Amr ibn Shuayb

عَنْ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: «الْبَيِّعَانِ بِالْخِيَارِ مَا لَمْ يَتَفَرَّقَا إِلَّا أَنْ يَكُونَ صَفْقَةَ خِيَارٍ وَلَا يَحِلُّ لَهُ أَنْ يُفَارِقَ صَاحِبَهُ خَشْيَةَ أَنْ يَسْتَقِيلَهُ» . رَوَاهُ التِّرْمِذِيّ وَأَبُو دَاوُد وَالنَّسَائِيّ

Abdulloh ibn Amr ibn al-Os (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Ikki oldi-sotdi qiluvchi bir-biridan ajralmaguncha ixtiyorlidirlar, ixtiyor savdosini kelishib olsalar boshqa. Sherigining savdodan qaytishidan qoʻrqib undan ajralib ketishi unga halol emas», dedilar.Абдуллоҳ ибн Амр ибн ал-Ос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Икки олди-сотди қилувчи бир-биридан ажралмагунча ихтиёрлидирлар, ихтиёр савдосини келишиб олсалар бошқа. Шеригининг савдодан қайтишидан қўрқиб ундан ажралиб кетиши унга ҳалол эмас», дедилар.

وَعَنْ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِ قَالَ: نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ بَيْعِ الْعُرْبَانِ. رَوَاهُ مَالِكٌ وَأَبُو دَاوُد وَابْن مَاجَه

Abdulloh ibn Amr ibn al-Os (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ Xaybar kuni xonaki eshaklarning goʻshtidan va jalloladan (najosatxoʻr hayvondan) — uni minishdan hamda goʻshtini yeyishdan qaytardilar».Абдуллоҳ ибн Амр ибн ал-Ос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ Хайбар куни хонаки эшакларнинг гўштидан ва жаллоладан (нажосатхўр ҳайвондан) — уни минишдан ҳамда гўштини ейишдан қайтардилар».

وَعَنْ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِ قَالَ: نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ بَيْعَتَيْنِ فِي صَفْقَةٍ وَاحِدَةٍ. رَوَاهُ فِي شرح السّنة

Abdulloh ibn Amr ibn al-Os (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ Xaybar kuni xonaki eshaklarning goʻshtidan va jalloladan (najosatxoʻr hayvondan) — uni minishdan hamda goʻshtini yeyishdan qaytardilar».Абдуллоҳ ибн Амр ибн ал-Ос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ Хайбар куни хонаки эшакларнинг гўштидан ва жаллоладан (нажосатхўр ҳайвондан) — уни минишдан ҳамда гўштини ейишдан қайтардилар».

وَعَنْ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِ: أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَضَى فِي السَّيْلِ الْمَهْزُورِ أَنْ يُمْسَكَ حَتَّى يَبْلُغَ الْكَعْبَيْنِ ثُمَّ يُرْسَلَ الْأَعْلَى عَلَى الْأَسْفَل. رَوَاهُ أَبُو دَاوُد وَابْن مَاجَه

Amr ibn Shuayb otasidan, u bobosidan rivoyat qilishicha, Rasululloh ﷺ Mahzur seli xususida: «Suv toʻpiqlarga yetguncha toʻsib turiladi, soʻngra yuqoridagi (yer egasi suvni) pastdagiga oqizib yuboradi», deb hukm chiqardilar.Амр ибн Шуайб отасидан, у бобосидан ривоят қилишича, Расулуллоҳ ﷺ Маҳзур сели хусусида: «Сув тўпиқларга етгунча тўсиб турилади, сўнгра юқоридаги (ер эгаси сувни) пастдагига оқизиб юборади», деб ҳукм чиқардилар.

عَنْ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ سُئِلَ عَنِ الثَّمَرِ الْمُعَلَّقِ فَقَالَ: «مَنْ أَصَابَ مِنْهُ مِنْ ذِي حَاجَةٍ غَيْرَ مُتَّخِذٍ خُبْنَةً فَلَا شَيْءَ عَلَيْهِ وَمَنْ خَرَجَ بِشَيْءٍ مِنْهُ فَعَلَيْهِ غَرَامَةُ مِثْلَيْهِ وَالْعُقُوبَةُ وَمَنْ سَرَقَ مِنْهُ شَيْئًا بَعْدَ أَنْ يُؤْوِيَهُ الْجَرِينَ فَبَلَغَ ثَمَنَ الْمِجَنِّ فَعَلَيْهِ الْقَطْعُ» وَذَكَرَ فِي ضَالَّة الْإِبِل وَالْغنم كَمَا ذكر غَيْرُهُ قَالَ: وَسُئِلَ عَنِ اللُّقَطَةِ فَقَالَ: «مَا كَانَ مِنْهَا فِي الطَّرِيقِ الْمِيتَاءِ وَالْقَرْيَةِ الْجَامِعَةِ فَعَرِّفْهَا سَنَةً فَإِنْ جَاءَ صَاحِبُهَا فَادْفَعْهَا إِلَيْهِ وَإِنْ لَمْ يَأْتِ فَهُوَ لَكَ وَمَا كَانَ فِي الْخَرَابِ الْعَادِيِّ فَفِيهِ وَفِي الرِّكَازِ الْخُمُسُ» . رَوَاهُ النَّسَائِيُّ وَرَوَى أَبُو دَاوُدَ عَنْهُ مِنْ قَوْله: وَسُئِلَ عَن اللّقطَة إِلَى آخِره

