- وعن أبي الدرداء رضي الله عنه قال سمعت رسول الله صلى الله عليه وسلم يقول: "من سلك طريقًا يبتغي فيه علمًا سهل الله له طريقًا إلى الجنة، وإن الملائكة لتضع أجنحتها لطالب العلم رضا بما صنع، وإن العالم ليستغفر له من في السماوات والأرض حتى الحيتان في الماء، وفضل العالم على العابد كفضل القمر على سائر الكواكب، وإن العلماء ورثة الأنبياء وإن الأنبياء لم يورثوا دينارًا ولا درهما وإنما ورثوا العلم. فمن أخذه أخذ بحظ وافر" ((رواه أبو داود والترمذي)).
Qays ibn Kasirdan rivoyat qilinadi: Madinadan bir kishi Damashqda boʻlgan Abu Dardo (roziyallohu anhu)ning oldiga keldi. U: «Seni nima olib keldi, ey jiyanim?» dedi. U: «Senga yetib kelgan, senga Rasululloh ﷺdan rivoyat qiladigan bir hadis», dedi. U: «Biron hojat uchun kelmadingmi?» dedi. U: «Yoʻq», dedi. U: «Savdo uchun kelmadingmi?» dedi. U: «Yoʻq, men faqat shu hadisni izlab keldim», dedi. Shunda u (Abu Dardo): «Men Rasululloh ﷺning shunday deganlarini eshitganman: ‹Kim ilm izlab biron yoʻlga yursa, Alloh uni jannatga eltadigan yoʻlga soladi. Albatta, farishtalar ilm talabgoridan rozi boʻlib, unga qanotlarini quyadilar. Albatta, olim uchun osmonlardagi va yerdagi (jonzotlar), hatto suvdagi baliqlar ham magʻfirat soʻraydilar. Olimning obiddan afzalligi oyning boshqa yulduzlardan afzalligi kabidir. Albatta, olimlar paygʻambarlarning vorislaridir. Paygʻambarlar dinor ham, dirham ham meros qoldirmaganlar, faqat ilmni meros qoldirganlar. Kim uni olsa, toʻla nasiba olgan boʻladi›», dedi. Abu Iso aytdi: Biz bu hadisni faqat Osim ibn Rajo ibn Hayvaning hadisidan bilamiz, u mening nazdimda muttasil emasdir. Bu hadisning eng sahih (rivoyati) shudir.Қайс ибн Касирдан ривоят қилинади: Мадинадан бир киши Дамашқда бўлган Абу Дардо (розияллоҳу анҳу)нинг олдига келди. У: «Сени нима олиб келди, эй жияним?» деди. У: «Сенга етиб келган, сенга Расулуллоҳ ﷺдан ривоят қиладиган бир ҳадис», деди. У: «Бирон ҳожат учун келмадингми?» деди. У: «Йўқ», деди. У: «Савдо учун келмадингми?» деди. У: «Йўқ, мен фақат шу ҳадисни излаб келдим», деди. Шунда у (Абу Дардо): «Мен Расулуллоҳ ﷺнинг шундай деганларини эшитганман: ‹Ким илм излаб бирон йўлга юрса, Аллоҳ уни жаннатга элтадиган йўлга солади. Албатта, фаришталар илм талабгоридан рози бўлиб, унга қанотларини қуядилар. Албатта, олим учун осмонлардаги ва ердаги (жонзотлар), ҳатто сувдаги балиқлар ҳам мағфират сўрайдилар. Олимнинг обиддан афзаллиги ойнинг бошқа юлдузлардан афзаллиги кабидир. Албатта, олимлар пайғамбарларнинг ворисларидир. Пайғамбарлар динор ҳам, дирҳам ҳам мерос қолдирмаганлар, фақат илмни мерос қолдирганлар. Ким уни олса, тўла насиба олган бўлади›», деди. Абу Исо айтди: Биз бу ҳадисни фақат Осим ибн Ражо ибн Ҳайванинг ҳадисидан биламиз, у менинг наздимда муттасил эмасдир. Бу ҳадиснинг энг саҳиҳ (ривояти) шудир.
- وعن أبي الدرداء، رضي الله عنه قال: قال رسول الله صلى الله عليه وسلم: "ألا أنبئكم بخير أعمالكم، وأزكاها عند مليككم، وأرفعها في درجاتكم، وخير لكم من إنفاق الذهب والفضة وخير لكم من أن تلقوا عدوكم فتضربوا أعناقهم، ويضربوا أعناقكم؟" قالوا: بلى، قال: "ذكر الله تعالى". رواه الترمذي وقال الحاكم أبو عبد الله إسناده صحيح.
