حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عَمَّارٍ، وَمُحَمَّدُ بْنُ الصَّبَّاحِ، قَالاَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الأَعْرَجِ، قَالَ سَمِعْتُ أَبَا هُرَيْرَةَ، يَبْلُغُ بِهِ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " إِذَا اسْتَأْذَنَ أَحَدَكُمْ جَارُهُ أَنْ يَغْرِزَ خَشَبَةً فِي جِدَارِهِ فَلاَ يَمْنَعْهُ " . فَلَمَّا حَدَّثَهُمْ أَبُو هُرَيْرَةَ طَأْطَئُوا رُءُوسَهُمْ فَلَمَّا رَآهُمْ قَالَ مَالِي أَرَاكُمْ عَنْهَا مُعْرِضِينَ وَاللَّهِ لأَرْمِيَنَّ بِهَا بَيْنَ أَكْتَافِكُمْ .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U buni Nabiy ﷺga yetkazib dedi: «Biringizning qoʻshnisi devoriga bir yogʻoch qadash uchun undan izn soʻrasa, uni man qilmasin». Abu Hurayra ularga buni gapirib bergach, ular boshlarini quyi solishdi. Ularni koʻrgach u: «Nega sizlarni bundan yuz oʻgirayotgan holda koʻryapman? Allohga qasamki, uni albatta yelkalaringiz orasiga otaman», dedi.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У буни Набий ﷺга етказиб деди: «Бирингизнинг қўшниси деворига бир ёғоч қадаш учун ундан изн сўраса, уни ман қилмасин». Абу Ҳурайра уларга буни гапириб бергач, улар бошларини қуйи солишди. Уларни кўргач у: «Нега сизларни бундан юз ўгираётган ҳолда кўряпман? Аллоҳга қасамки, уни албатта елкаларингиз орасига отаман», деди.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، حَدَّثَنَا مُثَنَّى بْنُ سَعِيدٍ الضُّبَعِيُّ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ بَشِيرِ بْنِ كَعْبٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " اجْعَلُوا الطَّرِيقَ سَبْعَةَ أَذْرُعٍ " .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Yoʻlni yetti tirsak qilinglar», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Йўлни етти тирсак қилинглар», дедилар.
حَدَّثَنَا جَمِيلُ بْنُ الْحَسَنِ الْعَتَكِيُّ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الأَعْلَى، حَدَّثَنَا سَعِيدٌ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ خِلاَسٍ، عَنْ أَبِي رَافِعٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَجُلَيْنِ، تَدَارَءَا فِي بَيْعٍ لَيْسَ لِوَاحِدٍ مِنْهُمَا بَيِّنَةٌ فَأَمَرَهُمَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنْ يَسْتَهِمَا عَلَى الْيَمِينِ أَحَبَّا ذَلِكَ أَمْ كَرِهَا .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, ikki kishi bir savdo ustida nizolashdilar. Ularning hech biri huzurida hujjat yoʻq edi. Shunda Rasululloh ﷺ ularga, xohlasalar ham, xohlamasalar ham, qaysi biri qasam ichishi haqida qurʼa tashlashni buyurdilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, икки киши бир савдо устида низолашдилар. Уларнинг ҳеч бири ҳузурида ҳужжат йўқ эди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ уларга, хоҳласалар ҳам, хоҳламасалар ҳам, қайси бири қасам ичиши ҳақида қуръа ташлашни буюрдилар.
حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عَمَّارٍ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ، عَنْ زِيَادِ بْنِ سَعْدٍ، عَنْ هِلاَلِ بْنِ أَبِي مَيْمُونَةَ، عَنْ أَبِي مَيْمُونَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم خَيَّرَ غُلاَمًا بَيْنَ أَبِيهِ وَأُمِّهِ وَقَالَ " يَا غُلاَمُ هَذِهِ أُمُّكَ وَهَذَا أَبُوكَ " .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Paygʻambar ﷺ bir bolani otasi bilan onasining oʻrtasida ixtiyor qildirdilar (qaysi biri bilan qolishni tanlashga qoʻydilar) va: «Ey bola, mana bu onang, mana bu esa otang», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Пайғамбар ﷺ бир болани отаси билан онасининг ўртасида ихтиёр қилдирдилар (қайси бири билан қолишни танлашга қўйдилар) ва: «Эй бола, мана бу онанг, мана бу эса отанг», дедилар.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ، ح وَحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رُمْحٍ، أَنْبَأَنَا اللَّيْثُ بْنُ سَعْدٍ، جَمِيعًا عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ، عَنْ أَبِي بَكْرِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرِو بْنِ حَزْمٍ، عَنْ عُمَرَ بْنِ عَبْدِ الْعَزِيزِ، عَنْ أَبِي بَكْرِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْحَارِثِ بْنِ هِشَامٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَنْ وَجَدَ مَتَاعَهُ بِعَيْنِهِ عِنْدَ رَجُلٍ قَدْ أَفْلَسَ فَهُوَ أَحَقُّ بِهِ مِنْ غَيْرِهِ " .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi. U: Rasululloh ﷺ: «Kimki oʻz molini sinib qolgan (iflos boʻlgan) bir kishining huzurida aynan oʻzicha topsa, u boshqalardan koʻra unga haqliroqdir», dedilar, dedi.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади. У: Расулуллоҳ ﷺ: «Кимки ўз молини синиб қолган (ифлос бўлган) бир кишининг ҳузурида айнан ўзича топса, у бошқалардан кўра унга ҳақлироқдир», дедилар, деди.
حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عَمَّارٍ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ عَيَّاشٍ، عَنْ مُوسَى بْنِ عُقْبَةَ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ أَبِي بَكْرِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْحَارِثِ بْنِ هِشَامٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " أَيُّمَا رَجُلٍ بَاعَ سِلْعَةً فَأَدْرَكَ سِلْعَتَهُ بِعَيْنِهَا عِنْدَ رَجُلٍ وَقَدْ أَفْلَسَ وَلَمْ يَكُنْ قَبَضَ مِنْ ثَمَنِهَا شَيْئًا فَهِيَ لَهُ . وَإِنْ كَانَ قَبَضَ مِنْ ثَمَنِهَا شَيْئًا فَهُوَ أُسْوَةُ الْغُرَمَاءِ " .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Paygʻambar ﷺ: «Qaysi bir kishi bir molni sotsa-yu, soʻng sinib qolgan (iflos boʻlgan) bir kishining huzurida oʻz molini aynan oʻzicha topsa va uning bahosidan hech narsa olmagan boʻlsa, u mol oʻshaniki. Agar bahosidan biror narsa olgan boʻlsa, u boshqa qarz egalari qatoridadir», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Пайғамбар ﷺ: «Қайси бир киши бир молни сотса-ю, сўнг синиб қолган (ифлос бўлган) бир кишининг ҳузурида ўз молини айнан ўзича топса ва унинг баҳосидан ҳеч нарса олмаган бўлса, у мол ўшаники. Агар баҳосидан бирор нарса олган бўлса, у бошқа қарз эгалари қаторидадир», дедилар.
حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ الْمُنْذِرِ الْحِزَامِيُّ، وَعَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ إِبْرَاهِيمَ الدِّمَشْقِيُّ، قَالاَ حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي فُدَيْكٍ، عَنِ ابْنِ أَبِي ذِئْبٍ، عَنْ أَبِي الْمُعْتَمِرِ بْنِ عَمْرِو بْنِ رَافِعٍ، عَنِ ابْنِ خَلْدَةَ الزُّرَقِيِّ، وَكَانَ، قَاضِيًا بِالْمَدِينَةِ قَالَ جِئْنَا أَبَا هُرَيْرَةَ فِي صَاحِبٍ لَنَا قَدْ أَفْلَسَ فَقَالَ هَذَا الَّذِي قَضَى فِيهِ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " أَيُّمَا رَجُلٍ مَاتَ أَوْ أَفْلَسَ فَصَاحِبُ الْمَتَاعِ أَحَقُّ بِمَتَاعِهِ إِذَا وَجَدَهُ بِعَيْنِهِ " .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, biz sinib qolgan (iflos boʻlgan) bir sherigimiz haqida uning oldiga keldik. U: «Bu haqda Paygʻambar ﷺ shunday hukm qilganlar: ‹Qaysi bir kishi vafot etsa yoki sinib qolsa (iflos boʻlsa), mol egasi molini aynan oʻzicha topsa, u molga haqliroqdir›», dedi.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, биз синиб қолган (ифлос бўлган) бир шеригимиз ҳақида унинг олдига келдик. У: «Бу ҳақда Пайғамбар ﷺ шундай ҳукм қилганлар: ‹Қайси бир киши вафот этса ёки синиб қолса (ифлос бўлса), мол эгаси молини айнан ўзича топса, у молга ҳақлироқдир›», деди.
حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ عُثْمَانَ بْنِ سَعِيدِ بْنِ كَثِيرِ بْنِ دِينَارٍ الْحِمْصِيُّ، حَدَّثَنَا الْيَمَانُ بْنُ عَدِيٍّ، حَدَّثَنِي الزَّبِيدِيُّ، مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " أَيُّمَا امْرِئٍ مَاتَ وَعِنْدَهُ مَالُ امْرِئٍ بِعَيْنِهِ اقْتَضَى مِنْهُ شَيْئًا أَوْ لَمْ يَقْتَضِ فَهُوَ أُسْوَةُ الْغُرَمَاءِ " .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi. U: Rasululloh ﷺ: «Qaysi bir kishi vafot etsa-yu, uning huzurida boshqa kishining moli aynan oʻzicha boʻlsa, u (mol egasi) undan biror narsa olgan boʻlsin yoki olmagan boʻlsin, u boshqa qarz egalari qatoridadir», dedilar, dedi.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади. У: Расулуллоҳ ﷺ: «Қайси бир киши вафот этса-ю, унинг ҳузурида бошқа кишининг моли айнан ўзича бўлса, у (мол эгаси) ундан бирор нарса олган бўлсин ёки олмаган бўлсин, у бошқа қарз эгалари қаторидадир», дедилар, деди.
حَدَّثَنَا حَرْمَلَةُ بْنُ يَحْيَى، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ وَهْبٍ، أَخْبَرَنِي نَافِعُ بْنُ يَزِيدَ، عَنِ ابْنِ الْهَادِ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرِو بْنِ عَطَاءٍ، عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّهُ سَمِعَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " لاَ تَجُوزُ شَهَادَةُ بَدَوِيٍّ عَلَى صَاحِبِ قَرْيَةٍ " .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U Rasululloh ﷺdan eshitdim, u zot: «Baxavuiy (choʻl aholisi)ning shahar aholisidan boʻlgan kishiga qarshi guvohligi joiz emas», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У Расулуллоҳ ﷺдан эшитдим, у зот: «Бахавуий (чўл аҳолиси)нинг шаҳар аҳолисидан бўлган кишига қарши гувоҳлиги жоиз эмас», дедилар.
