حَدَّثَنَا أَبُو سَلَمَةَ، يَحْيَى بْنُ خَلَفٍ حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ الْمُفَضَّلِ، عَنْ خَالِدٍ الْحَذَّاءِ، عَنْ أَبِي قِلاَبَةَ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ لَوْ شِئْتُ أَنْ أَقُولَ، قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَلَكِنَّهُ قَالَ السُّنَّةُ إِذَا تَزَوَّجَ الرَّجُلُ الْبِكْرَ عَلَى امْرَأَتِهِ أَقَامَ عِنْدَهَا سَبْعًا وَإِذَا تَزَوَّجَ الثَّيِّبَ عَلَى امْرَأَتِهِ أَقَامَ عِنْدَهَا ثَلاَثًا . قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ . قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَنَسٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ . وَقَدْ رَفَعَهُ مُحَمَّدُ بْنُ إِسْحَاقَ عَنْ أَيُّوبَ عَنْ أَبِي قِلاَبَةَ عَنْ أَنَسٍ وَلَمْ يَرْفَعْهُ بَعْضُهُمْ . قَالَ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ بَعْضِ أَهْلِ الْعِلْمِ قَالُوا إِذَا تَزَوَّجَ الرَّجُلُ امْرَأَةً بِكْرًا عَلَى امْرَأَتِهِ أَقَامَ عِنْدَهَا سَبْعًا ثُمَّ قَسَمَ بَيْنَهُمَا بَعْدُ بِالْعَدْلِ وَإِذَا تَزَوَّجَ الثَّيِّبَ عَلَى امْرَأَتِهِ أَقَامَ عِنْدَهَا ثَلاَثًا . وَهُوَ قَوْلُ مَالِكٍ وَالشَّافِعِيِّ وَأَحْمَدَ وَإِسْحَاقَ . وَقَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنَ التَّابِعِينَ إِذَا تَزَوَّجَ الْبِكْرَ عَلَى امْرَأَتِهِ أَقَامَ عِنْدَهَا ثَلاَثًا وَإِذَا تَزَوَّجَ الثَّيِّبَ أَقَامَ عِنْدَهَا لَيْلَتَيْنِ . وَالْقَوْلُ الأَوَّلُ أَصَحُّ .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Agar xohlasam: ‹Rasululloh ﷺ dedilar›, deb aytishim mumkin edi, lekin u (Anas): ‹Sunnat shuki, kishi xotini ustiga boknra (qiz) ayolga uylansa, uning huzurida yetti (kecha) qoladi; xotini ustiga sayyiba (turmush koʻrgan) ayolga uylansa, uning huzurida uch (kecha) qoladi›, dedi.» Bu bobda Ummu Salamadan ham (rivoyat) bor. Abu Iso aytdi: Anasning hadisi hasan sahih hadisdir. Muhammad ibn Ishoq buni Ayyubdan, u Abu Qilobadan, u Anasdan marfuʼ qilib rivoyat qilgan, baʼzilar esa uni marfuʼ qilmagan. Baʼzi ilm ahlining amali shu hadisga binoandir; ular: «Kishi xotini ustiga boknra ayolga uylansa, uning huzurida yetti (kecha) qoladi, soʻng ikkalasi orasida adolat bilan navbat boʻladi; xotini ustiga sayyiba ayolga uylansa, uning huzurida uch (kecha) qoladi», deyishgan. Bu Molik, Shofiiy, Ahmad va Ishoqning soʻzidir. Tobiinlardan boʻlgan baʼzi ilm ahli esa: «Xotini ustiga boknra ayolga uylansa, uning huzurida uch (kecha) qoladi, sayyibaga uylansa, uning huzurida ikki kecha qoladi», deyishgan. Birinchi soʻz esa sahihroqdir.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Агар хоҳласам: ‹Расулуллоҳ ﷺ дедилар›, деб айтишим мумкин эди, лекин у (Анас): ‹Суннат шуки, киши хотини устига бокнра (қиз) аёлга уйланса, унинг ҳузурида етти (кеча) қолади; хотини устига саййиба (турмуш кўрган) аёлга уйланса, унинг ҳузурида уч (кеча) қолади›, деди.» Бу бобда Умму Саламадан ҳам (ривоят) бор. Абу Исо айтди: Анаснинг ҳадиси ҳасан саҳиҳ ҳадисдир. Муҳаммад ибн Ишоқ буни Айюбдан, у Абу Қилобадан, у Анасдан марфуъ қилиб ривоят қилган, баъзилар эса уни марфуъ қилмаган. Баъзи илм аҳлининг амали шу ҳадисга биноандир; улар: «Киши хотини устига бокнра аёлга уйланса, унинг ҳузурида етти (кеча) қолади, сўнг иккаласи орасида адолат билан навбат бўлади; хотини устига саййиба аёлга уйланса, унинг ҳузурида уч (кеча) қолади», дейишган. Бу Молик, Шофиий, Аҳмад ва Ишоқнинг сўзидир. Тобиинлардан бўлган баъзи илм аҳли эса: «Хотини устига бокнра аёлга уйланса, унинг ҳузурида уч (кеча) қолади, саййибага уйланса, унинг ҳузурида икки кеча қолади», дейишган. Биринчи сўз эса саҳиҳроқдир.