Abu Dardo (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Sizlarni amallaringizning eng yaxshisidan, Egangiz (Robbingiz) huzurida eng pokidan, darajalaringizda eng yuksagidan, oltin va kumush infoq qilishingizdan koʻra sizlar uchun yaxshiroq boʻlgan, dushmaningiz bilan toʻqnashib ularning boʻyinlarini chopishingizdan va ular sizlarning boʻyinlaringizni chopishidan koʻra sizlar uchun yaxshiroq boʻlgan narsadan xabardor qilaymi?», dedilar. Ular: «Albatta (qiling)», dedilar. U zot: «Alloh taoloning zikri», dedilar. Shunda Muoz ibn Jabal (roziyallohu anhu): «Allohning azobidan Allohning zikridan koʻra koʻproq qutqaruvchi narsa yoʻq», dedi. Abu Iso aytdi: Baʼzilar bu hadisni shu isnod bilan Abdulloh ibn Saiddan shunga oʻxshash rivoyat qilishgan, baʼzilar esa undan mursal qilib rivoyat qilishgan.Абу Дардо (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Сизларни амалларингизнинг энг яхшисидан, Эгангиз (Роббингиз) ҳузурида энг покидан, даражаларингизда энг юксагидан, олтин ва кумуш инфоқ қилишингиздан кўра сизлар учун яхшироқ бўлган, душманингиз билан тўқнашиб уларнинг бўйинларини чопишингиздан ва улар сизларнинг бўйинларингизни чопишидан кўра сизлар учун яхшироқ бўлган нарсадан хабардор қилайми?», дедилар. Улар: «Албатта (қилинг)», дедилар. У зот: «Аллоҳ таолонинг зикри», дедилар. Шунда Муоз ибн Жабал (розияллоҳу анҳу): «Аллоҳнинг азобидан Аллоҳнинг зикридан кўра кўпроқ қутқарувчи нарса йўқ», деди. Абу Исо айтди: Баъзилар бу ҳадисни шу иснод билан Абдуллоҳ ибн Саиддан шунга ўхшаш ривоят қилишган, баъзилар эса ундан мурсал қилиб ривоят қилишган.
- وعن أبي الدرداء، رضي الله عنه، قال: رسول الله صلى الله عليه وسلم: "كان من دعاء داود عليه السلام: "اللهم إني أسألك حبك، وحب من يحبك، والعمل الذي يبلغني حبك، اللهم اجعل حبك أحب إلى من نفسي، وأهلي، ومن الماء البارد". رواه الترمذي وقال حديث حسن.
Abu Dardo (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Dovudning duosidan biri (shu) edi: u: ‹Allohim, men Sendan Oʻzingning muhabbatingni, Seni sevadigan kishilarning muhabbatini va meni Sening muhabbatingga yetkazadigan amalni soʻrayman. Allohim, Oʻzingning muhabbatingni menga oʻzimdan, ahlimdan va sovuq suvdan koʻra suyukliroq qilgin› der edi», dedilar. (Rovi) aytdi: Rasululloh ﷺ Dovudni eslaganlarida, u haqida soʻzlab: «U insonlarning eng obidi edi», deydilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan gʻaribdir.Абу Дардо (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Довуднинг дуосидан бири (шу) эди: у: ‹Аллоҳим, мен Сендан Ўзингнинг муҳаббатингни, Сени севадиган кишиларнинг муҳаббатини ва мени Сенинг муҳаббатингга етказадиган амални сўрайман. Аллоҳим, Ўзингнинг муҳаббатингни менга ўзимдан, аҳлимдан ва совуқ сувдан кўра суюклироқ қилгин› дер эди», дедилар. (Рови) айтди: Расулуллоҳ ﷺ Довудни эслаганларида, у ҳақида сўзлаб: «У инсонларнинг энг обиди эди», дейдилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан ғарибдир.
- وعن أبي الدرداء رضي الله عنه أنه سمع رسول الله صلى الله عليه وسلم يقول: "ما من عبد مسلم يدعو لأخيه بظهر الغيب إلا قال الملك ولك بمثل" ((رواه مسلم)).
Abu Dardo (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Qaysi bir musulmon banda oʻz birodari uchun u yoʻgʻida (gʻoyibona) duo qilsa, albatta farishta: ‹Senga ham xuddi shunday boʻlsin›, deydi», — dedilar.Абу Дардо (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Қайси бир мусулмон банда ўз биродари учун у йўғида (ғойибона) дуо қилса, албатта фаришта: ‹Сенга ҳам худди шундай бўлсин›, дейди», — дедилар.
