Abu Voil Shaqiq ibn Salama

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنِ الْحَكَمِ، عَنْ أَبِي وَائِلٍ، أَنَّ الصُّبَيَّ بْنَ مَعْبَدٍ، كَانَ نَصْرَانِيًّا تَغْلِبِيًّا أَعْرَابِيًّا فَأَسْلَمَ فَسَأَلَ أَيُّ الْعَمَلِ أَفْضَلُ فَقِيلَ لَهُ الْجِهَادُ فِي سَبِيلِ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ فَأَرَادَ أَنْ يُجَاهِدَ فَقِيلَ لَهُ حَجَجْتَ فَقَالَ لَا فَقِيلَ حُجَّ وَاعْتَمِرْ ثُمَّ جَاهِدْ فَانْطَلَقَ حَتَّى إِذَا كَانَ بِالْحَوَابِطِ أَهَلَّ بِهِمَا جَمِيعًا فَرَآهُ زَيْدُ بْنُ صُوحَانَ وَسَلْمَانُ بْنُ رَبِيعَةَ فَقَالَا لَهُوَ أَضَلُّ مِنْ جَمَلِهِ أَوْ مَا هُوَ بِأَهْدَى مِنْ نَاقَتِهِ فَانْطَلَقَ إِلَى عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَأَخْبَرَهُ بِقَوْلِهِمَا فَقَالَ هُدِيتَ لِسُنَّةِ نَبِيِّكَ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ الْحَكَمُ فَقُلْتُ لِأَبِي وَائِلٍ حَدَّثَكَ الصُّبَيُّ فَقَالَ نَعَمْ‏.‏

Umar ibn al-Xattob (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Subay ibn Maʼbad taglibiy nasroniy aʼrobiy edi, soʻng musulmon boʻldi. U: «Qaysi amal afzal?» deb soʻradi. Unga: «Alloh azza va jalla yoʻlida jihod», deyildi. U jihodga borishni istadi. Unga: «Haj qildingmi?» deyildi. U: «Yoʻq», dedi. Shunda unga: «Haj va umra qil, soʻng jihod qil», deyildi. U yoʻlga chiqdi va al-Havobit degan joyga yetganda ikkalasiga (haj va umraga) birga ihrom bogʻladi. Zayd ibn Suvhon va Salmon ibn Rabiʼa uni koʻrib: «U tuyasidan ham adashganroq», yoki «Tuyasidan ham toʻgʻriroq yoʻlda emas», dedilar. U Umar (roziyallohu anhu)ning oldiga borib, ularning gapini aytdi. Shunda Umar: «Sen Paygʻambaring ﷺ ning sunnatiga hidoyat qilingansan», dedi.Умар ибн ал-Хаттоб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Субай ибн Маъбад таглибий насроний аъробий эди, сўнг мусулмон бўлди. У: «Қайси амал афзал?» деб сўради. Унга: «Аллоҳ азза ва жалла йўлида жиҳод», дейилди. У жиҳодга боришни истади. Унга: «Ҳаж қилдингми?» дейилди. У: «Йўқ», деди. Шунда унга: «Ҳаж ва умра қил, сўнг жиҳод қил», дейилди. У йўлга чиқди ва ал-Ҳавобит деган жойга етганда иккаласига (ҳаж ва умрага) бирга иҳром боғлади. Зайд ибн Сувҳон ва Салмон ибн Рабиъа уни кўриб: «У туясидан ҳам адашганроқ», ёки «Туясидан ҳам тўғрироқ йўлда эмас», дедилар. У Умар (розияллоҳу анҳу)нинг олдига бориб, уларнинг гапини айтди. Шунда Умар: «Сен Пайғамбаринг ﷺ нинг суннатига ҳидоят қилингансан», деди.

