحِدًا بَعْدَ أَنْ رَجَعُوا مِنْ مِنًى، وَأَمَّا الَّذِينَ جَمَعُوا الْحَجَّ وَالْعُمْرَةَ فَإِنَّمَا طَافُوا طَوَافًا وَاحِدًا.
Oisha (roziyallohu anho) — Paygʻambar ﷺ ning zavjasi — rivoyat qiladi: Biz Paygʻambar ﷺ bilan u zotning soʻnggi hajida yoʻlga chiqdik va umra uchun ehrom bogʻladik. Soʻng Paygʻambar ﷺ: «Kimda Hadiy (qurbonlik mol) boʻlsa, u umra bilan birga haj uchun ham ehrom bogʻlasin va — ikkalasini (haj va umrani) tugatguncha — ehromdan chiqmasin», — dedilar. Men Makkaga yetib kelganimda, hayzli edim; shuning uchun na Kaʼbani tavof qildim, na Safo bilan Marva orasida (saʼy) qildim. Men buni Paygʻambar ﷺ ga shikoyat qildim; u zot: «Sochingni yoz va tara, haj uchun (gina) ehrom bogʻla va umrani tark et», — dedilar. Bas, men shunday qildim. Biz hajni bajargach, Paygʻambar ﷺ meni ukam Abdurrahmon ibn Abu Bakr bilan Tanʼimga joʻnatdilar. Bas, men umra qildim. Paygʻambar ﷺ menga: «Bu umra — sening qoldirgan (umrang) oʻrniga», — dedilar. Umra (yaʼni Tamatuʼ haji) uchun ehrom bogʻlaganlar Kaʼbani tavof qildi, Safo bilan Marva orasida (saʼy) qildi, soʻng ehromdan chiqdi. Minodan qaytgach, ular yana bir (saʼy — Safo bilan Marva orasida) qildi. Haj va umra uchun birga (Qiron haji) ehrom bogʻlaganlar esa faqat bir (saʼy — Safo bilan Marva orasida) qildi.Оиша (розияллоҳу анҳо) — Пайғамбар ﷺ нинг завжаси — ривоят қилади: Биз Пайғамбар ﷺ билан у зотнинг сўнгги ҳажида йўлга чиқдик ва умра учун эҳром боғладик. Сўнг Пайғамбар ﷺ: «Кимда Ҳадий (қурбонлик мол) бўлса, у умра билан бирга ҳаж учун ҳам эҳром боғласин ва — иккаласини (ҳаж ва умрани) тугатгунча — эҳромдан чиқмасин», — дедилар. Мен Маккага етиб келганимда, ҳайзли эдим; шунинг учун на Каъбани тавоф қилдим, на Сафо билан Марва орасида (саъй) қилдим. Мен буни Пайғамбар ﷺ га шикоят қилдим; у зот: «Сочингни ёз ва тара, ҳаж учун (гина) эҳром боғла ва умрани тарк эт», — дедилар. Бас, мен шундай қилдим. Биз ҳажни бажаргач, Пайғамбар ﷺ мени укам Абдурраҳмон ибн Абу Бакр билан Танъимга жўнатдилар. Бас, мен умра қилдим. Пайғамбар ﷺ менга: «Бу умра — сенинг қолдирган (умранг) ўрнига», — дедилар. Умра (яъни Таматуъ ҳажи) учун эҳром боғлаганлар Каъбани тавоф қилди, Сафо билан Марва орасида (саъй) қилди, сўнг эҳромдан чиқди. Минодан қайтгач, улар яна бир (саъй — Сафо билан Марва орасида) қилди. Ҳаж ва умра учун бирга (Қирон ҳажи) эҳром боғлаганлар эса фақат бир (саъй — Сафо билан Марва орасида) қилди.
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ مُوسَى، وَابْنُ أَبِي عُمَرَ، قَالاَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ، عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ، عَنْ عَمْرِو بْنِ أَوْسٍ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي بَكْرٍ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم أَمَرَ عَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ أَبِي بَكْرٍ أَنْ يُعْمِرَ عَائِشَةَ مِنَ التَّنْعِيمِ . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ .
Abdurrahmon ibn Abu Bakr (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ Abdurrahmon ibn Abu Bakrga Oishani Tanʼimdan umra qildirishni buyurdilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir.Абдурраҳмон ибн Абу Бакр (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ Абдурраҳмон ибн Абу Бакрга Оишани Танъимдан умра қилдиришни буюрдилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир.
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَلَمَةَ، وَالْحَارِثُ بْنُ مِسْكِينٍ، قِرَاءَةً عَلَيْهِ وَأَنَا أَسْمَعُ، - وَاللَّفْظُ لَهُ - عَنِ ابْنِ الْقَاسِمِ، قَالَ حَدَّثَنِي مَالِكٌ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ خَرَجْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي حَجَّةِ الْوَدَاعِ فَأَهْلَلْنَا بِعُمْرَةٍ ثُمَّ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَنْ كَانَ مَعَهُ هَدْىٌ فَلْيُهْلِلْ بِالْحَجِّ مَعَ الْعُمْرَةِ ثُمَّ لاَ يَحِلُّ حَتَّى يَحِلَّ مِنْهُمَا جَمِيعًا " . فَقَدِمْتُ مَكَّةَ وَأَنَا حَائِضٌ فَلَمْ أَطُفْ بِالْبَيْتِ وَلاَ بَيْنَ الصَّفَا وَالْمَرْوَةِ فَشَكَوْتُ ذَلِكَ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ " انْقُضِي رَأْسَكِ وَامْتَشِطِي وَأَهِلِّي بِالْحَجِّ وَدَعِي الْعُمْرَةَ " . فَفَعَلْتُ فَلَمَّا قَضَيْتُ الْحَجَّ أَرْسَلَنِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مَعَ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي بَكْرٍ إِلَى التَّنْعِيمِ فَاعْتَمَرْتُ قَالَ " هَذِهِ مَكَانُ عُمْرَتِكِ " . فَطَافَ الَّذِينَ أَهَلُّوا بِالْعُمْرَةِ بِالْبَيْتِ وَبَيْنَ الصَّفَا وَالْمَرْوَةِ ثُمَّ حَلُّوا ثُمَّ طَافُوا طَوَافًا آخَرَ بَعْدَ أَنْ رَجَعُوا مِنْ مِنًى لِحَجِّهِمْ وَأَمَّا الَّذِينَ جَمَعُوا الْحَجَّ وَالْعُمْرَةَ فَإِنَّمَا طَافُوا طَوَافًا وَاحِدًا .