Abu Qatoda ibn Rib'iy

وَحَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، عَنْ مَالِكِ بْنِ أَنَسٍ، فِيمَا قُرِئَ عَلَيْهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرِو، بْنِ حَلْحَلَةَ عَنْ مَعْبَدِ بْنِ كَعْبِ بْنِ مَالِكٍ، عَنْ أَبِي قَتَادَةَ بْنِ رِبْعِيٍّ، أَنَّهُ كَانَ يُحَدِّثُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مُرَّ عَلَيْهِ بِجَنَازَةٍ فَقَالَ ‏"‏ مُسْتَرِيحٌ وَمُسْتَرَاحٌ مِنْهُ ‏"‏ ‏.‏ قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا الْمُسْتَرِيحُ وَالْمُسْتَرَاحُ مِنْهُ ‏.‏ فَقَالَ ‏"‏ الْعَبْدُ الْمُؤْمِنُ يَسْتَرِيحُ مِنْ نَصَبِ الدُّنْيَا وَالْعَبْدُ الْفَاجِرُ يَسْتَرِيحُ مِنْهُ الْعِبَادُ وَالْبِلاَدُ وَالشَّجَرُ وَالدَّوَابُّ ‏"‏ ‏.‏

Abu Qatoda ibn Ribʼiy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ ning oldidan bir janoza olib oʻtildi. Shunda u zot: «Rohat topgan va undan rohat topilgan», dedilar. (Sahobalar): «Yo Rasululloh, mustarih (rohat topgan) va mustaroh minhu (undan rohat topilgan) nima?» dedilar. Shunda u zot: «Moʻmin banda dunyoning mashaqqatlaridan rohat topadi. Fojir bandadan esa bandalar, shaharlar, daraxtlar va jonivorlar rohat topadi», dedilar.Абу Қатода ибн Рибъий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ нинг олдидан бир жаноза олиб ўтилди. Шунда у зот: «Роҳат топган ва ундан роҳат топилган», дедилар. (Саҳобалар): «Ё Расулуллоҳ, мустариҳ (роҳат топган) ва мустароҳ минҳу (ундан роҳат топилган) нима?» дедилар. Шунда у зот: «Мўмин банда дунёнинг машаққатларидан роҳат топади. Фожир бандадан эса бандалар, шаҳарлар, дарахтлар ва жониворлар роҳат топади», дедилар.

وَحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، ح وَحَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، جَمِيعًا عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سَعِيدِ بْنِ أَبِي هِنْدٍ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرٍو، عَنِ ابْنٍ لِكَعْبِ بْنِ مَالِكٍ، عَنْ أَبِي قَتَادَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَفِي حَدِيثِ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ ‏"‏ يَسْتَرِيحُ مِنْ أَذَى الدُّنْيَا وَنَصَبِهَا إِلَى رَحْمَةِ اللَّهِ ‏"‏ ‏.‏

Abu Qatoda ibn Ribʼiy (roziyallohu anhu)dan Nabiy ﷺ dan rivoyat qilinadi. Yahyo ibn Saidning hadisida: «(Moʻmin banda) dunyoning ozori va mashaqqatidan Allohning rahmatiga (qarab) rohat topadi» (deyiladi).Абу Қатода ибн Рибъий (розияллоҳу анҳу)дан Набий ﷺ дан ривоят қилинади. Яҳё ибн Саиднинг ҳадисида: «(Мўмин банда) дунёнинг озори ва машаққатидан Аллоҳнинг раҳматига (қараб) роҳат топади» (дейилади).

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرِو بْنِ حَلْحَلَةَ، عَنْ مَعْبَدِ بْنِ كَعْبِ بْنِ مَالِكٍ، عَنْ أَبِي قَتَادَةَ بْنِ رِبْعِيٍّ، أَنَّهُ كَانَ يُحَدِّثُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مُرَّ عَلَيْهِ بِجَنَازَةٍ فَقَالَ ‏"‏ مُسْتَرِيحٌ وَمُسْتَرَاحٌ مِنْهُ ‏"‏ ‏.‏ فَقَالُوا مَا الْمُسْتَرِيحُ وَمَا الْمُسْتَرَاحُ مِنْهُ قَالَ ‏"‏ الْعَبْدُ الْمُؤْمِنُ يَسْتَرِيحُ مِنْ نَصَبِ الدُّنْيَا وَأَذَاهَا وَالْعَبْدُ الْفَاجِرُ يَسْتَرِيحُ مِنْهُ الْعِبَادُ وَالْبِلاَدُ وَالشَّجَرُ وَالدَّوَابُّ ‏"‏ ‏.‏