- وعنه أن رسول الله صلى الله عليه وسلم كان يقول: "دعوة المرء المسلم لأخيه بظهر الغيب مستجابة، عند رأسه ملك موكل كلما دعا لأخيه بخير قال الملك الموكل به: آمين، ولك بمثل" ((رواه مسلم)).
Safvon ibn Abdulloh ibn Safvondan rivoyat qilinadi: Shomga keldim va Abud-Dardoning manziliga uni izlab keldim, ammo uni topmadim, Ummud-Dardoni topdim. U: «Shu yili haj qilmoqchimisan?» dedi. Men: «Ha», dedim. U: «Unda biz uchun Allohga yaxshilik soʻrab duo qilgin, chunki Nabiy ﷺ shunday der edilar: ‹Kishining oʻz birodari uchun u yoʻgʻida (gʻoyibona) qilgan duosi mustajobdir; uning bosh tomonida vakil qilingan farishta turadi, har gal u oʻz birodari uchun yaxshilik soʻrab duo qilganida, unga vakil qilingan farishta: «Omin, senga ham xuddi shunday boʻlsin», deydi›», dedi. Soʻng bozorga chiqdim va Abud-Dardoni uchratdim, u ham menga xuddi shunga oʻxshashni Nabiy ﷺ dan rivoyat qilib aytdi.Сафвон ибн Абдуллоҳ ибн Сафвондан ривоят қилинади: Шомга келдим ва Абуд-Дардонинг манзилига уни излаб келдим, аммо уни топмадим, Уммуд-Дардони топдим. У: «Шу йили ҳаж қилмоқчимисан?» деди. Мен: «Ҳа», дедим. У: «Унда биз учун Аллоҳга яхшилик сўраб дуо қилгин, чунки Набий ﷺ шундай дер эдилар: ‹Кишининг ўз биродари учун у йўғида (ғойибона) қилган дуоси мустажобдир; унинг бош томонида вакил қилинган фаришта туради, ҳар гал у ўз биродари учун яхшилик сўраб дуо қилганида, унга вакил қилинган фаришта: «Омин, сенга ҳам худди шундай бўлсин», дейди›», деди. Сўнг бозорга чиқдим ва Абуд-Дардони учратдим, у ҳам менга худди шунга ўхшашни Набий ﷺ дан ривоят қилиб айтди.
- - وعن أبي الدرداء رضي الله عنه، عن النبي صلى الله عليه وسلم قال: "من رد عن عِرض أخيه، رد الله عن وجهه النار يوم القيامة".((رواه الترمذي وقال حديث حسن.))
Abu Dardo (roziyallohu anhu)dan, u Nabiy ﷺdan rivoyat qiladi: U zot: «Kim birodarining obroʻyini (gʻiybatdan) himoya qilsa, Alloh qiyomat kuni uning yuzidan doʻzaxni qaytaradi», dedilar. Bu bobda Asmo bint Yaziddan ham (rivoyat) bor. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasandir.Абу Дардо (розияллоҳу анҳу)дан, у Набий ﷺдан ривоят қилади: У зот: «Ким биродарининг обрўйини (ғийбатдан) ҳимоя қилса, Аллоҳ қиёмат куни унинг юзидан дўзахни қайтаради», дедилар. Бу бобда Асмо бинт Язиддан ҳам (ривоят) бор. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасандир.
- وعن أبي الدرداء رضي الله عنه قال: قال رسول الله صلى الله عليه وسلم : "لا يكون اللعانون شفعاء، ولا شهداء يوم القيامة" ((رواه مسلم)).
Abud-Dardo (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Abdulmalik ibn Marvon Ummud-Dardoga oʻz tomonidan baʼzi uy anjomlarini yuborgan edi. Bir kechasi Abdulmalik tunda turib, xizmatkorini chaqirdi. (Xizmatkor) unga (kelishni) sekinlik qilgandek boʻldi, shunda (Abdulmalik) unga laʼnat oʻqidi. Tong otgach, Ummud-Dardo unga: «Kechasi xizmatkoringni chaqirganingda, unga laʼnat oʻqiganingni eshitdim», dedi. Soʻng (Ummud-Dardo): «Men Abud-Dardoning: ‹Rasululloh ﷺ: ‹Laʼnat oʻquvchilar Qiyomat kuni shafoatchi ham, guvoh ham boʻlmaydilar›, — dedilar›, deganini eshitganman», dedi.Абуд-Дардо (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Абдулмалик ибн Марвон Уммуд-Дардога ўз томонидан баъзи уй анжомларини юборган эди. Бир кечаси Абдулмалик тунда туриб, хизматкорини чақирди. (Хизматкор) унга (келишни) секинлик қилгандек бўлди, шунда (Абдулмалик) унга лаънат ўқиди. Тонг отгач, Уммуд-Дардо унга: «Кечаси хизматкорингни чақирганингда, унга лаънат ўқиганингни эшитдим», деди. Сўнг (Уммуд-Дардо): «Мен Абуд-Дардонинг: ‹Расулуллоҳ ﷺ: ‹Лаънат ўқувчилар Қиёмат куни шафоатчи ҳам, гувоҳ ҳам бўлмайдилар›, — дедилар›, деганини эшитганман», деди.