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Biz Rasululloh ﷺ bilan Vidoʻ hajida yoʻlga chiqdik va umra uchun talbiya aytdik. Soʻng Rasululloh ﷺ: «Kimning hadyi qurbonligi boʻlsa, umra bilan birga haj uchun ham talbiya aytsin, soʻng ikkovidan ham chiqmaguncha ehromdan chiqmasin», dedilar. Men Makkaga hayzli holimda yetib bordim, shu bois Baytni ham, Safo va Marva orasini ham tavof qilmadim. Buni Rasululloh ﷺga arz qildim. U zot: «Sochingni yech, taragʻin va haj uchun talbiya ayt, umrani esa qoʻy», dedilar. Men shunday qildim. Hajni ado etib boʻlganimda, Rasululloh ﷺ meni Abdurrahmon ibn Abu Bakr bilan Tanʼimga yubordilar, men umra qildim. U zot: «Bu umrangning oʻrniga», dedilar. Umra uchun talbiya aytganlar Baytni, Safo va Marva orasini tavof qilishdi, soʻng ehromdan chiqishdi. Soʻng Minodan hajlari uchun qaytganlaridan keyin boshqa bir tavof qilishdi. Haj bilan umrani birlashtirganlar esa faqat bir marta tavof qilishdi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Биз Расулуллоҳ ﷺ билан Видў ҳажида йўлга чиқдик ва умра учун талбия айтдик. Сўнг Расулуллоҳ ﷺ: «Кимнинг ҳадйи қурбонлиги бўлса, умра билан бирга ҳаж учун ҳам талбия айтсин, сўнг икковидан ҳам чиқмагунча эҳромдан чиқмасин», дедилар. Мен Маккага ҳайзли ҳолимда етиб бордим, шу боис Байтни ҳам, Сафо ва Марва орасини ҳам тавоф қилмадим. Буни Расулуллоҳ ﷺга арз қилдим. У зот: «Сочингни еч, тарағин ва ҳаж учун талбия айт, умрани эса қўй», дедилар. Мен шундай қилдим. Ҳажни адо этиб бўлганимда, Расулуллоҳ ﷺ мени Абдурраҳмон ибн Абу Бакр билан Танъимга юбордилар, мен умра қилдим. У зот: «Бу умрангнинг ўрнига», дедилар. Умра учун талбия айтганлар Байтни, Сафо ва Марва орасини тавоф қилишди, сўнг эҳромдан чиқишди. Сўнг Минодан ҳажлари учун қайтганларидан кейин бошқа бир тавоф қилишди. Ҳаж билан умрани бирлаштирганлар эса фақат бир марта тавоф қилишди.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو بَكْرٍ الْحَنَفِيُّ، حَدَّثَنَا أَفْلَحُ بْنُ حُمَيْدٍ، سَمِعْتُ الْقَاسِمَ بْنَ مُحَمَّدٍ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ قَالَتْ خَرَجْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي أَشْهُرِ الْحَجِّ، وَلَيَالِي الْحَجِّ وَحُرُمِ الْحَجِّ، فَنَزَلْنَا بِسَرِفَ قَالَتْ فَخَرَجَ إِلَى أَصْحَابِهِ فَقَالَ " مَنْ لَمْ يَكُنْ مِنْكُمْ مَعَهُ هَدْىٌ فَأَحَبَّ أَنْ يَجْعَلَهَا عُمْرَةً فَلْيَفْعَلْ، وَمَنْ كَانَ مَعَهُ الْهَدْىُ فَلاَ ". قَالَتْ فَالآخِذُ بِهَا وَالتَّارِكُ لَهَا مِنْ أَصْحَابِهِ قَالَتْ فَأَمَّا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَرِجَالٌ مِنْ أَصْحَابِهِ فَكَانُوا أَهْلَ قُوَّةٍ، وَكَانَ مَعَهُمُ الْهَدْىُ، فَلَمْ يَقْدِرُوا عَلَى الْعُمْرَةِ قَالَتْ فَدَخَلَ عَلَىَّ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأَنَا أَبْكِي فَقَالَ " مَا يُبْكِيكِ يَا هَنْتَاهْ ". قُلْتُ سَمِعْتُ قَوْلَكَ لأَصْحَابِكَ فَمُنِعْتُ الْعُمْرَةَ. قَالَ " وَمَا شَأْنُكِ ". قُلْتُ لاَ أُصَلِّي. قَالَ " فَلاَ يَضِيرُكِ، إِنَّمَا أَنْتِ امْرَأَةٌ مِنْ بَنَاتِ آدَمَ كَتَبَ اللَّهُ عَلَيْكِ مَا كَتَبَ عَلَيْهِنَّ، فَكُونِي فِي حَجَّتِكِ، فَعَسَى اللَّهُ أَنْ يَرْزُقَكِيهَا ". قَالَتْ فَخَرَجْنَا فِي حَجَّتِهِ حَتَّى قَدِمْنَا مِنًى فَطَهَرْتُ، ثُمَّ خَرَجْتُ مِنْ مِنًى فَأَفَضْتُ بِالْبَيْتِ قَالَتْ ثُمَّ خَرَجَتْ مَعَهُ فِي النَّفْرِ الآخِرِ حَتَّى نَزَلَ الْمُحَصَّبَ، وَنَزَلْنَا مَعَهُ فَدَعَا عَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ أَبِي بَكْرٍ فَقَالَ " اخْرُجْ بِأُخْتِكَ مِنَ الْحَرَمِ، فَلْتُهِلَّ بِعُمْرَةٍ ثُمَّ افْرُغَا، ثُمَّ ائْتِيَا هَا هُنَا، فَإِنِّي أَنْظُرُكُمَا حَتَّى تَأْتِيَانِي ". ـ قَالَتْ ـ فَخَرَجْنَا حَتَّى إِذَا فَرَغْتُ، وَفَرَغْتُ مِنَ الطَّوَافِ ثُمَّ جِئْتُهُ بِسَحَرَ فَقَالَ " هَلْ فَرَغْتُمْ ". فَقُلْتُ نَعَمْ. فَآذَنَ بِالرَّحِيلِ فِي أَصْحَابِهِ، فَارْتَحَلَ النَّاسُ فَمَرَّ مُتَوَجِّهًا إِلَى الْمَدِينَةِ. ضَيْرُ مِنْ ضَارَ يَضِيرُ ضَيْرًا، وَيُقَالُ ضَارَ يَضُورُ ضَوْرًا وَضَرَّ يَضُرُّ ضَرًّا.
