حَدَّثَنَا الْمَكِّيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ، أَخْبَرَنِي إِبْرَاهِيمُ بْنُ مَيْسَرَةَ، عَنْ عَمْرِو بْنِ الشَّرِيدِ، قَالَ وَقَفْتُ عَلَى سَعْدِ بْنِ أَبِي وَقَّاصٍ، فَجَاءَ الْمِسْوَرُ بْنُ مَخْرَمَةَ فَوَضَعَ يَدَهُ عَلَى إِحْدَى مَنْكِبَىَّ إِذْ جَاءَ أَبُو رَافِعٍ مَوْلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ يَا سَعْدُ ابْتَعْ مِنِّي بَيْتَىَّ فِي دَارِكَ. فَقَالَ سَعْدٌ وَاللَّهِ مَا أَبْتَاعُهُمَا. فَقَالَ الْمِسْوَرُ وَاللَّهِ لَتَبْتَاعَنَّهُمَا. فَقَالَ سَعْدٌ وَاللَّهِ لاَ أَزِيدُكَ عَلَى أَرْبَعَةِ آلاَفٍ، مُنَجَّمَةٍ أَوْ مُقَطَّعَةٍ. قَالَ أَبُو رَافِعٍ لَقَدْ أُعْطِيتُ بِهَا خَمْسَمِائَةِ دِينَارٍ، وَلَوْلاَ أَنِّي سَمِعْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " الْجَارُ أَحَقُّ بِسَقَبِهِ ". مَا أَعْطَيْتُكَهَا بِأَرْبَعَةِ آلاَفٍ، وَأَنَا أُعْطَى بِهَا خَمْسَمِائَةِ دِينَارٍ. فَأَعْطَاهَا إِيَّاهُ.
Amr ibn Sharid (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: Men Saʼd ibn Abu Vaqqos bilan turgan paytimda, Misvar ibn Maxrama kelib, qoʻlini mening yelkamga qoʻydi. Shu asnoda Abu Rofeʼ — Paygʻambar ﷺ ning ozod qilingan quli — kelib, Saʼddan — oʻz uyidagi (ikki) maskanni sotib olishni — soʻradi. Saʼd: «Allohga qasamki, men ularni sotib olmayman», — dedi. Misvar: «Allohga qasamki, sen ularni sotib olasan», — dedi. Saʼd: «Allohga qasamki, men (uchun) toʻrt ming (dirham)dan ortiq, (uni ham) boʻlib-boʻlib toʻlamayman», — deb javob berdi. Abu Rofeʼ: «Menga (buning uchun) besh yuz dinor taklif qilingan edi va agar men Paygʻambar ﷺ ning: ‹Qoʻshni — yaqinligi sababli — har kimdan koʻproq haqli›, — deganini eshitmaganimda, men ularni senga — menga (ular uchun) besh yuz dinor taklif qilingan holda — toʻrt ming (dirham)ga bermas edim (bir dinor — oʻn dirhamga teng)», — dedi. Bas, u uni Saʼdga sotdi.Амр ибн Шарид (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: Мен Саъд ибн Абу Ваққос билан турган пайтимда, Мисвар ибн Махрама келиб, қўлини менинг елкамга қўйди. Шу аснода Абу Рофеъ — Пайғамбар ﷺ нинг озод қилинган қули — келиб, Саъддан — ўз уйидаги (икки) масканни сотиб олишни — сўради. Саъд: «Аллоҳга қасамки, мен уларни сотиб олмайман», — деди. Мисвар: «Аллоҳга қасамки, сен уларни сотиб оласан», — деди. Саъд: «Аллоҳга қасамки, мен (учун) тўрт минг (дирҳам)дан ортиқ, (уни ҳам) бўлиб-бўлиб тўламайман», — деб жавоб берди. Абу Рофеъ: «Менга (бунинг учун) беш юз динор таклиф қилинган эди ва агар мен Пайғамбар ﷺ нинг: ‹Қўшни — яқинлиги сабабли — ҳар кимдан кўпроқ ҳақли›, — деганини эшитмаганимда, мен уларни сенга — менга (улар учун) беш юз динор таклиф қилинган ҳолда — тўрт минг (дирҳам)га бермас эдим (бир динор — ўн дирҳамга тенг)», — деди. Бас, у уни Саъдга сотди.
حَدَّثَنِي عَمْرٌو النَّاقِدُ، وَأَبُو بَكْرِ بْنُ النَّضْرِ وَعَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ - وَاللَّفْظُ لِعَبْدٍ - قَالُوا حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ بْنِ سَعْدٍ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي، عَنْ صَالِحِ بْنِ كَيْسَانَ، عَنِ الْحَارِثِ، عَنْ جَعْفَرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْحَكَمِ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْمِسْوَرِ، عَنْ أَبِي رَافِعٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " مَا مِنْ نَبِيٍّ بَعَثَهُ اللَّهُ فِي أُمَّةٍ قَبْلِي إِلاَّ كَانَ لَهُ مِنْ أُمَّتِهِ حَوَارِيُّونَ وَأَصْحَابٌ يَأْخُذُونَ بِسُنَّتِهِ وَيَقْتَدُونَ بِأَمْرِهِ ثُمَّ إِنَّهَا تَخْلُفُ مِنْ بَعْدِهِمْ خُلُوفٌ يَقُولُونَ مَا لاَ يَفْعَلُونَ وَيَفْعَلُونَ مَا لاَ يُؤْمَرُونَ فَمَنْ جَاهَدَهُمْ بِيَدِهِ فَهُوَ مُؤْمِنٌ وَمَنْ جَاهَدَهُمْ بِلِسَانِهِ فَهُوَ مُؤْمِنٌ وَمَنْ جَاهَدَهُمْ بِقَلْبِهِ فَهُوَ مُؤْمِنٌ وَلَيْسَ وَرَاءَ ذَلِكَ مِنَ الإِيمَانِ حَبَّةُ خَرْدَلٍ " . قَالَ أَبُو رَافِعٍ فَحَدَّثْتُهُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ فَأَنْكَرَهُ عَلَىَّ فَقَدِمَ ابْنُ مَسْعُودٍ فَنَزَلَ بِقَنَاةَ فَاسْتَتْبَعَنِي إِلَيْهِ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ يَعُودُهُ فَانْطَلَقْتُ مَعَهُ فَلَمَّا جَلَسْنَا سَأَلْتُ ابْنَ مَسْعُودٍ عَنْ هَذَا الْحَدِيثِ فَحَدَّثَنِيهِ كَمَا حَدَّثْتُهُ ابْنَ عُمَرَ . قَالَ صَالِحٌ وَقَدْ تُحُدِّثَ بِنَحْوِ ذَلِكَ عَنْ أَبِي رَافِعٍ .
Abdulloh ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Mendan oldin Alloh biror ummatga (paygʻambar qilib) yuborgan har bir paygʻambarning oʻz ummatidan havoriylari (sodiq yordamchilari) va ashoblari boʻlgan — ular uning sunnatiga ergashar va buyruqiga (amal qilib) iqtido qilardilar. Soʻng ulardan keyin shunday (yomon) avlodlar paydo boʻladiki, ular qilmaydigan narsani aytadilar va buyurilmagan narsani qiladilar. Bas, kim ular bilan qoʻli bilan jihod qilsa, u moʻmindir; kim ular bilan tili bilan jihod qilsa, u moʻmindir; kim ular bilan qalbi bilan jihod qilsa, u moʻmindir; bundan keyin (narida) esa iymondan bir dona xardal (gorchitsa donasi)cha (ham) yoʻq», dedilar.Абдуллоҳ ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Мендан олдин Аллоҳ бирор умматга (пайғамбар қилиб) юборган ҳар бир пайғамбарнинг ўз умматидан ҳаворийлари (содиқ ёрдамчилари) ва ашоблари бўлган — улар унинг суннатига эргашар ва буйруқига (амал қилиб) иқтидо қилардилар. Сўнг улардан кейин шундай (ёмон) авлодлар пайдо бўладики, улар қилмайдиган нарсани айтадилар ва буюрилмаган нарсани қиладилар. Бас, ким улар билан қўли билан жиҳод қилса, у мўминдир; ким улар билан тили билан жиҳод қилса, у мўминдир; ким улар билан қалби билан жиҳод қилса, у мўминдир; бундан кейин (нарида) эса иймондан бир дона хардал (горчитса донаси)ча (ҳам) йўқ», дедилар.
حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ، حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، عَنْ عَلِيِّ بْنِ صَالِحٍ، عَنْ سَلَمَةَ بْنِ كُهَيْلٍ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ اسْتَقْرَضَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم سِنًّا فَأَعْطَاهُ سِنًّا خَيْرًا مِنْ سِنِّهِ وَقَالَ " خِيَارُكُمْ أَحَاسِنُكُمْ قَضَاءً " . قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنْ أَبِي رَافِعٍ . قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي هُرَيْرَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ . وَقَدْ رَوَاهُ شُعْبَةُ وَسُفْيَانُ عَنْ سَلَمَةَ . وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ بَعْضِ أَهْلِ الْعِلْمِ لَمْ يَرَوْا بِاسْتِقْرَاضِ السِّنِّ بَأْسًا مِنَ الإِبِلِ . وَهُوَ قَوْلُ الشَّافِعِيِّ وَأَحْمَدَ وَإِسْحَاقَ . وَكَرِهَ بَعْضُهُمْ ذَلِكَ .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ (maʼlum yoshdagi) bir tuyani qarzga oldilar, soʻng (qaytarganda) uning tuyasidan koʻra yaxshiroq tuya berdilar va: «Eng yaxshilaringiz — qarzni eng chiroyli ado etganlaringizdir», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu bobda Abu Rofiʼdan ham (rivoyat bor). Abu Iso aytdi: Abu Hurayraning hadisi hasan sahih hadisdir. Buni Shuʼba va Sufyon ham Salamadan rivoyat qilganlar. Baʼzi ilm ahlining amali shunga (muvofiq)dir: ular tuyani (maʼlum yoshda) qarzga olishda zarar koʻrmaganlar. Bu Shofiiy, Ahmad va Ishoqning soʻzidir. Baʼzilari esa buni makruh sanagan.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ (маълум ёшдаги) бир туяни қарзга олдилар, сўнг (қайтарганда) унинг туясидан кўра яхшироқ туя бердилар ва: «Энг яхшиларингиз — қарзни энг чиройли адо этганларингиздир», дедилар. Абу Исо айтди: Бу бобда Абу Рофиъдан ҳам (ривоят бор). Абу Исо айтди: Абу Ҳурайранинг ҳадиси ҳасан саҳиҳ ҳадисдир. Буни Шуъба ва Суфён ҳам Саламадан ривоят қилганлар. Баъзи илм аҳлининг амали шунга (мувофиқ)дир: улар туяни (маълум ёшда) қарзга олишда зарар кўрмаганлар. Бу Шофиий, Аҳмад ва Ишоқнинг сўзидир. Баъзилари эса буни макруҳ санаган.
حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ دَاوُدَ الْعَتَكِيُّ، حَدَّثَنَا جَرِيرُ بْنُ حَازِمٍ، عَنِ الزُّبَيْرِ بْنِ سَعِيدٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ يَزِيدَ بْنِ رُكَانَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَدِّهِ، أَنَّهُ طَلَّقَ امْرَأَتَهُ الْبَتَّةَ فَأَتَى رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ " مَا أَرَدْتَ " . قَالَ وَاحِدَةً . قَالَ " آللَّهِ " . قَالَ آللَّهِ . قَالَ " هُوَ عَلَى مَا أَرَدْتَ " . قَالَ أَبُو دَاوُدَ وَهَذَا أَصَحُّ مِنْ حَدِيثِ ابْنِ جُرَيْجٍ أَنَّ رُكَانَةَ طَلَّقَ امْرَأَتَهُ ثَلاَثًا لأَنَّهُمْ أَهْلُ بَيْتِهِ وَهُمْ أَعْلَمُ بِهِ وَحَدِيثُ ابْنِ جُرَيْجٍ رَوَاهُ عَنْ بَعْضِ بَنِي أَبِي رَافِعٍ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ .
Rukona ibn Abdu Yazid (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, u oʻz xotinini battata (qatʼiy) taloq qildi. Soʻng Rasululloh ﷺ huzurlariga keldi. U zot: «Nimani qasd qilgan eding?» dedilar. U: «Bir (taloq)ni», dedi. U zot: «Allohga (qasam ichasanmi)?» dedilar. U: «Allohga (qasam)», dedi. U zot: «U sen qasd qilgan narsa boʻyichadir», dedilar. Abu Dovud aytdi: «Bu ibn Jurayjning, Rukona oʻz xotinini uch (taloq) qildi degan hadisidan koʻra sahihroqdir, chunki ular (Rukonaning bu avlodi) uning ahli baytidir va uni yaxshiroq biladilar. Ibn Jurayjning hadisini esa u Abu Rofeʼning baʼzi farzandlaridan, ular Ikrimadan, u ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilgan.»Рукона ибн Абду Язид (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, у ўз хотинини баттата (қатъий) талоқ қилди. Сўнг Расулуллоҳ ﷺ ҳузурларига келди. У зот: «Нимани қасд қилган эдинг?» дедилар. У: «Бир (талоқ)ни», деди. У зот: «Аллоҳга (қасам ичасанми)?» дедилар. У: «Аллоҳга (қасам)», деди. У зот: «У сен қасд қилган нарса бўйичадир», дедилар. Абу Довуд айтди: «Бу ибн Журайжнинг, Рукона ўз хотинини уч (талоқ) қилди деган ҳадисидан кўра саҳиҳроқдир, чунки улар (Руконанинг бу авлоди) унинг аҳли байтидир ва уни яхшироқ биладилар. Ибн Журайжнинг ҳадисини эса у Абу Рофеънинг баъзи фарзандларидан, улар Икримадан, у ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилган.»
أَخْبَرَنَا هَارُونُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ حَدَّثَنَا مُعَاوِيَةُ بْنُ عَمْرٍو، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو إِسْحَاقَ، عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي مَنْبُوذٌ، - رَجُلٌ مِنْ آلِ أَبِي رَافِعٍ - عَنِ الْفَضْلِ بْنِ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي رَافِعٍ، عَنْ أَبِي رَافِعٍ، نَحْوَهُ .
Abu Rofiʼ (roziyallohu anhu)dan yuqoridagiga oʻxshash rivoyat qilinadi.Абу Рофиъ (розияллоҳу анҳу)дан юқоридагига ўхшаш ривоят қилинади.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ، أَنْبَأَنَا هَمَّامُ بْنُ يَحْيَى، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَبِي الصِّدِّيقِ النَّاجِيِّ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، قَالَ أَلاَ أُخْبِرُكُمْ بِمَا، سَمِعْتُ مِنْ، فِي رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم سَمِعَتْهُ أُذُنَاىَ وَوَعَاهُ قَلْبِي " إِنَّ عَبْدًا قَتَلَ تِسْعَةً وَتِسْعِينَ نَفْسًا ثُمَّ عَرَضَتْ لَهُ التَّوْبَةُ فَسَأَلَ عَنْ أَعْلَمِ أَهْلِ الأَرْضِ فَدُلَّ عَلَى رَجُلٍ فَأَتَاهُ . فَقَالَ إِنِّي قَتَلْتُ تِسْعَةً وَتِسْعِينَ نَفْسًا فَهَلْ لِي مِنْ تَوْبَةٍ قَالَ بَعْدَ تِسْعَةٍ وَتِسْعِينَ نَفْسًا . قَالَ فَانْتَضَى سَيْفَهُ فَقَتَلَهُ فَأَكْمَلَ بِهِ الْمِائَةَ ثُمَّ عَرَضَتْ لَهُ التَّوْبَةُ فَسَأَلَ عَنْ أَعْلَمِ أَهْلِ الأَرْضِ فَدُلَّ عَلَى رَجُلٍ فَأَتَاهُ فَقَالَ إِنِّي قَتَلْتُ مِائَةَ نَفْسٍ فَهَلْ لِي مِنْ تَوْبَةٍ قَالَ فَقَالَ وَيْحَكَ وَمَنْ يَحُولُ بَيْنَكَ وَبَيْنَ التَّوْبَةِ اخْرُجْ مِنَ الْقَرْيَةِ الْخَبِيثَةِ الَّتِي أَنْتَ فِيهَا إِلَى الْقَرْيَةِ الصَّالِحَةِ قَرْيَةِ كَذَا وَكَذَا فَاعْبُدْ رَبَّكَ فِيهَا . فَخَرَجَ يُرِيدُ الْقَرْيَةَ الصَّالِحَةَ فَعَرَضَ لَهُ أَجَلُهُ فِي الطَّرِيقِ فَاخْتَصَمَتْ فِيهِ مَلاَئِكَةُ الرَّحْمَةِ وَمَلاَئِكَةُ الْعَذَابِ قَالَ إِبْلِيسُ أَنَا أَوْلَى بِهِ إِنَّهُ لَمْ يَعْصِنِي سَاعَةً قَطُّ . قَالَ فَقَالَتْ مَلاَئِكَةُ الرَّحْمَةِ إِنَّهُ خَرَجَ تَائِبًا " .
قَالَ هَمَّامٌ فَحَدَّثَنِي حُمَيْدٌ الطَّوِيلُ، عَنْ بَكْرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، عَنْ أَبِي رَافِعٍ، قَالَ فَبَعَثَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ مَلَكًا فَاخْتَصَمُوا إِلَيْهِ ثُمَّ رَجَعُوا فَقَالَ انْظُرُوا أَىَّ الْقَرْيَتَيْنِ كَانَتْ أَقْرَبَ فَأَلْحِقُوهُ بِأَهْلِهَا .
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ، أَنْبَأَنَا هَمَّامُ بْنُ يَحْيَى، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَبِي الصِّدِّيقِ النَّاجِيِّ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، قَالَ أَلاَ أُخْبِرُكُمْ بِمَا، سَمِعْتُ مِنْ، فِي رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم سَمِعَتْهُ أُذُنَاىَ وَوَعَاهُ قَلْبِي " إِنَّ عَبْدًا قَتَلَ تِسْعَةً وَتِسْعِينَ نَفْسًا ثُمَّ عَرَضَتْ لَهُ التَّوْبَةُ فَسَأَلَ عَنْ أَعْلَمِ أَهْلِ الأَرْضِ فَدُلَّ عَلَى رَجُلٍ فَأَتَاهُ . فَقَالَ إِنِّي قَتَلْتُ تِسْعَةً وَتِسْعِينَ نَفْسًا فَهَلْ لِي مِنْ تَوْبَةٍ قَالَ بَعْدَ تِسْعَةٍ وَتِسْعِينَ نَفْسًا . قَالَ فَانْتَضَى سَيْفَهُ فَقَتَلَهُ فَأَكْمَلَ بِهِ الْمِائَةَ ثُمَّ عَرَضَتْ لَهُ التَّوْبَةُ فَسَأَلَ عَنْ أَعْلَمِ أَهْلِ الأَرْضِ فَدُلَّ عَلَى رَجُلٍ فَأَتَاهُ فَقَالَ إِنِّي قَتَلْتُ مِائَةَ نَفْسٍ فَهَلْ لِي مِنْ تَوْبَةٍ قَالَ فَقَالَ وَيْحَكَ وَمَنْ يَحُولُ بَيْنَكَ وَبَيْنَ التَّوْبَةِ اخْرُجْ مِنَ الْقَرْيَةِ الْخَبِيثَةِ الَّتِي أَنْتَ فِيهَا إِلَى الْقَرْيَةِ الصَّالِحَةِ قَرْيَةِ كَذَا وَكَذَا فَاعْبُدْ رَبَّكَ فِيهَا . فَخَرَجَ يُرِيدُ الْقَرْيَةَ الصَّالِحَةَ فَعَرَضَ لَهُ أَجَلُهُ فِي الطَّرِيقِ فَاخْتَصَمَتْ فِيهِ مَلاَئِكَةُ الرَّحْمَةِ وَمَلاَئِكَةُ الْعَذَابِ قَالَ إِبْلِيسُ أَنَا أَوْلَى بِهِ إِنَّهُ لَمْ يَعْصِنِي سَاعَةً قَطُّ . قَالَ فَقَالَتْ مَلاَئِكَةُ الرَّحْمَةِ إِنَّهُ خَرَجَ تَائِبًا " .
قَالَ هَمَّامٌ فَحَدَّثَنِي حُمَيْدٌ الطَّوِيلُ، عَنْ بَكْرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، عَنْ أَبِي رَافِعٍ، قَالَ فَبَعَثَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ مَلَكًا فَاخْتَصَمُوا إِلَيْهِ ثُمَّ رَجَعُوا فَقَالَ انْظُرُوا أَىَّ الْقَرْيَتَيْنِ كَانَتْ أَقْرَبَ فَأَلْحِقُوهُ بِأَهْلِهَا .