Abu Qatoda ibn Ribʼiy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺning yonlaridan bir janoza oʻtkazilganda, u zot: «Rohat topguvchi va oʻzidan rohat topilguvchi», dedilar. Shunda: «Rohat topguvchi kim, oʻzidan rohat topilguvchi kim?» deyishdi. U zot: «Moʻmin banda dunyoning mashaqqati va ozorlaridan rohat topadi. Fojir bandadan esa bandalar, yurtlar, daraxtlar va jonivorlar rohat topadi», dedilar.Абу Қатода ибн Рибъий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺнинг ёнларидан бир жаноза ўтказилганда, у зот: «Роҳат топгувчи ва ўзидан роҳат топилгувчи», дедилар. Шунда: «Роҳат топгувчи ким, ўзидан роҳат топилгувчи ким?» дейишди. У зот: «Мўмин банда дунёнинг машаққати ва озорларидан роҳат топади. Фожир бандадан эса бандалар, юртлар, дарахтлар ва жониворлар роҳат топади», дедилар.

حَدَّثَنَا حَيْوَةُ بْنُ شُرَيْحٍ الْمِصْرِيُّ، حَدَّثَنَا بَقِيَّةُ، عَنْ ضُبَارَةَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي سَلِيكٍ الأَلْهَانِيِّ، أَخْبَرَنِي ابْنُ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ الزُّهْرِيِّ، قَالَ قَالَ سَعِيدُ بْنُ الْمُسَيَّبِ إِنَّ أَبَا قَتَادَةَ بْنَ رِبْعِيٍّ أَخْبَرَهُ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ قَالَ اللَّهُ تَعَالَى إِنِّي فَرَضْتُ عَلَى أُمَّتِكَ خَمْسَ صَلَوَاتٍ وَعَهِدْتُ عِنْدِي عَهْدًا أَنَّهُ مَنْ جَاءَ يُحَافِظُ عَلَيْهِنَّ لِوَقْتِهِنَّ أَدْخَلْتُهُ الْجَنَّةَ وَمَنْ لَمْ يُحَافِظْ عَلَيْهِنَّ فَلاَ عَهْدَ لَهُ عِنْدِي ‏"‏ ‏.‏

Abu Qatoda ibn Ribʼiy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi. Rasululloh ﷺ dedilar: «Allohu taolo aytdi: ‹Albatta Men sening ummatingga besh vaqt namozni farz qildim va Oʻz huzurimda ahd qildimki, kim ularni oʻz vaqtida saqlab kelsa, uni jannatga kiritaman. Kim ularni saqlamasa, uning uchun Mening huzurimda ahd yoʻq›».Абу Қатода ибн Рибъий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади. Расулуллоҳ ﷺ дедилар: «Аллоҳу таоло айтди: ‹Албатта Мен сенинг умматингга беш вақт намозни фарз қилдим ва Ўз ҳузуримда аҳд қилдимки, ким уларни ўз вақтида сақлаб келса, уни жаннатга киритаман. Ким уларни сақламаса, унинг учун Менинг ҳузуримда аҳд йўқ›».