Qosim ibn Muhammad (Oishadan) rivoyat qiladi: Oisha dedi: «Biz Rasululloh ﷺ bilan haj oylarida, haj kechalarida, haj vaqt va joylarida hamda haj holatida yoʻlga chiqdik. Biz Sarifda (Makkadan olti mil uzoqlikdagi qishloq) tushdik. Soʻng Paygʻambar ﷺ sahobalariga xitob qilib: ‹Kimda Hadiy boʻlmasa va u haj oʻrniga umra qilmoqchi boʻlsa, qila oladi (yaʼni Tamatuʼ haji); kimda Hadiy boʻlsa, u (umrani bajargach) ehromdan chiqmasin (yaʼni Qiron haji)›, — dedilar». Oisha qoʻshdi: «Paygʻambar ﷺ ning sahobalari yuqoridagiga itoat qildi va ulardan baʼzilari (yaʼni Hadiyi boʻlmaganlari) umradan keyin ehromdan chiqdi. Rasululloh ﷺ va u zotning baʼzi sahobalari imkoniyatli (badavlat) edi va ularda Hadiy bor edi; bas, ular (yolgʻiz) umra qila olmas edi (balki bir ehrom bilan haj va umra ikkalasini qilar edi)». Oisha qoʻshdi: «Rasululloh ﷺ mening oldimga keldilar va meni yigʻlab turgan holda koʻrib: ‹Nega yigʻlayapsan, ey Hanta (Oisha)?› — dedilar. Men: ‹Men sizning sahobalaringiz bilan suhbatingizni eshitdim va men umra qila olmayman›, — dedim. U zot: ‹Senga nima boʻldi?› — dedilar. Men: ‹Men namoz oʻqimayapman (yaʼni hayz koʻrdim)›, — dedim. U zot: ‹Bu senga zarar qilmaydi — chunki sen Odam qizlaridan birisan va Alloh — buni (bu holatni) ularga yozganidek — senga ham yozgan. Haj uchun niyatingda davom et; Alloh senga bu (haj) uchun (savob) bersa, ajab emas›, — dedilar». Oisha yana qoʻshdi: «Soʻng biz haj uchun yoʻlga chiqdik — to Minoga yetguncha — va men hayzdan poklandim. Soʻng men Minodan chiqib, Kaʼbani tavof qildim». Oisha qoʻshdi: «Men Paygʻambar ﷺ bilan — u zot soʻnggi (qaytish) yoʻlida Muhassabga (Makka tashqarisidagi vodiy) tushgunlarigacha — birga bordim va biz ham u zot bilan (u yerda) tushdik. U zot Abdurrahmon ibn Abu Bakrni chaqirib, unga: ‹Singlingni Makka haramidan tashqariga olib chiq va uni umra uchun ehrom bogʻlatir; umrani tugatgach, shu joyga qayt — men ikkovingni — to mening oldimga qaytguningizcha — kutaman›, — dedilar». Oisha qoʻshdi: «Bas, biz Makka haramidan chiqdik va umra hamda tavofni tugatgach, tongda Paygʻambar ﷺ ning oldiga qaytdik. U zot: ‹Umra qildingizmi?› — dedilar. Biz ‹ha› (deb javob berdik). Bas, u zot sahobalari orasida (qaytish haqida) eʼlon qildilar va odamlar safarga yoʻlga chiqdi; Paygʻambar ﷺ ham Madinaga joʻnadilar».Қосим ибн Муҳаммад (Оишадан) ривоят қилади: Оиша деди: «Биз Расулуллоҳ ﷺ билан ҳаж ойларида, ҳаж кечаларида, ҳаж вақт ва жойларида ҳамда ҳаж ҳолатида йўлга чиқдик. Биз Сарифда (Маккадан олти мил узоқликдаги қишлоқ) тушдик. Сўнг Пайғамбар ﷺ саҳобаларига хитоб қилиб: ‹Кимда Ҳадий бўлмаса ва у ҳаж ўрнига умра қилмоқчи бўлса, қила олади (яъни Таматуъ ҳажи); кимда Ҳадий бўлса, у (умрани бажаргач) эҳромдан чиқмасин (яъни Қирон ҳажи)›, — дедилар». Оиша қўшди: «Пайғамбар ﷺ нинг саҳобалари юқоридагига итоат қилди ва улардан баъзилари (яъни Ҳадийи бўлмаганлари) умрадан кейин эҳромдан чиқди. Расулуллоҳ ﷺ ва у зотнинг баъзи саҳобалари имкониятли (бадавлат) эди ва уларда Ҳадий бор эди; бас, улар (ёлғиз) умра қила олмас эди (балки бир эҳром билан ҳаж ва умра иккаласини қилар эди)». Оиша қўшди: «Расулуллоҳ ﷺ менинг олдимга келдилар ва мени йиғлаб турган ҳолда кўриб: ‹Нега йиғлаяпсан, эй Ҳанта (Оиша)?› — дедилар. Мен: ‹Мен сизнинг саҳобаларингиз билан суҳбатингизни эшитдим ва мен умра қила олмайман›, — дедим. У зот: ‹Сенга нима бўлди?› — дедилар. Мен: ‹Мен намоз ўқимаяпман (яъни ҳайз кўрдим)›, — дедим. У зот: ‹Бу сенга зарар қилмайди — чунки сен Одам қизларидан бирисан ва Аллоҳ — буни (бу ҳолатни) уларга ёзганидек — сенга ҳам ёзган. Ҳаж учун ниятингда давом эт; Аллоҳ сенга бу (ҳаж) учун (савоб) берса, ажаб эмас›, — дедилар». Оиша яна қўшди: «Сўнг биз ҳаж учун йўлга чиқдик — то Минога етгунча — ва мен ҳайздан покландим. Сўнг мен Минодан чиқиб, Каъбани тавоф қилдим». Оиша қўшди: «Мен Пайғамбар ﷺ билан — у зот сўнгги (қайтиш) йўлида Муҳассабга (Макка ташқарисидаги водий) тушгунларигача — бирга бордим ва биз ҳам у зот билан (у ерда) тушдик. У зот Абдурраҳмон ибн Абу Бакрни чақириб, унга: ‹Синглингни Макка ҳарамидан ташқарига олиб чиқ ва уни умра учун эҳром боғлатир; умрани тугатгач, шу жойга қайт — мен икковингни — то менинг олдимга қайтгунингизча — кутаман›, — дедилар». Оиша қўшди: «Бас, биз Макка ҳарамидан чиқдик ва умра ҳамда тавофни тугатгач, тонгда Пайғамбар ﷺ нинг олдига қайтдик. У зот: ‹Умра қилдингизми?› — дедилар. Биз ‹ҳа› (деб жавоб бердик). Бас, у зот саҳобалари орасида (қайтиш ҳақида) эълон қилдилар ва одамлар сафарга йўлга чиқди; Пайғамбар ﷺ ҳам Мадинага жўнадилар».