قَالَ قَتَادَةُ فَحَدَّثَنَا الْحَسَنُ، قَالَ لَمَّا حَضَرَهُ الْمَوْتُ احْتَفَزَ بِنَفْسِهِ فَقَرُبَ مِنَ الْقَرْيَةِ الصَّالِحَةِ وَبَاعَدَ مِنْهُ الْقَرْيَةَ الْخَبِيثَةَ فَأَلْحَقُوهُ بِأَهْلِ الْقَرْيَةِ الصَّالِحَةِ .
قَالَ أَبُو الْحَسَنِ الْقَطَّانُ حَدَّثَنَا أَبُو الْعَبَّاسِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ إِسْمَاعِيلَ الْبَغْدَادِيُّ، حَدَّثَنَا عَفَّانُ، حَدَّثَنَا هَمَّامٌ، فَذَكَرَ نَحْوَهُ .
Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Sizlarga Rasululloh ﷺning ogʻzidan eshitgan, quloqlarim eshitib, qalbim yod olgan narsani aytib bermaymi? U zot: ‹Bir banda toʻqson toʻqqiz jonni oʻldirdi, soʻng unda tavba qilish istagi paydo boʻldi. U yer yuzidagi eng olim kishini soʻradi, unga bir odam koʻrsatildi. U oʻsha kishining oldiga borib: ʼMen toʻqson toʻqqiz jonni oʻldirdim, menga tavba bormi?ʼ dedi. U: ʼToʻqson toʻqqiz jondan keyinmi?!ʼ dedi. Shunda u qilichini sugʻurib, uni ham oʻldirdi va shu bilan yuztaga yetkazdi. Soʻng yana unda tavba qilish istagi paydo boʻldi. U yer yuzidagi eng olim kishini soʻradi, unga bir odam koʻrsatildi. U oʻsha kishining oldiga borib: ʼMen yuz jonni oʻldirdim, menga tavba bormi?ʼ dedi. U: ʼVoy senga, tavba bilan sening orangga kim toʻsiq boʻla oladi! Oʻzing turgan yomon qishloqdan chiqib, yaxshi qishloqqa, falon-falon qishloqqa bor va u yerda Robbingga ibodat qilʼ dedi. U yaxshi qishloqni koʻzlab yoʻlga chiqdi, ammo yoʻlda ajali yetdi. Uning haqida rahmat farishtalari bilan azob farishtalari tortishib qolishdi. Iblis: ʼMen unga haqliroqman, chunki u bir soat ham menga osiylik qilmaganʼ dedi. Rahmat farishtalari esa: ʼU tavba qilib chiqqan ediʼ deyishdi›, dedilar.» Baʼzi rivoyatlarga koʻra, Alloh azza va jalla bir farishtani yubordi, ular unga hakamlik qildirdilar. U: «Ikki qishloqning qaysi biri yaqinroq boʻlsa, oʻsha yerning ahliga qoʻshinglar» dedi. Uning oʻlimi yetganda oʻzini yaxshi qishloq tomonga tortdi, shunda u yaxshi qishloqqa yaqinroq, yomon qishloqdan uzoqroq boʻldi, natijada uni yaxshi qishloq ahliga qoʻshdilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Сизларга Расулуллоҳ ﷺнинг оғзидан эшитган, қулоқларим эшитиб, қалбим ёд олган нарсани айтиб бермайми? У зот: ‹Бир банда тўқсон тўққиз жонни ўлдирди, сўнг унда тавба қилиш истаги пайдо бўлди. У ер юзидаги энг олим кишини сўради, унга бир одам кўрсатилди. У ўша кишининг олдига бориб: ъМен тўқсон тўққиз жонни ўлдирдим, менга тавба борми?ъ деди. У: ъТўқсон тўққиз жондан кейинми?!ъ деди. Шунда у қиличини суғуриб, уни ҳам ўлдирди ва шу билан юзтага етказди. Сўнг яна унда тавба қилиш истаги пайдо бўлди. У ер юзидаги энг олим кишини сўради, унга бир одам кўрсатилди. У ўша кишининг олдига бориб: ъМен юз жонни ўлдирдим, менга тавба борми?ъ деди. У: ъВой сенга, тавба билан сенинг орангга ким тўсиқ бўла олади! Ўзинг турган ёмон қишлоқдан чиқиб, яхши қишлоққа, фалон-фалон қишлоққа бор ва у ерда Роббингга ибодат қилъ деди. У яхши қишлоқни кўзлаб йўлга чиқди, аммо йўлда ажали етди. Унинг ҳақида раҳмат фаришталари билан азоб фаришталари тортишиб қолишди. Иблис: ъМен унга ҳақлироқман, чунки у бир соат ҳам менга осийлик қилмаганъ деди. Раҳмат фаришталари эса: ъУ тавба қилиб чиққан эдиъ дейишди›, дедилар.» Баъзи ривоятларга кўра, Аллоҳ азза ва жалла бир фариштани юборди, улар унга ҳакамлик қилдирдилар. У: «Икки қишлоқнинг қайси бири яқинроқ бўлса, ўша ернинг аҳлига қўшинглар» деди. Унинг ўлими етганда ўзини яхши қишлоқ томонга тортди, шунда у яхши қишлоққа яқинроқ, ёмон қишлоқдан узоқроқ бўлди, натижада уни яхши қишлоқ аҳлига қўшдилар.
- عن أبي رافع أسلم مولي رسول الله صلى الله عليه وسلم أن رسول الله صلى الله عليه وسلم قال: " من غسل ميتاً فكتم عليه ، غفر الله له أربعين مرة" ((رواه الحاكم وقال صحيح علي شرط مسلم)).
Abu Rofiʼ (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim bir mayyitni yuvsa va unda koʻrgan (aybni) yashirsa, Alloh uni qirq marta magʻfirat qiladi», dedilar.Абу Рофиъ (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким бир маййитни ювса ва унда кўрган (айбни) яширса, Аллоҳ уни қирқ марта мағфират қилади», дедилар.
وَعَن الْبَراء قَالَ بَعَثَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رَهْطًا إِلَى أَبِي رَافِعٍ فَدَخَلَ عَلَيْهِ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَتِيكٍ بَيْتَهُ لَيْلًا وَهُوَ نَائِمٌ فَقَتَلَهُ فَقَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَتِيكٍ: فَوَضَعْتُ السَّيْف فِي بَطْنه حَتَّى أَخذ فِي ظَهره فَعَرَفْتُ أَنِّي قَتَلْتُهُ فَجَعَلْتُ أَفْتَحُ الْأَبْوَابَ حَتَّى انْتَهَيْتُ إِلَى دَرَجَةٍ فَوَضَعْتُ رِجْلِي فَوَقَعْتُ فِي لَيْلَةٍ مُقْمِرَةٍ فَانْكَسَرَتْ سَاقِي فَعَصَبَتُهَا بِعِمَامَةٍ فَانْطَلَقْتُ إِلَى أَصْحَابِي فَانْتَهَيْتُ إِلَى النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَحَدَّثْتُهُ فَقَالَ: «ابْسُطْ رِجْلَكَ» . فَبَسَطْتُ رِجْلِي فَمَسَحَهَا فَكَأَنَّمَا لَمْ أَشْتَكِهَا قَطُّ. رَوَاهُ البُخَارِيّ
Rasululloh ﷺ bir guruh (kishi)ni Abu Rofiʼning oldiga yubordilar. Abdulloh ibn Atik uning uyiga kechasi — u uxlab yotgan holda — kirib, uni oʻldirdi.Расулуллоҳ ﷺ бир гуруҳ (киши)ни Абу Рофиънинг олдига юбордилар. Абдуллоҳ ибн Атик унинг уйига кечаси — у ухлаб ётган ҳолда — кириб, уни ўлдирди.
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُسْلِمٍ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ زَكَرِيَّاءَ بْنِ أَبِي زَائِدَةَ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنِ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ بَعَثَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم رَهْطًا مِنَ الأَنْصَارِ إِلَى أَبِي رَافِعٍ لِيَقْتُلُوهُ، فَانْطَلَقَ رَجُلٌ مِنْهُمْ فَدَخَلَ حِصْنَهُمْ قَالَ فَدَخَلْتُ فِي مَرْبِطِ دَوَابَّ لَهُمْ، قَالَ وَأَغْلَقُوا باب الْحِصْنِ، ثُمَّ إِنَّهُمْ فَقَدُوا حِمَارًا لَهُمْ، فَخَرَجُوا يَطْلُبُونَهُ، فَخَرَجْتُ فِيمَنْ خَرَجَ أُرِيهِمْ أَنَّنِي أَطْلُبُهُ مَعَهُمْ، فَوَجَدُوا الْحِمَارَ، فَدَخَلُوا وَدَخَلْتُ، وَأَغْلَقُوا باب الْحِصْنِ لَيْلاً، فَوَضَعُوا الْمَفَاتِيحَ فِي كَوَّةٍ حَيْثُ أَرَاهَا، فَلَمَّا نَامُوا أَخَذْتُ الْمَفَاتِيحَ، فَفَتَحْتُ باب الْحِصْنِ ثُمَّ دَخَلْتُ عَلَيْهِ فَقُلْتُ يَا أَبَا رَافِعٍ. فَأَجَابَنِي، فَتَعَمَّدْتُ الصَّوْتَ، فَضَرَبْتُهُ فَصَاحَ، فَخَرَجْتُ ثُمَّ جِئْتُ، ثُمَّ رَجَعْتُ كَأَنِّي مُغِيثٌ فَقُلْتُ يَا أَبَا رَافِعٍ، وَغَيَّرْتُ صَوْتِي، فَقَالَ مَا لَكَ لأُمِّكَ الْوَيْلُ قُلْتُ مَا شَأْنُكَ قَالَ لاَ أَدْرِي مَنْ دَخَلَ عَلَىَّ فَضَرَبَنِي. قَالَ فَوَضَعْتُ سَيْفِي فِي بَطْنِهِ، ثُمَّ تَحَامَلْتُ عَلَيْهِ حَتَّى قَرَعَ الْعَظْمَ، ثُمَّ خَرَجْتُ وَأَنَا دَهِشٌ، فَأَتَيْتُ سُلَّمًا لَهُمْ لأَنْزِلَ مِنْهُ فَوَقَعْتُ فَوُثِئَتْ رِجْلِي، فَخَرَجْتُ إِلَى أَصْحَابِي فَقُلْتُ مَا أَنَا بِبَارِحٍ حَتَّى أَسْمَعَ النَّاعِيَةَ، فَمَا بَرِحْتُ حَتَّى سَمِعْتُ نَعَايَا أَبِي رَافِعٍ تَاجِرِ أَهْلِ الْحِجَازِ. قَالَ فَقُمْتُ وَمَا بِي قَلَبَةٌ حَتَّى أَتَيْنَا النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَأَخْبَرْنَاهُ.
Baro ibn Ozib (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Allohning Rasuli ﷺ Abu Rofiʼni oʻldirish uchun bir guruh ansoriy kishilarni yubordi. Ulardan biri yoʻlga chiqib, ularning (yaʼni dushmanning) qalʼasiga kirdi. U kishi: «Men ularning hayvonlari (turadigan) bir otxonaga yashirindim. Ular qalʼa darvozasini yopdi. Keyinroq ular eshaklarini yoʻqotib qoʻydi, bas, uni izlab (tashqariga) chiqdi. Men ham — uni izlayotgandek koʻrinib — ular bilan birga chiqdim. Ular eshakni topib, qalʼaga (qaytib) kirdi va men ham ular bilan birga kirdim. Ular kechasi qalʼaning darvozasini yopdi va uning kalitlarini — men koʻra oladigan — bir kichik tokchaga qoʻydi. Oʻsha odamlar uxlaganda, men kalitlarni olib, qalʼa darvozasini ochdim va Abu Rofiʼning oldiga kelib: ‹Ey Abu Rofiʼ!› — dedim. U menga javob berganda, men ovoz tomon yurib, uni urdim. U baqirdi va men — yordamchidek koʻrinib — chiqib (qaytib) keldim. Men — ovozimning ohangini oʻzgartirib — ‹Ey Abu Rofiʼ!› — dedim. U mendan: ‹Senga nima kerak; onangga voy boʻlsin?› — dedi. Men undan: ‹Senga nima boʻldi?› — dedim. U: ‹Bilmayman, kimdir mening oldimga kelib, meni urdi›, — dedi. Soʻng men qilichimni uning qorniga sanchib, — to suyakka tekkunicha — uni kuch bilan bosdim. Soʻng men — hayratga toʻlgan holda — chiqdim va (pastga) tushish uchun ularning narvoni tomon bordim, lekin yiqilib tushib, oyogʻimni chiqarib (lat yedirib) oldim. Men sheriklarimning oldiga kelib: ‹Men — ayollarning (motam) yigʻisini eshitmagunimcha — ketmayman›, — dedim. Bas, men — to ayollarning Hijoz savdogari Abu Rofiʼ uchun yigʻlaganini eshitmagunimcha — ketmadim. Soʻng men — hech qanday ogʻriq sezmay — oʻrnimdan turdim va (biz yoʻlga chiqib), to Paygʻambar ﷺ ning oldiga kelib, u zotga xabar berguncha (yurdik)», — dedi.Баро ибн Озиб (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Аллоҳнинг Расули ﷺ Абу Рофиъни ўлдириш учун бир гуруҳ ансорий кишиларни юборди. Улардан бири йўлга чиқиб, уларнинг (яъни душманнинг) қалъасига кирди. У киши: «Мен уларнинг ҳайвонлари (турадиган) бир отхонага яшириндим. Улар қалъа дарвозасини ёпди. Кейинроқ улар эшакларини йўқотиб қўйди, бас, уни излаб (ташқарига) чиқди. Мен ҳам — уни излаётгандек кўриниб — улар билан бирга чиқдим. Улар эшакни топиб, қалъага (қайтиб) кирди ва мен ҳам улар билан бирга кирдим. Улар кечаси қалъанинг дарвозасини ёпди ва унинг калитларини — мен кўра оладиган — бир кичик токчага қўйди. Ўша одамлар ухлаганда, мен калитларни олиб, қалъа дарвозасини очдим ва Абу Рофиънинг олдига келиб: ‹Эй Абу Рофиъ!› — дедим. У менга жавоб берганда, мен овоз томон юриб, уни урдим. У бақирди ва мен — ёрдамчидек кўриниб — чиқиб (қайтиб) келдим. Мен — овозимнинг оҳангини ўзгартириб — ‹Эй Абу Рофиъ!› — дедим. У мендан: ‹Сенга нима керак; онангга вой бўлсин?› — деди. Мен ундан: ‹Сенга нима бўлди?› — дедим. У: ‹Билмайман, кимдир менинг олдимга келиб, мени урди›, — деди. Сўнг мен қиличимни унинг қорнига санчиб, — то суякка теккунича — уни куч билан босдим. Сўнг мен — ҳайратга тўлган ҳолда — чиқдим ва (пастга) тушиш учун уларнинг нарвони томон бордим, лекин йиқилиб тушиб, оёғимни чиқариб (лат едириб) олдим. Мен шерикларимнинг олдига келиб: ‹Мен — аёлларнинг (мотам) йиғисини эшитмагунимча — кетмайман›, — дедим. Бас, мен — то аёлларнинг Ҳижоз савдогари Абу Рофиъ учун йиғлаганини эшитмагунимча — кетмадим. Сўнг мен — ҳеч қандай оғриқ сезмай — ўрнимдан турдим ва (биз йўлга чиқиб), то Пайғамбар ﷺ нинг олдига келиб, у зотга хабар бергунча (юрдик)», — деди.
حَدَّثَنَا شَيْبَانُ بْنُ فَرُّوخَ، حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ الْمُغِيرَةِ، حَدَّثَنَا حُمَيْدُ بْنُ هِلاَلٍ، عَنْ
أَبِي رَافِعٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّهُ قَالَ كَانَ جُرَيْجٌ يَتَعَبَّدُ فِي صَوْمَعَةٍ فَجَاءَتْ أُمُّهُ . قَالَ حُمَيْدٌ
فَوَصَفَ لَنَا أَبُو رَافِعٍ صِفَةَ أَبِي هُرَيْرَةَ لِصِفَةِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أُمَّهُ حِينَ
دَعَتْهُ كَيْفَ جَعَلَتْ كَفَّهَا فَوْقَ حَاجِبِهَا ثُمَّ رَفَعَتْ رَأْسَهَا إِلَيْهِ تَدْعُوهُ فَقَالَتْ يَا جُرَيْجُ أَنَا
أُمُّكَ كَلِّمْنِي . فَصَادَفَتْهُ يُصَلِّي فَقَالَ اللَّهُمَّ أُمِّي وَصَلاَتِي . فَاخْتَارَ صَلاَتَهُ فَرَجَعَتْ ثُمَّ عَادَتْ
فِي الثَّانِيَةِ فَقَالَتْ يَا جُرَيْجُ أَنَا أُمُّكَ فَكَلِّمْنِي . قَالَ اللَّهُمَّ أُمِّي وَصَلاَتِي . فَاخْتَارَ صَلاَتَهُ
فَقَالَتِ اللَّهُمَّ إِنَّ هَذَا جُرَيْجٌ وَهُوَ ابْنِي وَإِنِّي كَلَّمْتُهُ فَأَبَى أَنْ يُكَلِّمَنِي اللَّهُمَّ فَلاَ تُمِتْهُ حَتَّى
تُرِيَهُ الْمُومِسَاتِ . قَالَ وَلَوْ دَعَتْ عَلَيْهِ أَنْ يُفْتَنَ لَفُتِنَ . قَالَ وَكَانَ رَاعِي ضَأْنٍ يَأْوِي إِلَى
دَيْرِهِ - قَالَ - فَخَرَجَتِ امْرَأَةٌ مِنَ الْقَرْيَةِ فَوَقَعَ عَلَيْهَا الرَّاعِي فَحَمَلَتْ فَوَلَدَتْ غُلاَمًا فَقِيلَ
لَهَا مَا هَذَا قَالَتْ مِنْ صَاحِبِ هَذَا الدَّيْرِ . قَالَ فَجَاءُوا بِفُئُوسِهِمْ وَمَسَاحِيهِمْ فَنَادَوْهُ فَصَادَفُوهُ
يُصَلِّي فَلَمْ يُكَلِّمْهُمْ - قَالَ - فَأَخَذُوا يَهْدِمُونَ دَيْرَهُ فَلَمَّا رَأَى ذَلِكَ نَزَلَ إِلَيْهِمْ فَقَالُوا لَهُ سَلْ
هَذِهِ - قَالَ - فَتَبَسَّمَ ثُمَّ مَسَحَ رَأْسَ الصَّبِيِّ فَقَالَ مَنْ أَبُوكَ قَالَ أَبِي رَاعِي الضَّأْنِ .