- وعن أبي الدرداء رضي الله عنه قال: قال رسول الله صلى الله عليه وسلم : "إن العبد إذا لعن شيئًا، صعدت اللعنة إلى السماء، فتغلق أبواب السماء دونها، ثم تهبط إلى الأرض، فتغلق أبوابها دونها، ثم تأخذ يمينًا وشمالا، فإذا لم تجد مساغًا رجعت إلى الذي لُعن، فإن كان أهلا لذلك، وإلا رجعت إلى قائلها". رواه أبو داود.
Abu Dardo (roziyallohu anhu) aytdilar: Men Rasululloh ﷺ ning shunday deganlarini eshitdim: «Albatta banda biror narsani laʼnatlasa, laʼnat osmonga koʻtariladi, soʻng osmonning eshiklari uning yuziga yopiladi. Soʻng yerga tushadi va yerning eshiklari ham uning yuziga yopiladi. Soʻng oʻngga va chapga yuradi. Agar oʻtadigan joy topmasa, laʼnatlangan kishiga qaytadi. Agar u (laʼnatga) loyiq boʻlsa (kiradi), boʻlmasa, aytuvchisiga qaytadi».Абу Дардо (розияллоҳу анҳу) айтдилар: Мен Расулуллоҳ ﷺ нинг шундай деганларини эшитдим: «Албатта банда бирор нарсани лаънатласа, лаънат осмонга кўтарилади, сўнг осмоннинг эшиклари унинг юзига ёпилади. Сўнг ерга тушади ва ернинг эшиклари ҳам унинг юзига ёпилади. Сўнг ўнгга ва чапга юради. Агар ўтадиган жой топмаса, лаънатланган кишига қайтади. Агар у (лаънатга) лойиқ бўлса (киради), бўлмаса, айтувчисига қайтади».
- وعن أبي الدرداء رضي الله عنه أن رسول الله صلى الله عليه وسلم قال: "من حفظ عشر آيات من أول سورة الكهف، عصم من الدجال" وفي رواية: "من آخر سورة الكهف" ((رواهما مسلم)).
Abu Dardo (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ shunday dedilar: «Kim Kahf surasining boshidan oʻnta oyatni yodlab olsa, Dajjoldan saqlanadi».Абу Дардо (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ шундай дедилар: «Ким Каҳф сурасининг бошидан ўнта оятни ёдлаб олса, Дажжолдан сақланади».
- وعن أبي الدرداء رضي الله عنه قال: سمعت رسول الله صلى الله عليه وسلم يقول: "ما من ثلاثة في قرية ولا بدو لا تقام فيهم الصلاة إلا قد استحوذ عليهم الشيطان. فعليكم بالجماعة، فإنما يأكل الذئب من الغنم القاصية" ((رواه أبو داود بإسناد حسن)).
Abu Dardo (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺni: «Bir qishloq yoki sahroda uch kishi boʻlib, ular orasida namoz jamoat bilan oʻqilmasa, shayton ularni albatta oʻz iskanjasiga oladi. Bas, jamoatga yopishinglar. Chunki boʻri faqat toʻdadan ajralib qolgan qoʻyni yeydi», deganlarini eshitdim, dedilar.Абу Дардо (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺни: «Бир қишлоқ ёки саҳрода уч киши бўлиб, улар орасида намоз жамоат билан ўқилмаса, шайтон уларни албатта ўз исканжасига олади. Бас, жамоатга ёпишинглар. Чунки бўри фақат тўдадан ажралиб қолган қўйни ейди», деганларини эшитдим, дедилар.
- وعن أبي الدرداء رضي الله عنه قال: أوصاني حبيبي، صلى الله عليه وسلم بثلاث لن أدعهن ما عشت: بصيام ثلاثة أيام من كل شهر، وصلاة الضحى، وبأن لا أنام حتى أوتر. ((رواه مسلم)).