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ،. قَالَ وَقَالَ لِي خَلِيفَةُ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ، حَدَّثَنَا حَبِيبٌ الْمُعَلِّمُ، عَنْ عَطَاءٍ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ أَهَلَّ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم هُوَ وَأَصْحَابُهُ بِالْحَجِّ، وَلَيْسَ مَعَ أَحَدٍ مِنْهُمْ هَدْىٌ، غَيْرَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَطَلْحَةَ، وَقَدِمَ عَلِيٌّ مِنَ الْيَمَنِ، وَمَعَهُ هَدْىٌ فَقَالَ أَهْلَلْتُ بِمَا أَهَلَّ بِهِ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم. فَأَمَرَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم أَصْحَابَهُ أَنْ يَجْعَلُوهَا عُمْرَةً، وَيَطُوفُوا، ثُمَّ يُقَصِّرُوا وَيَحِلُّوا، إِلاَّ مَنْ كَانَ مَعَهُ الْهَدْىُ، فَقَالُوا نَنْطَلِقُ إِلَى مِنًى، وَذَكَرُ أَحَدِنَا يَقْطُرُ، فَبَلَغَ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ " لَوِ اسْتَقْبَلْتُ مِنْ أَمْرِي مَا اسْتَدْبَرْتُ مَا أَهْدَيْتُ، وَلَوْلاَ أَنَّ مَعِي الْهَدْىَ لأَحْلَلْتُ ". وَحَاضَتْ عَائِشَةُ ـ رضى الله عنها ـ فَنَسَكَتِ الْمَنَاسِكَ كُلَّهَا، غَيْرَ أَنَّهَا لَمْ تَطُفْ بِالْبَيْتِ، فَلَمَّا طَهُرَتْ طَافَتْ بِالْبَيْتِ. قَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ تَنْطَلِقُونَ بِحَجَّةٍ وَعُمْرَةٍ، وَأَنْطَلِقُ بِحَجٍّ فَأَمَرَ عَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ أَبِي بَكْرٍ أَنْ يَخْرُجَ مَعَهَا إِلَى التَّنْعِيمِ، فَاعْتَمَرَتْ بَعْدَ الْحَجِّ.
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ va sahobalari haj uchun ehrom bogʻladi va Paygʻambar ﷺ hamda Talha(dan) boshqa hech kimda Hadiy yoʻq edi. Ali Yamandan keldi va unda Hadiy bor edi. Ali: «Men Paygʻambar ﷺ niyat qilgan narsaga (oʻxshash) ehrom bogʻladim», — dedi. Paygʻambar ﷺ sahobalarini — oʻzlari bogʻlagan ehrom bilan umra qilishga va Kaʼba, Safo hamda Marva tavofini tugatgach, sochlarini qisqartirishga va ehromdan chiqishga — buyurdi; magar yonida Hadiy boʻlganlar (mustasno). Ular (odamlar): «Biz zavjalarimiz bilan (yaqinlik) qilgandan keyin, (haj uchun) Minoga qanday boramiz?» — dedi. Bu xabar Paygʻambar ﷺ ga yetganda, u zot: «Agar men keyin bilgan narsani avvaldan bilganimda, Hadiyni oʻzim bilan olib kelmas edim. Agar menda Hadiy boʻlmaganda, men ehromdan chiqar edim», — dedilar. Oisha hayz koʻrdi; shuning uchun u — Kaʼba tavofidan boshqa — hajning barcha marosimlarini bajardi va u (hayzdan) poklanganda, Kaʼbani tavof qildi. U: «Yo Rasululloh, (hammangiz) haj va umra (ikkalasi) bilan qaytyapsiz, men esa faqat hajni bajarib qaytyapman», — dedi. Bas, Paygʻambar ﷺ Abdurrahmon ibn Abu Bakrni — uni Tanʼimga (olib borishga) hamroh boʻlishga — buyurdi va shunday qilib, u hajdan keyin umra qildi.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ ва саҳобалари ҳаж учун эҳром боғлади ва Пайғамбар ﷺ ҳамда Талҳа(дан) бошқа ҳеч кимда Ҳадий йўқ эди. Али Ямандан келди ва унда Ҳадий бор эди. Али: «Мен Пайғамбар ﷺ ният қилган нарсага (ўхшаш) эҳром боғладим», — деди. Пайғамбар ﷺ саҳобаларини — ўзлари боғлаган эҳром билан умра қилишга ва Каъба, Сафо ҳамда Марва тавофини тугатгач, сочларини қисқартиришга ва эҳромдан чиқишга — буюрди; магар ёнида Ҳадий бўлганлар (мустасно). Улар (одамлар): «Биз завжаларимиз билан (яқинлик) қилгандан кейин, (ҳаж учун) Минога қандай борамиз?» — деди. Бу хабар Пайғамбар ﷺ га етганда, у зот: «Агар мен кейин билган нарсани аввалдан билганимда, Ҳадийни ўзим билан олиб келмас эдим. Агар менда Ҳадий бўлмаганда, мен эҳромдан чиқар эдим», — дедилар. Оиша ҳайз кўрди; шунинг учун у — Каъба тавофидан бошқа — ҳажнинг барча маросимларини бажарди ва у (ҳайздан) покланганда, Каъбани тавоф қилди. У: «Ё Расулуллоҳ, (ҳаммангиз) ҳаж ва умра (иккаласи) билан қайтяпсиз, мен эса фақат ҳажни бажариб қайтяпман», — деди. Бас, Пайғамбар ﷺ Абдурраҳмон ибн Абу Бакрни — уни Танъимга (олиб боришга) ҳамроҳ бўлишга — буюрди ва шундай қилиб, у ҳаждан кейин умра қилди.