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ عُثْمَانَ بْنِ سَعِيدِ بْنِ كَثِيرِ بْنِ دِينَارٍ الْحِمْصِيُّ، حَدَّثَنَا بَقِيَّةُ بْنُ الْوَلِيدِ، حَدَّثَنَا ضُبَارَةُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي السَّلِيلِ، أَخْبَرَنِي دُوَيْدُ بْنُ نَافِعٍ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، قَالَ قَالَ سَعِيدُ بْنُ الْمُسَيَّبِ إِنَّ أَبَا قَتَادَةَ بْنَ رِبْعِيٍّ أَخْبَرَهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ قَالَ ‏"‏ قَالَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ افْتَرَضْتُ عَلَى أُمَّتِكَ خَمْسَ صَلَوَاتٍ وَعَهِدْتُ عِنْدِي عَهْدًا أَنَّهُ مَنْ حَافَظَ عَلَيْهِنَّ لِوَقْتِهِنَّ أَدْخَلْتُهُ الْجَنَّةَ وَمَنْ لَمْ يُحَافِظْ عَلَيْهِنَّ فَلاَ عَهْدَ لَهُ عِنْدِي ‏"‏ ‏.‏

Abu Qatoda ibn Ribʼiy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ dedilar: «Alloh azza va jalla: ‹Ummatingga besh vaqt namozni farz qildim va oʻz huzurimda bir ahd qildim: kim ularni vaqtida saqlab (ado etib) yursa, uni jannatga kiritaman; kim ularni saqlamasa, uning huzurimda ahdi yoʻqdir›, dedi».Абу Қатода ибн Рибъий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ дедилар: «Аллоҳ азза ва жалла: ‹Умматингга беш вақт намозни фарз қилдим ва ўз ҳузуримда бир аҳд қилдим: ким уларни вақтида сақлаб (адо этиб) юрса, уни жаннатга киритаман; ким уларни сақламаса, унинг ҳузуримда аҳди йўқдир›, деди».

حَدَّثَنِي يَحْيَى، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ، عَنْ عُمَرَ بْنِ كَثِيرِ بْنِ أَفْلَحَ، عَنْ أَبِي مُحَمَّدٍ، مَوْلَى أَبِي قَتَادَةَ عَنْ أَبِي قَتَادَةَ بْنِ رِبْعِيٍّ، أَنَّهُ قَالَ خَرَجْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَامَ حُنَيْنٍ فَلَمَّا الْتَقَيْنَا كَانَتْ لِلْمُسْلِمِينَ جَوْلَةٌ - قَالَ - فَرَأَيْتُ رَجُلاً مِنَ الْمُشْرِكِينَ قَدْ عَلاَ رَجُلاً مِنَ الْمُسْلِمِينَ - قَالَ - فَاسْتَدَرْتُ لَهُ حَتَّى أَتَيْتُهُ مِنْ وَرَائِهِ فَضَرَبْتُهُ بِالسَّيْفِ عَلَى حَبْلِ عَاتِقِهِ فَأَقْبَلَ عَلَىَّ فَضَمَّنِي ضَمَّةً وَجَدْتُ مِنْهَا رِيحَ الْمَوْتِ ثُمَّ أَدْرَكَهُ الْمَوْتُ فَأَرْسَلَنِي - قَالَ - فَلَقِيتُ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ فَقُلْتُ مَا بَالُ النَّاسِ فَقَالَ أَمْرُ اللَّهِ ‏.‏ ثُمَّ إِنَّ النَّاسَ رَجَعُوا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ مَنْ قَتَلَ قَتِيلاً لَهُ عَلَيْهِ بَيِّنَةٌ فَلَهُ سَلَبُهُ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ فَقُمْتُ ثُمَّ قُلْتُ مَنْ يَشْهَدُ لِي ثُمَّ جَلَسْتُ ‏.‏ ثُمَّ قَالَ ‏"‏ مَنْ قَتَلَ قَتِيلاً لَهُ عَلَيْهِ بَيِّنَةٌ فَلَهُ سَلَبُهُ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ فَقُمْتُ ثُمَّ قُلْتُ مَنْ يَشْهَدُ لِي ثُمَّ جَلَسْتُ ثُمَّ قَالَ ذَلِكَ الثَّالِثَةَ فَقُمْتُ ‏.‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ مَا لَكَ يَا أَبَا قَتَادَةَ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ فَاقْتَصَصْتُ عَلَيْهِ الْقِصَّةَ ‏.‏ فَقَالَ رَجُلٌ مِنَ الْقَوْمِ صَدَقَ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَسَلَبُ ذَلِكَ الْقَتِيلِ عِنْدِي فَأَرْضِهِ عَنْهُ يَا رَسُولَ اللَّهِ ‏.‏ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ لاَ هَاءَ اللَّهِ إِذًا لاَ يَعْمِدُ إِلَى أَسَدٍ مِنْ أُسْدِ اللَّهِ يُقَاتِلُ عَنِ اللَّهِ وَرَسُولِهِ فَيُعْطِيكَ سَلَبَهُ ‏.‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ صَدَقَ فَأَعْطِهِ إِيَّاهُ ‏"‏ ‏.‏ فَأَعْطَانِيهِ فَبِعْتُ الدِّرْعَ فَاشْتَرَيْتُ بِهِ مَخْرَفًا فِي بَنِي سَلِمَةَ فَإِنَّهُ لأَوَّلُ مَالٍ تَأَثَّلْتُهُ فِي الإِسْلاَمِ ‏.‏