حَدَّثَنَا سَلَمَةُ بْنُ شَبِيبٍ، وَعَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ، قَالاَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، عَنْ مَعْمَرٍ، عَنْ أَيُّوبَ، عَنْ أَبِي قِلاَبَةَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " أَتَانِي اللَّيْلَةَ رَبِّي تَبَارَكَ وَتَعَالَى فِي أَحْسَنِ صُورَةٍ قَالَ أَحْسَبُهُ قَالَ فِي الْمَنَامِ فَقَالَ يَا مُحَمَّدُ هَلْ تَدْرِي فِيمَ يَخْتَصِمُ الْمَلأُ الأَعْلَى قَالَ قُلْتُ لاَ . قَالَ فَوَضَعَ يَدَهُ بَيْنَ كَتِفَىَّ حَتَّى وَجَدْتُ بَرْدَهَا بَيْنَ ثَدْيَىَّ أَوْ قَالَ فِي نَحْرِي فَعَلِمْتُ مَا فِي السَّمَوَاتِ وَمَا فِي الأَرْضِ قَالَ يَا مُحَمَّدُ هَلْ تَدْرِي فِيمَ يَخْتَصِمُ الْمَلأُ الأَعْلَى قُلْتُ نَعَمْ . قَالَ فِي الْكَفَّارَاتِ . وَالْكَفَّارَاتُ الْمُكْثُ فِي الْمَسَاجِدِ بَعْدَ الصَّلَوَاتِ وَالْمَشْىُ عَلَى الأَقْدَامِ إِلَى الْجَمَاعَاتِ وَإِسْبَاغُ الْوُضُوءِ فِي الْمَكَارِهِ وَمَنْ فَعَلَ ذَلِكَ عَاشَ بِخَيْرٍ وَمَاتَ بِخَيْرٍ وَكَانَ مِنْ خَطِيئَتِهِ كَيَوْمَ وَلَدَتْهُ أُمُّهُ وَقَالَ يَا مُحَمَّدُ إِذَا صَلَّيْتَ فَقُلِ اللَّهُمَّ إِنِّي أَسْأَلُكَ فِعْلَ الْخَيْرَاتِ وَتَرْكَ الْمُنْكَرَاتِ وَحُبَّ الْمَسَاكِينِ وَإِذَا أَرَدْتَ بِعِبَادِكَ فِتْنَةً فَاقْبِضْنِي إِلَيْكَ غَيْرَ مَفْتُونٍ قَالَ وَالدَّرَجَاتُ إِفْشَاءُ السَّلاَمِ وَإِطْعَامُ الطَّعَامِ وَالصَّلاَةُ بِاللَّيْلِ وَالنَّاسُ نِيَامٌ " .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ shunday dedilar: «Bu kecha Robbim — tabaraka va taolo — eng goʻzal suratda oldimga keldi» — (roviy) aytdi: Oʻylaymanki, u zot: «tushda», dedilar. — «Bas, U: ‹Ey Muhammad, eng oliy jamoa (farishtalar) nima haqida bahslashayotganini bilasanmi?› dedi. Men: ‹Yoʻq›, dedim. Bas, U qoʻlini ikki kuragim orasiga qoʻydi, hatto uning salqinligini ikki koʻkragim orasida — yoki: koʻkragimda — his qildim. Shunda osmonlardagi va yerdagi narsalarni bilib oldim. U: ‹Ey Muhammad, eng oliy jamoa nima haqida bahslashayotganini bilasanmi?› dedi. Men: ‹Ha›, dedim. U: ‹Kaffaratlar haqida. Kaffaratlar — namozlardan keyin masjidlarda turish, jamoatlarga oyoq bilan yurib borish va yoqimsiz holatlarda tahoratni mukammal qilishdir. Kim shularni qilsa, yaxshilik bilan yashaydi va yaxshilik bilan vafot etadi, gunohlaridan onasi uni tuqqan kunidek (pok) boʻladi. Ey Muhammad, namoz oʻqiganingda ayt: Allohumma, men Sendan yaxshi ishlarni qilishni, yomon ishlarni tark etishni va miskinlarni sevishni soʻrayman. Bandalaringga bir fitnani iroda qilsang, meni fitnaga uchratmagan holda Oʻzingga olgin. Darajalar esa — salomni oshkor qilish, taom yedirish va odamlar uxlab yotganda kechasi namoz oʻqishdir›, dedi», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: «Бу кеча Роббим — табарака ва таоло — энг гўзал суратда олдимга келди» — (ровий) айтди: Ўйлайманки, у зот: «тушда», дедилар. — «Бас, У: ‹Эй Муҳаммад, энг олий жамоа (фаришталар) нима ҳақида баҳслашаётганини биласанми?› деди. Мен: ‹Йўқ›, дедим. Бас, У қўлини икки курагим орасига қўйди, ҳатто унинг салқинлигини икки кўкрагим орасида — ёки: кўкрагимда — ҳис қилдим. Шунда осмонлардаги ва ердаги нарсаларни билиб олдим. У: ‹Эй Муҳаммад, энг олий жамоа нима ҳақида баҳслашаётганини биласанми?› деди. Мен: ‹Ҳа›, дедим. У: ‹Каффаратлар ҳақида. Каффаратлар — намозлардан кейин масжидларда туриш, жамоатларга оёқ билан юриб бориш ва ёқимсиз ҳолатларда таҳоратни мукаммал қилишдир. Ким шуларни қилса, яхшилик билан яшайди ва яхшилик билан вафот этади, гуноҳларидан онаси уни туққан кунидек (пок) бўлади. Эй Муҳаммад, намоз ўқиганингда айт: Аллоҳумма, мен Сендан яхши ишларни қилишни, ёмон ишларни тарк этишни ва мискинларни севишни сўрайман. Бандаларингга бир фитнани ирода қилсанг, мени фитнага учратмаган ҳолда Ўзингга олгин. Даражалар эса — саломни ошкор қилиш, таом едириш ва одамлар ухлаб ётганда кечаси намоз ўқишдир›, деди», дедилар.