فَلَمَّا سَمِعُوا ذَلِكَ مِنْهُ قَالُوا نَبْنِي مَا هَدَمْنَا مِنْ دَيْرِكَ بِالذَّهَبِ وَالْفِضَّةِ . قَالَ لاَ وَلَكِنْ أَعِيدُوهُ
تُرَابًا كَمَا كَانَ ثُمَّ عَلاَهُ .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: u shunday dedi: Jurayj ibodatxonada ibodat qilar edi. Bir kuni onasi uning oldiga keldi. Humayd dedi: Abu Rofiʼ bizga Abu Hurayraning onasi uni chaqirgan paytdagi holatini, Rasululloh ﷺ qilib koʻrsatganlaridek qilib koʻrsatdi: qanday qilib kaftini qoshi ustiga qoʻyib, soʻng boshini unga tomon koʻtarib chaqirganini (koʻrsatdi). (Onasi): «Ey Jurayj! Men onangman, men bilan gaplash», dedi. Onasi uni namoz oʻqiyotgan paytida koʻrdi. (Jurayj): «Yo Robbim! Onammi yoki namozim?» dedi-da, namozini ixtiyor qildi. Shunda onasi qaytib ketdi. Soʻng ikkinchi marta kelib: «Ey Jurayj! Men onangman, men bilan gaplash», dedi. (Jurayj): «Yo Robbim! Onammi yoki namozim?» dedi-da, namozini ixtiyor qildi. Shunda onasi: «Yo Robbim! Bu Jurayjdir, u mening oʻgʻlimdir. Men u bilan gaplashdim, u esa men bilan gaplashishdan bosh tortdi. Yo Robbim! Sen unga fohishalarni koʻrsatmaguningcha jonini olma!» dedi. (Rasululloh ﷺ) dedilar: «Agar onasi unga fitnaga giriftor boʻlishini soʻrab duo qilganida, albatta fitnaga giriftor boʻlardi». (Rasululloh ﷺ) dedilar: «Bir qoʻy choʻponi uning ibodatxonasiga panoh topib turardi». (Rasululloh ﷺ) dedilar: «Qishloqdan bir ayol chiqib, choʻpon u bilan zino qildi, shunda u homilador boʻlib, oʻgʻil tugʻdi. Unga: ‹Bu nima?› deyishdi. U: ‹Bu ibodatxona sohibidan›, dedi». (Rasululloh ﷺ) dedilar: «Shunda ular boltalari va belkuraklari bilan kelib uni chaqirishdi. Uni namoz oʻqiyotgan holida koʻrishdi, u esa ular bilan gaplashmadi». (Rasululloh ﷺ) dedilar: «Shunda ular uning ibodatxonasini buza boshlashdi. U buni koʻrgach, ular oldiga tushdi. Ular unga: ‹Mana bundan soʻra›, deyishdi». (Rasululloh ﷺ) dedilar: «Shunda u tabassum qildi-da, soʻng boshini boladan oʻtkazib, ‹Otang kim?› dedi. (Bola): ‹Mening otam qoʻy choʻponi›, dedi. Buni undan eshitishgach: ‹Ibodatxonangdan buzgan joyimizni oltin va kumush bilan qurib beramiz›, deyishdi. (Jurayj): ‹Yoʻq, balki uni ilgarigidek tuproqdan tiklab beringlar›, dedi. Soʻng u (ibodatxonaga) chiqib ketdi».Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: у шундай деди: Журайж ибодатхонада ибодат қилар эди. Бир куни онаси унинг олдига келди. Ҳумайд деди: Абу Рофиъ бизга Абу Ҳурайранинг онаси уни чақирган пайтдаги ҳолатини, Расулуллоҳ ﷺ қилиб кўрсатганларидек қилиб кўрсатди: қандай қилиб кафтини қоши устига қўйиб, сўнг бошини унга томон кўтариб чақирганини (кўрсатди). (Онаси): «Эй Журайж! Мен онангман, мен билан гаплаш», деди. Онаси уни намоз ўқиётган пайтида кўрди. (Журайж): «Ё Роббим! Онамми ёки намозим?» деди-да, намозини ихтиёр қилди. Шунда онаси қайтиб кетди. Сўнг иккинчи марта келиб: «Эй Журайж! Мен онангман, мен билан гаплаш», деди. (Журайж): «Ё Роббим! Онамми ёки намозим?» деди-да, намозини ихтиёр қилди. Шунда онаси: «Ё Роббим! Бу Журайждир, у менинг ўғлимдир. Мен у билан гаплашдим, у эса мен билан гаплашишдан бош тортди. Ё Роббим! Сен унга фоҳишаларни кўрсатмагунингча жонини олма!» деди. (Расулуллоҳ ﷺ) дедилар: «Агар онаси унга фитнага гирифтор бўлишини сўраб дуо қилганида, албатта фитнага гирифтор бўларди». (Расулуллоҳ ﷺ) дедилар: «Бир қўй чўпони унинг ибодатхонасига паноҳ топиб турарди». (Расулуллоҳ ﷺ) дедилар: «Қишлоқдан бир аёл чиқиб, чўпон у билан зино қилди, шунда у ҳомиладор бўлиб, ўғил туғди. Унга: ‹Бу нима?› дейишди. У: ‹Бу ибодатхона соҳибидан›, деди». (Расулуллоҳ ﷺ) дедилар: «Шунда улар болталари ва белкураклари билан келиб уни чақиришди. Уни намоз ўқиётган ҳолида кўришди, у эса улар билан гаплашмади». (Расулуллоҳ ﷺ) дедилар: «Шунда улар унинг ибодатхонасини буза бошлашди. У буни кўргач, улар олдига тушди. Улар унга: ‹Мана бундан сўра›, дейишди». (Расулуллоҳ ﷺ) дедилар: «Шунда у табассум қилди-да, сўнг бошини боладан ўтказиб, ‹Отанг ким?› деди. (Бола): ‹Менинг отам қўй чўпони›, деди. Буни ундан эшитишгач: ‹Ибодатхонангдан бузган жойимизни олтин ва кумуш билан қуриб берамиз›, дейишди. (Журайж): ‹Йўқ, балки уни илгаригидек тупроқдан тиклаб беринглар›, деди. Сўнг у (ибодатхонага) чиқиб кетди».
حَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ، حَدَّثَنَا رَوْحُ بْنُ عُبَادَةَ، حَدَّثَنَا مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ، عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ، عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ، عَنْ أَبِي رَافِعٍ، مَوْلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ اسْتَسْلَفَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بَكْرًا فَجَاءَتْهُ إِبِلٌ مِنَ الصَّدَقَةِ . قَالَ أَبُو رَافِعٍ فَأَمَرَنِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنْ أَقْضِيَ الرَّجُلَ بَكْرَهُ . فَقُلْتُ لاَ أَجِدُ فِي الإِبِلِ إِلاَّ جَمَلاً خِيَارًا رَبَاعِيًّا . فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " أَعْطِهِ إِيَّاهُ فَإِنَّ خِيَارَ النَّاسِ أَحْسَنُهُمْ قَضَاءً " . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ .
Rasululloh ﷺning ozod qilgan quli Abu Rofiʼ (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ yosh tuyani qarzga oldilar. Soʻng u zotga sadaqa (tuyalari)dan tuyalar keldi. Abu Rofiʼ aytdi: Rasululloh ﷺ menga oʻsha kishining yosh tuyasini qaytarib berishni buyurdilar. Men: «Tuyalar orasida yaxshi, toʻrt yoshli (yirik) tuyadan boshqasini topmadim», dedim. Rasululloh ﷺ: «Uni unga ber, chunki odamlarning eng yaxshisi — qarzni eng chiroyli ado etganidir», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir.Расулуллоҳ ﷺнинг озод қилган қули Абу Рофиъ (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ ёш туяни қарзга олдилар. Сўнг у зотга садақа (туялари)дан туялар келди. Абу Рофиъ айтди: Расулуллоҳ ﷺ менга ўша кишининг ёш туясини қайтариб беришни буюрдилар. Мен: «Туялар орасида яхши, тўрт ёшли (йирик) туядан бошқасини топмадим», дедим. Расулуллоҳ ﷺ: «Уни унга бер, чунки одамларнинг энг яхшиси — қарзни энг чиройли адо этганидир», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир.
حَدَّثَنَا أَبُو الْوَلِيدِ الطَّيَالِسِيُّ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ سَعْدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ سَمِعْتُ أَبَا سَلَمَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " ائْتُوا الصَّلاَةَ وَعَلَيْكُمُ السَّكِينَةُ فَصَلُّوا مَا أَدْرَكْتُمْ وَاقْضُوا مَا سَبَقَكُمْ " . قَالَ أَبُو دَاوُدَ وَكَذَا قَالَ ابْنُ سِيرِينَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ " وَلْيَقْضِ " . وَكَذَا أَبُو رَافِعٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ وَأَبُو ذَرٍّ رُوِيَ عَنْهُ " فَأَتِمُّوا وَاقْضُوا " . وَاخْتُلِفَ عَنْهُ .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Paygʻambar ﷺ shunday dedilar: «Namozga vazminlik va xotirjamlik bilan kelinglar. Soʻng (imom bilan) yetishganingizni oʻqinglar, oʻtkazib yuborganingizni esa (imom salom bergach) toʻldirib oling». Abu Dovud aytdi: Ibn Siyriyn ham Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan «toʻldirib olsin» deb shunday rivoyat qilgan. Abu Rofiʼ ham Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan shunday rivoyat qilgan. Abu Zar (roziyallohu anhu)dan esa «toʻldiringlar va qazo qilinglar» deb rivoyat qilingan. (Bu rivoyatda) undan har xil soʻzlar naql qilingan.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Пайғамбар ﷺ шундай дедилар: «Намозга вазминлик ва хотиржамлик билан келинглар. Сўнг (имом билан) етишганингизни ўқинглар, ўтказиб юборганингизни эса (имом салом бергач) тўлдириб олинг». Абу Довуд айтди: Ибн Сийрийн ҳам Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан «тўлдириб олсин» деб шундай ривоят қилган. Абу Рофиъ ҳам Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан шундай ривоят қилган. Абу Зар (розияллоҳу анҳу)дан эса «тўлдиринглар ва қазо қилинглар» деб ривоят қилинган. (Бу ривоятда) ундан ҳар хил сўзлар нақл қилинган.
أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا الْحَكَمُ، عَنِ ابْنِ أَبِي رَافِعٍ، عَنْ أَبِيهِ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم اسْتَعْمَلَ رَجُلاً مِنْ بَنِي مَخْزُومٍ عَلَى الصَّدَقَةِ فَأَرَادَ أَبُو رَافِعٍ أَنْ يَتْبَعَهُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " إِنَّ الصَّدَقَةَ لاَ تَحِلُّ لَنَا وَإِنَّ مَوْلَى الْقَوْمِ مِنْهُمْ " .
Abu Rofiʼ (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ Banu Maxzumdan bir kishini sadaqa (yigʻish) ishiga tayinladilar. Abu Rofiʼ unga ergashmoqchi boʻldi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Sadaqa bizga halol emasdir, bir qavmning ozod qilingan quli ham ulardandir», dedilar.Абу Рофиъ (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ Бану Махзумдан бир кишини садақа (йиғиш) ишига тайинладилар. Абу Рофиъ унга эргашмоқчи бўлди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Садақа бизга ҳалол эмасдир, бир қавмнинг озод қилинган қули ҳам улардандир», дедилар.
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ الْمُحَارِبِيُّ، عَنْ إِسْمَاعِيلَ بْنِ رَافِعٍ أَبِي رَافِعٍ، عَنْ أَبِي زُرْعَةَ السَّيْبَانِيِّ، يَحْيَى بْنِ أَبِي عَمْرٍو عَنْ أَبِي أُمَامَةَ الْبَاهِلِيِّ، قَالَ خَطَبَنَا رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ فَكَانَ أَكْثَرُ خُطْبَتِهِ حَدِيثًا حَدَّثَنَاهُ عَنِ الدَّجَّالِ وَحَذَّرَنَاهُ فَكَانَ مِنْ قَوْلِهِ أَنْ قَالَ " إِنَّهُ لَمْ تَكُنْ فِتْنَةٌ فِي الأَرْضِ مُنْذُ ذَرَأَ اللَّهُ ذُرِّيَّةَ آدَمَ أَعْظَمَ مِنْ فِتْنَةِ الدَّجَّالِ وَإِنَّ اللَّهَ لَمْ يَبْعَثْ نَبِيًّا إِلاَّ حَذَّرَ أُمَّتَهُ الدَّجَّالَ وَأَنَا آخِرُ الأَنْبِيَاءِ وَأَنْتُمْ آخِرُ الأُمَمِ وَهُوَ خَارِجٌ فِيكُمْ لاَ مَحَالَةَ وَإِنْ يَخْرُجْ وَأَنَا بَيْنَ ظَهْرَانَيْكُمْ فَأَنَا حَجِيجٌ لِكُلِّ مُسْلِمٍ وَإِنْ يَخْرُجْ مِنْ بَعْدِي فَكُلُّ امْرِئٍ حَجِيجُ نَفْسِهِ وَاللَّهُ خَلِيفَتِي عَلَى كُلِّ مُسْلِمٍ وَإِنَّهُ يَخْرُجُ مِنْ خَلَّةٍ بَيْنَ الشَّامِ وَالْعِرَاقِ فَيَعِيثُ يَمِينًا وَيَعِيثُ شِمَالاً . يَا عِبَادَ اللَّهِ أَيُّهَا النَّاسُ فَاثْبُتُوا فَإِنِّي سَأَصِفُهُ لَكُمْ صِفَةً لَمْ يَصِفْهَا إِيَّاهُ نَبِيٌّ قَبْلِي إِنَّهُ يَبْدَأُ فَيَقُولُ أَنَا نَبِيٌّ وَلاَ نَبِيَّ بَعْدِي ثُمَّ يُثَنِّي فَيَقُولُ أَنَا رَبُّكُمْ . وَلاَ تَرَوْنَ رَبَّكُمْ حَتَّى تَمُوتُوا وَإِنَّهُ أَعْوَرُ وَإِنَّ رَبَّكُمْ لَيْسَ بِأَعْوَرَ وَإِنَّهُ مَكْتُوبٌ بَيْنَ عَيْنَيْهِ كَافِرٌ يَقْرَؤُهُ كُلُّ مُؤْمِنٍ كَاتِبٍ أَوْ غَيْرِ كَاتِبٍ وَإِنَّ مِنْ فِتْنَتِهِ أَنَّ مَعَهُ جَنَّةً وَنَارًا فَنَارُهُ جَنَّةٌ وَجَنَّتُهُ نَارٌ فَمَنِ ابْتُلِيَ بِنَارِهِ فَلْيَسْتَغِثْ بِاللَّهِ وَلْيَقْرَأْ فَوَاتِحَ الْكَهْفِ فَتَكُونَ عَلَيْهِ بَرْدًا وَسَلاَمًا كَمَا كَانَتِ النَّارُ عَلَى إِبْرَاهِيمَ وَإِنَّ مِنْ فِتْنَتِهِ أَنْ يَقُولَ لأَعْرَابِيٍّ أَرَأَيْتَ إِنْ بَعَثْتُ لَكَ أَبَاكَ وَأُمَّكَ أَتَشْهَدُ أَنِّي رَبُّكَ فَيَقُولُ نَعَمْ . فَيَتَمَثَّلُ لَهُ شَيْطَانَانِ فِي صُورَةِ أَبِيهِ وَأُمِّهِ فَيَقُولاَنِ يَا بُنَىَّ اتَّبِعْهُ فَإِنَّهُ رَبُّكَ . وَإِنَّ مِنْ فِتْنَتِهِ أَنْ يُسَلَّطَ عَلَى نَفْسٍ وَاحِدَةٍ فَيَقْتُلَهَا وَيَنْشُرَهَا بِالْمِنْشَارِ حَتَّى يُلْقَى شِقَّتَيْنِ ثُمَّ يَقُولُ انْظُرُوا إِلَى عَبْدِي هَذَا فَإِنِّي أَبْعَثُهُ الآنَ ثُمَّ يَزْعُمُ أَنَّ لَهُ رَبًّا غَيْرِي . فَيَبْعَثُهُ اللَّهُ وَيَقُولُ لَهُ الْخَبِيثُ مَنْ رَبُّكَ فَيَقُولُ رَبِّيَ اللَّهُ وَأَنْتَ عَدُوُّ اللَّهِ أَنْتَ الدَّجَّالُ وَاللَّهِ مَا كُنْتُ بَعْدُ أَشَدَّ بَصِيرَةً بِكَ مِنِّي الْيَوْمَ " . قَالَ أَبُو الْحَسَنِ الطَّنَافِسِيُّ فَحَدَّثَنَا الْمُحَارِبِيُّ حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ الْوَلِيدِ الْوَصَّافِيُّ عَنْ عَطِيَّةَ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ " ذَلِكَ الرَّجُلُ أَرْفَعُ أُمَّتِي دَرَجَةً فِي الْجَنَّةِ " . قَالَ قَالَ أَبُو سَعِيدٍ وَاللَّهِ مَا كُنَّا نُرَى ذَلِكَ الرَّجُلَ إِلاَّ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ حَتَّى مَضَى لِسَبِيلِهِ . قَالَ الْمُحَارِبِيُّ ثُمَّ رَجَعْنَا إِلَى حَدِيثِ أَبِي رَافِعٍ قَالَ " وَإِنَّ مِنْ فِتْنَتِهِ أَنْ يَأْمُرَ السَّمَاءَ أَنْ تُمْطِرَ فَتُمْطِرَ وَيَأْمُرَ الأَرْضَ أَنْ تُنْبِتَ فَتُنْبِتَ وَإِنَّ مِنْ فِتْنَتِهِ أَنْ يَمُرَّ بِالْحَىِّ فَيُكَذِّبُونَهُ فَلاَ تَبْقَى لَهُمْ سَائِمَةٌ إِلاَّ هَلَكَتْ وَإِنَّ مِنْ فِتْنَتِهِ أَنْ يَمُرَّ بِالْحَىِّ فَيُصَدِّقُونَهُ فَيَأْمُرَ السَّمَاءَ أَنْ تُمْطِرَ فَتُمْطِرَ وَيَأْمُرَ الأَرْضَ أَنْ تُنْبِتَ فَتُنْبِتَ حَتَّى تَرُوحَ مَوَاشِيهِمْ مِنْ يَوْمِهِمْ ذَلِكَ أَسْمَنَ مَا كَانَتْ وَأَعْظَمَهُ وَأَمَدَّهُ خَوَاصِرَ وَأَدَرَّهُ ضُرُوعًا وَإِنَّهُ لاَ يَبْقَى شَىْءٌ مِنَ الأَرْضِ إِلاَّ وَطِئَهُ وَظَهَرَ عَلَيْهِ إِلاَّ مَكَّةَ وَالْمَدِينَةَ لاَ يَأْتِيهِمَا مِنْ نَقْبٍ مِنْ نِقَابِهِمَا إِلاَّ لَقِيَتْهُ الْمَلاَئِكَةُ بِالسُّيُوفِ صَلْتَةً حَتَّى يَنْزِلَ عِنْدَ الظُّرَيْبِ الأَحْمَرِ عِنْدَ مُنْقَطَعِ السَّبَخَةِ فَتَرْجُفُ الْمَدِينَةُ بِأَهْلِهَا ثَلاَثَ رَجَفَاتٍ فَلاَ يَبْقَى مُنَافِقٌ وَلاَ مُنَافِقَةٌ إِلاَّ خَرَجَ إِلَيْهِ فَتَنْفِي الْخَبَثَ مِنْهَا كَمَا يَنْفِي الْكِيرُ خَبَثَ الْحَدِيدِ وَيُدْعَى ذَلِكَ الْيَوْمُ يَوْمَ الْخَلاَصِ " . فَقَالَتْ أُمُّ شَرِيكٍ بِنْتُ أَبِي الْعُكَرِ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَأَيْنَ الْعَرَبُ يَوْمَئِذٍ قَالَ " هُمْ يَوْمَئِذٍ قَلِيلٌ وَجُلُّهُمْ بِبَيْتِ الْمَقْدِسِ وَإِمَامُهُمْ رَجُلٌ صَالِحٌ فَبَيْنَمَا إِمَامُهُمْ قَدْ تَقَدَّمَ يُصَلِّي بِهِمُ الصُّبْحَ إِذْ نَزَلَ عَلَيْهِمْ عِيسَى ابْنُ مَرْيَمَ الصُّبْحَ فَرَجَعَ ذَلِكَ الإِمَامُ يَنْكُصُ يَمْشِي الْقَهْقَرَى لِيَتَقَدَّمَ عِيسَى يُصَلِّي بِالنَّاسِ فَيَضَعُ عِيسَى يَدَهُ بَيْنَ كَتِفَيْهِ ثُمَّ يَقُولُ لَهُ تَقَدَّمْ فَصَلِّ فَإِنَّهَا لَكَ أُقِيمَتْ . فَيُصَلِّي بِهِمْ إِمَامُهُمْ فَإِذَا انْصَرَفَ قَالَ عِيسَى عَلَيْهِ السَّلاَمُ افْتَحُوا الْبَابَ . فَيُفْتَحُ وَوَرَاءَهُ الدَّجَّالُ مَعَهُ سَبْعُونَ أَلْفِ يَهُودِيٍّ كُلُّهُمْ ذُو سَيْفٍ مُحَلًّى وَسَاجٍ فَإِذَا نَظَرَ إِلَيْهِ الدَّجَّالُ ذَابَ كَمَا يَذُوبُ الْمِلْحُ فِي الْمَاءِ وَيَنْطَلِقُ هَارِبًا وَيَقُولُ عِيسَى عَلَيْهِ السَّلاَمُ إِنَّ لِي فِيكَ ضَرْبَةً لَنْ تَسْبِقَنِي بِهَا . فَيُدْرِكُهُ عِنْدَ بَابِ اللُّدِّ الشَّرْقِيِّ فَيَقْتُلُهُ فَيَهْزِمُ اللَّهُ الْيَهُودَ فَلاَ يَبْقَى شَىْءٌ مِمَّا خَلَقَ اللَّهُ يَتَوَارَى بِهِ يَهُودِيٌّ إِلاَّ أَنْطَقَ اللَّهُ ذَلِكَ الشَّىْءَ لاَ حَجَرَ وَلاَ شَجَرَ وَلاَ حَائِطَ وَلاَ دَابَّةَ - إِلاَّ الْغَرْقَدَةَ فَإِنَّهَا مِنْ شَجَرِهِمْ لاَ تَنْطِقُ - إِلاَّ قَالَ يَا عَبْدَ اللَّهِ الْمُسْلِمَ هَذَا يَهُودِيٌّ فَتَعَالَ اقْتُلْهُ " . قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ " وَإِنَّ أَيَّامَهُ أَرْبَعُونَ سَنَةً السَّنَةُ كَنِصْفِ السَّنَةِ وَالسَّنَةُ كَالشَّهْرِ وَالشَّهْرُ كَالْجُمُعَةِ وَآخِرُ أَيَّامِهِ كَالشَّرَرَةِ يُصْبِحُ أَحَدُكُمْ عَلَى بَابِ الْمَدِينَةِ فَلاَ يَبْلُغُ بَابَهَا الآخَرَ حَتَّى يُمْسِيَ " . فَقِيلَ لَهُ يَا رَسُولَ اللَّهِ كَيْفَ نُصَلِّي فِي تِلْكَ الأَيَّامِ الْقِصَارِ قَالَ " تَقْدُرُونَ فِيهَا الصَّلاَةَ كَمَا تَقْدُرُونَهَا فِي هَذِهِ الأَيَّامِ الطِّوَالِ ثُمَّ صَلُّوا " . قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ " فَيَكُونُ عِيسَى ابْنُ مَرْيَمَ عَلَيْهِ السَّلاَمُ فِي أُمَّتِي حَكَمًا عَدْلاً وَإِمَامًا مُقْسِطًا يَدُقُّ الصَّلِيبَ وَيَذْبَحُ الْخِنْزِيرَ وَيَضَعُ الْجِزْيَةَ وَيَتْرُكُ الصَّدَقَةَ فَلاَ يُسْعَى عَلَى شَاةٍ وَلاَ بَعِيرٍ وَتُرْفَعُ الشَّحْنَاءُ وَالتَّبَاغُضُ وَتُنْزَعُ حُمَةُ كُلِّ ذَاتِ حُمَةٍ حَتَّى يُدْخِلَ الْوَلِيدُ يَدَهُ فِي فِي الْحَيَّةِ فَلاَ تَضُرَّهُ وَتُفِرُّ الْوَلِيدَةُ الأَسَدَ فَلاَ يَضُرُّهَا وَيَكُونُ الذِّئْبُ فِي الْغَنَمِ كَأَنَّهُ كَلْبُهَا وَتُمْلأُ الأَرْضُ مِنَ السِّلْمِ كَمَا يُمْلأُ الإِنَاءُ مِنَ الْمَاءِ وَتَكُونُ الْكَلِمَةُ وَاحِدَةً فَلاَ يُعْبَدُ إِلاَّ اللَّهُ وَتَضَعُ الْحَرْبُ أَوْزَارَهَا وَتُسْلَبُ قُرَيْشٌ مُلْكَهَا وَتَكُونُ الأَرْضُ كَفَاثُورِ الْفِضَّةِ تُنْبِتُ نَبَاتَهَا بِعَهْدِ آدَمَ حَتَّى يَجْتَمِعَ النَّفَرُ عَلَى الْقِطْفِ مِنَ الْعِنَبِ فَيُشْبِعَهُمْ وَيَجْتَمِعَ النَّفَرُ عَلَى الرُّمَّانَةِ فَتُشْبِعَهُمْ وَيَكُونَ الثَّوْرُ بِكَذَا وَكَذَا مِنَ الْمَالِ وَتَكُونَ الْفَرَسُ بِالدُّرَيْهِمَاتِ " . قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ وَمَا يُرْخِصُ الْفَرَسَ قَالَ " لاَ تُرْكَبُ لِحَرْبٍ أَبَدًا " . قِيلَ لَهُ فَمَا يُغْلِي الثَّوْرَ قَالَ " تُحْرَثُ الأَرْضُ كُلُّهَا وَإِنَّ قَبْلَ خُرُوجِ الدَّجَّالِ ثَلاَثَ سَنَوَاتٍ شِدَادٍ يُصِيبُ النَّاسَ فِيهَا جُوعٌ شَدِيدٌ يَأْمُرُ اللَّهُ السَّمَاءَ فِي السَّنَةِ الأُولَى أَنْ تَحْبِسَ ثُلُثَ مَطَرِهَا وَيَأْمُرُ الأَرْضَ فَتَحْبِسُ ثُلُثَ نَبَاتِهَا ثُمَّ يَأْمُرُ السَّمَاءَ فِي السَّنَةِ الثَّانِيَةِ فَتَحْبِسُ ثُلُثَىْ مَطَرِهَا وَيَأْمُرُ الأَرْضَ فَتَحْبِسُ ثُلُثَىْ نَبَاتِهَا ثُمَّ يَأْمُرُ اللَّهُ السَّمَاءَ فِي السَّنَةِ الثَّالِثَةِ فَتَحْبِسُ مَطَرَهَا كُلَّهُ فَلاَ تَقْطُرُ قَطْرَةٌ وَيَأْمُرُ الأَرْضَ فَتَحْبِسُ نَبَاتَهَا كُلَّهُ فَلاَ تُنْبِتُ خَضْرَاءَ فَلاَ تَبْقَى ذَاتُ ظِلْفٍ إِلاَّ هَلَكَتْ إِلاَّ مَا شَاءَ اللَّهُ " . قِيلَ فَمَا يُعِيشُ النَّاسَ فِي ذَلِكَ الزَّمَانِ قَالَ " التَّهْلِيلُ وَالتَّكْبِيرُ وَالتَّسْبِيحُ وَالتَّحْمِيدُ وَيُجْرَى ذَلِكَ عَلَيْهِمْ مَجْرَى الطَّعَامِ " . قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ سَمِعْتُ أَبَا الْحَسَنِ الطَّنَافِسِيَّ يَقُولُ سَمِعْتُ عَبْدَ الرَّحْمَنِ الْمُحَارِبِيَّ يَقُولُ يَنْبَغِي أَنْ يُدْفَعَ هَذَا الْحَدِيثُ إِلَى الْمُؤَدِّبِ حَتَّى يُعَلِّمَهُ الصِّبْيَانَ فِي الْكُتَّابِ .