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ عَمْرٍو، سَمِعَ عَمْرَو بْنَ أَوْسٍ، أَنَّ عَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ أَبِي بَكْرٍ ـ رضى الله عنهما ـ أَخْبَرَهُ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم أَمَرَهُ أَنْ يُرْدِفَ عَائِشَةَ، وَيُعْمِرَهَا مِنَ التَّنْعِيمِ. قَالَ سُفْيَانُ مَرَّةً سَمِعْتُ عَمْرًا، كَمْ سَمِعْتُهُ مِنْ عَمْرٍو.
Amr ibn Avs (Abdurrahmon ibn Abu Bakrdan) rivoyat qiladi: Abdurrahmon ibn Abu Bakr menga — Paygʻambar ﷺ uni Oishani ortida mindirishga va unga Tanʼimdan umra qildirishga buyurganini — aytdi.Амр ибн Авс (Абдурраҳмон ибн Абу Бакрдан) ривоят қилади: Абдурраҳмон ибн Абу Бакр менга — Пайғамбар ﷺ уни Оишани ортида миндиришга ва унга Танъимдан умра қилдиришга буюрганини — айтди.
حَدَّثَنَا عُبَيْدُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ، عَنْ هِشَامٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ خَرَجْنَا مُوَافِينَ لِهِلاَلِ ذِي الْحِجَّةِ، فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَنْ أَحَبَّ أَنْ يُهِلَّ بِعُمْرَةٍ فَلْيُهْلِلْ، فَإِنِّي لَوْلاَ أَنِّي أَهْدَيْتُ لأَهْلَلْتُ بِعُمْرَةٍ ". فَأَهَلَّ بَعْضُهُمْ بِعُمْرَةٍ، وَأَهَلَّ بَعْضُهُمْ بِحَجٍّ، وَكُنْتُ أَنَا مِمَّنْ أَهَلَّ بِعُمْرَةٍ، فَأَدْرَكَنِي يَوْمُ عَرَفَةَ وَأَنَا حَائِضٌ، فَشَكَوْتُ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ " دَعِي عُمْرَتَكِ، وَانْقُضِي رَأْسَكِ وَامْتَشِطِي، وَأَهِلِّي بِحَجٍّ ". فَفَعَلْتُ حَتَّى إِذَا كَانَ لَيْلَةُ الْحَصْبَةِ أَرْسَلَ مَعِي أَخِي عَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ أَبِي بَكْرٍ، فَخَرَجْتُ إِلَى التَّنْعِيمِ، فَأَهْلَلْتُ بِعُمْرَةٍ مَكَانَ عُمْرَتِي. قَالَ هِشَامٌ وَلَمْ يَكُنْ فِي شَىْءٍ مِنْ ذَلِكَ هَدْىٌ وَلاَ صَوْمٌ وَلاَ صَدَقَةٌ.
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Zulhijjaning 1-kuni biz haj niyatida yoʻlga chiqdik. Rasululloh ﷺ: «Kim umra uchun ihromga kirishni xohlasa, kirsin. Agar men Hadiyni olib kelmaganimda, umra uchun ihromga kirardim», — dedilar. Baʼzimiz umra uchun, baʼzimiz haj uchun ihromga kirdik. Men umra uchun ihromga kirganlardan edim. Men hayz koʻrdim va Arafa kunigacha hayz koʻraverdim; buni Paygʻambar ﷺ ga shikoyat qildim. U zot menga umrani keyinga qoldirib, sochimni yozib, tarashni va haj uchun ihromga kirishni aytdilar; men shunday qildim. Hasba kechasi u zot ukam Abdurrahmon ibn Abu Bakrni men bilan Tanʼimga yubordilar; u yerda men avvalgi (umra) oʻrniga umra uchun ihromga kirdim. Hishom: «U (umra) uchun na Hadiy, na roʻza, na sadaqa (kerak) edi», — dedi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Зулҳижжанинг 1-куни биз ҳаж ниятида йўлга чиқдик. Расулуллоҳ ﷺ: «Ким умра учун иҳромга киришни хоҳласа, кирсин. Агар мен Ҳадийни олиб келмаганимда, умра учун иҳромга кирардим», — дедилар. Баъзимиз умра учун, баъзимиз ҳаж учун иҳромга кирдик. Мен умра учун иҳромга кирганлардан эдим. Мен ҳайз кўрдим ва Арафа кунигача ҳайз кўравердим; буни Пайғамбар ﷺ га шикоят қилдим. У зот менга умрани кейинга қолдириб, сочимни ёзиб, тарашни ва ҳаж учун иҳромга киришни айтдилар; мен шундай қилдим. Ҳасба кечаси у зот укам Абдурраҳмон ибн Абу Бакрни мен билан Танъимга юбордилар; у ерда мен аввалги (умра) ўрнига умра учун иҳромга кирдим. Ҳишом: «У (умра) учун на Ҳадий, на рўза, на садақа (керак) эди», — деди.
حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا مَالِكٌ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ قَالَتْ خَرَجْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي حَجَّةِ الْوَدَاعِ، فَأَهْلَلْنَا بِعُمْرَةٍ، ثُمَّ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَنْ كَانَ مَعَهُ هَدْىٌ فَلْيُهْلِلْ بِالْحَجِّ مَعَ الْعُمْرَةِ، ثُمَّ لاَ يَحِلَّ حَتَّى يَحِلَّ مِنْهُمَا جَمِيعًا ". فَقَدِمْتُ مَعَهُ مَكَّةَ وَأَنَا حَائِضٌ، وَلَمْ أَطُفْ بِالْبَيْتِ وَلاَ بَيْنَ الصَّفَا وَالْمَرْوَةِ، فَشَكَوْتُ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ " انْقُضِي رَأْسَكِ، وَامْتَشِطِي وَأَهِلِّي بِالْحَجِّ وَدَعِي الْعُمْرَةَ ". فَفَعَلْتُ فَلَمَّا قَضَيْنَا الْحَجَّ أَرْسَلَنِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مَعَ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ إِلَى التَّنْعِيمِ فَاعْتَمَرْتُ فَقَالَ " هَذِهِ مَكَانَ عُمْرَتِكِ ". قَالَتْ فَطَافَ الَّذِينَ أَهَلُّوا بِالْعُمْرَةِ بِالْبَيْتِ وَبَيْنَ الصَّفَا وَالْمَرْوَةِ، ثُمَّ حَلُّوا، ثُمَّ طَافُوا طَوَافًا آخَرَ بَعْدَ أَنْ رَجَعُوا مِنْ مِنًى، وَأَمَّا الَّذِينَ جَمَعُوا الْحَجَّ وَالْعُمْرَةَ فَإِنَّمَا طَافُوا طَوَافًا وَاحِدًا.