Abud-Dardo (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Doʻstim ﷺ menga, tirik ekanman, hech qachon tark etmaydigan uch narsani vasiyat qildilar: har oyda uch kun roʻza tutishni, zuho (chosht) namozini va vitr (namozini) oʻqimagunimcha uxlamaslikni.Абуд-Дардо (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Дўстим ﷺ менга, тирик эканман, ҳеч қачон тарк этмайдиган уч нарсани васият қилдилар: ҳар ойда уч кун рўза тутишни, зуҳо (чошт) намозини ва витр (намозини) ўқимагунимча ухламасликни.
- و عن أبي الدرداء عويمر رضي الله عنه قال: سمعت رسول الله صلى الله عليه وسلم يقول: "ابغوني في الضعفاء ، فإنما تنصرون، وترزقون بضعفائكم" ((رواه أبو داود بإسناد جيد)).
Abu Dardo (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺning: «Meni zaiflaringiz orasidan izlanglar, zero siz faqat zaiflaringiz tufayli nusratga erishasiz va rizqlanasiz», deganlarini eshitdim.Абу Дардо (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺнинг: «Мени заифларингиз орасидан изланглар, зеро сиз фақат заифларингиз туфайли нусратга эришасиз ва ризқланасиз», деганларини эшитдим.
- وعن أبي الدرداء رضي الله عنه أن رجلاً أتاه فقال: إن لي امرأة وإن أمي تأمرني بطلاقها؟ فقال: سمعت رسول الله صلى الله عليه وسلم يقول "الوالد أوسط أبواب الجنة، فإن شئت، فأضع ذلك الباب، أو أحفظه" ((رواه الترمذي وقال: حديث حسن صحيح)).
Abu Dardo (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, bir kishi uning oldiga kelib: «Mening bir xotinim bor, onam esa uni taloq qilishimni buyurmoqda», dedi. Abu Dardo: «Men Rasululloh ﷺning: ‹Ota — jannat eshiklarining oʻrtancha (eng yaxshi)sidir. Endi xohlasang, oʻsha eshikni yoʻqot, xohlasang, uni saqla› deganlarini eshitganman», dedi. Bu hadis sahihdir. Abu Abdurrahmon as-Sulamiyning ismi Abdulloh ibn Habibdir.Абу Дардо (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, бир киши унинг олдига келиб: «Менинг бир хотиним бор, онам эса уни талоқ қилишимни буюрмоқда», деди. Абу Дардо: «Мен Расулуллоҳ ﷺнинг: ‹Ота — жаннат эшикларининг ўртанча (энг яхши)сидир. Энди хоҳласанг, ўша эшикни йўқот, хоҳласанг, уни сақла› деганларини эшитганман», деди. Бу ҳадис саҳиҳдир. Абу Абдурраҳмон ас-Суламийнинг исми Абдуллоҳ ибн Ҳабибдир.
- وعن أبى الدرداء رضي الله عنه: أن النبى صلى الله عليه وسلم قال: “ما من شئ أثقل في ميزان المؤمن يوم القيامة من حسن الخلق، وإن الله يبغض الفاحش البذي” ((رواه الترمذي وقال: حديث حسن صحيح.
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Men — bu dunyoda va oxiratda — moʻminlarga ularning oʻzlaridan koʻra yaqinroqman; va xohlasangiz, Allohning (mana bu) soʻzini oʻqing: ‹Paygʻambar moʻminlarga ularning oʻzlaridan koʻra yaqinroqdir› (Ahzob, 6). Bas, agar haqiqiy moʻmin vafot etsa va biror mol qoldirsa, u — uning (otasi tomonidagi) vorislariga(dir); va agar u — toʻlanishi kerak boʻlgan qarz yoki muhtoj farzandlar qoldirsa, ular mening oldimga kelsin — chunki men marhumning posboniman», — dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Мен — бу дунёда ва охиратда — мўминларга уларнинг ўзларидан кўра яқинроқман; ва хоҳласангиз, Аллоҳнинг (мана бу) сўзини ўқинг: ‹Пайғамбар мўминларга уларнинг ўзларидан кўра яқинроқдир› (Аҳзоб, 6). Бас, агар ҳақиқий мўмин вафот эца ва бирор мол қолдирса, у — унинг (отаси томонидаги) ворисларига(дир); ва агар у — тўланиши керак бўлган қарз ёки муҳтож фарзандлар қолдирса, улар менинг олдимга келсин — чунки мен марҳумнинг посбониман», — дедилар.