Abu Umoma al-Bohiliy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U shunday dedi: Rasululloh ﷺ bizga xutba qildilar, xutbalarining koʻp qismi bizga Dajjol haqida soʻzlab bergan va undan ogohlantirgan hadis edi. Aytgan soʻzlaridan biri shu edi: «Alloh Odam zurriyotini yaratganidan beri yer yuzida Dajjol fitnasidan kattaroq fitna boʻlgan emas. Alloh birorta paygʻambarni yuborsa, albatta ummatini Dajjoldan ogohlantirgan. Men paygʻambarlarning oxirgisiman, sizlar ummatlarning oxirisiz. U albatta oranglizda chiqadi. Agar u men sizlarning oranglizda ekanimda chiqsa, men har bir musulmon uchun (uning ustidan) hujjatman. Agar u mendan keyin chiqsa, har kishi oʻzini oʻzi himoya qiluvchidir, Alloh esa har bir musulmon ustidan mening oʻrnimga qoʻrigʻuvchidir. U Shom bilan Iroq oʻrtasidagi yoʻldan chiqadi, oʻngga ham, chapga ham buzgʻunchilik qiladi. Ey Allohning bandalari! Ey odamlar! Sobit turinglar! Men uni sizlarga mendan avvalgi hech bir paygʻambar sifatlab bermagan sifat bilan sifatlab beraman. U avval: ‹Men paygʻambarman›, deydi — mendan keyin paygʻambar yoʻq. Soʻng ikkinchi bor: ‹Men Rabbingizman›, deydi. Holbuki, sizlar oʻlmaguningizcha Rabbingizni koʻrmaysizlar. U koʻzi koʻrdir, Rabbingiz esa koʻzi koʻr emas. Uning ikki koʻzi orasiga ‹kofir› deb yozilgan boʻladi, uni har bir moʻmin — xat biladigan ham, bilmaydigani ham — oʻqiydi. Uning fitnalaridan biri shuki, uning yonida jannat va doʻzax boʻladi. Uning doʻzaxi — jannat, jannati esa — doʻzaxdir. Kim uning doʻzaxi bilan imtihon qilinsa, Allohdan yordam soʻrasin va Kahfning boshini oʻqisin, shunda u (oʻt) unga Ibrohimga oʻt salqin va salomat boʻlganidek salqin va salomat boʻladi. Uning fitnalaridan biri shuki, u bir badaviyga: ‹Aytchi, agar men senga otang va onangni tiriltirib bersam, mening Rabbing ekanimga guvohlik berasanmi?› deydi. U: ‹Ha›, deydi. Shunda ikki shayton uning otasi va onasi qiyofasida namoyon boʻlib: ‹Ey oʻgʻlim, unga ergash, u sening Rabbingdir›, deydilar. Uning fitnalaridan biri shuki, u bir kishini oʻldirib, arra bilan tilib, ikki boʻlak qilib tashlaydi, soʻng: ‹Manavu bandamga qaranglar, men hozir uni tiriltiraman, keyin u Mendan boshqa Rabbi bor deb daʼvo qiladi›, deydi. Alloh uni tiriltiradi, u xabis (Dajjol) unga: ‹Rabbing kim?› deydi. U: ‹Rabbim — Alloh, sen esa Allohning dushmanisan, sen Dajjolsan. Allohga qasamki, men seni bugungidan koʻra hech qachon aniqroq bilmaganman›, deydi». Abu Rofiʼning hadisiga qaytib, u shunday dedi: «Uning fitnalaridan biri shuki, u osmonga yomgʻir yogʻdirishni buyuradi, u yogʻadi; yerga oʻsimlik undirishni buyuradi, u undiradi. Uning fitnalaridan biri shuki, u bir qavmning oldidan oʻtadi, ular uni yolgʻonchi qiladilar, shunda ularning bironta choruvasi qolmay halok boʻladi. Uning fitnalaridan biri shuki, u bir qavmning oldidan oʻtadi, ular uni tasdiqlaydilar, shunda u osmonga yomgʻir yogʻdirishni buyuradi, u yogʻadi; yerga oʻsimlik undirishni buyuradi, u undiradi, hatto ularning chorvalari oʻsha kuni eng semiz, eng katta, qorinlari eng toʻla va yelinlari eng sutli holda qaytadi. U yer yuzida bosmagan va uni egallamagan bir joy qoldirmaydi, faqat Makka va Madinadan boshqa. U bu ikki shaharning bironta yoʻlidan kirolmaydi, chunki farishtalar yalangʻoch qilichlar bilan uning oldini toʻsadi. Nihoyat u Sabxaning chetidagi Zurayb al-Ahmar oldiga tushadi. Shunda Madina aholisi bilan uch marta silkinadi, unda birorta munofiq erkak va munofiq ayol qolmay, uning oldiga chiqadi. Shu bilan Madina novvoy temirdan zangni ajratganidek yomonlikni oʻzidan chiqarib tashlaydi. Oʻsha kun ‹xalos boʻlish kuni› deb ataladi». Shunda Ummu Sharik bint Abul-Ukar: «Yo Rasululloh, oʻsha kunda arablar qayerda boʻladi?» dedi. U: «Oʻsha kunda ular oz boʻladilar, koʻpchiligi Baytul-Maqdisda boʻladi. Imomlari solih bir kishi boʻladi. Imomlari ularga bomdodni oʻqib bermoqchi boʻlib oldinga chiqqanida, ularga Iyso ibn Maryam bomdodda tushadi. Shunda oʻsha imom Iyso odamlarga imom boʻlib namoz oʻqishi uchun orqasi bilan chekinib, ortga yuradi. Iyso qoʻlini uning ikki yelkasi orasiga qoʻyib: ‹Sen oldinga oʻt, namoz oʻqi, chunki bu namoz sen uchun iqoma qilingan›, deydi. Shunda ularning imomi ularga namoz oʻqib beradi. Namozdan boʻlgach, Iyso (alayhissalom): ‹Eshikni ochinglar›, deydi. Eshik ochiladi, orqasida Dajjol boʻlib, uning yonida yetmish ming yahudiy boʻladi, hammasi ziynatlangan qilich va yopgʻich (kiyim)ga ega. Dajjol Iysoga qaraganida, tuz suvda erigandek eriydi va qochib ketadi. Iyso (alayhissalom): ‹Sende menga bir zarba bor, sen undan qochib qutulolmaysan›, deydi. U uni Ludning sharqiy eshigi oldida topib, oʻldiradi. Shunda Alloh yahudiylarni magʻlub qiladi. Alloh yaratgan biror narsa — hech bir tosh, daraxt, devor yoki jonivor — qolmaydiki, ortiga yahudiy yashiringan boʻlsa, Alloh oʻsha narsani tildirmasin: ‹Ey Allohning musulmon bandasi, mana bu yahudiy, kel, uni oʻldir›, demasin. Faqat gʻarqad (bir turdagi tikanli daraxt) bundan mustasno, chunki u yahudiylarning daraxtidir, u tilga kirmaydi». Rasululloh ﷺ: «Uning kunlari qirq yildir. Bir yili yarim yildek, bir yili bir oydek, bir oyi bir haftadek, oxirgi kunlari esa uchqundek (tez) boʻladi. Biringiz Madinaning bir eshigida ertalab boʻlib, uning boshqa eshigiga yetmasidan kech kiradi», dedilar. Unga: «Yo Rasululloh, oʻsha qisqa kunlarda qanday namoz oʻqiymiz?» deyildi. U: «Bu qisqa kunlarda ham namozni xuddi bu uzun kunlarda oʻlchaganingizdek oʻlchaysizlar, soʻng namoz oʻqiysizlar», dedilar. Rasululloh ﷺ: «Iyso ibn Maryam (alayhissalom) mening ummatimda adolatli hakam va odil imom boʻladi. U xochni sindiradi, choʻchqani soʻyadi, jizyani (soliqni) bekor qiladi, sadaqani (zakotni yigʻishni) tark etadi — endi na qoʻy, na tuya uchun (zakotchi) yugurmaydi. Adovat va oʻzaro nafrat koʻtariladi, har bir zaharli jonivorning zahari olib tashlanadi, hatto bola qoʻlini ilonning ogʻziga tiqadi-yu, u unga zarar qilmaydi. Qiz bola sherni haydaydi-yu, u unga zarar qilmaydi. Boʻri qoʻylar ichida ularning iti kabi boʻladi. Yer sulh (tinchlik) bilan idish suv bilan toʻlganidek toʻladi. Soʻz bitta boʻladi, Allohdan boʻlak hech kimga ibodat qilinmaydi. Urush oʻz asboblarini qoʻyadi. Qurayshdan hukmronlik olinadi. Yer kumush laganidek boʻlib, oʻsimliklarini Odam davridagidek undiradi, hatto bir jamoa bir shingil uzumga toʻplanib, undan toʻyadilar, bir jamoa bir anorga toʻplanib, undan toʻyadilar. Bir hoʻkiz shuncha-shuncha molga, bir ot esa bir necha dirhamga boʻladi», dedilar. Ular: «Yo Rasululloh, otni nima arzonlashtiradi?» dedilar. U: «U abadiy urushga minilmaydi», dedilar. Unga: «Hoʻkizni nima qimmatlashtiradi?» deyildi. U: «Barcha yer haydaladi. Dajjol chiqishidan avval uch qattiq yil boʻladi, unda odamlarga qattiq ochlik yetadi. Alloh birinchi yili osmonni yomgʻirining uchdan birini toʻxtatib turishga, yerni oʻsimligining uchdan birini toʻxtatib turishga buyuradi. Soʻng ikkinchi yili osmonga buyuradi, u yomgʻirining uchdan ikkisini toʻxtatadi; yerga buyuradi, u oʻsimligining uchdan ikkisini toʻxtatadi. Soʻng Alloh uchinchi yili osmonga buyuradi, u yomgʻirining hammasini toʻxtatadi, bir tomchi ham tomatmaydi; yerga buyuradi, u oʻsimligining hammasini toʻxtatadi, birorta koʻkat undirmaydi. Shunda birorta tuyoqli jonivor qolmay halok boʻladi, faqat Alloh xohlagani mustasno», dedilar. «Oʻsha zamonda odamlar nima bilan yashaydi?» deyildi. U: «Tahlil (Loo ilaaha illalloh), takbir (Allohu akbar), tasbih (Subhonalloh) va tahmid (Alhamdulillah) bilan. Bu ularga taom oʻrnida oʻtadi», dedilar.Абу Умома ал-Боҳилий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У шундай деди: Расулуллоҳ ﷺ бизга хутба қилдилар, хутбаларининг кўп қисми бизга Дажжол ҳақида сўзлаб берган ва ундан огоҳлантирган ҳадис эди. Айтган сўзларидан бири шу эди: «Аллоҳ Одам зурриётини яратганидан бери ер юзида Дажжол фитнасидан каттароқ фитна бўлган эмас. Аллоҳ бирорта пайғамбарни юборса, албатта умматини Дажжолдан огоҳлантирган. Мен пайғамбарларнинг охиргисиман, сизлар умматларнинг охирисиз. У албатта оранглизда чиқади. Агар у мен сизларнинг оранглизда эканимда чиқса, мен ҳар бир мусулмон учун (унинг устидан) ҳужжатман. Агар у мендан кейин чиқса, ҳар киши ўзини ўзи ҳимоя қилувчидир, Аллоҳ эса ҳар бир мусулмон устидан менинг ўрнимга қўриғувчидир. У Шом билан Ироқ ўртасидаги йўлдан чиқади, ўнгга ҳам, чапга ҳам бузғунчилик қилади. Эй Аллоҳнинг бандалари! Эй одамлар! Собит туринглар! Мен уни сизларга мендан аввалги ҳеч бир пайғамбар сифатлаб бермаган сифат билан сифатлаб бераман. У аввал: ‹Мен пайғамбарман›, дейди — мендан кейин пайғамбар йўқ. Сўнг иккинчи бор: ‹Мен Раббингизман›, дейди. Ҳолбуки, сизлар ўлмагунингизча Раббингизни кўрмайсизлар. У кўзи кўрдир, Раббингиз эса кўзи кўр эмас. Унинг икки кўзи орасига ‹кофир› деб ёзилган бўлади, уни ҳар бир мўмин — хат биладиган ҳам, билмайдигани ҳам — ўқийди. Унинг фитналаридан бири шуки, унинг ёнида жаннат ва дўзах бўлади. Унинг дўзахи — жаннат, жаннати эса — дўзахдир. Ким унинг дўзахи билан имтиҳон қилинса, Аллоҳдан ёрдам сўрасин ва Каҳфнинг бошини ўқисин, шунда у (ўт) унга Иброҳимга ўт салқин ва саломат бўлганидек салқин ва саломат бўлади. Унинг фитналаридан бири шуки, у бир бадавийга: ‹Айтчи, агар мен сенга отанг ва онангни тирилтириб берсам, менинг Раббинг эканимга гувоҳлик берасанми?› дейди. У: ‹Ҳа›, дейди. Шунда икки шайтон унинг отаси ва онаси қиёфасида намоён бўлиб: ‹Эй ўғлим, унга эргаш, у сенинг Раббингдир›, дейдилар. Унинг фитналаридан бири шуки, у бир кишини ўлдириб, арра билан тилиб, икки бўлак қилиб ташлайди, сўнг: ‹Манаву бандамга қаранглар, мен ҳозир уни тирилтираман, кейин у Мендан бошқа Рабби бор деб даъво қилади›, дейди. Аллоҳ уни тирилтиради, у хабис (Дажжол) унга: ‹Раббинг ким?› дейди. У: ‹Раббим — Аллоҳ, сен эса Аллоҳнинг душманисан, сен Дажжолсан. Аллоҳга қасамки, мен сени бугунгидан кўра ҳеч қачон аниқроқ билмаганман›, дейди». Абу Рофиънинг ҳадисига қайтиб, у шундай деди: «Унинг фитналаридан бири шуки, у осмонга ёмғир ёғдиришни буюради, у ёғади; ерга ўсимлик ундиришни буюради, у ундиради. Унинг фитналаридан бири шуки, у бир қавмнинг олдидан ўтади, улар уни ёлғончи қиладилар, шунда уларнинг биронта чоруваси қолмай ҳалок бўлади. Унинг фитналаридан бири шуки, у бир қавмнинг олдидан ўтади, улар уни тасдиқлайдилар, шунда у осмонга ёмғир ёғдиришни буюради, у ёғади; ерга ўсимлик ундиришни буюради, у ундиради, ҳатто уларнинг чорвалари ўша куни энг семиз, энг катта, қоринлари энг тўла ва елинлари энг сутли ҳолда қайтади. У ер юзида босмаган ва уни эгалламаган бир жой қолдирмайди, фақат Макка ва Мадинадан бошқа. У бу икки шаҳарнинг биронта йўлидан киролмайди, чунки фаришталар яланғоч қиличлар билан унинг олдини тўсади. Ниҳоят у Сабханинг четидаги Зурайб ал-Аҳмар олдига тушади. Шунда Мадина аҳолиси билан уч марта силкинади, унда бирорта мунофиқ эркак ва мунофиқ аёл қолмай, унинг олдига чиқади. Шу билан Мадина новвой темирдан зангни ажратганидек ёмонликни ўзидан чиқариб ташлайди. Ўша кун ‹халос бўлиш куни› деб аталади». Шунда Умму Шарик бинт Абул-Укар: «Ё Расулуллоҳ, ўша кунда араблар қаерда бўлади?» деди. У: «Ўша кунда улар оз бўладилар, кўпчилиги Байтул-Мақдисда бўлади. Имомлари солиҳ бир киши бўлади. Имомлари уларга бомдодни ўқиб бермоқчи бўлиб олдинга чиққанида, уларга Ийсо ибн Марям бомдодда тушади. Шунда ўша имом Ийсо одамларга имом бўлиб намоз ўқиши учун орқаси билан чекиниб, ортга юради. Ийсо қўлини унинг икки елкаси орасига қўйиб: ‹Сен олдинга ўт, намоз ўқи, чунки бу намоз сен учун иқома қилинган›, дейди. Шунда уларнинг имоми уларга намоз ўқиб беради. Намоздан бўлгач, Ийсо (алайҳиссалом): ‹Эшикни очинглар›, дейди. Эшик очилади, орқасида Дажжол бўлиб, унинг ёнида етмиш минг яҳудий бўлади, ҳаммаси зийнатланган қилич ва ёпғич (кийим)га эга. Дажжол Ийсога қараганида, туз сувда эригандек эрийди ва қочиб кетади. Ийсо (алайҳиссалом): ‹Сенде менга бир зарба бор, сен ундан қочиб қутулолмайсан›, дейди. У уни Луднинг шарқий эшиги олдида топиб, ўлдиради. Шунда Аллоҳ яҳудийларни мағлуб қилади. Аллоҳ яратган бирор нарса — ҳеч бир тош, дарахт, девор ёки жонивор — қолмайдики, ортига яҳудий яширинган бўлса, Аллоҳ ўша нарсани тилдирмасин: ‹Эй Аллоҳнинг мусулмон бандаси, мана бу яҳудий, кел, уни ўлдир›, демасин. Фақат ғарқад (бир турдаги тиканли дарахт) бундан мустасно, чунки у яҳудийларнинг дарахтидир, у тилга кирмайди». Расулуллоҳ ﷺ: «Унинг кунлари қирқ йилдир. Бир йили ярим йилдек, бир йили бир ойдек, бир ойи бир ҳафтадек, охирги кунлари эса учқундек (тез) бўлади. Бирингиз Мадинанинг бир эшигида эрталаб бўлиб, унинг бошқа эшигига етмасидан кеч киради», дедилар. Унга: «Ё Расулуллоҳ, ўша қисқа кунларда қандай намоз ўқиймиз?» дейилди. У: «Бу қисқа кунларда ҳам намозни худди бу узун кунларда ўлчаганингиздек ўлчайсизлар, сўнг намоз ўқийсизлар», дедилар. Расулуллоҳ ﷺ: «Ийсо ибн Марям (алайҳиссалом) менинг умматимда адолатли ҳакам ва одил имом бўлади. У хочни синдиради, чўчқани сўяди, жизяни (солиқни) бекор қилади, садақани (закотни йиғишни) тарк этади — энди на қўй, на туя учун (закотчи) югурмайди. Адоват ва ўзаро нафрат кўтарилади, ҳар бир заҳарли жониворнинг заҳари олиб ташланади, ҳатто бола қўлини илоннинг оғзига тиқади-ю, у унга зарар қилмайди. Қиз бола шерни ҳайдайди-ю, у унга зарар қилмайди. Бўри қўйлар ичида уларнинг ити каби бўлади. Ер сулҳ (тинчлик) билан идиш сув билан тўлганидек тўлади. Сўз битта бўлади, Аллоҳдан бўлак ҳеч кимга ибодат қилинмайди. Уруш ўз асбобларини қўяди. Қурайшдан ҳукмронлик олинади. Ер кумуш лаганидек бўлиб, ўсимликларини Одам давридагидек ундиради, ҳатто бир жамоа бир шингил узумга тўпланиб, ундан тўядилар, бир жамоа бир анорга тўпланиб, ундан тўядилар. Бир ҳўкиз шунча-шунча молга, бир от эса бир неча дирҳамга бўлади», дедилар. Улар: «Ё Расулуллоҳ, отни нима арзонлаштиради?» дедилар. У: «У абадий урушга минилмайди», дедилар. Унга: «Ҳўкизни нима қимматлаштиради?» дейилди. У: «Барча ер ҳайдалади. Дажжол чиқишидан аввал уч қаттиқ йил бўлади, унда одамларга қаттиқ очлик етади. Аллоҳ биринчи йили осмонни ёмғирининг учдан бирини тўхтатиб туришга, ерни ўсимлигининг учдан бирини тўхтатиб туришга буюради. Сўнг иккинчи йили осмонга буюради, у ёмғирининг учдан иккисини тўхтатади; ерга буюради, у ўсимлигининг учдан иккисини тўхтатади. Сўнг Аллоҳ учинчи йили осмонга буюради, у ёмғирининг ҳаммасини тўхтатади, бир томчи ҳам томатмайди; ерга буюради, у ўсимлигининг ҳаммасини тўхтатади, бирорта кўкат ундирмайди. Шунда бирорта туёқли жонивор қолмай ҳалок бўлади, фақат Аллоҳ хоҳлагани мустасно», дедилар. «Ўша замонда одамлар нима билан яшайди?» дейилди. У: «Таҳлил (Лоо илааҳа иллаллоҳ), такбир (Аллоҳу акбар), тасбиҳ (Субҳоналлоҳ) ва таҳмид (Алҳамдулиллаҳ) билан. Бу уларга таом ўрнида ўтади», дедилар.
