حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ، حَدَّثَنَا أَبُو خَالِدٍ الأَحْمَرُ، عَنْ حَجَّاجٍ، عَنْ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَدِّهِ، قَالَ كَانَتْ حَبِيبَةُ بِنْتُ سَهْلٍ تَحْتَ ثَابِتِ بْنِ قَيْسِ بْنِ شَمَّاسٍ وَكَانَ رَجُلاً دَمِيمًا . فَقَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَاللَّهِ لَوْلاَ مَخَافَةُ اللَّهِ إِذَا دَخَلَ عَلَىَّ لَبَصَقْتُ فِي وَجْهِهِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ " أَتَرُدِّينَ عَلَيْهِ حَدِيقَتَهُ " . قَالَتْ نَعَمْ . قَالَ فَرَدَّتْ عَلَيْهِ حَدِيقَتَهُ . قَالَ فَفَرَّقَ بَيْنَهُمَا رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ .
Abdulloh ibn Amr (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Sahl qizi Habiba, xunuk bir kishi boʻlgan Sobit ibn Qays ibn Shammosning nikohida edi. U: «Ey Rasululloh, Alloh haqqi, agar Allohdan qoʻrqmaganimda, u huzurimga kirganida yuziga tupurgan boʻlar edim», dedi. Rasululloh ﷺ: «Uning bogʻini oʻziga qaytarib berasanmi?» dedilar. U: «Ha», dedi. Shunda u ayol uning bogʻini qaytarib berdi. Soʻng Rasululloh ﷺ ularni ajratib qoʻydilar.Абдуллоҳ ибн Амр (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Саҳл қизи Ҳабиба, хунук бир киши бўлган Собит ибн Қайс ибн Шаммоснинг никоҳида эди. У: «Эй Расулуллоҳ, Аллоҳ ҳаққи, агар Аллоҳдан қўрқмаганимда, у ҳузуримга кирганида юзига тупурган бўлар эдим», деди. Расулуллоҳ ﷺ: «Унинг боғини ўзига қайтариб берасанми?» дедилар. У: «Ҳа», деди. Шунда у аёл унинг боғини қайтариб берди. Сўнг Расулуллоҳ ﷺ уларни ажратиб қўйдилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ الْمُؤْمِنِ الْوَاسِطِيُّ، حَدَّثَنَا عَوْنُ بْنُ عُمَارَةَ، حَدَّثَنَا رَوْحُ بْنُ الْقَاسِمِ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ، عَنْ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَدِّهِ، . أَنَّ النَّبِيَّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ قَالَ " مَنْ حَلَفَ عَلَى يَمِينٍ فَرَأَى غَيْرَهَا خَيْرًا مِنْهَا فَلْيَتْرُكْهَا فَإِنَّ تَرْكَهَا كَفَّارَتُهَا " .
Amr ibn Shuʼayb otasidan, u bobosi (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Kim bir narsaga qasam ichib, soʻng undan boshqasini yaxshiroq deb bilsa, uni tark etsin. Zero, uni tark etish oʻsha qasamning kafforatidir», dedilar.Амр ибн Шуъайб отасидан, у бобоси (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Ким бир нарсага қасам ичиб, сўнг ундан бошқасини яхшироқ деб билса, уни тарк этсин. Зеро, уни тарк этиш ўша қасамнинг каффоратидир», дедилар.
حَدَّثَنَا أَزْهَرُ بْنُ مَرْوَانَ، قَالَ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ، ح وَحَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ ابْنُ عُلَيَّةَ، قَالاَ حَدَّثَنَا أَيُّوبُ، عَنْ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَدِّهِ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ " لاَ يَحِلُّ بَيْعُ مَا لَيْسَ عِنْدَكَ وَلاَ رِبْحُ مَا لَمْ يُضْمَنْ " .
Abdulloh ibn Amr (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Yoningda boʻlmagan narsani sotish ham, kafolatingda boʻlmagan narsadan foyda olish ham halol emas», dedilar.Абдуллоҳ ибн Амр (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ёнингда бўлмаган нарсани сотиш ҳам, кафолатингда бўлмаган нарсадан фойда олиш ҳам ҳалол эмас», дедилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى، وَيَحْيَى بْنُ حَكِيمٍ، قَالاَ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ، أَنْبَأَنَا حَجَّاجٌ، عَنْ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَدِّهِ، قَالَ جَاءَ رَجُلٌ إِلَى النَّبِيِّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ فَقَالَ إِنَّ أَبِي اجْتَاحَ مَالِي . فَقَالَ " أَنْتَ وَمَالُكَ لأَبِيكَ " . وَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ " إِنَّ أَوْلاَدَكُمْ مِنْ أَطْيَبِ كَسْبِكُمْ فَكُلُوا مِنْ أَمْوَالِهِمْ " .