Abu Qatoda ibn Ribʼiy (roziyallohu anhu) aytadi: «Biz Hunayn yili Rasululloh ﷺ bilan (jangga) chiqdik. Duch kelganimizda musulmonlarda bir (sarosima) yuz berdi. Men mushriklardan bir kishining musulmonlardan bir kishining ustidan gʻolib kelayotganini koʻrdim. Shunda men aylanib, uning orqasidan keldim va qilich bilan yelka payiga urdim. U menga yuzlanib, meni shunday quchoqladiki, undan oʻlim hidini his qildim. Soʻng oʻlim uni yetib, meni qoʻyib yubordi. Keyin Umar ibn al-Xattob (roziyallohu anhu)ni uchratib: ‹Odamlarga nima boʻldi?› dedim. U: ‹Allohning amri (shu)›, dedi. Soʻng odamlar (jangga) qaytishdi. Rasululloh ﷺ: ‹Kim bir (dushmanni) oʻldirgan boʻlsa va bunga uning dalili (guvohi) boʻlsa, oʻldirilganning oʻljasi (kiyim-yarogʻi) uniki›, dedilar. Men turib: ‹Menga kim guvohlik beradi?› dedim, keyin oʻtirdim. Soʻng u zot yana: ‹Kim bir (dushmanni) oʻldirgan boʻlsa va bunga dalili boʻlsa, oʻljasi uniki›, dedilar. Men yana turib: ‹Menga kim guvohlik beradi?› dedim, keyin oʻtirdim. Soʻng u zot buni uchinchi marta aytdilar, shunda men turdim. Rasululloh ﷺ: ‹Senga nima boʻldi, ey Abu Qatoda?› dedilar. Men u zotga voqeani soʻzlab berdim. Shunda qavmdan bir kishi: ‹Rost aytdi, yo Rasululloh, oʻsha oʻldirilganning oʻljasi mening oldimda, uni undan rozi qilib qoʻying›, dedi. Abu Bakr (roziyallohu anhu): ‹Yoʻq, Allohga qasamki, unday boʻlmaydi! Alloh va Rasuli uchun jang qilgan Allohning arslonlaridan bir arslonni qoʻyib, oʻljasini senga bermaydilar›, dedi. Rasululloh ﷺ: ‹Rost aytdi, uni unga bergin›, dedilar. Shunday qilib, uni menga berdi. Men sovutni sotib, uning (puliga) Banu Salima (mahallasi)da bir xurmozor sotib oldim. Bu — islomda oʻzim orttirgan birinchi mol edi».Абу Қатода ибн Рибъий (розияллоҳу анҳу) айтади: «Биз Ҳунайн йили Расулуллоҳ ﷺ билан (жангга) чиқдик. Дуч келганимизда мусулмонларда бир (саросима) юз берди. Мен мушриклардан бир кишининг мусулмонлардан бир кишининг устидан ғолиб келаётганини кўрдим. Шунда мен айланиб, унинг орқасидан келдим ва қилич билан елка пайига урдим. У менга юзланиб, мени шундай қучоқладики, ундан ўлим ҳидини ҳис қилдим. Сўнг ўлим уни етиб, мени қўйиб юборди. Кейин Умар ибн ал-Хаттоб (розияллоҳу анҳу)ни учратиб: ‹Одамларга нима бўлди?› дедим. У: ‹Аллоҳнинг амри (шу)›, деди. Сўнг одамлар (жангга) қайтишди. Расулуллоҳ ﷺ: ‹Ким бир (душманни) ўлдирган бўлса ва бунга унинг далили (гувоҳи) бўлса, ўлдирилганнинг ўлжаси (кийим-яроғи) уники›, дедилар. Мен туриб: ‹Менга ким гувоҳлик беради?› дедим, кейин ўтирдим. Сўнг у зот яна: ‹Ким бир (душманни) ўлдирган бўлса ва бунга далили бўлса, ўлжаси уники›, дедилар. Мен яна туриб: ‹Менга ким гувоҳлик беради?› дедим, кейин ўтирдим. Сўнг у зот буни учинчи марта айтдилар, шунда мен турдим. Расулуллоҳ ﷺ: ‹Сенга нима бўлди, эй Абу Қатода?› дедилар. Мен у зотга воқеани сўзлаб бердим. Шунда қавмдан бир киши: ‹Рост айтди, ё Расулуллоҳ, ўша ўлдирилганнинг ўлжаси менинг олдимда, уни ундан рози қилиб қўйинг›, деди. Абу Бакр (розияллоҳу анҳу): ‹Йўқ, Аллоҳга қасамки, ундай бўлмайди! Аллоҳ ва Расули учун жанг қилган Аллоҳнинг арслонларидан бир арслонни қўйиб, ўлжасини сенга бермайдилар›, деди. Расулуллоҳ ﷺ: ‹Рост айтди, уни унга бергин›, дедилар. Шундай қилиб, уни менга берди. Мен совутни сотиб, унинг (пулига) Бану Салима (маҳалласи)да бир хурмозор сотиб олдим. Бу — исломда ўзим орттирган биринчи мол эди».