وَعَنْهُ قَالَ: أُهْدِيَتْ لَهُ شَاةٌ فَجَعَلَهَا فِي الْقِدْرِ فَدَخَلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ مَا هَذَا يَا أَبَا رَافِعٍ فَقَالَ شَاةٌ أُهْدِيَتْ لَنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ فَطَبَخْتُهَا فِي الْقِدْرِ قَالَ نَاوِلْنِي الذِّرَاعَ يَا أَبَا رَافِعٍ فَنَاوَلْتُهُ الذِّرَاعَ ثُمَّ قَالَ نَاوِلْنِي الذِّرَاعَ الْآخَرَ فَنَاوَلْتُهُ الذِّرَاعَ الْآخَرَ ثُمَّ قَالَ ناولني الذِّرَاع الآخر فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّمَا لِلشَّاةِ ذِرَاعَانِ فَقَالَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَمَا إِنَّكَ لَوْ سَكَتَّ لَنَاوَلْتَنِي ذِرَاعًا فَذِرَاعًا مَا سَكَتُّ ثُمَّ دَعَا بِمَاءٍ فَتَمَضْمَضَ فَاهُ وَغَسَلَ أَطْرَافَ أَصَابِعِهِ ثُمَّ قَامَ فَصَلَّى ثُمَّ عَادَ إِلَيْهِمْ فَوَجَدَ عِنْدَهُمْ لَحْمًا بَارِدًا فَأَكَلَ ثُمَّ دَخَلَ الْمَسْجِدَ فَصَلَّى وَلَمْ يَمَسَّ مَاءً. رَوَاهُ أَحْمد
وَرَوَاهُ الدَّارِمِيُّ عَنْ أَبِي عُبَيْدٍ إِلَّا أَنَّهُ لَمْ يَذْكُرْ: ثُمَّ دَعَا بِمَاءٍ إِلَى آخِرِهِ
Ali ibn Abu Tolibning kotibi boʻlgan Ubaydulloh ibn Abu Rofeʼ xabar berib aytdi: Men Ali (alayhis-salom)ning shunday deganini eshitdim: «Rasululloh ﷺ meni, Zubayrni va Miqdodni joʻnatib: ‹Boring, toki Ravzatu Xox (degan joy)ga yetib boringlar. Albatta u yerda bir (kajavada) ayol bor, uning yonida bir maktub (xat) bor, oʻshani undan olinglar›, dedilar. Biz yoʻlga tushdik, otlarimiz bizni chopib olib bordi, toki oʻsha ravzaga yetib keldik. Shunda u kajavadagi ayolni koʻrdik. ‹Maktubni chiqar›, dedik. U: ‹Mening oldimda hech qanday maktub yoʻq›, dedi. Men: ‹Maktubni chiqarasan, yoki kiyimlaringni yechib tashlaymiz›, dedim. Shunda u uni sochining oʻrimi orasidan chiqardi. Biz uni Paygʻambar ﷺga olib keldik. Qarasak, u Hotib ibn Abu Baltaʼadan mushriklardan baʼzi kishilarga (yoʻllangan) boʻlib, ularga Rasululloh ﷺning baʼzi ishlaridan xabar berar edi. U zot: ‹Bu nima, ey Hotib?›, dedilar. U: ‹Yo Rasululloh, menga shoshilmang. Men Qurayshga (keyin) qoʻshilgan, oʻzlaridan boʻlmagan bir kishi edim. Sizning huzuringizdagi muhojirlarning Makkada qarindoshlari bor, ular oʻsha (qarindoshlik) bilan oilalarini himoya qilishadi. Men oʻzimga bu (qarindoshlik) nasib etmagani uchun, ular orasida bir qoʻl (yaxshilik) qilishni, ular oʻsha bilan qarindoshlarimni himoya qilishlarini istadim. Ollohga qasamki, yo Rasululloh, menda kufr ham, irtidod (dindan qaytish) ham boʻlmadi›, dedi. Rasululloh ﷺ: ‹U sizlarga rost gapirdi›, dedilar. Shunda Umar: ‹Meni qoʻyib bering, shu munofiqning boshini uchirib tashlay›, dedi. Rasululloh ﷺ: ‹U Badrda (jangda) ishtirok etgan-ku. Sen qaydan bilasan, ehtimol Olloh Badr ahliga (rahmat nazari bilan) qarab: ‹Xohlaganingizni qilinglar, Men sizlarni mendi (kechirdim)›, degandir›, dedilar».Али ибн Абу Толибнинг котиби бўлган Убайдуллоҳ ибн Абу Рофеъ хабар бериб айтди: Мен Али (алайҳис-салом)нинг шундай деганини эшитдим: «Расулуллоҳ ﷺ мени, Зубайрни ва Миқдодни жўнатиб: ‹Боринг, токи Равзату Хох (деган жой)га етиб боринглар. Албатта у ерда бир (кажавада) аёл бор, унинг ёнида бир мактуб (хат) бор, ўшани ундан олинглар›, дедилар. Биз йўлга тушдик, отларимиз бизни чопиб олиб борди, токи ўша равзага етиб келдик. Шунда у кажавадаги аёлни кўрдик. ‹Мактубни чиқар›, дедик. У: ‹Менинг олдимда ҳеч қандай мактуб йўқ›, деди. Мен: ‹Мактубни чиқарасан, ёки кийимларингни ечиб ташлаймиз›, дедим. Шунда у уни сочининг ўрими орасидан чиқарди. Биз уни Пайғамбар ﷺга олиб келдик. Қарасак, у Ҳотиб ибн Абу Балтаъадан мушриклардан баъзи кишиларга (йўлланган) бўлиб, уларга Расулуллоҳ ﷺнинг баъзи ишларидан хабар берар эди. У зот: ‹Бу нима, эй Ҳотиб?›, дедилар. У: ‹Ё Расулуллоҳ, менга шошилманг. Мен Қурайшга (кейин) қўшилган, ўзларидан бўлмаган бир киши эдим. Сизнинг ҳузурингиздаги муҳожирларнинг Маккада қариндошлари бор, улар ўша (қариндошлик) билан оилаларини ҳимоя қилишади. Мен ўзимга бу (қариндошлик) насиб этмагани учун, улар орасида бир қўл (яхшилик) қилишни, улар ўша билан қариндошларимни ҳимоя қилишларини истадим. Оллоҳга қасамки, ё Расулуллоҳ, менда куфр ҳам, иртидод (диндан қайтиш) ҳам бўлмади›, деди. Расулуллоҳ ﷺ: ‹У сизларга рост гапирди›, дедилар. Шунда Умар: ‹Мени қўйиб беринг, шу мунофиқнинг бошини учириб ташлай›, деди. Расулуллоҳ ﷺ: ‹У Бадрда (жангда) иштирок этган-ку. Сен қайдан биласан, эҳтимол Оллоҳ Бадр аҳлига (раҳмат назари билан) қараб: ‹Хоҳлаганингизни қилинглар, Мен сизларни менди (кечирдим)›, дегандир›, дедилар».
حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ آدَمَ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ أَبِي زَائِدَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنِ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ بَعَثَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم رَهْطًا مِنَ الأَنْصَارِ إِلَى أَبِي رَافِعٍ فَدَخَلَ عَلَيْهِ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَتِيكٍ بَيْتَهُ لَيْلاً، فَقَتَلَهُ وَهْوَ نَائِمٌ.
Baro ibn Ozib (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Allohning Rasuli ﷺ Abu Rofiʼning oldiga bir guruh ansorni yubordi. Abdulloh ibn Atiq kechasi uning uyiga kirib, uni — uxlab yotganida — oʻldirdi.Баро ибн Озиб (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Аллоҳнинг Расули ﷺ Абу Рофиънинг олдига бир гуруҳ ансорни юборди. Абдуллоҳ ибн Атиқ кечаси унинг уйига кириб, уни — ухлаб ётганида — ўлдирди.
وَحَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، وَأَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ قَالاَ حَدَّثَنَا حَاتِمُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ، ح وَحَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ، - يَعْنِي الدَّرَاوَرْدِيَّ - كِلاَهُمَا عَنْ جَعْفَرٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي رَافِعٍ، قَالَ اسْتَخْلَفَ مَرْوَانُ أَبَا هُرَيْرَةَ . بِمِثْلِهِ غَيْرَ أَنَّ فِي، رِوَايَةِ حَاتِمٍ فَقَرَأَ بِسُورَةِ الْجُمُعَةِ فِي السَّجْدَةِ الأُولَى وَفِي الآخِرَةِ { إِذَا جَاءَكَ الْمُنَافِقُونَ} وَرِوَايَةُ عَبْدِ الْعَزِيزِ مِثْلُ حَدِيثِ سُلَيْمَانَ بْنِ بِلاَلٍ .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Marvon Abu Hurayrani oʻrniga noib qilib qoldirdi, — deb yuqoridagiga oʻxshash (hadis keltirilgan). Faqat Hotimning rivoyatida: «Birinchi sajdada (rakaatda) Jumʼa surasini, oxirgisida esa {Munofiqlar sening oldingga kelganlarida} (Munofiqun surasi) ni oʻqidi», deyiladi. Abdulazizning rivoyati esa Sulaymon ibn Bilolning hadisiga oʻxshashdir.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Марвон Абу Ҳурайрани ўрнига ноиб қилиб қолдирди, — деб юқоридагига ўхшаш (ҳадис келтирилган). Фақат Ҳотимнинг ривоятида: «Биринчи саждада (ракаатда) Жумъа сурасини, охиргисида эса {Мунофиқлар сенинг олдингга келганларида} (Мунофиқун сураси) ни ўқиди», дейилади. Абдулазизнинг ривояти эса Сулаймон ибн Билолнинг ҳадисига ўхшашдир.
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْمُنْكَدِرِ، وَسَالِمٍ أَبِي النَّضْرِ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي رَافِعٍ، عَنْ أَبِي رَافِعٍ، وَغَيْرُهُ، رَفَعَهُ قَالَ " لاَ أُلْفِيَنَّ أَحَدَكُمْ مُتَّكِئًا عَلَى أَرِيكَتِهِ يَأْتِيهِ أَمْرٌ مِمَّا أَمَرْتُ بِهِ أَوْ نَهَيْتُ عَنْهُ فَيَقُولُ لاَ أَدْرِي مَا وَجَدْنَا فِي كِتَابِ اللَّهِ اتَّبَعْنَاهُ " . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ . وَرَوَى بَعْضُهُمْ عَنْ سُفْيَانَ عَنِ ابْنِ الْمُنْكَدِرِ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم مُرْسَلاً وَسَالِمٍ أَبِي النَّضْرِ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي رَافِعٍ عَنْ أَبِيهِ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم . وَكَانَ ابْنُ عُيَيْنَةَ إِذَا رَوَى هَذَا الْحَدِيثَ عَلَى الاِنْفِرَادِ بَيَّنَ حَدِيثَ مُحَمَّدِ بْنِ الْمُنْكَدِرِ مِنْ حَدِيثِ سَالِمٍ أَبِي النَّضْرِ وَإِذَا جَمَعَهُمَا رَوَى هَكَذَا . وَأَبُو رَافِعٍ مَوْلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم اسْمُهُ أَسْلَمُ .
Abu Rofiʼ (roziyallohu anhu)dan va boshqalardan marfuʼ holda rivoyat qilinadiki, u zot: «Sizlardan birortangizni oʻrindigʻiga suyanib oʻtirgan holda, mening buyrugʻim yoki qaytarigʻimdan bir ish unga yetib kelganida: ‹Bilmadim, biz Allohning Kitobida nimani topsak, oʻshanga ergashamiz›, deganini koʻrmay!» dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasandir. Nabiy ﷺning xizmatkori Abu Rofiʼning ismi Aslamdir.Абу Рофиъ (розияллоҳу анҳу)дан ва бошқалардан марфуъ ҳолда ривоят қилинадики, у зот: «Сизлардан бирортангизни ўриндиғига суяниб ўтирган ҳолда, менинг буйруғим ёки қайтариғимдан бир иш унга етиб келганида: ‹Билмадим, биз Аллоҳнинг Китобида нимани топсак, ўшанга эргашамиз›, деганини кўрмай!» дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасандир. Набий ﷺнинг хизматкори Абу Рофиънинг исми Асламдир.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، حَدَّثَنَا عُمَرُ بْنُ ذَرٍّ، عَنْ مُجَاهِدٍ، عَنِ ابْنِ رَافِعِ بْنِ خَدِيجٍ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ جَاءَنَا أَبُو رَافِعٍ مِنْ عِنْدِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ نَهَانَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنْ أَمْرٍ كَانَ يَرْفَقُ بِنَا وَطَاعَةُ اللَّهِ وَطَاعَةُ رَسُولِهِ أَرْفَقُ بِنَا نَهَانَا أَنْ يَزْرَعَ أَحَدُنَا إِلاَّ أَرْضًا يَمْلِكُ رَقَبَتَهَا أَوْ مَنِيحَةً يَمْنَحُهَا رَجُلٌ .
Rofiʼ ibn Xadij (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Abu Rofiʼ Rasululloh ﷺ huzurlaridan oldimizga keldi va dedi: «Rasululloh ﷺ bizni biz uchun foydali boʻlgan bir ishdan qaytardilar, lekin Allohga itoat va Uning Rasuliga itoat biz uchun yanada foydaliroqdir. U zot birortamiz oʻzimiz egalik qiladigan yerdan yoki bir kishi (foydalanish uchun) bergan yerdan boshqasini ekishimizdan qaytardilar».Рофиъ ибн Хадиж (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Абу Рофиъ Расулуллоҳ ﷺ ҳузурларидан олдимизга келди ва деди: «Расулуллоҳ ﷺ бизни биз учун фойдали бўлган бир ишдан қайтардилар, лекин Аллоҳга итоат ва Унинг Расулига итоат биз учун янада фойдалироқдир. У зот бирортамиз ўзимиз эгалик қиладиган ердан ёки бир киши (фойдаланиш учун) берган ердан бошқасини экишимиздан қайтардилар».
حَدَّثَنَا بَكْرُ بْنُ خَلَفٍ، حَدَّثَنَا خَالِدُ بْنُ الْحَارِثِ، عَنْ شُعْبَةَ، ح وَحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، أَخْبَرَنِي مُخَوَّلُ بْنُ رَاشِدٍ، قَالَ سَمِعْتُ أَبَا سَعْدٍ، - رَجُلاً مِنْ أَهْلِ الْمَدِينَةِ - يَقُولُ رَأَيْتُ أَبَا رَافِعٍ مَوْلَى رَسُولِ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ رَأَى الْحَسَنَ بْنَ عَلِيٍّ وَهُوَ يُصَلِّي وَقَدْ عَقَصَ شَعْرَهُ فَأَطْلَقَهُ أَوْ نَهَى عَنْهُ وَقَالَ نَهَى رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ أَنْ يُصَلِّيَ الرَّجُلُ وَهُوَ عَاقِصٌ شَعْرَهُ .