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ عَبْدَةَ بْنِ أَبِي لُبَابَةَ، عَنْ أَبِي وَائِلٍ، قَالَ قَالَ الصُّبَيُّ بْنُ مَعْبَدٍ كُنْتُ رَجُلًا نَصْرَانِيًّا فَأَسْلَمْتُ فَأَهْلَلْتُ بِالْحَجِّ وَالْعُمْرَةِ فَسَمِعَنِي زَيْدُ بْنُ صُوحَانَ وَسَلْمَانُ بْنُ رَبِيعَةَ وَأَنَا أُهِلُّ بِهِمَا فَقَالَا لَهَذَا أَضَلُّ مِنْ بَعِيرِ أَهْلِهِ فَكَأَنَّمَا حُمِلَ عَلَيَّ بِكَلِمَتِهِمَا جَبَلٌ فَقَدِمْتُ عَلَى عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَأَخْبَرْتُهُ فَأَقْبَلَ عَلَيْهِمَا فَلَامَهُمَا وَأَقْبَلَ عَلَيَّ فَقَالَ هُدِيتَ لِسُنَّةِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ هُدِيتَ لِسُنَّةِ نَبِيِّكَ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ عَبْدَةُ قَالَ أَبُو وَائِلٍ كَثِيرًا مَا ذَهَبْتُ أَنَا وَمَسْرُوقٌ إِلَى الصُّبَيِّ نَسْأَلُهُ عَنْهُ‏.‏

Umar ibn al-Xattob (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Subay ibn Maʼbad aytdi: «Men nasroniy kishi edim, soʻng musulmon boʻldim va haj hamda umraga birga niyat qilib ihromga kirdim. Zayd ibn Suvhon va Salmon ibn Rabiʼa meni ikkovi uchun ham talbiya aytayotganimni eshitib qolib: ‹Bu odam oilasining tuyasidan ham koʻra adashganroq›, dedilar. Ularning bu soʻzlari menga xuddi bir togʻ ortilgandek ogʻir botdi. Shunda Umar (roziyallohu anhu)ning oldiga borib, unga voqeani aytdim. U ikkoviga yuzlanib, ularni malomat qildi, keyin menga yuzlanib: ‹Sen Nabiy ﷺ ning sunnatiga hidoyat qilinding, sen oʻz Paygʻambaring ﷺ ning sunnatiga hidoyat qilinding›, dedi.»Умар ибн ал-Хаттоб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Субай ибн Маъбад айтди: «Мен насроний киши эдим, сўнг мусулмон бўлдим ва ҳаж ҳамда умрага бирга ният қилиб иҳромга кирдим. Зайд ибн Сувҳон ва Салмон ибн Рабиъа мени иккови учун ҳам талбия айтаётганимни эшитиб қолиб: ‹Бу одам оиласининг туясидан ҳам кўра адашганроқ›, дедилар. Уларнинг бу сўзлари менга худди бир тоғ ортилгандек оғир ботди. Шунда Умар (розияллоҳу анҳу)нинг олдига бориб, унга воқеани айтдим. У икковига юзланиб, уларни маломат қилди, кейин менга юзланиб: ‹Сен Набий ﷺ нинг суннатига ҳидоят қилиндинг, сен ўз Пайғамбаринг ﷺ нинг суннатига ҳидоят қилиндинг›, деди.»

حَدَّثَنَا عَبْد اللَّهِ، حَدَّثَنِي سُفْيَانُ بْنُ وَكِيعٍ، حَدَّثَنِي قَبِيصَةُ، عَنْ أَبِي بَكْرِ بْنِ عَيَّاشٍ، عَنْ عَاصِمٍ، عَنْ أَبِي وَائِلٍ، قَالَ قُلْتُ لِعَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَوْفٍ كَيْفَ بَايَعْتُمْ عُثْمَانَ وَتَرَكْتُمْ عَلِيًّا رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ مَا ذَنْبِي قَدْ بَدَأْتُ بِعَلِيٍّ فَقُلْتُ أُبَايِعُكَ عَلَى كِتَابِ اللَّهِ وَسُنَّةِ رَسُولِهِ وَسِيرَةِ أَبِي بَكْرٍ وَعُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا قَالَ فَقَالَ فِيمَا اسْتَطَعْتُ قَالَ ثُمَّ عَرَضْتُهَا عَلَى عُثْمَانَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَقَبِلَهَا‏.‏