حَدَّثَنَا أَبُو مُصْعَبٍ الْمَدِينِيُّ، أَحْمَدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الزُّهْرِيُّ وَيَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ الدَّوْرَقِيُّ قَالاَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ مُحَمَّدٍ الدَّرَاوَرْدِيُّ، عَنْ رَبِيعَةَ بْنِ أَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ سُهَيْلِ بْنِ أَبِي صَالِحٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَضَى بِالْيَمِينِ مَعَ الشَّاهِدِ .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ bitta guvoh bilan birga qasam asosida hukm chiqardilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ битта гувоҳ билан бирга қасам асосида ҳукм чиқардилар.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ زَكَرِيَّا بْنِ أَبِي زَائِدَةَ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرٍو، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " لاَ عُمْرَى فَمَنْ أُعْمِرَ شَيْئًا فَهُوَ لَهُ " .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Umro (umrbod inʼom) yoʻqdir. Kimga biror narsa umrbod inʼom qilib berilsa, u oʻsha kishinikidir», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Умро (умрбод инъом) йўқдир. Кимга бирор нарса умрбод инъом қилиб берилса, у ўша кишиникидир», дедилар.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ، عَنْ عَوْفٍ، عَنْ خِلاَسٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " إِنَّ مَثَلَ الَّذِي يَعُودُ فِي عَطِيَّتِهِ كَمَثَلِ الْكَلْبِ أَكَلَ حَتَّى إِذَا شَبِعَ قَاءَ ثُمَّ عَادَ فِي قَيْئِهِ فَأَكَلَهُ " .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Bergan hadyasini qaytarib oladigan kishining misoli — toʻyguncha yeb, soʻng qusgan, keyin oʻz qusugʻiga qaytib, uni yeydigan itga oʻxshaydi», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Берган ҳадясини қайтариб оладиган кишининг мисоли — тўйгунча еб, сўнг қусган, кейин ўз қусуғига қайтиб, уни ейдиган итга ўхшайди», дедилар.
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ، وَمُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ، قَالاَ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ بْنِ مُجَمِّعِ بْنِ جَارِيَةَ الأَنْصَارِيُّ، عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " الرَّجُلُ أَحَقُّ بِهِبَتِهِ مَا لَمْ يُثَبْ مِنْهَا " .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kishi oʻz hadyasiga, undan biror evaz olmagan ekan, koʻproq haqlidir», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Киши ўз ҳадясига, ундан бирор эваз олмаган экан, кўпроқ ҳақлидир», дедилар.
حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عَمَّارٍ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ، عَنْ أَبِي الزِّنَادِ، عَنِ الأَعْرَجِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " الظُّلْمُ مَطْلُ الْغَنِيِّ وَإِذَا أُتْبِعَ أَحَدُكُمْ عَلَى مَلِيءٍ فَلْيَتْبَعْ " .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Boyning qarzni toʻlashni choʻzishi zulmdir. Biroringiz boy kishiga havola qilinsa, oʻsha havolani qabul qilsin», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Бойнинг қарзни тўлашни чўзиши зулмдир. Бирорингиз бой кишига ҳавола қилинса, ўша ҳаволани қабул қилсин», дедилар.
حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ حُمَيْدِ بْنِ كَاسِبٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ مُحَمَّدٍ، عَنْ ثَوْرِ بْنِ زَيْدٍ الدِّيلِيِّ، عَنْ أَبِي الْغَيْثِ، - مَوْلَى ابْنِ مُطِيعٍ - عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " مَنْ أَخَذَ أَمْوَالَ النَّاسِ يُرِيدُ إِتْلاَفَهَا أَتْلَفَهُ اللَّهُ " .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Kim odamlarning mollarini uni nobud qilish niyatida olsa, Alloh uni nobud qiladi», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Ким одамларнинг молларини уни нобуд қилиш ниятида олса, Аллоҳ уни нобуд қилади», дедилар.
حَدَّثَنَا أَبُو مَرْوَانَ الْعُثْمَانِيُّ، حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعْدٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عُمَرَ بْنِ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " نَفْسُ الْمُؤْمِنِ مُعَلَّقَةٌ بِدَيْنِهِ حَتَّى يُقْضَى عَنْهُ " .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Muminning joni uning qarzi toʻlanmaguncha oʻsha qarziga bogʻliq boʻlib turadi», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Муминнинг жони унинг қарзи тўланмагунча ўша қарзига боғлиқ бўлиб туради», дедилар.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَمْرِو بْنِ السَّرْحِ الْمِصْرِيُّ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ وَهْبٍ، أَخْبَرَنِي يُونُسُ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ يَقُولُ إِذَا تُوُفِّيَ الْمُؤْمِنُ فِي عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَعَلَيْهِ الدَّيْنُ فَيَسْأَلُ " هَلْ تَرَكَ لِدَيْنِهِ مِنْ قَضَاءٍ " . فَإِنْ قَالُوا نَعَمْ . صَلَّى عَلَيْهِ وَإِنْ قَالُوا لاَ . قَالَ " صَلُّوا عَلَى صَاحِبِكُمْ " . فَلَمَّا فَتَحَ اللَّهُ عَلَى رَسُولِهِ الْفُتُوحَ قَالَ " أَنَا أَوْلَى بِالْمُؤْمِنِينَ مِنْ أَنْفُسِهِمْ فَمَنْ تُوُفِّيَ وَعَلَيْهِ دَيْنٌ فَعَلَىَّ قَضَاؤُهُ وَمَنْ تَرَكَ مَالاً فَهُوَ لِوَرَثَتِهِ " .