(Oisha (roziyallohu anho) aytdi:) Biz Rasululloh ﷺ bilan Vidoʼ hajida chiqdik va umra bilan ehrom bogʻladik. Soʻng Rasululloh ﷺ: «Kimning oʻzi bilan hadya boʻ lsa, umra bilan birga haj uchun (ham) ehrom bogʻlasin, soʻng ikkovidan (haj va umradan) birga (ehromdan) chiqguniga qadar (ehromdan) chiqmasin», dedilar. Men u zot bilan Makkaga — hayzli holda — keldim va Baytni ham, Safo bilan Marva orasini ham tavof qilmadim. Men buni Rasululloh ﷺga shikoyat qildim. U zot: «Boshingni yoz, (sochingni) tara, haj uchun ehrom bogʻla va umrani qoldir», dedilar. Men shunday qildim. Hajni ado etganimizda, Rasululloh ﷺ meni Abdurrahmon ibn Abu Bakr Siddiq bilan Tanʼimga yubordilar; men (u yerdan) umra qildim. U zot: «Bu — sening (qoldirgan) umrang oʻrniga», dedilar. (Oisha) aytdi: Umra bilan ehrom bogʻlaganlar Baytni, Safo bilan Marva orasini tavof qildi, soʻng (ehromdan) chiqdi; soʻng ular Minodan qaytgach, boshqa bir tavof (ifoza) qildi. Haj bilan umrani birga (qiron) qilganlar esa faqat bitta tavof qildi (xolos).(Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди:) Биз Расулуллоҳ ﷺ билан Видў ҳажида чиқдик ва умра билан эҳром боғладик. Сўнг Расулуллоҳ ﷺ: «Кимнинг ўзи билан ҳадя бў лса, умра билан бирга ҳаж учун (ҳам) эҳром боғласин, сўнг икковидан (ҳаж ва умрадан) бирга (эҳромдан) чиқгунига қадар (эҳромдан) чиқмасин», дедилар. Мен у зот билан Маккага — ҳайзли ҳолда — келдим ва Байтни ҳам, Сафо билан Марва орасини ҳам тавоф қилмадим. Мен буни Расулуллоҳ ﷺга шикоят қилдим. У зот: «Бошингни ёз, (сочингни) тара, ҳаж учун эҳром боғла ва умрани қолдир», дедилар. Мен шундай қилдим. Ҳажни адо этганимизда, Расулуллоҳ ﷺ мени Абдурраҳмон ибн Абу Бакр Сиддиқ билан Танъимга юбордилар; мен (у ердан) умра қилдим. У зот: «Бу — сенинг (қолдирган) умранг ўрнига», дедилар. (Оиша) айтди: Умра билан эҳром боғлаганлар Байтни, Сафо билан Марва орасини тавоф қилди, сўнг (эҳромдан) чиқди; сўнг улар Минодан қайтгач, бошқа бир тавоф (ифоза) қилди. Ҳаж билан умрани бирга (қирон) қилганлар эса фақат битта тавоф қилди (холос).
حَدَّثَنَا مُحَمَّدٌ، حَدَّثَنَا عَفَّانُ، عَنْ صَخْرِ بْنِ جُوَيْرِيَةَ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْقَاسِمِ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ، دَخَلَ عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ أَبِي بَكْرٍ عَلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَأَنَا مُسْنِدَتُهُ إِلَى صَدْرِي، وَمَعَ عَبْدِ الرَّحْمَنِ سِوَاكٌ رَطْبٌ يَسْتَنُّ بِهِ، فَأَبَدَّهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بَصَرَهُ، فَأَخَذْتُ السِّوَاكَ فَقَصَمْتُهُ وَنَفَضْتُهُ وَطَيَّبْتُهُ، ثُمَّ دَفَعْتُهُ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَاسْتَنَّ بِهِ، فَمَا رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم اسْتَنَّ اسْتِنَانًا قَطُّ أَحْسَنَ مِنْهُ، فَمَا عَدَا أَنْ فَرَغَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم رَفَعَ يَدَهُ أَوْ إِصْبَعَهُ ثُمَّ قَالَ " فِي الرَّفِيقِ الأَعْلَى ". ثَلاَثًا ثُمَّ قَضَى، وَكَانَتْ تَقُولُ مَاتَ بَيْنَ حَاقِنَتِي وَذَاقِنَتِي.
(Oisha (roziyallohu anho) aytdi:) Abdurrahmon ibn Abu Bakr Paygʻambar ﷺning oldiga kirdi — men u zotni koʻkragimga suyab (suyagan) edim; Abdurrahmonning yonida oʻzi ishlatayotgan hoʻ l (yangi) siwak (misvok) bor edi. Rasululloh ﷺ unga koʻzlarini tikdilar; men siwakni olib, (uchini) tishladim (sindirdim), uni qoqdim va tozaladim, soʻng uni Paygʻambar ﷺga berdim; u zot u bilan (tishlarini) tozaladilar. Men Rasululloh ﷺni undan koʻ ra goʻzalroq tishlovchilik bilan misvok qilayotganini aslo koʻrmagan edim. Rasululloh ﷺ (misvokdan) boʻ shab, qoʻ llarini — yoki barmoqlarini — koʻtarib: «(Meni) aʼlo rafiqqa (qoʻ sh)», dedilar — uch marta — soʻng vafot etdilar. U (Oisha): «U zot mening haqina (boʻ ynim osti) bilan zaqinim (iyagim) orasida vafot etdilar», derdi.(Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди:) Абдурраҳмон ибн Абу Бакр Пайғамбар ﷺнинг олдига кирди — мен у зотни кўкрагимга суяб (суяган) эдим; Абдурраҳмоннинг ёнида ўзи ишлатаётган ҳў л (янги) сивак (мисвок) бор эди. Расулуллоҳ ﷺ унга кўзларини тикдилар; мен сивакни олиб, (учини) тишладим (синдирдим), уни қоқдим ва тозаладим, сўнг уни Пайғамбар ﷺга бердим; у зот у билан (тишларини) тозаладилар. Мен Расулуллоҳ ﷺни ундан кў ра гўзалроқ тишловчилик билан мисвок қилаётганини асло кўрмаган эдим. Расулуллоҳ ﷺ (мисвокдан) бў шаб, қў лларини — ёки бармоқларини — кўтариб: «(Мени) аъло рафиққа (қў ш)», дедилар — уч марта — сўнг вафот этдилар. У (Оиша): «У зот менинг ҳақина (бў йним ости) билан зақиним (иягим) орасида вафот этдилар», дерди.
حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، قَالَ حَدَّثَنِي سُلَيْمَانُ بْنُ بِلاَلٍ، حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عُرْوَةَ، أَخْبَرَنِي أَبِي، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ يَسْأَلُ فِي مَرَضِهِ الَّذِي مَاتَ فِيهِ يَقُولَ " أَيْنَ أَنَا غَدًا أَيْنَ أَنَا غَدًا " يُرِيدُ يَوْمَ عَائِشَةَ، فَأَذِنَ لَهُ أَزْوَاجُهُ يَكُونُ حَيْثُ شَاءَ، فَكَانَ فِي بَيْتِ عَائِشَةَ حَتَّى مَاتَ عِنْدَهَا، قَالَتْ عَائِشَةُ فَمَاتَ فِي الْيَوْمِ الَّذِي كَانَ يَدُورُ عَلَىَّ فِيهِ فِي بَيْتِي، فَقَبَضَهُ اللَّهُ وَإِنَّ رَأْسَهُ لَبَيْنَ نَحْرِي وَسَحْرِي، وَخَالَطَ رِيقُهُ رِيقِي ـ ثُمَّ قَالَتْ ـ دَخَلَ عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ أَبِي بَكْرٍ وَمَعَهُ سِوَاكٌ يَسْتَنُّ بِهِ فَنَظَرَ إِلَيْهِ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقُلْتُ لَهُ أَعْطِنِي هَذَا السِّوَاكَ يَا عَبْدَ الرَّحْمَنِ. فَأَعْطَانِيهِ فَقَضِمْتُهُ، ثُمَّ مَضَغْتُهُ فَأَعْطَيْتُهُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَاسْتَنَّ بِهِ وَهْوَ مُسْتَنِدٌ إِلَى صَدْرِي.
(Oisha (roziyallohu anho) rivoyat qildi)ki, Rasululloh ﷺ oʻzlari vafot etgan kasalliklarida: «Men ertaga qaerdaman? Men ertaga qaerdaman?» deb soʻrar edilar — Oishaning kunini istar edilar (qachon kelishini kutardilar). Zavjalari u zotga — xohlagan joylarida boʻ lishga — izn berdilar; shu sababli u zot Oishaning uyida boʻ ldilar, to uning yonida vafot etgunlaricha. Oisha aytdi: U zot oʻ zining (navbati) men tomon aylanadigan kunda, mening uyimda vafot etdilar; Alloh uni qabz qildi — boshlari mening nahrim (boʻ ynim osti) bilan sahrim orasida (boʻ lgan holda) — va uning soʻ lagi mening soʻ lagimga aralashdi. Soʻng (Oisha) aytdi: Abdurrahmon ibn Abu Bakr — oʻ zi ishlatayotgan siwak (boʻ lgan holda) — kirdi; Rasululloh ﷺ unga (siwakka) qaradilar. Men unga: «Bu siwakni menga ber, ey Abdurrahmon», dedim. U menga berdi; men uni (tishlab) sindirdim, soʻng chaynadim, soʻng uni Rasululloh ﷺga berdim; u zot u bilan — mening koʻkragimga suyangan holda — (tishlarini) tozaladilar.(Оиша (розияллоҳу анҳо) ривоят қилди)ки, Расулуллоҳ ﷺ ўзлари вафот этган касалликларида: «Мен эртага қаэрдаман? Мен эртага қаэрдаман?» деб сўрар эдилар — Оишанинг кунини истар эдилар (қачон келишини кутардилар). Завжалари у зотга — хоҳлаган жойларида бў лишга — изн бердилар; шу сабабли у зот Оишанинг уйида бў лдилар, то унинг ёнида вафот этгунларича. Оиша айтди: У зот ў зининг (навбати) мен томон айланадиган кунда, менинг уйимда вафот этдилар; Аллоҳ уни қабз қилди — бошлари менинг наҳрим (бў йним ости) билан саҳрим орасида (бў лган ҳолда) — ва унинг сў лаги менинг сў лагимга аралашди. Сўнг (Оиша) айтди: Абдурраҳмон ибн Абу Бакр — ў зи ишлатаётган сивак (бў лган ҳолда) — кирди; Расулуллоҳ ﷺ унга (сивакка) қарадилар. Мен унга: «Бу сивакни менга бер, эй Абдурраҳмон», дедим. У менга берди; мен уни (тишлаб) синдирдим, сўнг чайнадим, сўнг уни Расулуллоҳ ﷺга бердим; у зот у билан — менинг кўкрагимга суянган ҳолда — (тишларини) тозаладилар.
حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ عُمَرَ، حَدَّثَنَا يَزِيدُ، عَنْ حَبِيبٍ، عَنْ عَطَاءٍ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ كُنَّا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَلَبَّيْنَا بِالْحَجِّ وَقَدِمْنَا مَكَّةَ لأَرْبَعٍ خَلَوْنَ مِنْ ذِي الْحِجَّةِ، فَأَمَرَنَا النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم أَنْ نَطُوفَ بِالْبَيْتِ وَبِالصَّفَا وَالْمَرْوَةِ، وَأَنْ نَجْعَلَهَا عُمْرَةً وَلْنَحِلَّ، إِلاَّ مَنْ كَانَ مَعَهُ هَدْىٌ قَالَ وَلَمْ يَكُنْ مَعَ أَحَدٍ مِنَّا هَدْىٌ غَيْرَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَطَلْحَةَ، وَجَاءَ عَلِيٌّ مِنَ الْيَمَنِ مَعَهُ الْهَدْىُ فَقَالَ أَهْلَلْتُ بِمَا أَهَلَّ بِهِ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالُوا نَنْطَلِقُ إِلَى مِنًى وَذَكَرُ أَحَدِنَا يَقْطُرُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " إِنِّي لَوِ اسْتَقْبَلْتُ مِنْ أَمْرِي مَا اسْتَدْبَرْتُ مَا أَهْدَيْتُ، وَلَوْلاَ أَنَّ مَعِي الْهَدْىَ لَحَلَلْتُ ". قَالَ وَلَقِيَهُ سُرَاقَةُ وَهْوَ يَرْمِي جَمْرَةَ الْعَقَبَةِ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَلَنَا هَذِهِ خَاصَّةً قَالَ " لاَ بَلْ لأَبَدٍ ". قَالَ وَكَانَتْ عَائِشَةُ قَدِمَتْ مَكَّةَ وَهْىَ حَائِضٌ، فَأَمَرَهَا النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم أَنْ تَنْسُكَ الْمَنَاسِكَ كُلَّهَا، غَيْرَ أَنَّهَا لاَ تَطُوفُ وَلاَ تُصَلِّي حَتَّى تَطْهُرَ، فَلَمَّا نَزَلُوا الْبَطْحَاءَ قَالَتْ عَائِشَةُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَتَنْطَلِقُونَ بِحَجَّةٍ وَعُمْرَةٍ وَأَنْطَلِقُ بِحَجَّةٍ. قَالَ ثُمَّ أَمَرَ عَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ أَنْ يَنْطَلِقَ مَعَهَا إِلَى التَّنْعِيمِ، فَاعْتَمَرَتْ عُمْرَةً فِي ذِي الْحَجَّةِ بَعْدَ أَيَّامِ الْحَجِّ.
(Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo) aytdi:) Biz Rasululloh ﷺ bilan (birga) edik; bas, biz haj (niyati) bilan talbiya aytdik va Zul-hijjaning toʻrtinchi kuni (oʻtganida) Makkaga yetib keldik. Paygʻambar ﷺ bizga: Baytni (Kaʼbani) va Safo bilan Marvani tavof qilishni, soʻng uni (hajni) umra qilib (oʻzgartirib), (ihromdan) chiqishni buyurdilar — faqat oʻzi bilan hadyi (qurbonlik tuyasi) boʻlgan kishidan boshqasi. (Jobir) aytdi: Bizdan hech kimning yonida hadyi yoʻq edi — Paygʻambar ﷺ va Talhadan boshqa. Ali esa Yamandan — oʻzi bilan hadyi (boʻlgan) holda — keldi-da: «Men Rasululloh ﷺ niyat qilgan (ihrom) bilan niyat qildim», dedi. (Sahobalardan baʼzilari:) «Biz Minoga — (ihromdan endigina chiqib,) birortamizning zakari (suv) tomib turgan holda — boramizmi?!» dedilar. Rasululloh ﷺ: «Albatta, men ishimning oldini, keyin bilgan narsamcha, (oldindan) bilganimda edi, men hadyi keltirmas edim; va agar yonimda hadyi boʻlmaganida, men ham (ihromdan) chiqar edim», dedilar. (Jobir) aytdi: Suroqa U zotni — U zot Aqaba jamrasini (toshini) otayotganlarida — uchratib: «Yo Rasululloh, bu (umra hajga qoʻshilishi) bizga xosmi (faqat shu yilgami)?» dedi. U zot: «Yoʻq, balki abadiy(dir)», dedilar. (Jobir) aytdi: Oisha Makkaga hayzli holda kelgan edi; bas, Paygʻambar ﷺ unga — toki u poklanguncha tavof qilmasligi va namoz oʻqimasligidan boshqa — barcha manosik (haj amallari)ni bajarishni buyurdilar. Ular Bathoga tushganlarida, Oisha: «Yo Rasululloh, sizlar haj va umra bilan (qaytib) ketasizlar-u, men (faqat) haj bilan ketamanmi?» dedi. (Jobir) aytdi: Soʻng U zot Abdurahmon ibn Abu Bakr Siddiqqa — u bilan (birga) Tanʼimga borishni buyurdilar; bas, u (Oisha) haj kunlaridan keyin, Zul-hijjada bir umra qildi.(Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо) айтди:) Биз Расулуллоҳ ﷺ билан (бирга) эдик; бас, биз ҳаж (нияти) билан талбия айтдик ва Зул-ҳижжанинг тўртинчи куни (ўтганида) Маккага етиб келдик. Пайғамбар ﷺ бизга: Байтни (Каъбани) ва Сафо билан Марвани тавоф қилишни, сўнг уни (ҳажни) умра қилиб (ўзгартириб), (иҳромдан) чиқишни буюрдилар — фақат ўзи билан ҳадйи (қурбонлик туяси) бўлган кишидан бошқаси. (Жобир) айтди: Биздан ҳеч кимнинг ёнида ҳадйи йўқ эди — Пайғамбар ﷺ ва Талҳадан бошқа. Али эса Ямандан — ўзи билан ҳадйи (бўлган) ҳолда — келди-да: «Мен Расулуллоҳ ﷺ ният қилган (иҳром) билан ният қилдим», деди. (Саҳобалардан баъзилари:) «Биз Минога — (иҳромдан эндигина чиқиб,) бирортамизнинг закари (сув) томиб турган ҳолда — борамизми?!» дедилар. Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта, мен ишимнинг олдини, кейин билган нарсамча, (олдиндан) билганимда эди, мен ҳадйи келтирмас эдим; ва агар ёнимда ҳадйи бўлмаганида, мен ҳам (иҳромдан) чиқар эдим», дедилар. (Жобир) айтди: Суроқа У зотни — У зот Ақаба жамрасини (тошини) отаётганларида — учратиб: «Ё Расулуллоҳ, бу (умра ҳажга қўшилиши) бизга хосми (фақат шу йилгами)?» деди. У зот: «Йўқ, балки абадий(дир)», дедилар. (Жобир) айтди: Оиша Маккага ҳайзли ҳолда келган эди; бас, Пайғамбар ﷺ унга — токи у поклангунча тавоф қилмаслиги ва намоз ўқимаслигидан бошқа — барча маносик (ҳаж амаллари)ни бажаришни буюрдилар. Улар Батҳога тушганларида, Оиша: «Ё Расулуллоҳ, сизлар ҳаж ва умра билан (қайтиб) кетасизлар-у, мен (фақат) ҳаж билан кетаманми?» деди. (Жобир) айтди: Сўнг У зот Абдураҳмон ибн Абу Бакр Сиддиққа — у билан (бирга) Танъимга боришни буюрдилар; бас, у (Оиша) ҳаж кунларидан кейин, Зул-ҳижжада бир умра қилди.