Abu Rofiʼ (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U Hasan ibn Alini sochini toʻplab bogʻlab olgan holda namoz oʻqiyotganini koʻrdi va uni yozdi (yoki undan qaytardi) hamda: «Rasululloh ﷺ kishining sochini toʻplab bogʻlagan holida namoz oʻqishidan qaytardilar», dedi.Абу Рофиъ (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У Ҳасан ибн Алини сочини тўплаб боғлаб олган ҳолда намоз ўқиётганини кўрди ва уни ёзди (ёки ундан қайтарди) ҳамда: «Расулуллоҳ ﷺ кишининг сочини тўплаб боғлаган ҳолида намоз ўқишидан қайтардилар», деди.
عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: لِلْعَبَّاسِ بْنِ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ: " يَا عَبَّاسُ يَا عَمَّاهُ أَلَا أُعْطِيكَ؟ أَلَا أَمْنَحُكَ؟ أَلا أحبوك؟ أَلَا أَفْعَلُ بِكَ عَشْرَ خِصَالٍ إِذَا أَنْتَ فَعَلْتَ ذَلِكَ غَفَرَ اللَّهُ لَكَ ذَنْبَكَ أَوَّلَهُ وَآخِرَهُ قَدِيمَهُ وَحَدِيثَهُ خَطَأَهُ وَعَمْدَهُ صَغِيرَهُ وَكَبِيرَهُ سِرَّهُ وَعَلَانِيَتَهُ: أَنْ تُصَلِّيَ أَرْبَعَ رَكَعَاتٍ تَقْرَأُ فِي كُلِّ رَكْعَةٍ فَاتِحَةَ الْكِتَابِ وَسُورَةً. فَإِذَا فَرَغْتَ مِنَ الْقِرَاءَةِ فِي أَوَّلِ رَكْعَةٍ وَأَنْتَ قَائِمٌ قُلْتَ سُبْحَانَ اللَّهِ وَالْحَمْدُ لِلَّهِ وَلَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَاللَّهُ أَكْبَرُ خَمْسَ عَشْرَةَ مَرَّةً ثُمَّ تَرْكَعُ فَتَقُولُهَا وَأَنْتَ رَاكِعٌ عَشْرًا ثُمَّ تَرْفَعُ رَأْسَكَ مِنَ الرُّكُوعِ فَتَقُولُهَا عَشْرًا ثُمَّ تَهْوِي سَاجِدًا فَتَقُولُهَا وَأَنْتَ سَاجِدٌ عَشْرًا ثُمَّ تَرْفَعُ رَأْسَكَ مِنَ السُّجُودِ فَتَقُولُهَا عَشْرًا ثُمَّ تَسْجُدُ فَتَقُولُهَا عَشْرًا ثُمَّ تَرْفَعُ رَأْسَكَ فَتَقُولُهَا عَشْرًا فَذَلِكَ خَمْسٌ وَسَبْعُونَ فِي كُلِّ رَكْعَةٍ تَفْعَلُ ذَلِكَ فِي أَرْبَعِ رَكَعَاتٍ إِنِ اسْتَطَعْت أَن تصليها فِي كل يَوْم فَافْعَلْ فَإِنْ لَمْ تَفْعَلْ فَفِي كُلِّ جُمُعَةٍ مَرَّةً فَإِنْ لَمْ تَفْعَلْ فَفِي كُلِّ شَهْرٍ مَرَّةً فَإِنْ لَمْ تَفْعَلْ فَفِي كُلِّ سَنَةٍ مَرَّةً فَإِنْ لَمْ تَفْعَلْ فَفِي عُمْرِكَ مَرَّةً ". رَوَاهُ أَبُو دَاوُدَ وَابْنُ مَاجَهْ وَالْبَيْهَقِيُّ فِي الدَّعْوَات الْكَبِير
وروى التِّرْمِذِيّ عَن أبي رَافع نَحوه
Abdulloh ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ Abbos ibn Abdulmuttalibga shunday dedilar: «Ey Abbos, ey amakijonim! Senga bir narsa bermaymi? Senga inʼom qilmaymi? Senga ato etmaymi? Sen uchun oʻnta xislatni qilmaymi? Agar sen buni qilsang, Alloh sening gunohingni — avvalgisini ham, oxirgisini ham, qadimgisini ham, yangisini ham, xatosini ham, qasdligini ham, kichigini ham, kattasini ham, yashirinini ham, oshkorasini ham — kechiradi. Bu oʻnta xislat shuki: toʻrt rakat namoz oʻqiysan, har rakatda Fotihatul-kitobni va bir surani oʻqiysan. Birinchi rakatda qiroatni tugatgach, hali tik turgan holingda oʻn besh marta ‹Subhanalloh, val-hamdu lillah, va la ilaha illalloh, vallohu akbar› deysan. Soʻng rukuga egilasan-da, ruku holatingda uni oʻn marta aytasan. Soʻng boshingni rukudan koʻtarasan-da, uni oʻn marta aytasan. Soʻng sajdaga egilasan-da, sajda holatingda uni oʻn marta aytasan. Soʻng boshingni sajdadan koʻtarasan-da, uni oʻn marta aytasan. Soʻng (yana) sajda qilasan-da, uni oʻn marta aytasan. Soʻng boshingni koʻtarasan-da, uni oʻn marta aytasan. Mana shu har rakatda yetmish besh boʻladi. Buni toʻrt rakatda qilasan. Agar har kuni bir marta oʻqishga qodir boʻlsang, shunday qil. Agar (buni) qilmasang, har jumada bir marta (oʻqi). Agar qilmasang, har oyda bir marta. Agar qilmasang, har yili bir marta. Agar qilmasang, umringda bir marta (oʻqi).»Абдуллоҳ ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ Аббос ибн Абдулмутталибга шундай дедилар: «Эй Аббос, эй амакижоним! Сенга бир нарса бермайми? Сенга инъом қилмайми? Сенга ато этмайми? Сен учун ўнта хислатни қилмайми? Агар сен буни қилсанг, Аллоҳ сенинг гуноҳингни — аввалгисини ҳам, охиргисини ҳам, қадимгисини ҳам, янгисини ҳам, хатосини ҳам, қасдлигини ҳам, кичигини ҳам, каттасини ҳам, яширинини ҳам, ошкорасини ҳам — кечиради. Бу ўнта хислат шуки: тўрт ракат намоз ўқийсан, ҳар ракатда Фотиҳатул-китобни ва бир сурани ўқийсан. Биринчи ракатда қироатни тугатгач, ҳали тик турган ҳолингда ўн беш марта ‹Субҳаналлоҳ, вал-ҳамду лиллаҳ, ва ла илаҳа иллаллоҳ, валлоҳу акбар› дейсан. Сўнг рукуга эгиласан-да, руку ҳолатингда уни ўн марта айтасан. Сўнг бошингни рукудан кўтарасан-да, уни ўн марта айтасан. Сўнг саждага эгиласан-да, сажда ҳолатингда уни ўн марта айтасан. Сўнг бошингни саждадан кўтарасан-да, уни ўн марта айтасан. Сўнг (яна) сажда қиласан-да, уни ўн марта айтасан. Сўнг бошингни кўтарасан-да, уни ўн марта айтасан. Мана шу ҳар ракатда етмиш беш бўлади. Буни тўрт ракатда қиласан. Агар ҳар куни бир марта ўқишга қодир бўлсанг, шундай қил. Агар (буни) қилмасанг, ҳар жумада бир марта (ўқи). Агар қилмасанг, ҳар ойда бир марта. Агар қилмасанг, ҳар йили бир марта. Агар қилмасанг, умрингда бир марта (ўқи).»
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، قَالَ عَمْرٌو سَمِعْتُ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ ـ رضى الله عنهما ـ يَقُولُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَنْ لِكَعْبِ بْنِ الأَشْرَفِ فَإِنَّهُ قَدْ آذَى اللَّهَ وَرَسُولَهُ ". فَقَامَ مُحَمَّدُ بْنُ مَسْلَمَةَ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَتُحِبُّ أَنْ أَقْتُلَهُ قَالَ " نَعَمْ ". قَالَ فَأْذَنْ لِي أَنْ أَقُولَ شَيْئًا. قَالَ " قُلْ ". فَأَتَاهُ مُحَمَّدُ بْنُ مَسْلَمَةَ فَقَالَ إِنَّ هَذَا الرَّجُلَ قَدْ سَأَلَنَا صَدَقَةً، وَإِنَّهُ قَدْ عَنَّانَا، وَإِنِّي قَدْ أَتَيْتُكَ أَسْتَسْلِفُكَ. قَالَ وَأَيْضًا وَاللَّهِ لَتَمَلُّنَّهُ قَالَ إِنَّا قَدِ اتَّبَعْنَاهُ فَلاَ نُحِبُّ أَنْ نَدَعَهُ حَتَّى نَنْظُرَ إِلَى أَىِّ شَىْءٍ يَصِيرُ شَأْنُهُ، وَقَدْ أَرَدْنَا أَنْ تُسْلِفَنَا وَسْقًا، أَوْ وَسْقَيْنِ ـ وَحَدَّثَنَا عَمْرٌو غَيْرَ مَرَّةٍ، فَلَمْ يَذْكُرْ وَسْقًا أَوْ وَسْقَيْنِ أَوْ فَقُلْتُ لَهُ فِيهِ وَسْقًا أَوْ وَسْقَيْنِ فَقَالَ أُرَى فِيهِ وَسْقًا أَوْ وَسْقَيْنِ ـ فَقَالَ نَعَمِ ارْهَنُونِي. قَالُوا أَىَّ شَىْءٍ تُرِيدُ قَالَ فَارْهَنُونِي نِسَاءَكُمْ. قَالُوا كَيْفَ نَرْهَنُكَ نِسَاءَنَا وَأَنْتَ أَجْمَلُ الْعَرَبِ قَالَ فَارْهَنُونِي أَبْنَاءَكُمْ. قَالُوا كَيْفَ نَرْهَنُكَ أَبْنَاءَنَا فَيُسَبُّ أَحَدُهُمْ، فَيُقَالُ رُهِنَ بِوَسْقٍ أَوْ وَسْقَيْنِ. هَذَا عَارٌ عَلَيْنَا، وَلَكِنَّا نَرْهَنُكَ اللأْمَةَ ـ قَالَ سُفْيَانُ يَعْنِي السِّلاَحَ ـ فَوَاعَدَهُ أَنْ يَأْتِيَهُ، فَجَاءَهُ لَيْلاً وَمَعَهُ أَبُو نَائِلَةَ وَهْوَ أَخُو كَعْبٍ مِنَ الرَّضَاعَةِ، فَدَعَاهُمْ إِلَى الْحِصْنِ، فَنَزَلَ إِلَيْهِمْ فَقَالَتْ لَهُ امْرَأَتُهُ أَيْنَ تَخْرُجُ هَذِهِ السَّاعَةَ فَقَالَ إِنَّمَا هُوَ مُحَمَّدُ بْنُ مَسْلَمَةَ، وَأَخِي أَبُو نَائِلَةَ ـ وَقَالَ غَيْرُ عَمْرٍو قَالَتْ أَسْمَعُ صَوْتًا كَأَنَّهُ يَقْطُرُ مِنْهُ الدَّمُ. قَالَ إِنَّمَا هُوَ أَخِي مُحَمَّدُ بْنُ مَسْلَمَةَ وَرَضِيعِي أَبُو نَائِلَةَ ـ إِنَّ الْكَرِيمَ لَوْ دُعِيَ إِلَى طَعْنَةٍ بِلَيْلٍ لأَجَابَ قَالَ وَيُدْخِلُ مُحَمَّدُ بْنُ مَسْلَمَةَ مَعَهُ رَجُلَيْنِ ـ قِيلَ لِسُفْيَانَ سَمَّاهُمْ عَمْرٌو قَالَ سَمَّى بَعْضَهُمْ قَالَ عَمْرٌو جَاءَ مَعَهُ بِرَجُلَيْنِ وَقَالَ غَيْرُ عَمْرٍو أَبُو عَبْسِ بْنُ جَبْرٍ، وَالْحَارِثُ بْنُ أَوْسٍ وَعَبَّادُ بْنُ بِشْرٍ قَالَ عَمْرٌو وَجَاءَ مَعَهُ بِرَجُلَيْنِ ـ فَقَالَ إِذَا مَا جَاءَ فَإِنِّي قَائِلٌ بِشَعَرِهِ فَأَشَمُّهُ، فَإِذَا رَأَيْتُمُونِي اسْتَمْكَنْتُ مِنْ رَأْسِهِ فَدُونَكُمْ فَاضْرِبُوهُ. وَقَالَ مَرَّةً ثُمَّ أُشِمُّكُمْ. فَنَزَلَ إِلَيْهِمْ مُتَوَشِّحًا وَهْوَ يَنْفَحُ مِنْهُ رِيحُ الطِّيبِ، فَقَالَ مَا رَأَيْتُ كَالْيَوْمِ رِيحًا ـ أَىْ أَطْيَبَ ـ وَقَالَ غَيْرُ عَمْرٍو قَالَ عِنْدِي أَعْطَرُ نِسَاءِ الْعَرَبِ وَأَكْمَلُ الْعَرَبِ قَالَ عَمْرٌو فَقَالَ أَتَأْذَنُ لِي أَنْ أَشَمَّ رَأْسَكَ قَالَ نَعَمْ، فَشَمَّهُ، ثُمَّ أَشَمَّ أَصْحَابَهُ ثُمَّ قَالَ أَتَأْذَنُ لِي قَالَ نَعَمْ. فَلَمَّا اسْتَمْكَنَ مِنْهُ قَالَ دُونَكُمْ. فَقَتَلُوهُ ثُمَّ أَتَوُا النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَأَخْبَرُوهُ.
Rasululloh ﷺ: «Kaʼb ibn al-Ashraf (ishi)ni kim (boʻyniga oladi)? Chunki u Alloh va Rasuliga ozor berdi», dedilar. Shunda Muhammad ibn Maslama turib: «Ey Allohning Rasuli, uni oʻldirishimni xohlaysizmi?» dedi. U zot: «Ha», dedilar. U: «Menga (unga) biror (yolgʻon) gap aytishga izn bering», dedi. U zot: «Aytaver», dedilar. Muhammad ibn Maslama uning oldiga kelib: «Mana bu kishi (Muhammad ﷺ) bizdan sadaqa soʻradi va bizni qiynab (charchatib) qoʻydi. Men sendan qarz olgani keldim», dedi. (Kaʼb:) «Yana(mi)! Allohga qasamki, sizlar undan albatta zerikasizlar», dedi. (Muhammad:) «Biz unga ergashib boʻldik, endi ishi nimaga aylanishini koʻrgunimizcha uni tashlab ketishni istamaymiz. Biz sendan bir-ikki vasq (oʻlchov xurmo) qarz olishni istadik», dedi. (Kaʼb:) «Ha, menga garov bering», dedi. Ular: «Nima (garov) xohlaysan?» deyishdi. U: «Menga xotinlaringizni garovga bering», dedi. Ular: «Sen arablarning eng goʻzali boʻla turib, xotinlarimizni senga qanday garovga beraylik?» deyishdi. U: «Unda menga oʻgʻillaringizni garovga bering», dedi. Ular: «Oʻgʻillarimizni senga qanday garovga beraylik? Keyin ulardan biri soʻkilib: ‹bir-ikki vasqqa garovga qoʻyilgan› deyiladi. Bu biz uchun or (uyat)dir. Lekin biz senga (sovut-)qurolni garovga beramiz», deyishdi. (Muhammad) unga (yana) kelishini vaʼda qildi. Kechasi uning oldiga keldi, yonida Abu Noila — u Kaʼbning emikdosh (sutkardosh) ukasi — bor edi. (Kaʼb) ularni qalʼaga (yuqoriga) chaqirdi va ularning oldiga (pastga) tushdi. Xotini unga: «Bu soatda qayoqqa chiqasan?» dedi. U: «Bu faqat Muhammad ibn Maslama va ukam Abu Noila», dedi. (Xotini:) «Men shunday bir ovoz eshityapmanki, goʻyo undan qon tomayotgandek», dedi. U: «Bu faqat ukam Muhammad ibn Maslama va emikdoshim Abu Noila. Karam (oliyhimmat) kishi kechasi nayza (zarbi)ga chaqirilsa ham, (albatta) javob beradi», dedi. Muhammad ibn Maslama oʻzi bilan ikki kishini — Abu Abs ibn Jabr, Horis ibn Avs va Abbod ibn Bishrni — kiritdi (olib kirdi). (Muhammad ularga) dedi: «U kelganda, men uning sochidan ushlab, hidlayman. Meni uning boshidan toʻla ushlaganimni koʻrsangiz, (bilingki, fursat keldi —) uni uringlar». U (Kaʼb) toʻn yopinib, oʻzidan atir hidi taratib (pastga) tushdi. (Muhammad:) «Men bugungidek (xushboʻy) hidni hech koʻrmaganman», dedi. (Kaʼb:) «Mening yonimda arablarning eng atirli va eng goʻzal ayoli (xotini) bor», dedi. Muhammad: «Boshingni hidlashimga izn berasanmi?» dedi. U: «Ha», dedi. (Muhammad) uni hidladi, soʻng sheriklariga (ham) hidlatdi. Soʻng: «(Yana) izn berasanmi?» dedi. U: «Ha», dedi. (Muhammad) undan toʻla ushlagach: «Uni (uringlar)!» dedi. Ular uni oʻldirishdi. Soʻng Paygʻambar ﷺning oldilariga kelib, (buni) xabar berishdi.Расулуллоҳ ﷺ: «Каъб ибн ал-Ашраф (иши)ни ким (бўйнига олади)? Чунки у Аллоҳ ва Расулига озор берди», дедилар. Шунда Муҳаммад ибн Маслама туриб: «Эй Аллоҳнинг Расули, уни ўлдиришимни хоҳлайсизми?» деди. У зот: «Ҳа», дедилар. У: «Менга (унга) бирор (ёлғон) гап айтишга изн беринг», деди. У зот: «Айтавер», дедилар. Муҳаммад ибн Маслама унинг олдига келиб: «Мана бу киши (Муҳаммад ﷺ) биздан садақа сўради ва бизни қийнаб (чарчатиб) қўйди. Мен сендан қарз олгани келдим», деди. (Каъб:) «Яна(ми)! Аллоҳга қасамки, сизлар ундан албатта зерикасизлар», деди. (Муҳаммад:) «Биз унга эргашиб бўлдик, энди иши нимага айланишини кўргунимизча уни ташлаб кетишни истамаймиз. Биз сендан бир-икки васқ (ўлчов хурмо) қарз олишни истадик», деди. (Каъб:) «Ҳа, менга гаров беринг», деди. Улар: «Нима (гаров) хоҳлайсан?» дейишди. У: «Менга хотинларингизни гаровга беринг», деди. Улар: «Сен арабларнинг энг гўзали бўла туриб, хотинларимизни сенга қандай гаровга берайлик?» дейишди. У: «Унда менга ўғилларингизни гаровга беринг», деди. Улар: «Ўғилларимизни сенга қандай гаровга берайлик? Кейин улардан бири сўкилиб: ‹бир-икки васққа гаровга қўйилган› дейилади. Бу биз учун ор (уят)дир. Лекин биз сенга (совут-)қуролни гаровга берамиз», дейишди. (Муҳаммад) унга (яна) келишини ваъда қилди. Кечаси унинг олдига келди, ёнида Абу Ноила — у Каъбнинг эмикдош (суткардош) укаси — бор эди. (Каъб) уларни қалъага (юқорига) чақирди ва уларнинг олдига (пастга) тушди. Хотини унга: «Бу соатда қаёққа чиқасан?» деди. У: «Бу фақат Муҳаммад ибн Маслама ва укам Абу Ноила», деди. (Хотини:) «Мен шундай бир овоз эшитяпманки, гўё ундан қон томаётгандек», деди. У: «Бу фақат укам Муҳаммад ибн Маслама ва эмикдошим Абу Ноила. Карам (олийҳиммат) киши кечаси найза (зарби)га чақирилса ҳам, (албатта) жавоб беради», деди. Муҳаммад ибн Маслама ўзи билан икки кишини — Абу Абс ибн Жабр, Ҳорис ибн Авс ва Аббод ибн Бишрни — киритди (олиб кирди). (Муҳаммад уларга) деди: «У келганда, мен унинг сочидан ушлаб, ҳидлайман. Мени унинг бошидан тўла ушлаганимни кўрсангиз, (билингки, фурсат келди —) уни уринглар». У (Каъб) тўн ёпиниб, ўзидан атир ҳиди таратиб (пастга) тушди. (Муҳаммад:) «Мен бугунгидек (хушбўй) ҳидни ҳеч кўрмаганман», деди. (Каъб:) «Менинг ёнимда арабларнинг энг атирли ва энг гўзал аёли (хотини) бор», деди. Муҳаммад: «Бошингни ҳидлашимга изн берасанми?» деди. У: «Ҳа», деди. (Муҳаммад) уни ҳидлади, сўнг шерикларига (ҳам) ҳидлатди. Сўнг: «(Яна) изн берасанми?» деди. У: «Ҳа», деди. (Муҳаммад) ундан тўла ушлагач: «Уни (уринглар)!» деди. Улар уни ўлдиришди. Сўнг Пайғамбар ﷺнинг олдиларига келиб, (буни) хабар беришди.