Abdulloh ibn Amr (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Bir kishi Nabiy ﷺ huzuriga kelib: «Otam molimni butunlay olib qoʻydi», dedi. Shunda u zot ﷺ: «Sen ham, moling ham otangnikidir», dedilar. Rasululloh ﷺ yana: «Albatta farzandlaringiz eng pok kasbingizdandir, bas, ularning mollaridan yeb-ichinglar», dedilar.Абдуллоҳ ибн Амр (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Бир киши Набий ﷺ ҳузурига келиб: «Отам молимни бутунлай олиб қўйди», деди. Шунда у зот ﷺ: «Сен ҳам, молинг ҳам отангникидир», дедилар. Расулуллоҳ ﷺ яна: «Албатта фарзандларингиз энг пок касбингиздандир, бас, уларнинг молларидан еб-ичинглар», дедилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ جَعْفَرٍ الرَّقِّيُّ، حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ، عَنْ عَبْدِ الْكَرِيمِ، عَنْ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَدِّهِ، قَالَ جَاءَ رَجُلٌ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ إِنِّي أَعْطَيْتُ أُمِّي حَدِيقَةً لِي وَإِنَّهَا مَاتَتْ وَلَمْ تَتْرُكْ وَارِثًا غَيْرِي فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " وَجَبَتْ صَدَقَتُكَ وَرَجَعَتْ إِلَيْكَ حَدِيقَتُكَ " .
Abdulloh ibn Amr (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, bir kishi Nabiy ﷺ ning oldilariga kelib: «Men onamga oʻzimning bir bogʻimni bergan edim, u vafot etdi va mendan boshqa vorisi qolmadi», dedi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Sadaqang oʻrniga oʻtdi va bogʻing oʻzingga qaytdi», dedilar.Абдуллоҳ ибн Амр (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, бир киши Набий ﷺ нинг олдиларига келиб: «Мен онамга ўзимнинг бир боғимни берган эдим, у вафот этди ва мендан бошқа вориси қолмади», деди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Садақанг ўрнига ўтди ва боғинг ўзингга қайтди», дедилар.
حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ الْجَهْمِ الأَنْمَاطِيُّ، حَدَّثَنَا أَيُّوبُ بْنُ سُوَيْدٍ، عَنِ الْمُثَنَّى، عَنْ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَدِّهِ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَنْ أُودِعَ وَدِيعَةً فَلاَ ضَمَانَ عَلَيْهِ " .
Abdulloh ibn Amr (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kimga bir narsa omonat qoʻyilsa, unga (agar ehtiyotsizlik qilmasa) javobgarlik yoʻqdir», dedilar.Абдуллоҳ ибн Амр (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Кимга бир нарса омонат қўйилса, унга (агар эҳтиётсизлик қилмаса) жавобгарлик йўқдир», дедилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رُمْحٍ، أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ لَهِيعَةَ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَجْلاَنَ، أَنَّهُ سَمِعَ عَمْرَو بْنَ شُعَيْبٍ، يُحَدِّثُ عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَدِّهِ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم نَهَى عَنْ جَلْدِ الْحَدِّ فِي الْمَسَاجِدِ .
Abdulloh ibn Amr (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ masjidlarda had uchun qamchilashdan qaytardilar.Абдуллоҳ ибн Амр (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ масжидларда ҳад учун қамчилашдан қайтардилар.
حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عَمَّارٍ، حَدَّثَنَا حَاتِمُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَيَّاشٍ، عَنْ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَدِّهِ، . أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَضَى أَنَّ عَقْلَ أَهْلِ الْكِتَابَيْنِ نِصْفُ عَقْلِ الْمُسْلِمِينَ وَهُمُ الْيَهُودُ وَالنَّصَارَى .
Abdulloh ibn Amr (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ ikki kitob ahlining diyasi musulmonlar diyasining yarmi ekaniga hukm qildilar. Ular yahudiylar va nasoralardir.Абдуллоҳ ибн Амр (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ икки китоб аҳлининг дияси мусулмонлар диясининг ярми эканига ҳукм қилдилар. Улар яҳудийлар ва насоралардир.
حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ، وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ سَعِيدٍ الْكِنْدِيُّ، قَالاَ حَدَّثَنَا أَبُو خَالِدٍ الأَحْمَرُ، عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ، عَنْ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ، أَنَّ أَبَا قَتَادَةَ، - رَجُلٌ مِنْ بَنِي مُدْلِجٍ - قَتَلَ ابْنَهُ فَأَخَذَ مِنْهُ عُمَرُ مِائَةً مِنَ الإِبِلِ ثَلاَثِينَ حِقَّةً وَثَلاَثِينَ جَذَعَةً وَأَرْبَعِينَ خَلِفَةً . فَقَالَ أَيْنَ أَخُو الْمَقْتُولِ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " لَيْسَ لِقَاتِلٍ مِيرَاثٌ " .
Abdulloh ibn Amr (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Banu Mudlijdan boʻlgan Abu Qatoda oʻz oʻgʻlini oʻldirdi. Shunda Umar undan yuzta tuya, oʻttizta hiqqa, oʻttizta jazaa va qirqta homilador tuya oldi va: «Oʻldirilganning ukasi qani?» dedi. «Men Rasululloh ﷺning: ‹Qotilga meros yoʻq›, deganlarini eshitganman», dedi.Абдуллоҳ ибн Амр (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Бану Мудлиждан бўлган Абу Қатода ўз ўғлини ўлдирди. Шунда Умар ундан юзта туя, ўттизта ҳиққа, ўттизта жазаа ва қирқта ҳомиладор туя олди ва: «Ўлдирилганнинг укаси қани?» деди. «Мен Расулуллоҳ ﷺнинг: ‹Қотилга мерос йўқ›, деганларини эшитганман», деди.
حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ مَنْصُورٍ، أَنْبَأَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ، أَنْبَأَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رَاشِدٍ، عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ مُوسَى، عَنْ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَدِّهِ، قَالَ قَضَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنْ يَعْقِلَ الْمَرْأَةَ عَصَبَتُهَا مَنْ كَانُوا وَلاَ يَرِثُوا مِنْهَا شَيْئًا إِلاَّ مَا فَضَلَ عَنْ وَرَثَتِهَا وَإِنْ قُتِلَتْ فَعَقْلُهَا بَيْنَ وَرَثَتِهَا فَهُمْ يَقْتُلُونَ قَاتِلَهَا " .
Abdulloh ibn Amr (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ ayolning diyasini uning otasi tarafidagi erkak qarindoshlari — kim boʻlishidan qatʼi nazar — toʻlashiga va ular undan hech narsa meros olmasliklariga hukm qildilar, faqat uning vorislaridan ortib qolgan narsagina bundan mustasno. Agar u oʻldirilsa, uning diyasi vorislari orasida boʻlinadi va uni oʻldirganni oʻshalar oʻldiradilar.Абдуллоҳ ибн Амр (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ аёлнинг диясини унинг отаси тарафидаги эркак қариндошлари — ким бўлишидан қатъи назар — тўлашига ва улар ундан ҳеч нарса мерос олмасликларига ҳукм қилдилар, фақат унинг ворисларидан ортиб қолган нарсагина бундан мустасно. Агар у ўлдирилса, унинг дияси ворислари орасида бўлинади ва уни ўлдирганни ўшалар ўлдирадилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى، حَدَّثَنَا ابْنُ الطَّبَّاعِ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ عَيَّاشٍ، عَنْ إِسْحَاقَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي فَرْوَةَ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ حُنَيْنٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَلِيٍّ، وَعَنْ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَدِّهِ، قَالَ قَتَلَ رَجُلٌ عَبْدَهُ عَمْدًا مُتَعَمِّدًا فَجَلَدَهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِائَةً وَنَفَاهُ سَنَةً وَمَحَا سَهْمَهُ مِنَ الْمُسْلِمِينَ " .
Abdulloh ibn Amr (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Bir kishi oʻz qulini qasddan, ataylab oʻldirdi. Shunda Rasululloh ﷺ unga yuz darra urdilar, bir yilga surgun qildilar va uning ismini musulmonlar (roʻyxati) orasidan oʻchirdilar.Абдуллоҳ ибн Амр (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Бир киши ўз қулини қасддан, атайлаб ўлдирди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ унга юз дарра урдилар, бир йилга сургун қилдилар ва унинг исмини мусулмонлар (рўйхати) орасидан ўчирдилар.