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ zamonlarida bir mumin qarzi boʻlgan holda vafot etsa, Rasululloh ﷺ: «U qarzini toʻlash uchun biror narsa qoldirganmi?» deb soʻrar edilar. Agar ular: «Ha», desa, u zot unga janoza namozi oʻqir edilar. Agar: «Yoʻq», desa: «Sheriklaringizga oʻzingiz namoz oʻqing», der edilar. Alloh oʻz Rasuliga fathlarni nasib etgach, u zot: «Men muminlarga ularning oʻzlaridan koʻra haqliroqman. Kim qarzi boʻlgan holda vafot etsa, uni toʻlash mening zimmamda. Kim mol qoldirsa, u uning vorislariga tegishlidir», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ замонларида бир мумин қарзи бўлган ҳолда вафот этса, Расулуллоҳ ﷺ: «У қарзини тўлаш учун бирор нарса қолдирганми?» деб сўрар эдилар. Агар улар: «Ҳа», деса, у зот унга жаноза намози ўқир эдилар. Агар: «Йўқ», деса: «Шерикларингизга ўзингиз намоз ўқинг», дер эдилар. Аллоҳ ўз Расулига фатҳларни насиб этгач, у зот: «Мен муминларга уларнинг ўзларидан кўра ҳақлироқман. Ким қарзи бўлган ҳолда вафот этса, уни тўлаш менинг зиммамда. Ким мол қолдирса, у унинг ворисларига тегишлидир», дедилар.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ أَبِي صَالِحٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَنْ يَسَّرَ عَلَى مُعْسِرٍ يَسَّرَ اللَّهُ عَلَيْهِ فِي الدُّنْيَا وَالآخِرَةِ " .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim qiyinchilikda boʻlgan kishiga yengillik qilsa, Alloh unga bu dunyoda va oxiratda yengillik qiladi», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким қийинчиликда бўлган кишига енгиллик қилса, Аллоҳ унга бу дунёда ва охиратда енгиллик қилади», дедилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُؤَمَّلِ بْنِ الصَّبَّاحِ الْقَيْسِيُّ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مُحَبَّبٍ الْقُرَشِيُّ، حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ السَّائِبِ الطَّائِفِيُّ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ يَامِينَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ لِصَاحِبِ الْحَقِّ " خُذْ حَقَّكَ فِي عَفَافٍ وَافٍ أَوْ غَيْرِ وَافٍ " .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ haq egasiga: «Haqqingni, toʻliq boʻladimi yoki toʻliq boʻlmaydimi, iffat bilan (odob saqlab) ol», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ ҳақ эгасига: «Ҳаққингни, тўлиқ бўладими ёки тўлиқ бўлмайдими, иффат билан (одоб сақлаб) ол», дедилар.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا شَبَابَةُ، ح وَحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ، قَالاَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ سَلَمَةَ بْنِ كُهَيْلٍ، سَمِعْتُ أَبَا سَلَمَةَ بْنَ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، يُحَدِّثُ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " إِنَّ خَيْرَكُمْ - أَوْ مِنْ خَيْرِكُمْ - أَحَاسِنُكُمْ قَضَاءً " .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Albatta, sizlarning eng yaxshingiz — yoki eng yaxshilaringizdan biri — qarzini eng chiroyli tarzda ado qiladiganingizdir», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта, сизларнинг энг яхшингиз — ёки энг яхшиларингиздан бири — қарзини энг чиройли тарзда адо қиладиганингиздир», дедилар.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، عَنْ زَكَرِيَّا، عَنِ الشَّعْبِيِّ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " الظَّهْرُ يُرْكَبُ إِذَا كَانَ مَرْهُونًا وَلَبَنُ الدَّرِّ يُشْرَبُ إِذَا كَانَ مَرْهُونًا وَعَلَى الَّذِي يَرْكَبُ وَيَشْرَبُ نَفَقَتُهُ " .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Ulov garovga qoʻyilgan boʻlsa ham, unga minib yuriladi; sut beruvchi hayvon garovga qoʻyilgan boʻlsa ham, uning sutidan ichiladi. Minib yuruvchi va sutdan ichuvchi zimmasida esa uning yem-xashak xarajati boʻladi», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Улов гаровга қўйилган бўлса ҳам, унга миниб юрилади; сут берувчи ҳайвон гаровга қўйилган бўлса ҳам, унинг сутидан ичилади. Миниб юрувчи ва сутдан ичувчи зиммасида эса унинг ем-хашак харажати бўлади», дедилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ حُمَيْدٍ، حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ الْمُخْتَارِ، عَنْ إِسْحَاقَ بْنِ رَاشِدٍ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " لاَ يَغْلَقُ الرَّهْنُ " .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ: «Garov muddati oʻtgani bilan egasidan tortib olinmaydi», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ: «Гаров муддати ўтгани билан эгасидан тортиб олинмайди», дедилар.
حَدَّثَنَا سُوَيْدُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سُلَيْمٍ، عَنْ إِسْمَاعِيلَ بْنِ أُمَيَّةَ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي سَعِيدٍ الْمَقْبُرِيِّ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " ثَلاَثَةٌ أَنَا خَصْمُهُمْ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَمَنْ كُنْتُ خَصْمَهُ خَصَمْتُهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ رَجُلٌ أَعْطَى بِي ثُمَّ غَدَرَ وَرَجُلٌ بَاعَ حُرًّا فَأَكَلَ ثَمَنَهُ وَرَجُلٌ اسْتَأْجَرَ أَجِيرًا فَاسْتَوْفَى مِنْهُ وَلَمْ يُوفِهِ أَجْرَهُ " .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Alloh taolo shunday dedi: ‹Uch kishi bor, qiyomat kuni Men ularning gʻanimiman; Men kimga gʻanim boʻlsam, qiyomat kuni uni yengaman: Meni oʻrtaga qoʻyib ahd bergan, soʻng xiyonat qilgan kishi; hur odamni sotib, uning pulini yegan kishi; hamda bir yollanuvchini yollab, undan ish oldiyu, unga haqini bermagan kishi›», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Аллоҳ таоло шундай деди: ‹Уч киши бор, қиёмат куни Мен уларнинг ғанимиман; Мен кимга ғаним бўлсам, қиёмат куни уни енгаман: Мени ўртага қўйиб аҳд берган, сўнг хиёнат қилган киши; ҳур одамни сотиб, унинг пулини еган киши; ҳамда бир ёлланувчини ёллаб, ундан иш олдию, унга ҳақини бермаган киши›», дедилар.