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، أَنَّهُ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا قَتَادَةَ بْنَ رِبْعِيٍّ، يَقُولُ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏ "‏ الرُّؤْيَا الصَّالِحَةُ مِنَ اللَّهِ وَالْحُلْمُ مِنَ الشَّيْطَانِ فَإِذَا رَأَى أَحَدُكُمُ الشَّىْءَ يَكْرَهُهُ فَلْيَنْفُثْ عَنْ يَسَارِهِ ثَلاَثَ مَرَّاتٍ إِذَا اسْتَيْقَظَ وَلْيَتَعَوَّذْ بِاللَّهِ مِنْ شَرِّهَا فَإِنَّهَا لَنْ تَضُرَّهُ إِنْ شَاءَ اللَّهُ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو سَلَمَةَ إِنْ كُنْتُ لأَرَى الرُّؤْيَا هِيَ أَثْقَلُ عَلَىَّ مِنَ الْجَبَلِ فَلَمَّا سَمِعْتُ هَذَا الْحَدِيثَ فَمَا كُنْتُ أُبَالِيهَا ‏.‏

Abu Qatoda ibn Ribʼiy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺ ning shunday deganlarini eshitdim: «Solih (rost) tush Allohdan, yomon tush esa shaytondandir. Bas, biringiz yoqtirmagan narsani (tushida) koʻrsa, uygʻonganda chap tomoniga uch marta (tupurgandek) puflasin va uning yomonligidan Allohdan panoh tilasin — shunda u, inshaalloh, unga zarar yetkazmaydi». Abu Salama aytdi: «Men shunday tushlar koʻrardimki, ular menga togʻdan ham ogʻirroq (tuyular) edi. Bu hadisni eshitganimdan soʻng esa ularga parvo qilmaydigan boʻldim».Абу Қатода ибн Рибъий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺ нинг шундай деганларини эшитдим: «Солиҳ (рост) туш Аллоҳдан, ёмон туш эса шайтондандир. Бас, бирингиз ёқтирмаган нарсани (тушида) кўрса, уйғонганда чап томонига уч марта (тупургандек) пуфласин ва унинг ёмонлигидан Аллоҳдан паноҳ тиласин — шунда у, иншааллоҳ, унга зарар етказмайди». Абу Салама айтди: «Мен шундай тушлар кўрардимки, улар менга тоғдан ҳам оғирроқ (туюлар) эди. Бу ҳадисни эшитганимдан сўнг эса уларга парво қилмайдиган бўлдим».