حَدَّثَنَا رَجَاءُ بْنُ الْمُرَجَّى السَّمَرْقَنْدِيُّ، حَدَّثَنَا النَّضْرُ بْنُ شُمَيْلٍ، حَدَّثَنَا أَبُو حَمْزَةَ الصَّيْرَفِيُّ، حَدَّثَنِي عَمْرُو بْنُ شُعَيْبٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَدِّهِ، قَالَ جَاءَ رَجُلٌ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم صَارِخًا فَقَالَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَا لَكَ " . قَالَ سَيِّدِي رَآنِي أُقَبِّلُ جَارِيَةً لَهُ فَجَبَّ مَذَاكِيرِي . فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " عَلَىَّ بِالرَّجُلِ " . فَطُلِبَ فَلَمْ يُقْدَرْ عَلَيْهِ . فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " اذْهَبْ فَأَنْتَ حُرٌّ " . قَالَ عَلَى مَنْ نُصْرَتِي يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ يَقُولُ أَرَأَيْتَ إِنِ اسْتَرَقَّنِي مَوْلاَىَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " عَلَى كُلِّ مُؤْمِنٍ أَوْ مُسْلِمٍ " .
Abdulloh ibn Amr (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Bir kishi Nabiy ﷺ huzurlariga faryod qilib keldi. Rasululloh ﷺ unga: ‹Senga nima boʻldi?› dedilar. U: ‹Xoʻjayinim uning bir choʻrisini oʻpayotganimni koʻrib qoldi-da, aʼzoyi tanosilimni kesib tashladi›, dedi. Nabiy ﷺ: ‹Menga u kishini keltiringlar›, dedilar. Uni qidirishdi, ammo unga kuchlari yetmadi (topa olmadilar). Shunda Rasululloh ﷺ: ‹Bor, sen ozodsan›, dedilar. U: ‹Ey Allohning Rasuli, meni kim himoya qiladi?› dedi. Yaʼni: ‹Agar xoʻjayinim meni yana qul qilib olsa, aytingchi (nima boʻladi)?› demoqchi edi. Rasululloh ﷺ: ‹(Seni himoya qilish) har bir moʻmin yoki musulmon zimmasida›, dedilar».Абдуллоҳ ибн Амр (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Бир киши Набий ﷺ ҳузурларига фарёд қилиб келди. Расулуллоҳ ﷺ унга: ‹Сенга нима бўлди?› дедилар. У: ‹Хўжайиним унинг бир чўрисини ўпаётганимни кўриб қолди-да, аъзойи таносилимни кесиб ташлади›, деди. Набий ﷺ: ‹Менга у кишини келтиринглар›, дедилар. Уни қидиришди, аммо унга кучлари етмади (топа олмадилар). Шунда Расулуллоҳ ﷺ: ‹Бор, сен озодсан›, дедилар. У: ‹Эй Аллоҳнинг Расули, мени ким ҳимоя қилади?› деди. Яъни: ‹Агар хўжайиним мени яна қул қилиб олса, айтингчи (нима бўлади)?› демоқчи эди. Расулуллоҳ ﷺ: ‹(Сени ҳимоя қилиш) ҳар бир мўмин ёки мусулмон зиммасида›, дедилар».
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ، حَدَّثَنَا حُسَيْنٌ الْمُعَلِّمُ، عَنْ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَدِّهِ، قَالَ تَزَوَّجَ رِئَابُ بْنُ حُذَيْفَةَ بْنِ سُعَيْدِ بْنِ سَهْمٍ أُمَّ وَائِلٍ بِنْتَ مَعْمَرٍ الْجُمَحِيَّةَ فَوَلَدَتْ لَهُ ثَلاَثَةً فَتُوُفِّيَتْ أُمُّهُمْ فَوَرِثَهَا بَنُوهَا رِبَاعًا وَوَلاَءَ مَوَالِيهَا فَخَرَجَ بِهِمْ عَمْرُو بْنُ الْعَاصِ مَعَهُ إِلَى الشَّامِ فَمَاتُوا فِي طَاعُونِ عَمْوَاسَ فَوَرِثَهُمْ عَمْرٌو وَكَانَ عَصَبَتَهُمْ فَلَمَّا رَجَعَ عَمْرُو بْنُ الْعَاصِ جَاءَ بَنُو مَعْمَرٍ يُخَاصِمُونَهُ فِي وَلاَءِ أُخْتِهِمْ إِلَى عُمَرَ فَقَالَ عُمَرُ أَقْضِي بَيْنَكُمْ بِمَا سَمِعْتُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم سَمِعْتُهُ يَقُولُ " مَا أَحْرَزَ الْوَلَدُ أَوِ الْوَالِدُ فَهُوَ لِعَصَبَتِهِ مَنْ كَانَ " . قَالَ فَقَضَى لَنَا بِهِ وَكَتَبَ لَنَا بِهِ كِتَابًا فِيهِ شَهَادَةُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَوْفٍ وَزَيْدِ بْنِ ثَابِتٍ وَآخَرَ حَتَّى إِذَا اسْتُخْلِفَ عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ مَرْوَانَ تُوُفِّيَ مَوْلًى لَهَا وَتَرَكَ أَلْفَىْ دِينَارٍ فَبَلَغَنِي أَنَّ ذَلِكَ الْقَضَاءَ قَدْ غُيِّرَ فَخَاصَمُوهُ إِلَى هِشَامِ بْنِ إِسْمَاعِيلَ فَرَفَعَنَا إِلَى عَبْدِ الْمَلِكِ فَأَتَيْنَاهُ بِكِتَابِ عُمَرَ فَقَالَ إِنْ كُنْتُ لأَرَى أَنَّ هَذَا مِنَ الْقَضَاءِ الَّذِي لاَ يُشَكُّ فِيهِ وَمَا كُنْتُ أَرَى أَنَّ أَمْرَ أَهْلِ الْمَدِينَةِ بَلَغَ هَذَا أَنْ يَشُكُّوا فِي هَذَا الْقَضَاءِ . فَقَضَى لَنَا بِهِ فَلَمْ نَزَلْ فِيهِ بَعْدُ .
Abdulloh ibn Amr ibn al-Os (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Riob ibn Huzayfa ibn Suʼayd ibn Sahm Umm Voil bint Maʼmar al-Jumahiyyaga uylandi. U kishiga uch oʻgʻil tugʻib berdi, soʻng ularning onasi vafot etdi. Uning oʻgʻillari uning hovlilariga va ozod qilgan qullarining valosiga voris boʻlishdi. Amr ibn al-Os ularni oʻzi bilan Shomga olib chiqdi, ular Amvos toʻunida vafot etishdi. Amr ularga voris boʻldi, chunki u ularning asabasi (ota tomonidan qarindoshi) edi. Amr ibn al-Os qaytib kelganida, Banu Maʼmar oʻz singillarining valosi masalasida u bilan tortishib, Umarning huzuriga kelishdi. Umar: «Men sizlarning oʻrtangizda Rasululloh ﷺ dan eshitgan narsam bilan hukm qilaman. Men u zotning: ‹Farzand yoki ota nimani (meros qilib) toʻplagan boʻlsa, u kim boʻlishidan qatʼi nazar, uning asabasiga tegishlidir›, deganlarini eshitganman», dedi. (Roviy) dedi: Shunday qilib u bizning foydamizga hukm qildi va bu haqda bizga bir hujjat yozib berdi, unda Abdurrahmon ibn Avf, Zayd ibn Sobit va yana bir kishining guvohligi bor edi. Nihoyat Abdulmalik ibn Marvon xalifa qilinganida, u (ayol)ning bir ozod qilgan quli ikki ming dinor qoldirib vafot etdi. Menga xabar yetdiki, oʻsha hukm oʻzgartirilgan ekan. Shunda ular Hishom ibn Ismoil huzurida u bilan tortishishdi. Biz ishni Abdulmalikka koʻtardik va unga Umarning hujjatini keltirdik. U: «Men bu shubha qilinmaydigan hukmlardan deb bilar edim va Madina ahlining ishi bu hukmda shubha qiladigan darajaga yetadi deb oʻylamagan edim», dedi. Soʻng u bizning foydamizga hukm qildi, undan keyin biz shu (hukm) ustida qoldik.