حَدَّثَنَا حُسَيْنُ بْنُ مُعَاذٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الأَعْلَى، حَدَّثَنَا سَعِيدٌ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَبِي رَافِعٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " إِذَا دُعِيَ أَحَدُكُمْ إِلَى طَعَامٍ فَجَاءَ مَعَ الرَّسُولِ فَإِنَّ ذَلِكَ لَهُ إِذْنٌ " . قَالَ أَبُو عَلِيٍّ اللُّؤْلُؤِيُّ سَمِعْتُ أَبَا دَاوُدَ يَقُولُ قَتَادَةُ لَمْ يَسْمَعْ مِنْ أَبِي رَافِعٍ شَيْئًا .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ: «Biringiz taomga taklif qilinsa va elchi bilan birga kelsa, bas, bu unga (kirishga) izndir», dedilar. Abu Ali al-Luʼluiy: «Abu Dovudni: ‹Qatoda Abu Rofiʼdan hech narsa eshitmagan›, deb aytayotganini eshitdim», dedi.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ: «Бирингиз таомга таклиф қилинса ва элчи билан бирга келса, бас, бу унга (киришга) изндир», дедилар. Абу Али ал-Луълуий: «Абу Довудни: ‹Қатода Абу Рофиъдан ҳеч нарса эшитмаган›, деб айтаётганини эшитдим», деди.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى، حَدَّثَنَا الْهَيْثَمُ بْنُ جَمِيلٍ، حَدَّثَنَا مَنْدَلٌ، عَنِ ابْنِ أَبِي رَافِعٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَدِّهِ، أَنَّ النَّبِيَّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ قَتَلَ عَقْرَبًا وَهُوَ فِي الصَّلاَةِ .
Abu Rofiʼ (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ namozda turgan holda bir chayonni oʻldirdilar.Абу Рофиъ (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ намозда турган ҳолда бир чаённи ўлдирдилар.
حَدَّثَنِي إِسْحَاقُ بْنُ نَصْرٍ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ آدَمَ، حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي زَائِدَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنِ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ بَعَثَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم رَهْطًا إِلَى أَبِي رَافِعٍ فَدَخَلَ عَلَيْهِ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَتِيكٍ بَيْتَهُ لَيْلاً وَهْوَ نَائِمٌ فَقَتَلَهُ.
Rasululloh ﷺ bir guruh (kishi)ni Abu Rofiʼning oldiga yubordilar. Abdulloh ibn Atik uning uyiga kechasi — u uxlab yotgan holda — kirib, uni oʻldirdi.Расулуллоҳ ﷺ бир гуруҳ (киши)ни Абу Рофиънинг олдига юбордилар. Абдуллоҳ ибн Атик унинг уйига кечаси — у ухлаб ётган ҳолда — кириб, уни ўлдирди.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الصَّبَّاحِ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ الْخَطَّابِ، حَدَّثَنَا مِنْدَلٌ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي رَافِعٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَدِّهِ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ كَانَ يَأْتِي الْعِيدَ مَاشِيًا .
Abu Rofiʼ (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ iyd namoziga piyoda kelar edilar.Абу Рофиъ (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ ийд намозига пиёда келар эдилар.
حَدَّثَنَا يُوسُفُ بْنُ مُوسَى، حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُوسَى، عَنْ إِسْرَائِيلَ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنِ الْبَرَاءِ، قَالَ بَعَثَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِلَى أَبِي رَافِعٍ الْيَهُودِيِّ رِجَالاً مِنَ الأَنْصَارِ، فَأَمَّرَ عَلَيْهِمْ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عَتِيكٍ، وَكَانَ أَبُو رَافِعٍ يُؤْذِي رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَيُعِينُ عَلَيْهِ، وَكَانَ فِي حِصْنٍ لَهُ بِأَرْضِ الْحِجَازِ، فَلَمَّا دَنَوْا مِنْهُ، وَقَدْ غَرَبَتِ الشَّمْسُ، وَرَاحَ النَّاسُ بِسَرْحِهِمْ فَقَالَ عَبْدُ اللَّهِ لأَصْحَابِهِ اجْلِسُوا مَكَانَكُمْ، فَإِنِّي مُنْطَلِقٌ، وَمُتَلَطِّفٌ لِلْبَوَّابِ، لَعَلِّي أَنْ أَدْخُلَ. فَأَقْبَلَ حَتَّى دَنَا مِنَ الْبَابِ ثُمَّ تَقَنَّعَ بِثَوْبِهِ كَأَنَّهُ يَقْضِي حَاجَةً، وَقَدْ دَخَلَ النَّاسُ، فَهَتَفَ بِهِ الْبَوَّابُ يَا عَبْدَ اللَّهِ إِنْ كُنْتَ تُرِيدُ أَنْ تَدْخُلَ فَادْخُلْ، فَإِنِّي أُرِيدُ أَنْ أُغْلِقَ الْبَابَ. فَدَخَلْتُ فَكَمَنْتُ، فَلَمَّا دَخَلَ النَّاسُ أَغْلَقَ الْبَابَ، ثُمَّ عَلَّقَ الأَغَالِيقَ عَلَى وَتَدٍ قَالَ فَقُمْتُ إِلَى الأَقَالِيدِ، فَأَخَذْتُهَا فَفَتَحْتُ الْبَابَ، وَكَانَ أَبُو رَافِعٍ يُسْمَرُ عِنْدَهُ، وَكَانَ فِي عَلاَلِيَّ لَهُ، فَلَمَّا ذَهَبَ عَنْهُ أَهْلُ سَمَرِهِ صَعِدْتُ إِلَيْهِ، فَجَعَلْتُ كُلَّمَا فَتَحْتُ بَابًا أَغْلَقْتُ عَلَىَّ مِنْ دَاخِلٍ، قُلْتُ إِنِ الْقَوْمُ نَذِرُوا بِي لَمْ يَخْلُصُوا إِلَىَّ حَتَّى أَقْتُلَهُ. فَانْتَهَيْتُ إِلَيْهِ، فَإِذَا هُوَ فِي بَيْتٍ مُظْلِمٍ وَسْطَ عِيَالِهِ، لاَ أَدْرِي أَيْنَ هُوَ مِنَ الْبَيْتِ فَقُلْتُ يَا أَبَا رَافِعٍ. قَالَ مَنْ هَذَا فَأَهْوَيْتُ نَحْوَ الصَّوْتِ، فَأَضْرِبُهُ ضَرْبَةً بِالسَّيْفِ، وَأَنَا دَهِشٌ فَمَا أَغْنَيْتُ شَيْئًا، وَصَاحَ فَخَرَجْتُ مِنَ الْبَيْتِ، فَأَمْكُثُ غَيْرَ بَعِيدٍ ثُمَّ دَخَلْتُ إِلَيْهِ فَقُلْتُ مَا هَذَا الصَّوْتُ يَا أَبَا رَافِعٍ. فَقَالَ لأُمِّكَ الْوَيْلُ، إِنَّ رَجُلاً فِي الْبَيْتِ ضَرَبَنِي قَبْلُ بِالسَّيْفِ، قَالَ فَأَضْرِبُهُ ضَرْبَةً أَثْخَنَتْهُ وَلَمْ أَقْتُلْهُ، ثُمَّ وَضَعْتُ ظُبَةَ السَّيْفِ فِي بَطْنِهِ حَتَّى أَخَذَ فِي ظَهْرِهِ، فَعَرَفْتُ أَنِّي قَتَلْتُهُ، فَجَعَلْتُ أَفْتَحُ الأَبْوَابَ بَابًا بَابًا حَتَّى انْتَهَيْتُ إِلَى دَرَجَةٍ لَهُ، فَوَضَعْتُ رِجْلِي وَأَنَا أُرَى أَنِّي قَدِ انْتَهَيْتُ إِلَى الأَرْضِ فَوَقَعْتُ فِي لَيْلَةٍ مُقْمِرَةٍ، فَانْكَسَرَتْ سَاقِي، فَعَصَبْتُهَا بِعِمَامَةٍ، ثُمَّ انْطَلَقْتُ حَتَّى جَلَسْتُ عَلَى الْبَابِ فَقُلْتُ لاَ أَخْرُجُ اللَّيْلَةَ حَتَّى أَعْلَمَ أَقَتَلْتُهُ فَلَمَّا صَاحَ الدِّيكُ قَامَ النَّاعِي عَلَى السُّورِ فَقَالَ أَنْعَى أَبَا رَافِعٍ تَاجِرَ أَهْلِ الْحِجَازِ. فَانْطَلَقْتُ إِلَى أَصْحَابِي فَقُلْتُ النَّجَاءَ، فَقَدْ قَتَلَ اللَّهُ أَبَا رَافِعٍ. فَانْتَهَيْتُ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَحَدَّثْتُهُ فَقَالَ " ابْسُطْ رِجْلَكَ ". فَبَسَطْتُ رِجْلِي، فَمَسَحَهَا، فَكَأَنَّهَا لَمْ أَشْتَكِهَا قَطُّ.
Rasululloh ﷺ yahudiy Abu Rofiʼning oldiga ansorlardan (bir necha) kishini yubordilar va ularga Abdulloh ibn Atikni amir (boshliq) qildilar. Abu Rofiʼ Rasululloh ﷺga ozor berar va (dushmanlariga) qarshi yordam berardi. U Hijoz yeridagi bir qalʼasida edi. Ular unga yaqinlashganlarida, quyosh botgan, odamlar mollarini (haydab uyga) qaytgan edi. Abdulloh sheriklariga: «Joyingizda oʻ tiringlar, men borib, darvozabonga muloyimlik (hiyla) qilaman, balki (qalʼaga) kirsam», dedi. U yurib, darvozaga yaqinlashdi, soʻng — goʻyo hojat chiqarayotgandek — toʻni bilan (yuzini) yopdi. Odamlar (qalʼaga) kirib boʻlgan edi. Darvozabon unga: «Ey Abdulloh, kirmoqchi boʻlsang kir, chunki men darvozani yopmoqchiman», deb hayqirdi. (Abdulloh:) Men kirdim va (bir chetda) yashirinib turdim. Odamlar kirib boʻlgach, u darvozani yopdi, soʻng kalitlarni bir qoziqqa ildi. Men kalitlarga turib, ularni olib, darvozani ochdim. Abu Rofiʼning oldida (kechqurun) suhbat qilinardi, u oʻzining (baland) xonalarida edi. Suhbatdoshlari undan ketgach, men uning oldiga koʻtarildim. Har bir eshikni ochsam, oʻzimni ichkaridan (qulflab) yopib qoʻyardim. ‹Agar qavm meni sezsalar, men uni oʻldirgunimcha menga yetib kelolmasinlar› dedim (oʻyladim). Men uning oldiga yetib bordim. U qorongʻi bir uyda, oilasi orasida edi — men uni uyning qayerida ekanini bilmasdim. Men: «Ey Abu Rofiʼ», dedim. U: «Bu kim?» dedi. Men ovoz tomon (intilib) uni qilich bilan bir zarba urdim — men hovliqqan edim — biror narsa (qilolmadim, oʻldirolmadim). U baqirdi. Men uydan chiqdim, uzoq (ketmay) bir oz turdim, soʻng (yana) uning oldiga kirib: «Bu nima ovoz, ey Abu Rofiʼ?» dedim. U: «Onangga voy boʻlsin, hozirgina uyda bir kishi meni qilich bilan urdi!» dedi. Men unga (yana) bir zarba urdim, uni ogʻir yaraladim, ammo oʻldirmadim. Soʻng qilichning uchini uning qorniga (botirib) qoʻydim, to u orqasidan chiqquncha. Shunda uni oʻldirganimni bildim. Men eshiklarni birma-bir ocha boshladim, to uning bir zinasiga yetdim. Oyogʻimni qoʻydim — yerga yetdim deb oʻylab — birdan oydin kechada (zinadan) yiqilib tushdim va boldirim sindi. Men uni salla bilan bogʻladim, soʻng (yurib) darvozaga oʻtirdim va: ‹Uni oʻldirdimmi (yoʻqmi), bilmagunimcha bu kecha chiqmayman› dedim. Xoʻroz qichqirganda, jarchi devor ustiga turib: «Men Abu Rofiʼ — Hijoz ahlining savdogari(ning oʻlimi)ni eʼlon qilaman», dedi. Men sheriklarimning oldiga borib: «Najot (qutuldik)! Alloh Abu Rofiʼni oʻldirdi (halok qildi)», dedim. Men Paygʻambar ﷺning oldilariga yetib, (buni) hikoya qildim. U zot: «Oyogʻingni uzat», dedilar. Men oyogʻimni uzatdim, u zot uni siladilar — goʻyo men undan hech ogʻrimagandekman (sogʻ boʻlib qoldi).Расулуллоҳ ﷺ яҳудий Абу Рофиънинг олдига ансорлардан (бир неча) кишини юбордилар ва уларга Абдуллоҳ ибн Атикни амир (бошлиқ) қилдилар. Абу Рофиъ Расулуллоҳ ﷺга озор берар ва (душманларига) қарши ёрдам берарди. У Ҳижоз еридаги бир қалъасида эди. Улар унга яқинлашганларида, қуёш ботган, одамлар молларини (ҳайдаб уйга) қайтган эди. Абдуллоҳ шерикларига: «Жойингизда ў тиринглар, мен бориб, дарвозабонга мулойимлик (ҳийла) қиламан, балки (қалъага) кирсам», деди. У юриб, дарвозага яқинлашди, сўнг — гўё ҳожат чиқараётгандек — тўни билан (юзини) ёпди. Одамлар (қалъага) кириб бўлган эди. Дарвозабон унга: «Эй Абдуллоҳ, кирмоқчи бўлсанг кир, чунки мен дарвозани ёпмоқчиман», деб ҳайқирди. (Абдуллоҳ:) Мен кирдим ва (бир четда) яшириниб турдим. Одамлар кириб бўлгач, у дарвозани ёпди, сўнг калитларни бир қозиққа илди. Мен калитларга туриб, уларни олиб, дарвозани очдим. Абу Рофиънинг олдида (кечқурун) суҳбат қилинарди, у ўзининг (баланд) хоналарида эди. Суҳбатдошлари ундан кетгач, мен унинг олдига кўтарилдим. Ҳар бир эшикни очсам, ўзимни ичкаридан (қулфлаб) ёпиб қўярдим. ‹Агар қавм мени сезсалар, мен уни ўлдиргунимча менга етиб келолмасинлар› дедим (ўйладим). Мен унинг олдига етиб бордим. У қоронғи бир уйда, оиласи орасида эди — мен уни уйнинг қаерида эканини билмасдим. Мен: «Эй Абу Рофиъ», дедим. У: «Бу ким?» деди. Мен овоз томон (интилиб) уни қилич билан бир зарба урдим — мен ҳовлиққан эдим — бирор нарса (қилолмадим, ўлдиролмадим). У бақирди. Мен уйдан чиқдим, узоқ (кетмай) бир оз турдим, сўнг (яна) унинг олдига кириб: «Бу нима овоз, эй Абу Рофиъ?» дедим. У: «Онангга вой бўлсин, ҳозиргина уйда бир киши мени қилич билан урди!» деди. Мен унга (яна) бир зарба урдим, уни оғир яраладим, аммо ўлдирмадим. Сўнг қиличнинг учини унинг қорнига (ботириб) қўйдим, то у орқасидан чиққунча. Шунда уни ўлдирганимни билдим. Мен эшикларни бирма-бир оча бошладим, то унинг бир зинасига етдим. Оёғимни қўйдим — ерга етдим деб ўйлаб — бирдан ойдин кечада (зинадан) йиқилиб тушдим ва болдирим синди. Мен уни салла билан боғладим, сўнг (юриб) дарвозага ўтирдим ва: ‹Уни ўлдирдимми (йўқми), билмагунимча бу кеча чиқмайман› дедим. Хўроз қичқирганда, жарчи девор устига туриб: «Мен Абу Рофиъ — Ҳижоз аҳлининг савдогари(нинг ўлими)ни эълон қиламан», деди. Мен шерикларимнинг олдига бориб: «Нажот (қутулдик)! Аллоҳ Абу Рофиъни ўлдирди (ҳалок қилди)», дедим. Мен Пайғамбар ﷺнинг олдиларига етиб, (буни) ҳикоя қилдим. У зот: «Оёғингни узат», дедилар. Мен оёғимни узатдим, у зот уни силадилар — гўё мен ундан ҳеч оғримагандекман (соғ бўлиб қолди).
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ الأَزْهَرِ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ الْخَطَّابِ، حَدَّثَنَا مِنْدَلٌ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي رَافِعٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَدِّهِ، أَنَّ النَّبِيَّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ كَانَ يَأْتِي الْعِيدَ مَاشِيًا وَيَرْجِعُ مَاشِيًا فِي غَيْرِ الطَّرِيقِ الَّذِي ابْتَدَأَ فِيهِ .