حَدَّثَنَا أَبُو عُمَرَ، حَفْصُ بْنُ عَمْرٍو حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ، حَدَّثَنَا سَلِيمُ بْنُ حَيَّانَ، سَمِعْتُ أَبِي يَقُولُ، سَمِعْتُ أَبَا هُرَيْرَةَ، يَقُولُ نَشَأْتُ يَتِيمًا وَهَاجَرْتُ مِسْكِينًا وَكُنْتُ أَجِيرًا لاِبْنَةِ غَزْوَانَ بِطَعَامِ بَطْنِي وَعُقْبَةِ رِجْلِي أَحْطِبْ لَهُمْ إِذَا نَزَلُوا وَأَحْدُو لَهُمْ إِذَا رَكِبُوا فَالْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي جَعَلَ الدِّينَ قِوَامًا وَجَعَلَ أَبَا هُرَيْرَةَ إِمَامًا .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu) aytdilar: Men yetim boʻlib oʻsdim, miskin holimda hijrat qildim va qornim toʻyishi hamda ulovga navbatma-navbat minishim evaziga Gʻazvonning qiziga yollanib ishlagan edim. Ular tushganlarida oʻtin terib, ulanganlarida ularga hido aytar edim. Dinni tayanch qilib, Abu Hurayrani imom qilib qoʻygan Allohga hamdlar boʻlsin.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу) айтдилар: Мен етим бўлиб ўсдим, мискин ҳолимда ҳижрат қилдим ва қорним тўйиши ҳамда уловга навбатма-навбат минишим эвазига Ғазвоннинг қизига ёлланиб ишлаган эдим. Улар тушганларида ўтин териб, уланганларида уларга ҳидо айтар эдим. Динни таянч қилиб, Абу Ҳурайрани имом қилиб қўйган Аллоҳга ҳамдлар бўлсин.
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ الْمُنْذِرِ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ فُضَيْلٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ سَعِيدٍ، عَنْ جَدِّهِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ جَاءَ رَجُلٌ مِنَ الأَنْصَارِ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا لِي أَرَى لَوْنَكَ مُنْكَفِئًا . قَالَ " الْخَمْصُ " . فَانْطَلَقَ الأَنْصَارِيُّ إِلَى رَحْلِهِ فَلَمْ يَجِدْ فِي رَحْلِهِ شَيْئًا فَخَرَجَ يَطْلُبُ فَإِذَا هُوَ بِيَهُودِيٍّ يَسْقِي نَخْلاً فَقَالَ الأَنْصَارِيُّ لِلْيَهُودِيِّ أَسْقِي نَخْلَكَ قَالَ نَعَمْ . قَالَ كُلُّ دَلْوٍ بِتَمْرَةٍ . وَاشْتَرَطَ الأَنْصَارِيُّ أَنْ لاَ يَأْخُذَ خَدِرَةً وَلاَ تَارِزَةً وَلاَ حَشَفَةً وَلاَ يَأْخُذَ إِلاَّ جَلْدَةً . فَاسْتَقَى بِنَحْوٍ مِنْ صَاعَيْنِ فَجَاءَ بِهِ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu) aytdilar: Ansorlardan bir kishi kelib: «Yo Rasululloh, nega men sizning rangingiz oʻzgargan koʻrayapman?» dedi. U zot: «Ochlikdan», dedilar. Shunda ansoriy oʻz uyiga bordi, ammo uyida hech narsa topmadi. Soʻng ish qidirib chiqib, bir yahudiyning xurmozorini sugʻorayotganini koʻrdi. Ansoriy yahudiyga: «Xurmongni sugʻorib beraymi?» dedi. Yahudiy: «Ha», dedi. Ansoriy: «Har chelakka bir xurmo», dedi va qorayib ketgan, qotib qolgan yoki past nav xurmo olmasligini, faqat sifatli xurmo olishini shart qildi. U ikki soʻga yaqin xurmo tortib, uni Nabiy ﷺga olib keldi.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу) айтдилар: Ансорлардан бир киши келиб: «Ё Расулуллоҳ, нега мен сизнинг рангингиз ўзгарган кўраяпман?» деди. У зот: «Очликдан», дедилар. Шунда ансорий ўз уйига борди, аммо уйида ҳеч нарса топмади. Сўнг иш қидириб чиқиб, бир яҳудийнинг хурмозорини суғораётганини кўрди. Ансорий яҳудийга: «Хурмонгни суғориб берайми?» деди. Яҳудий: «Ҳа», деди. Ансорий: «Ҳар челакка бир хурмо», деди ва қорайиб кетган, қотиб қолган ёки паст нав хурмо олмаслигини, фақат сифатли хурмо олишини шарт қилди. У икки сўга яқин хурмо тортиб, уни Набий ﷺга олиб келди.
حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعِيدٍ الْجَوْهَرِيُّ، حَدَّثَنَا أَبُو تَوْبَةَ الرَّبِيعُ بْنُ نَافِعٍ، حَدَّثَنَا مُعَاوِيَةُ بْنُ سَلاَّمٍ، عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَنْ كَانَتْ لَهُ أَرْضٌ فَلْيَزْرَعْهَا أَوْ لِيَمْنَحْهَا أَخَاهُ فَإِنْ أَبَى فَلْيُمْسِكْ أَرْضَهُ " .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kimning yeri boʻlsa, uni oʻzi eksin yoki birodariga inʼom qilib (ekishga) bersin. Agar bunga koʻnmasa, yerini oʻzida ushlab tursin», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Кимнинг ери бўлса, уни ўзи эксин ёки биродарига инъом қилиб (экишга) берсин. Агар бунга кўнмаса, ерини ўзида ушлаб турсин», дедилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ يَزِيدَ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ أَبِي الزِّنَادِ، عَنِ الأَعْرَجِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " ثَلاَثٌ لاَ يُمْنَعْنَ الْمَاءُ وَالْكَلأُ وَالنَّارُ " .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Uch narsa taqiqlanmaydi: suv, oʻt-oʻlan va olov», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Уч нарса тақиқланмайди: сув, ўт-ўлан ва олов», дедилар.
حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عَمَّارٍ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ أَبِي الزِّنَادِ، عَنِ الأَعْرَجِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " لاَ يَمْنَعْ أَحَدُكُمْ فَضْلَ مَاءٍ لِيَمْنَعَ بِهِ الْكَلأَ " .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Biringiz oʻt-oʻlanni toʻsish maqsadida ortiqcha suvni man qilmasin», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Бирингиз ўт-ўланни тўсиш мақсадида ортиқча сувни ман қилмасин», дедилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى، وَعَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ عُمَرَ، قَالاَ حَدَّثَنَا أَبُو عَاصِمٍ، حَدَّثَنَا مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ، وَأَبِي، سَلَمَةَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضي الله عنه ـ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَضَى بِالشُّفْعَةِ فِيمَا لَمْ يُقْسَمْ فَإِذَا وَقَعَتِ الْحُدُودُ فَلاَ شُفْعَةَ .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan Nabiy ﷺdan yuqoridagiga oʻxshash rivoyat qilinadi.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан Набий ﷺдан юқоридагига ўхшаш ривоят қилинади.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ حَمَّادٍ الطِّهْرَانِيُّ، حَدَّثَنَا أَبُو عَاصِمٍ، عَنْ مَالِكٍ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ، وَأَبِي، سَلَمَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم نَحْوَهُ . قَالَ أَبُو عَاصِمٍ سَعِيدُ بْنُ الْمُسَيَّبِ مُرْسَلٌ وَأَبُو سَلَمَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ مُتَّصِلٌ .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan Nabiy ﷺdan yuqoridagiga oʻxshash rivoyat qilinadi.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан Набий ﷺдан юқоридагига ўхшаш ривоят қилинади.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مَيْمُونٍ الْمَكِّيُّ، وَهِشَامُ بْنُ عَمَّارٍ، قَالاَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ سَعِيدٍ، وَأَبِي، سَلَمَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " فِي الرِّكَازِ الْخُمُسُ " .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Yer ostidan topilgan xazinadan beshdan biri (zakot sifatida olinadi)», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ер остидан топилган хазинадан бешдан бири (закот сифатида олинади)», дедилар.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ ثَابِتٍ الْجَحْدَرِيُّ، حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِسْحَاقَ الْحَضْرَمِيُّ، حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ حَيَّانَ، سَمِعْتُ أَبِي يُحَدِّثُ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " كَانَ فِيمَنْ كَانَ قَبْلَكُمْ رَجُلٌ اشْتَرَى عَقَارًا فَوَجَدَ فِيهَا جَرَّةً مِنْ ذَهَبٍ فَقَالَ اشْتَرَيْتُ مِنْكَ الأَرْضَ وَلَمْ أَشْتَرِ مِنْكَ الذَّهَبَ . فَقَالَ الرَّجُلُ إِنَّمَا بِعْتُكَ الأَرْضَ بِمَا فِيهَا . فَتَحَاكَمَا إِلَى رَجُلٍ فَقَالَ أَلَكُمَا وَلَدٌ فَقَالَ أَحَدُهُمَا لِي غُلاَمٌ . وَقَالَ الآخَرُ لِي جَارِيَةٌ . قَالَ فَأَنْكِحَا الْغُلاَمَ الْجَارِيَةَ وَلْيُنْفِقَا عَلَى أَنْفُسِهِمَا مِنْهُ وَلْيَتَصَدَّقَا " .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Sizdan oldingilar orasida bir kishi yer sotib olib, undan bir koʻza oltin topdi. U: ‹Men sendan yerni sotib oldim, oltinni sotib olganim yoʻq›, dedi. Yer egasi esa: ‹Men senga yerni ichidagi bilan sotdim›, dedi. Ular hukm soʻrab bir kishining oldiga bordilar. U: ‹Sizlarning farzandingiz bormi?› dedi. Ulardan biri: ‹Mening bir oʻgʻlim bor›, dedi. Boshqasi: ‹Mening bir qizim bor›, dedi. U: ‹Oʻgʻilni qizga uylantiringlar, oʻsha oltindan oʻzlariga sarflasinlar va sadaqa qilsinlar›, dedi», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Сиздан олдингилар орасида бир киши ер сотиб олиб, ундан бир кўза олтин топди. У: ‹Мен сендан ерни сотиб олдим, олтинни сотиб олганим йўқ›, деди. Ер эгаси эса: ‹Мен сенга ерни ичидаги билан сотдим›, деди. Улар ҳукм сўраб бир кишининг олдига бордилар. У: ‹Сизларнинг фарзандингиз борми?› деди. Улардан бири: ‹Менинг бир ўғлим бор›, деди. Бошқаси: ‹Менинг бир қизим бор›, деди. У: ‹Ўғилни қизга уйлантиринглар, ўша олтиндан ўзларига сарфласинлар ва садақа қилсинлар›, деди», дедилар.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ سَعِيدٍ، قَالاَ حَدَّثَنَا أَبُو خَالِدٍ الأَحْمَرُ، عَنِ ابْنِ عَجْلاَنَ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي سَعِيدٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " ثَلاَثَةٌ كُلُّهُمْ حَقٌّ عَلَى اللَّهِ عَوْنُهُ الْغَازِي فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَالْمُكَاتَبُ الَّذِي يُرِيدُ الأَدَاءَ وَالنَّاكِحُ الَّذِي يُرِيدُ التَّعَفُّفَ " .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Uch kishi borki, ularga yordam berish Alloh zimmasidagi haqdir: Alloh yoʻlidagi gʻoziy, (ozodlik pulini) toʻlashni istagan mukotab qul va iffatli boʻlishni istab nikohlanuvchi», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Уч киши борки, уларга ёрдам бериш Аллоҳ зиммасидаги ҳақдир: Аллоҳ йўлидаги ғозий, (озодлик пулини) тўлашни истаган мукотаб қул ва иффатли бўлишни истаб никоҳланувчи», дедилар.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُسْهِرٍ، وَمُحَمَّدُ بْنُ بِشْرٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي عَرُوبَةَ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنِ النَّضْرِ بْنِ أَنَسٍ، عَنْ بَشِيرِ بْنِ نَهِيكٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَنْ أَعْتَقَ نَصِيبًا لَهُ فِي مَمْلُوكٍ أَوْ شِقْصًا فَعَلَيْهِ خَلاَصُهُ مِنْ مَالِهِ إِنْ كَانَ لَهُ مَالٌ فَإِنْ لَمْ يَكُنْ لَهُ مَالٌ اسْتُسْعِيَ الْعَبْدُ فِي قِيمَتِهِ غَيْرَ مَشْقُوقٍ عَلَيْهِ " .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim bir quldagi oʻz ulushini yoki bir boʻlagini ozod qilsa, agar moli boʻlsa, qolganini oʻz molidan toʻlab, uni butunlay ozod qilishi lozim. Agar moli boʻlmasa, qulga ortiqcha ogʻirlik solmagan holda, uning bahosini ishlab topishga imkon beriladi», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким бир қулдаги ўз улушини ёки бир бўлагини озод қилса, агар моли бўлса, қолганини ўз молидан тўлаб, уни бутунлай озод қилиши лозим. Агар моли бўлмаса, қулга ортиқча оғирлик солмаган ҳолда, унинг баҳосини ишлаб топишга имкон берилади», дедилар.
حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ رَافِعٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُبَارَكِ، أَنْبَأَنَا عِيسَى بْنُ يَزِيدَ، أَظُنُّهُ عَنْ جَرِيرِ بْنِ يَزِيدَ، عَنْ أَبِي زُرْعَةَ بْنِ عَمْرِو بْنِ جَرِيرٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " حَدٌّ يُعْمَلُ بِهِ فِي الأَرْضِ خَيْرٌ لأَهْلِ الأَرْضِ مِنْ أَنْ يُمْطَرُوا أَرْبَعِينَ صَبَاحًا " .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Yer yuzida ado etiladigan bir had, u yer ahli uchun qirq kun yomgʻir yogʻishidan koʻra yaxshiroqdir», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ер юзида адо этиладиган бир ҳад, у ер аҳли учун қирқ кун ёмғир ёғишидан кўра яхшироқдир», дедилар.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ أَبِي صَالِحٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَنْ سَتَرَ مُسْلِمًا سَتَرَهُ اللَّهُ فِي الدُّنْيَا وَالآخِرَةِ " .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim bir musulmonning aybini yopsa, Alloh uni dunyoda ham, oxiratda ham yopadi», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким бир мусулмоннинг айбини ёпса, Аллоҳ уни дунёда ҳам, охиратда ҳам ёпади», дедилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْجَرَّاحِ، حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ الْفَضْلِ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي سَعِيدٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " ادْفَعُوا الْحُدُودَ مَا وَجَدْتُمْ لَهُ مَدْفَعًا " .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Uni daf qilishga imkon topgan choqda hadlarni daf qilinglar», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Уни даф қилишга имкон топган чоқда ҳадларни даф қилинглар», дедилар.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، وَهِشَامُ بْنُ عَمَّارٍ، وَمُحَمَّدُ بْنُ الصَّبَّاحِ، قَالُوا حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، وَزَيْدِ بْنِ خَالِدٍ، وَشِبْلٍ، قَالُوا كُنَّا عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَتَاهُ رَجُلٌ فَقَالَ أَنْشُدُكَ اللَّهَ إِلاَّ قَضَيْتَ بَيْنَنَا بِكِتَابِ اللَّهِ . فَقَالَ خَصْمُهُ وَكَانَ أَفْقَهَ مِنْهُ اقْضِ بَيْنَنَا بِكِتَابِ اللَّهِ وَائْذَنْ لِي حَتَّى أَقُولَ . قَالَ " قُلْ " . قَالَ إِنَّ ابْنِي كَانَ عَسِيفًا عَلَى هَذَا وَإِنَّهُ زَنَى بِامْرَأَتِهِ فَافْتَدَيْتُ مِنْهُ بِمِائَةِ شَاةٍ وَخَادِمٍ فَسَأَلْتُ رَجُلاً مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ فَأُخْبِرْتُ أَنَّ عَلَى ابْنِي جَلْدَ مِائَةٍ وَتَغْرِيبَ عَامٍ وَأَنَّ عَلَى امْرَأَةِ هَذَا الرَّجْمَ . فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ لأَقْضِيَنَّ بَيْنَكُمَا بِكِتَابِ اللَّهِ الْمِائَةُ الشَّاةُ وَالْخَادِمُ رَدٌّ عَلَيْكَ وَعَلَى ابْنِكَ جَلْدُ مِائَةٍ وَتَغْرِيبُ عَامٍ وَاغْدُ يَا أُنَيْسُ عَلَى امْرَأَةِ هَذَا فَإِنِ اعْتَرَفَتْ فَارْجُمْهَا " . قَالَ هِشَامٌ فَغَدَا عَلَيْهَا فَاعْتَرَفَتْ فَرَجَمَهَا .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Biz Rasululloh ﷺ ning huzurlarida edik. Bir kishi kelib: «Alloh haqqi, oramizda Allohning Kitobi ila hukm qiling», dedi. Uning raqibi, — u undan koʻra bilimliroq edi, — «Oramizda Allohning Kitobi ila hukm qiling va menga soʻzlashga izn bering», dedi. U zot: «Ayt», dedilar. U: «Mening oʻgʻlim bu kishining oldida ishchi edi, u kishining xotini bilan zino qildi. Men undan yuzta qoʻy va bir choʻri evaziga oʻgʻlimni qutqarib oldim. Soʻng ilm ahlidan bir kishidan soʻrasam, menga oʻgʻlimga yuz darra va bir yil surgun, bu kishining xotiniga esa toshboʻron hukmi ekani aytildi», dedi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Jonim qoʻlida boʻlgan Zotga qasamki, oramizda Allohning Kitobi ila hukm qilaman: yuzta qoʻy va choʻri senga qaytariladi, oʻgʻlingga esa yuz darra va bir yil surgun. Ey Unays, bu kishining xotiniga borgin, agar iqror boʻlsa, uni toshboʻron qilgin», dedilar. Bas, u ayolning oldiga bordi, u iqror boʻldi va uni toshboʻron qildi.