Абдуллоҳ ибн Амр ибн ал-Ос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Риоб ибн Ҳузайфа ибн Суъайд ибн Саҳм Умм Воил бинт Маъмар ал-Жумаҳийяга уйланди. У кишига уч ўғил туғиб берди, сўнг уларнинг онаси вафот этди. Унинг ўғиллари унинг ҳовлиларига ва озод қилган қулларининг валосига ворис бўлишди. Амр ибн ал-Ос уларни ўзи билан Шомга олиб чиқди, улар Амвос тўунида вафот этишди. Амр уларга ворис бўлди, чунки у уларнинг асабаси (ота томонидан қариндоши) эди. Амр ибн ал-Ос қайтиб келганида, Бану Маъмар ўз сингилларининг валоси масаласида у билан тортишиб, Умарнинг ҳузурига келишди. Умар: «Мен сизларнинг ўртангизда Расулуллоҳ ﷺ дан эшитган нарсам билан ҳукм қиламан. Мен у зотнинг: ‹Фарзанд ёки ота нимани (мерос қилиб) тўплаган бўлса, у ким бўлишидан қатъи назар, унинг асабасига тегишлидир›, деганларини эшитганман», деди. (Ровий) деди: Шундай қилиб у бизнинг фойдамизга ҳукм қилди ва бу ҳақда бизга бир ҳужжат ёзиб берди, унда Абдурраҳмон ибн Авф, Зайд ибн Собит ва яна бир кишининг гувоҳлиги бор эди. Ниҳоят Абдулмалик ибн Марвон халифа қилинганида, у (аёл)нинг бир озод қилган қули икки минг динор қолдириб вафот этди. Менга хабар етдики, ўша ҳукм ўзгартирилган экан. Шунда улар Ҳишом ибн Исмоил ҳузурида у билан тортишишди. Биз ишни Абдулмаликка кўтардик ва унга Умарнинг ҳужжатини келтирдик. У: «Мен бу шубҳа қилинмайдиган ҳукмлардан деб билар эдим ва Мадина аҳлининг иши бу ҳукмда шубҳа қиладиган даражага етади деб ўйламаган эдим», деди. Сўнг у бизнинг фойдамизга ҳукм қилди, ундан кейин биз шу (ҳукм) устида қолдик.
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا أَبُو الْحُسَيْنِ، أَنْبَأَنَا رَجَاءُ بْنُ أَبِي سَلَمَةَ، حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ شُعَيْبٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَدِّهِ، قَالَ لاَ نَفَلَ بَعْدَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَرُدُّ الْمُسْلِمُونَ قَوِيُّهُمْ عَلَى ضَعِيفِهِمْ .
قَالَ رَجَاءٌ فَسَمِعْتُ سُلَيْمَانَ بْنَ مُوسَى، يَقُولُ لَهُ حَدَّثَنِي مَكْحُولٌ، عَنْ حَبِيبِ بْنِ مَسْلَمَةَ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم نَفَّلَ فِي الْبَدْأَةِ الرُّبُعَ وَحِينَ قَفَلَ الثُّلُثَ . فَقَالَ عَمْرٌو أُحَدِّثُكَ عَنْ أَبِي عَنْ جَدِّي وَتُحَدِّثُنِي عَنْ مَكْحُولٍ
Abdulloh ibn Amr (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, u: «Rasululloh ﷺdan keyin mukofot (nafl) yoʻq, musulmonlar oʻz kuchlilaridan ojizlariga (oʻljani baravar) qaytaradilar», dedi.Абдуллоҳ ибн Амр (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, у: «Расулуллоҳ ﷺдан кейин мукофот (нафл) йўқ, мусулмонлар ўз кучлиларидан ожизларига (ўлжани баравар) қайтарадилар», деди.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، قَالَ سَمِعْتُ الْمُثَنَّى بْنَ الصَّبَّاحِ، يَقُولُ حَدَّثَنِي عَمْرُو بْنُ شُعَيْبٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَدِّهِ، قَالَ طُفْتُ مَعَ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو فَلَمَّا فَرَغْنَا مِنَ السَّبْعِ رَكَعْنَا فِي دُبُرِ الْكَعْبَةِ فَقُلْتُ أَلاَ نَتَعَوَّذُ بِاللَّهِ مِنَ النَّارِ . قَالَ أَعُوذُ بِاللَّهِ مِنَ النَّارِ . قَالَ ثُمَّ مَضَى فَاسْتَلَمَ الرُّكْنَ ثُمَّ قَامَ بَيْنَ الْحَجَرِ وَالْبَابِ فَأَلْصَقَ صَدْرَهُ وَيَدَيْهِ وَخَدَّهُ إِلَيْهِ ثُمَّ قَالَ هَكَذَا رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ يَفْعَلُ .