Abu Rofiʼ (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ iyd namoziga piyoda kelar va oʻzlari borgan yoʻldan boshqa yoʻldan piyoda qaytar edilar.Абу Рофиъ (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ ийд намозига пиёда келар ва ўзлари борган йўлдан бошқа йўлдан пиёда қайтар эдилар.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ عُثْمَانَ، حَدَّثَنَا شُرَيْحٌ ـ هُوَ ابْنُ مَسْلَمَةَ ـ حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ يُوسُفَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، قَالَ سَمِعْتُ الْبَرَاءَ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ بَعَثَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِلَى أَبِي رَافِعٍ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عَتِيكٍ وَعَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُتْبَةَ فِي نَاسٍ مَعَهُمْ، فَانْطَلَقُوا حَتَّى دَنَوْا مِنَ الْحِصْنِ، فَقَالَ لَهُمْ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَتِيكٍ امْكُثُوا أَنْتُمْ حَتَّى أَنْطَلِقَ أَنَا فَأَنْظُرَ. قَالَ فَتَلَطَّفْتُ أَنْ أَدْخُلَ الْحِصْنَ، فَفَقَدُوا حِمَارًا لَهُمْ ـ قَالَ ـ فَخَرَجُوا بِقَبَسٍ يَطْلُبُونَهُ ـ قَالَ ـ فَخَشِيتُ أَنْ أُعْرَفَ ـ قَالَ ـ فَغَطَّيْتُ رَأْسِي كَأَنِّي أَقْضِي حَاجَةً، ثُمَّ نَادَى صَاحِبُ الْبَابِ مَنْ أَرَادَ أَنْ يَدْخُلَ فَلْيَدْخُلْ قَبْلَ أَنْ أُغْلِقَهُ. فَدَخَلْتُ ثُمَّ اخْتَبَأْتُ فِي مَرْبِطِ حِمَارٍ عِنْدَ باب الْحِصْنِ، فَتَعَشَّوْا عِنْدَ أَبِي رَافِعٍ وَتَحَدَّثُوا حَتَّى ذَهَبَتْ سَاعَةٌ مِنَ اللَّيْلِ، ثُمَّ رَجَعُوا إِلَى بُيُوتِهِمْ، فَلَمَّا هَدَأَتِ الأَصْوَاتُ وَلاَ أَسْمَعُ حَرَكَةً خَرَجْتُ ـ قَالَ ـ وَرَأَيْتُ صَاحِبَ الْبَابِ حَيْثُ وَضَعَ مِفْتَاحَ الْحِصْنِ، فِي كَوَّةٍ فَأَخَذْتُهُ فَفَتَحْتُ بِهِ باب الْحِصْنِ. قَالَ قُلْتُ إِنْ نَذِرَ بِي الْقَوْمُ انْطَلَقْتُ عَلَى مَهَلٍ، ثُمَّ عَمَدْتُ إِلَى أَبْوَابِ بُيُوتِهِمْ، فَغَلَّقْتُهَا عَلَيْهِمْ مِنْ ظَاهِرٍ، ثُمَّ صَعِدْتُ إِلَى أَبِي رَافِعٍ فِي سُلَّمٍ، فَإِذَا الْبَيْتُ مُظْلِمٌ قَدْ طَفِئَ سِرَاجُهُ، فَلَمْ أَدْرِ أَيْنَ الرَّجُلُ، فَقُلْتُ يَا أَبَا رَافِعٍ. قَالَ مَنْ هَذَا قَالَ فَعَمَدْتُ نَحْوَ الصَّوْتِ فَأَضْرِبُهُ، وَصَاحَ فَلَمْ تُغْنِ شَيْئًا ـ قَالَ ـ ثُمَّ جِئْتُ كَأَنِّي أُغِيثُهُ فَقُلْتُ مَا لَكَ يَا أَبَا رَافِعٍ وَغَيَّرْتُ صَوْتِي. فَقَالَ أَلاَ أُعْجِبُكَ لأُمِّكَ الْوَيْلُ، دَخَلَ عَلَىَّ رَجُلٌ فَضَرَبَنِي بِالسَّيْفِ. قَالَ فَعَمَدْتُ لَهُ أَيْضًا فَأَضْرِبُهُ أُخْرَى فَلَمْ تُغْنِ شَيْئًا، فَصَاحَ وَقَامَ أَهْلُهُ، قَالَ ثُمَّ جِئْتُ وَغَيَّرْتُ صَوْتِي كَهَيْئَةِ الْمُغِيثِ، فَإِذَا هُوَ مُسْتَلْقٍ عَلَى ظَهْرِهِ، فَأَضَعُ السَّيْفَ فِي بَطْنِهِ ثُمَّ أَنْكَفِئُ عَلَيْهِ حَتَّى سَمِعْتُ صَوْتَ الْعَظْمِ، ثُمَّ خَرَجْتُ دَهِشًا حَتَّى أَتَيْتُ السُّلَّمَ أُرِيدُ أَنْ أَنْزِلَ، فَأَسْقُطُ مِنْهُ فَانْخَلَعَتْ رِجْلِي فَعَصَبْتُهَا، ثُمَّ أَتَيْتُ أَصْحَابِي أَحْجُلُ فَقُلْتُ انْطَلِقُوا فَبَشِّرُوا رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَإِنِّي لاَ أَبْرَحُ حَتَّى أَسْمَعَ النَّاعِيَةَ، فَلَمَّا كَانَ فِي وَجْهِ الصُّبْحِ صَعِدَ النَّاعِيَةُ فَقَالَ أَنْعَى أَبَا رَافِعٍ. قَالَ فَقُمْتُ أَمْشِي مَا بِي قَلَبَةٌ، فَأَدْرَكْتُ أَصْحَابِي قَبْلَ أَنْ يَأْتُوا النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَبَشَّرْتُهُ.
Rasululloh ﷺ Abu Rofiʼning oldiga Abdulloh ibn Atik va Abdulloh ibn Utbani — ular bilan birga (boshqa) odamlarni (qoʻshib) yubordilar. Ular yurib, qalʼaga yaqinlashishdi. Abdulloh ibn Atik ularga: «Sizlar (shu yerda) turinglar, men borib (atrofni) koʻrib kelay», dedi. (Abdulloh:) Men qalʼaga kirish uchun muloyimlik (hiyla) qildim. (Qalʼa ahli) bir eshaklarini yoʻqotib qoldilar, (uni) izlab, mashʼal (chiroq) bilan chiqishdi. Men tanilishdan qoʻrqib, — goʻyo hojat chiqarayotgandek — boshimni yopib oldim. Soʻng darvozabon: «Kirmoqchi boʻlgan kishi, men (darvozani) yopishimdan oldin kirsin», deb hayqirdi. Men kirdim, soʻng qalʼa darvozasi yonidagi eshak bogʻlanadigan joyga yashirindim. Ular Abu Rofiʼnikida kechki ovqat yeyishdi va kechaning bir soatigacha suhbatlashishdi, soʻng uylariga qaytishdi. Ovozlar tinib, men hech harakat eshitmaganimda, (yashirinishdan) chiqdim. Men darvozabon qalʼa kalitini qayerga — bir teshikka — qoʻyganini koʻrgan edim, uni olib, u bilan qalʼa darvozasini ochdim. ‹Agar qavm meni sezsa, men (oson) ketib qolaman› dedim (oʻyladim). Soʻng ularning uylari eshiklariga (borib), ularni tashqaridan ustlariga yopib (qulflab) qoʻydim. Soʻng zinada Abu Rofiʼning oldiga koʻtarildim. Qarasam, uy qorongʻi, chirogʻi oʻchgan — men u kishi qayerdaligini bilmasdim. Men: «Ey Abu Rofiʼ», dedim. U: «Bu kim?» dedi. Men ovoz tomon (intilib) uni urdim, u baqirdi, ammo (zarba) biror narsa (qilolmadi). Soʻng men — goʻyo unga yordamga kelayotgandek — kelib, ovozimni oʻzgartirib: «Senga nima boʻldi, ey Abu Rofiʼ?» dedim. U: «Ajab emasmi?! Onangga voy boʻlsin — uyimga bir kishi kirib, meni qilich bilan urdi!» dedi. Men yana unga (intilib) bir zarba urdim, ammo (yana) biror narsa (qilolmadi). U baqirdi va ahli turib (uygʻonib) ketdi. Soʻng men — goʻyo yordamchidek — ovozimni oʻzgartirib (yana) keldim. Qarasam, u chalqancha yotgan edi. Men qilichni uning qorniga (botirib) qoʻyib, ustiga (butun ogʻirligim bilan) bosdim, to suyak (sinish) ovozini eshitdim. Soʻng hovliqib chiqdim, to zinaga yetdim — (pastga) tushmoqchi edim — undan yiqilib tushdim va oyogʻim chiqdi (joyidan koʻchdi). Men uni bogʻ ladim, soʻng oqsoqlanib sheriklarim oldiga kelib: «(Madinaga) yoʻl olinglar va Rasululloh ﷺga xushxabar bering, men jarchini eshitmagunimcha (bu yerdan) jilmayman», dedim. Tong yuzlanganda, jarchi (devorga) koʻtarilib: «Men Abu Rofiʼ(ning oʻlimi)ni eʼlon qilaman», dedi. Men turib yurdim — menda hech qanday ogʻriq (asorati) yoʻq edi. Sheriklarimga — ular Paygʻambar ﷺning oldilariga yetib bormasdan oldin — yetib oldim va u zotga xushxabar berdim.Расулуллоҳ ﷺ Абу Рофиънинг олдига Абдуллоҳ ибн Атик ва Абдуллоҳ ибн Утбани — улар билан бирга (бошқа) одамларни (қўшиб) юбордилар. Улар юриб, қалъага яқинлашишди. Абдуллоҳ ибн Атик уларга: «Сизлар (шу ерда) туринглар, мен бориб (атрофни) кўриб келай», деди. (Абдуллоҳ:) Мен қалъага кириш учун мулойимлик (ҳийла) қилдим. (Қалъа аҳли) бир эшакларини йўқотиб қолдилар, (уни) излаб, машъал (чироқ) билан чиқишди. Мен танилишдан қўрқиб, — гўё ҳожат чиқараётгандек — бошимни ёпиб олдим. Сўнг дарвозабон: «Кирмоқчи бўлган киши, мен (дарвозани) ёпишимдан олдин кирсин», деб ҳайқирди. Мен кирдим, сўнг қалъа дарвозаси ёнидаги эшак боғланадиган жойга яшириндим. Улар Абу Рофиъникида кечки овқат ейишди ва кечанинг бир соатигача суҳбатлашишди, сўнг уйларига қайтишди. Овозлар тиниб, мен ҳеч ҳаракат эшитмаганимда, (яширинишдан) чиқдим. Мен дарвозабон қалъа калитини қаерга — бир тешикка — қўйганини кўрган эдим, уни олиб, у билан қалъа дарвозасини очдим. ‹Агар қавм мени сезса, мен (осон) кетиб қоламан› дедим (ўйладим). Сўнг уларнинг уйлари эшикларига (бориб), уларни ташқаридан устларига ёпиб (қулфлаб) қўйдим. Сўнг зинада Абу Рофиънинг олдига кўтарилдим. Қарасам, уй қоронғи, чироғи ўчган — мен у киши қаердалигини билмасдим. Мен: «Эй Абу Рофиъ», дедим. У: «Бу ким?» деди. Мен овоз томон (интилиб) уни урдим, у бақирди, аммо (зарба) бирор нарса (қилолмади). Сўнг мен — гўё унга ёрдамга келаётгандек — келиб, овозимни ўзгартириб: «Сенга нима бўлди, эй Абу Рофиъ?» дедим. У: «Ажаб эмасми?! Онангга вой бўлсин — уйимга бир киши кириб, мени қилич билан урди!» деди. Мен яна унга (интилиб) бир зарба урдим, аммо (яна) бирор нарса (қилолмади). У бақирди ва аҳли туриб (уйғониб) кетди. Сўнг мен — гўё ёрдамчидек — овозимни ўзгартириб (яна) келдим. Қарасам, у чалқанча ётган эди. Мен қилични унинг қорнига (ботириб) қўйиб, устига (бутун оғирлигим билан) босдим, то суяк (синиш) овозини эшитдим. Сўнг ҳовлиқиб чиқдим, то зинага етдим — (пастга) тушмоқчи эдим — ундан йиқилиб тушдим ва оёғим чиқди (жойидан кўчди). Мен уни боғ ладим, сўнг оқсоқланиб шерикларим олдига келиб: «(Мадинага) йўл олинглар ва Расулуллоҳ ﷺга хушхабар беринг, мен жарчини эшитмагунимча (бу ердан) жилмайман», дедим. Тонг юзланганда, жарчи (деворга) кўтарилиб: «Мен Абу Рофиъ(нинг ўлими)ни эълон қиламан», деди. Мен туриб юрдим — менда ҳеч қандай оғриқ (асорати) йўқ эди. Шерикларимга — улар Пайғамбар ﷺнинг олдиларига етиб бормасдан олдин — етиб олдим ва у зотга хушхабар бердим.
حَدَّثَنَا نَصْرُ بْنُ عَلِيٍّ الْجَهْضَمِيُّ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ، فِي بَيْتِهِ أَنَا سَأَلْتُهُ، عَنْ سَالِمٍ أَبِي النَّضْرِ، ثُمَّ مَرَّ فِي الْحَدِيثِ قَالَ أَوْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي رَافِعٍ عَنْ أَبِيهِ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ قَالَ " لاَ أُلْفِيَنَّ أَحَدَكُمْ مُتَّكِئًا عَلَى أَرِيكَتِهِ يَأْتِيهِ الأَمْرُ مِمَّا أَمَرْتُ بِهِ أَوْ نَهَيْتُ عَنْهُ فَيَقُولُ لاَ أَدْرِي مَا وَجَدْنَا فِي كِتَابِ اللَّهِ اتَّبَعْنَاهُ " .
Abu Rofiʼ (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Birortangizni oʻz kursisiga suyanib oʻtirgan holida, unga men buyurgan yoki qaytargan narsalardan biror ish yetib kelsa: ‹Bilmadim, biz Allohning Kitobida nimani topsak, oʻshanga ergashamiz›, deb aytadigan holatda topmayin», dedilar.Абу Рофиъ (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Бирортангизни ўз курсисига суяниб ўтирган ҳолида, унга мен буюрган ёки қайтарган нарсалардан бирор иш етиб келса: ‹Билмадим, биз Аллоҳнинг Китобида нимани топсак, ўшанга эргашамиз›, деб айтадиган ҳолатда топмайин», дедилар.
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ مَيْسَرَةَ، سَمِعْتُ عَمْرَو بْنَ الشَّرِيدِ، قَالَ جَاءَ الْمِسْوَرُ بْنُ مَخْرَمَةَ فَوَضَعَ يَدَهُ عَلَى مَنْكِبِي، فَانْطَلَقْتُ مَعَهُ إِلَى سَعْدٍ فَقَالَ أَبُو رَافِعٍ لِلْمِسْوَرِ أَلاَ تَأْمُرُ هَذَا أَنْ يَشْتَرِيَ مِنِّي بَيْتِي الَّذِي فِي دَارِي. فَقَالَ لاَ أَزِيدُهُ عَلَى أَرْبَعِمِائَةٍ، إِمَّا مُقَطَّعَةٍ وَإِمَّا مُنَجَّمَةٍ. قَالَ أُعْطِيتُ خَمْسَمِائَةٍ نَقْدًا، فَمَنَعْتُهُ، وَلَوْلاَ أَنِّي سَمِعْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " الْجَارُ أَحَقُّ بِصَقَبِهِ ". مَا بِعْتُكَهُ أَوْ قَالَ مَا أَعْطَيْتُكَهُ. قُلْتُ لِسُفْيَانَ إِنَّ مَعْمَرًا لَمْ يَقُلْ هَكَذَا. قَالَ لَكِنَّهُ قَالَ لِي هَكَذَا. وَقَالَ بَعْضُ النَّاسِ إِذَا أَرَادَ أَنْ يَبِيعَ الشُّفْعَةَ فَلَهُ أَنْ يَحْتَالَ حَتَّى يُبْطِلَ الشُّفْعَةَ فَيَهَبُ الْبَائِعُ لِلْمُشْتَرِي الدَّارَ، وَيَحُدُّهَا وَيَدْفَعُهَا إِلَيْهِ، وَيُعَوِّضُهُ الْمُشْتَرِي أَلْفَ دِرْهَمٍ، فَلاَ يَكُونُ لِلشَّفِيعِ فِيهَا شُفْعَةٌ.
(Amr ibn Sharid aytdi:) Misvar ibn Maxrama kelib, qoʻlini yelkamga qoʻydi; men u bilan Saʼdga (birga) bordim. Abu Rofeʼ Misvarga: «Mana shunga (Saʼdga) aytmaysanmi, mening hovlimdagi uyimni mendan sotib olsa?» dedi. (Saʼd): «Men unga toʻrt yuz (dinor)dan oshiq bermayman — yo boʻlib-boʻlib, yo muddatli (toʻlov bilan)», dedi. (Abu Rofeʼ): «Menga besh yuz naqd berildi, lekin men uni (sotishni) rad qildim; agar men Paygʻambar ﷺning: ‹Qoʻshni oʻz saqabi (yaqin qoʻshnichiligi) bilan (uyga) haqliroqdir›, deganlarini eshitmaganimda edi, men buni senga sotmagan — yoki: bermagan — boʻlardim», dedi. Men Sufyonga: «Maʼmar bunday demagan-ku», dedim. U: «Lekin u menga shunday dedi», dedi. (Buxoriy aytdi:) Baʼzi kishilar esa: «Agar (kimdir) shufʼani botil qilishni istasa, u hiyla ishlata oladi: sotuvchi xaridorga uyni hiba (sovgʻa) qilib, chegaralab, unga topshiradi; xaridor esa unga ming dirham evaz (toʻlov) beradi — shunda shafiʼga (qoʻshniga) unda shufʼa boʻlmaydi», deydilar (— bu esa najot emas, hiyladir).(Амр ибн Шарид айтди:) Мисвар ибн Махрама келиб, қўлини елкамга қўйди; мен у билан Саъдга (бирга) бордим. Абу Рофеъ Мисварга: «Мана шунга (Саъдга) айтмайсанми, менинг ҳовлимдаги уйимни мендан сотиб олса?» деди. (Саъд): «Мен унга тўрт юз (динор)дан ошиқ бермайман — ё бўлиб-бўлиб, ё муддатли (тўлов билан)», деди. (Абу Рофеъ): «Менга беш юз нақд берилди, лекин мен уни (сотишни) рад қилдим; агар мен Пайғамбар ﷺнинг: ‹Қўшни ўз сақаби (яқин қўшничилиги) билан (уйга) ҳақлироқдир›, деганларини эшитмаганимда эди, мен буни сенга сотмаган — ёки: бермаган — бўлардим», деди. Мен Суфёнга: «Маъмар бундай демаган-ку», дедим. У: «Лекин у менга шундай деди», деди. (Бухорий айтди:) Баъзи кишилар эса: «Агар (кимдир) шуфъани ботил қилишни истаса, у ҳийла ишлата олади: сотувчи харидорга уйни ҳиба (совға) қилиб, чегаралаб, унга топширади; харидор эса унга минг дирҳам эваз (тўлов) беради — шунда шафиъга (қўшнига) унда шуфъа бўлмайди», дейдилар (— бу эса нажот эмас, ҳийладир).
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يُوسُفَ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ مَيْسَرَةَ، عَنْ عَمْرِو بْنِ الشَّرِيدِ، عَنْ أَبِي رَافِعٍ، أَنَّ سَعْدًا، سَاوَمَهُ بَيْتًا بِأَرْبَعِمِائَةِ مِثْقَالٍ فَقَالَ لَوْلاَ أَنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " الْجَارُ أَحَقُّ بِصَقَبِهِ ". لَمَا أَعْطَيْتُكَ. وَقَالَ بَعْضُ النَّاسِ إِنِ اشْتَرَى نَصِيبَ دَارٍ، فَأَرَادَ أَنْ يُبْطِلَ الشُّفْعَةَ، وَهَبَ لاِبْنِهِ الصَّغِيرِ وَلاَ يَكُونُ عَلَيْهِ يَمِينٌ.
(Amr ibn Sharid Abu Rofeʼ (roziyallohu anhu)dan rivoyat qildiki,) Saʼd undan bir uyni toʻrt yuz misqol (oltin)ga (savdolashib) soʻradi. U (Abu Rofeʼ): «Agar men Rasululloh ﷺning: ‹Qoʻshni oʻz saqabi (yaqin qoʻshnichiligi) bilan (uyga) haqliroqdir›, deganlarini eshitmaganimda edi, men buni senga bermagan boʻlardim», dedi. (Buxoriy aytdi:) Baʼzi kishilar esa: «Agar (kimdir) bir uyning ulushini sotib olib, shufʼani botil qilmoqchi boʻlsa, uni oʻzining kichik oʻgʻliga hiba (sovgʻa) qilib qoʻyadi va unga (shufʼa daʼvosida) qasam (ichish) ham lozim boʻlmaydi», deydilar (— bu esa togʻri emas).(Амр ибн Шарид Абу Рофеъ (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилдики,) Саъд ундан бир уйни тўрт юз мисқол (олтин)га (савдолашиб) сўради. У (Абу Рофеъ): «Агар мен Расулуллоҳ ﷺнинг: ‹Қўшни ўз сақаби (яқин қўшничилиги) билан (уйга) ҳақлироқдир›, деганларини эшитмаганимда эди, мен буни сенга бермаган бўлардим», деди. (Бухорий айтди:) Баъзи кишилар эса: «Агар (кимдир) бир уйнинг улушини сотиб олиб, шуфъани ботил қилмоқчи бўлса, уни ўзининг кичик ўғлига ҳиба (совға) қилиб қўяди ва унга (шуфъа даъвосида) қасам (ичиш) ҳам лозим бўлмайди», дейдилар (— бу эса тоғри эмас).
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنْ سُفْيَانَ، قَالَ حَدَّثَنِي إِبْرَاهِيمُ بْنُ مَيْسَرَةَ، عَنْ عَمْرِو بْنِ الشَّرِيدِ، أَنَّ أَبَا رَافِعٍ، سَاوَمَ سَعْدَ بْنَ مَالِكٍ بَيْتًا بِأَرْبَعِمِائَةِ مِثْقَالٍ وَقَالَ لَوْلاَ أَنِّي سَمِعْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " الْجَارُ أَحَقُّ بِصَقَبِهِ ". مَا أَعْطَيْتُكَ.
(Amr ibn Sharid rivoyat qildiki,) Abu Rofeʼ Saʼd ibn Molikka bir uyni toʻrt yuz misqol (oltin)ga (savdolashib sotdi) va: «Agar men Paygʻambar ﷺning: ‹Qoʻshni oʻz saqabi (yaqin qoʻshnichiligi) bilan (uyga) haqliroqdir›, deganlarini eshitmaganimda edi, men buni senga bermagan boʻlardim», dedi.(Амр ибн Шарид ривоят қилдики,) Абу Рофеъ Саъд ибн Моликка бир уйни тўрт юз мисқол (олтин)га (савдолашиб сотди) ва: «Агар мен Пайғамбар ﷺнинг: ‹Қўшни ўз сақаби (яқин қўшничилиги) билан (уйга) ҳақлироқдир›, деганларини эшитмаганимда эди, мен буни сенга бермаган бўлардим», деди.