Usmon ibn Affon (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Abdurrahmon ibn Avfga: «Usmonga qanday bayat qildingiz-u, Ali (roziyallohu anhu)ni tark etdingiz?» dedim. U: «Mening aybim yoʻq. Men avval Ali bilan boshladim va: ‹Senga Allohning Kitobi, Uning Rasulining Sunnati hamda Abu Bakr va Umar (roziyallohu anhumo)ning yoʻli asosida bayat qilaman›, dedim. U esa: ‹Qoʻlimdan kelganicha (amal qilaman)›, dedi. Soʻng men uni (bayatni) Usmon (roziyallohu anhu)ga taklif qildim, u esa uni qabul qildi», dedi.Усмон ибн Аффон (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Абдурраҳмон ибн Авфга: «Усмонга қандай баят қилдингиз-у, Али (розияллоҳу анҳу)ни тарк этдингиз?» дедим. У: «Менинг айбим йўқ. Мен аввал Али билан бошладим ва: ‹Сенга Аллоҳнинг Китоби, Унинг Расулининг Суннати ҳамда Абу Бакр ва Умар (розияллоҳу анҳумо)нинг йўли асосида баят қиламан›, дедим. У эса: ‹Қўлимдан келганича (амал қиламан)›, деди. Сўнг мен уни (баятни) Усмон (розияллоҳу анҳу)га таклиф қилдим, у эса уни қабул қилди», деди.

حَدَّثَنَا عَبْد اللَّهِ، حَدَّثَنِي أَبُو عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ، حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ إِسْحَاقَ الْقُرَشِيِّ، عَنْ سَيَّارٍ أَبِي الْحَكَمِ، عَنْ أَبِي وَائِلٍ، قَالَ أَتَى عَلِيًّا رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ رَجُلٌ فَقَالَ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ إِنِّي عَجَزْتُ عَنْ مُكَاتَبَتِي فَأَعِنِّي فَقَالَ عَلِيٌّ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَلَا أُعَلِّمُكَ كَلِمَاتٍ عَلَّمَنِيهِنَّ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَوْ كَانَ عَلَيْكَ مِثْلُ جَبَلِ صِيرٍ دَنَانِيرَ لَأَدَّاهُ اللَّهُ عَنْكَ قُلْتُ بَلَى قَالَ قُلْ اللَّهُمَّ اكْفِنِي بِحَلَالِكَ عَنْ حَرَامِكَ وَأَغْنِنِي بِفَضْلِكَ عَمَّنْ سِوَاكَ‏.‏

Ali (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir kishi u kishining huzuriga kelib: «Ey amirul moʻʼminin, men mukotaba (ozodlik shartnomasi) toʻlovini ada qilishdan ojiz qoldim, menga yordam bering», dedi. Ali (roziyallohu anhu): «Senga Rasululloh ﷺ menga oʻrgatgan bir necha soʻzlarni oʻrgataymi? Agar zimmangda Siyr togʻicha dinor qarz boʻlsa ham, Alloh uni sen tomondan ado qiladi», dedilar. Men: «Ha, albatta», dedim. U: «‹Allohumma-kfini bihalolika an haromik, va agʻnini bifazlika amman sivok (Ey Alloh, meni halolingdan berib, haromingdan ehtiyojsiz qil va fazling bilan meni Oʻzingdan boshqadan behojat qil)›, deb ayt», dedilar.Али (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир киши у кишининг ҳузурига келиб: «Эй амирул мўъминин, мен мукотаба (озодлик шартномаси) тўловини ада қилишдан ожиз қолдим, менга ёрдам беринг», деди. Али (розияллоҳу анҳу): «Сенга Расулуллоҳ ﷺ менга ўргатган бир неча сўзларни ўргатайми? Агар зиммангда Сийр тоғича динор қарз бўлса ҳам, Аллоҳ уни сен томондан адо қилади», дедилар. Мен: «Ҳа, албатта», дедим. У: «‹Аллоҳумма-кфини биҳалолика ан ҳаромик, ва ағнини бифазлика амман сивок (Эй Аллоҳ, мени ҳалолингдан бериб, ҳаромингдан эҳтиёжсиз қил ва фазлинг билан мени Ўзингдан бошқадан беҳожат қил)›, деб айт», дедилар.