Abdulloh ibn Amr (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Men Abdulloh ibn Amr bilan tavof qildim. Yetti aylanadan boʻshaganimizda Kaʼbaning orqasida ikki rakat namoz oʻqidik. Men: «Allohdan doʻzax olovidan panoh soʻramaymizmi?», dedim. U: «Allohdan doʻzax olovidan panoh soʻrayman», dedi. Soʻng u yurib Ruknni istilom qildi (silab oʻtdi), keyin Hajar bilan eshik orasida turib, koʻksini, ikki qoʻlini va yuzini unga tegizdi, soʻng: «Men Rasululloh ﷺ ana shunday qilganlarini koʻrganman», dedi.Абдуллоҳ ибн Амр (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Мен Абдуллоҳ ибн Амр билан тавоф қилдим. Етти айланадан бўшаганимизда Каъбанинг орқасида икки ракат намоз ўқидик. Мен: «Аллоҳдан дўзах оловидан паноҳ сўрамаймизми?», дедим. У: «Аллоҳдан дўзах оловидан паноҳ сўрайман», деди. Сўнг у юриб Рукнни истилом қилди (силаб ўтди), кейин Ҳажар билан эшик орасида туриб, кўксини, икки қўлини ва юзини унга тегизди, сўнг: «Мен Расулуллоҳ ﷺ ана шундай қилганларини кўрганман», деди.
حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عَمَّارٍ، وَرَاشِدُ بْنُ سَعِيدٍ الرَّمْلِيُّ، قَالاَ حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ بْنُ مُسْلِمٍ، حَدَّثَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ، عَنْ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَدِّهِ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ " مَنْ تَطَبَّبَ وَلَمْ يُعْلَمْ مِنْهُ طِبٌّ قَبْلَ ذَلِكَ فَهُوَ ضَامِنٌ " .
Abdulloh ibn Amr ibn al-Os (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kimki bundan avval unda tabiblik borligi bilinmagan holda tabiblik qilsa, u (yetkazgan zarariga) zomindir», dedilar.Абдуллоҳ ибн Амр ибн ал-Ос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Кимки бундан аввал унда табиблик борлиги билинмаган ҳолда табиблик қилса, у (етказган зарарига) зоминдир», дедилар.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرٍ، حَدَّثَنَا عِيسَى بْنُ يُونُسَ، عَنِ هِشَامِ بْنِ الْغَازِ، عَنْ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَدِّهِ، قَالَ أَقْبَلْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ مِنْ ثَنِيَّةِ أَذَاخِرَ فَالْتَفَتَ إِلَىَّ وَعَلَىَّ رَيْطَةٌ مُضَرَّجَةٌ بِالْعُصْفُرِ فَقَالَ " مَا هَذِهِ " . فَعَرَفْتُ مَا كَرِهَ فَأَتَيْتُ أَهْلِي وَهُمْ يَسْجُرُونَ تَنُّورَهُمْ فَقَذَفْتُهَا فِيهِ ثُمَّ أَتَيْتُهُ مِنَ الْغَدِ فَقَالَ " يَا عَبْدَ اللَّهِ مَا فَعَلَتِ الرَّيْطَةُ " . فَأَخْبَرْتُهُ فَقَالَ " أَلاَ كَسَوْتَهَا بَعْضَ أَهْلِكَ فَإِنَّهُ لاَ بَأْسَ بِذَلِكَ لِلنِّسَاءِ " .
Abdulloh ibn Amr (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Biz Rasululloh ﷺ bilan Azoxir dovonidan qaytib kelayotgan edik. U zot menga oʻgirildilar, egnimda esa safluk bilan boʻyalgan bir yopinchiq bor edi. U zot: ‹Bu nima?› dedilar. Men u zot yoqtirmagan narsani angladim. Soʻng oilamning oldiga keldim, ular tandirlarini yoqayotgan edilar, uni oʻsha tandirga tashladim. Ertasi kuni u zotning oldilariga keldim. U zot: ‹Ey Abdulloh, u yopinchiq nima boʻldi?› dedilar. Men xabar berdim. Shunda u zot: ‹Uni oilangdan biriga kiydirmaysanmi? Zero, u ayollar uchun zarar emas›, dedilar».Абдуллоҳ ибн Амр (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Биз Расулуллоҳ ﷺ билан Азохир довонидан қайтиб келаётган эдик. У зот менга ўгирилдилар, эгнимда эса сафлук билан бўялган бир ёпинчиқ бор эди. У зот: ‹Бу нима?› дедилар. Мен у зот ёқтирмаган нарсани англадим. Сўнг оиламнинг олдига келдим, улар тандирларини ёқаётган эдилар, уни ўша тандирга ташладим. Эртаси куни у зотнинг олдиларига келдим. У зот: ‹Эй Абдуллоҳ, у ёпинчиқ нима бўлди?› дедилар. Мен хабар бердим. Шунда у зот: ‹Уни оилангдан бирига кийдирмайсанми? Зеро, у аёллар учун зарар эмас›, дедилар».