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Биз Расулуллоҳ ﷺ нинг ҳузурларида эдик. Бир киши келиб: «Аллоҳ ҳаққи, орамизда Аллоҳнинг Китоби ила ҳукм қилинг», деди. Унинг рақиби, — у ундан кўра билимлироқ эди, — «Орамизда Аллоҳнинг Китоби ила ҳукм қилинг ва менга сўзлашга изн беринг», деди. У зот: «Айт», дедилар. У: «Менинг ўғлим бу кишининг олдида ишчи эди, у кишининг хотини билан зино қилди. Мен ундан юзта қўй ва бир чўри эвазига ўғлимни қутқариб олдим. Сўнг илм аҳлидан бир кишидан сўрасам, менга ўғлимга юз дарра ва бир йил сургун, бу кишининг хотинига эса тошбўрон ҳукми экани айтилди», деди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Жоним қўлида бўлган Зотга қасамки, орамизда Аллоҳнинг Китоби ила ҳукм қиламан: юзта қўй ва чўри сенга қайтарилади, ўғлингга эса юз дарра ва бир йил сургун. Эй Унайс, бу кишининг хотинига боргин, агар иқрор бўлса, уни тошбўрон қилгин», дедилар. Бас, у аёлнинг олдига борди, у иқрор бўлди ва уни тошбўрон қилди.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا عَبَّادُ بْنُ الْعَوَّامِ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرٍو، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ جَاءَ مَاعِزُ بْنُ مَالِكٍ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم . فَقَالَ إِنِّي قَدْ زَنَيْتُ . فَأَعْرَضَ عَنْهُ ثُمَّ قَالَ إِنِّي قَدْ زَنَيْتُ فَأَعْرَضَ عَنْهُ . ثُمَّ قَالَ إِنِّي زَنَيْتُ . فَأَعْرَضَ عَنْهُ . ثُمَّ قَالَ قَدْ زَنَيْتُ . فَأَعْرَضَ عَنْهُ حَتَّى أَقَرَّ أَرْبَعَ مَرَّاتٍ فَأَمَرَ بِهِ أَنْ يُرْجَمَ . فَلَمَّا أَصَابَتْهُ الْحِجَارَةُ أَدْبَرَ يَشْتَدُّ فَلَقِيَهُ رَجُلٌ بِيَدِهِ لَحْىُ جَمَلٍ فَضَرَبَهُ فَصَرَعَهُ فَذُكِرَ لِلنَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فِرَارُهُ حِينَ مَسَّتْهُ الْحِجَارَةُ قَالَ " فَهَلاَّ تَرَكْتُمُوهُ " .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Moiz ibn Molik Nabiy ﷺ ning oldilariga kelib: «Men zino qildim», dedi. U zot undan yuz oʻgirdilar. Soʻng u: «Men zino qildim», dedi. U zot yana undan yuz oʻgirdilar. Soʻng u: «Men zino qildim», dedi. U zot yana undan yuz oʻgirdilar. Soʻng u: «Zino qildim», dedi. U zot yana undan yuz oʻgirdilar. Toki u toʻrt marta iqror boʻlgach, u zot uni toshboʻron qilishga buyurdilar. Toshlar unga tega boshlagach, u qochib yugurib qoldi. Uni qoʻlida tuya jagʻ suyagi boʻlgan bir kishi uchratib, uni urdi va yiqitdi. Nabiy ﷺ ga uning toshlar tegishi bilan qochgani aytilganda, u zot: «Uni qoʻyib yuborsangizlar boʻlmasmidi?» dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Моиз ибн Молик Набий ﷺ нинг олдиларига келиб: «Мен зино қилдим», деди. У зот ундан юз ўгирдилар. Сўнг у: «Мен зино қилдим», деди. У зот яна ундан юз ўгирдилар. Сўнг у: «Мен зино қилдим», деди. У зот яна ундан юз ўгирдилар. Сўнг у: «Зино қилдим», деди. У зот яна ундан юз ўгирдилар. Токи у тўрт марта иқрор бўлгач, у зот уни тошбўрон қилишга буюрдилар. Тошлар унга тега бошлагач, у қочиб югуриб қолди. Уни қўлида туя жағ суяги бўлган бир киши учратиб, уни урди ва йиқитди. Набий ﷺ га унинг тошлар тегиши билан қочгани айтилганда, у зот: «Уни қўйиб юборсангизлар бўлмасмиди?» дедилар.
حَدَّثَنَا يُونُسُ بْنُ عَبْدِ الأَعْلَى، أَخْبَرَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ نَافِعٍ، أَخْبَرَنِي عَاصِمُ بْنُ عُمَرَ، عَنْ سُهَيْلٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فِي الَّذِي يَعْمَلُ عَمَلَ قَوْمِ لُوطٍ قَالَ " ارْجُمُوا الأَعْلَى وَالأَسْفَلَ ارْجُمُوهُمَا جَمِيعًا " .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ Lut qavmining amalini qiluvchi kishi haqida: «Yuqoridagisini ham, pastdagisini ham tosh bilan urib oʻldiringlar, ikkalasini ham tosh bilan urib oʻldiringlar», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ Лут қавмининг амалини қилувчи киши ҳақида: «Юқоридагисини ҳам, пастдагисини ҳам тош билан уриб ўлдиринглар, иккаласини ҳам тош билан уриб ўлдиринглар», дедилар.