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ، أَنْبَأَنَا هَمَّامٌ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَدِّهِ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ " كُلُوا وَاشْرَبُوا وَتَصَدَّقُوا وَالْبَسُوا مَا لَمْ يُخَالِطْهُ إِسْرَافٌ أَوْ مَخِيلَةٌ " .
Abdulloh ibn Amr (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Isrof va manmanlik aralashmaganicha yenglar, ichinglar, sadaqa qilinglar va kiyininglar», dedilar.Абдуллоҳ ибн Амр (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Исроф ва манманлик аралашмаганича енглар, ичинглар, садақа қилинглар ва кийининглар», дедилар.
حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ هِلاَلٍ الصَّوَّافُ، حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ، عَنْ حُسَيْنٍ الْمُعَلِّمِ، عَنْ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَدِّهِ، قَالَ رَأَيْتُ النَّبِيَّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ يَنْفَتِلُ عَنْ يَمِينِهِ وَعَنْ يَسَارِهِ فِي الصَّلاَةِ .
Abdulloh ibn Amr (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Men Nabiy ﷺni namozni tugatgach, oʻng tomonlariga ham, chap tomonlariga ham burilib qaytayotganlarini koʻrdim.»Абдуллоҳ ибн Амр (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Мен Набий ﷺни намозни тугатгач, ўнг томонларига ҳам, чап томонларига ҳам бурилиб қайтаётганларини кўрдим.»
حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ هِلاَلٍ الصَّوَّافُ، حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ، عَنْ حُسَيْنٍ الْمُعَلِّمِ، عَنْ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَدِّهِ، قَالَ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ يُصَلِّي حَافِيًا وَمُنْتَعِلاً .
Abdulloh ibn Amr (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺning yalangoyoq ham, kovush kiyib ham namoz oʻqiyotganlarini koʻrganman.Абдуллоҳ ибн Амр (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺнинг ялангоёқ ҳам, ковуш кийиб ҳам намоз ўқиётганларини кўрганман.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُصَفَّى الْحِمْصِيُّ، حَدَّثَنَا بَقِيَّةُ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ وَاقِدٍ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَجْلاَنَ، عَنْ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَدِّهِ، قَالَ نَهَى رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ عَنْ الاِحْتِبَاءِ يَوْمَ الْجُمُعَةِ - يَعْنِي - وَالإِمَامُ يَخْطُبُ .
Abdulloh ibn Amr (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ juma kuni — imom xutba oʻqiyotgan paytda — ihtibo qilishdan (tizzalarni qorinaga tortib, qoʻl yoki kiyim bilan oʻrab oʻtirishdan) qaytardilar.Абдуллоҳ ибн Амр (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ жума куни — имом хутба ўқиётган пайтда — иҳтибо қилишдан (тиззаларни қоринага тортиб, қўл ёки кийим билан ўраб ўтиришдан) қайтардилар.
حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ حُمَيْدِ بْنِ كَاسِبٍ، حَدَّثَنَا الْقَاسِمُ بْنُ نَافِعٍ، حَدَّثَنَا الْحَجَّاجُ بْنُ أَرْطَاةَ، عَنْ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ قَامَ مُعَاوِيَةُ خَطِيبًا فَقَالَ أَيْنَ عُلَمَاؤُكُمْ أَيْنَ عُلَمَاؤُكُمْ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ يَقُولُ " لاَ تَقُومُ السَّاعَةُ إِلاَّ وَطَائِفَةٌ مِنْ أُمَّتِي ظَاهِرُونَ عَلَى النَّاسِ لاَ يُبَالُونَ مَنْ خَذَلَهُمْ وَلاَ مَنْ نَصَرَهُمْ " .
Muoviya (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U xutba oʻqish uchun turib: «Olimlaringiz qayerda? Olimlaringiz qayerda? Men Rasululloh ﷺning: ‹Ummatimdan bir toifa odamlar ustidan gʻolib boʻlmaguncha qiyomat qoyim boʻlmaydi, ularni tark etganlarga ham, yordam berganlarga ham parvo qilmaydilar›, deganlarini eshitdim», dedi.Муовия (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У хутба ўқиш учун туриб: «Олимларингиз қаерда? Олимларингиз қаерда? Мен Расулуллоҳ ﷺнинг: ‹Умматимдан бир тоифа одамлар устидан ғолиб бўлмагунча қиёмат қойим бўлмайди, уларни тарк этганларга ҳам, ёрдам берганларга ҳам парво қилмайдилар›, деганларини эшитдим», деди.