Abdulloh ibn Amr ibn al-Os (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺdan (daraxtda) osilib turgan meva haqida soʻraldi. Shunda u zot: «Kim muhtoj boʻlib, etagiga (yashirib) olmagan holda ogʻzi bilan (yeb) yesa, unga hech narsa (jazo) yoʻq. Kim undan biror narsa olib chiqib ketsa, unga uning ikki barobari miqdorida tovon va jazo bor. Kim undan (mevani) xirmonga (saqlash joyiga) joylanganidan keyin oʻgʻirlasa va (oʻgʻirlangani) qalqonning narxiga yetsa, unga (qoʻlni) kesish (jazosi) bor», dedilar. Adashib qolgan tuya va qoʻy haqida boshqalar zikr qilgani kabi zikr qildi. (Rovi) dedi: U zotdan topib olingan narsa haqida soʻraldi. Shunda u zot: «Undan qaysi biri serqatnov yoʻlda yoki katta qishloqda (topilgan) boʻlsa, uni bir yil eʼlon qil. Agar uni izlovchisi kelsa, uni oʻshanga topshir, agar kelmasa, u senikidir. Qaysi biri vayronada (topilgan) boʻlsa — yaʼni unda va koʻmilgan xazinada beshdan biri (zakot sifatida) bor», dedilar.Абдуллоҳ ибн Амр ибн ал-Ос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺдан (дарахтда) осилиб турган мева ҳақида сўралди. Шунда у зот: «Ким муҳтож бўлиб, этагига (яшириб) олмаган ҳолда оғзи билан (еб) еса, унга ҳеч нарса (жазо) йўқ. Ким ундан бирор нарса олиб чиқиб кетса, унга унинг икки баробари миқдорида товон ва жазо бор. Ким ундан (мевани) хирмонга (сақлаш жойига) жойланганидан кейин ўғирласа ва (ўғирлангани) қалқоннинг нархига етса, унга (қўлни) кесиш (жазоси) бор», дедилар. Адашиб қолган туя ва қўй ҳақида бошқалар зикр қилгани каби зикр қилди. (Рови) деди: У зотдан топиб олинган нарса ҳақида сўралди. Шунда у зот: «Ундан қайси бири серқатнов йўлда ёки катта қишлоқда (топилган) бўлса, уни бир йил эълон қил. Агар уни изловчиси келса, уни ўшанга топшир, агар келмаса, у сеникидир. Қайси бири вайронада (топилган) бўлса — яъни унда ва кўмилган хазинада бешдан бири (закот сифатида) бор», дедилар.

وَعَنْ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِ: أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: «أَيُّمَا رَجُلٍ عَاهَرَ بِحُرَّةٍ أَوْ أَمَةٍ فَالْوَلَد ولد زنى لَا يَرث وَلَا يُورث» . رَوَاهُ التِّرْمِذِيّ

Amr ibn Shuayb otasidan, u bobosi (roziyallohu anhu)dan rivoyat qiladiki, Rasululloh ﷺ: «Qaysi bir kishi hur ayol yo choʻri bilan zino qilsa, bas, bola — zino bolasidir, u meros olmaydi va undan meros ham olinmaydi», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadisni Ibn Lahiadan boshqalar ham Amr ibn Shuaybdan rivoyat qilganlar. Bu masalada ilm ahli shunga amal qilganlar: zino bolasi otasidan meros olmaydi.Амр ибн Шуайб отасидан, у бобоси (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қиладики, Расулуллоҳ ﷺ: «Қайси бир киши ҳур аёл ё чўри билан зино қилса, бас, бола — зино боласидир, у мерос олмайди ва ундан мерос ҳам олинмайди», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадисни Ибн Лаҳиадан бошқалар ҳам Амр ибн Шуайбдан ривоят қилганлар. Бу масалада илм аҳли шунга амал қилганлар: зино боласи отасидан мерос олмайди.

وَعَنْ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: «يَرِثُ الْوَلَاءَ مَنْ يَرِثُ الْمَالَ» . رَوَاهُ التِّرْمِذِيُّ وَقَالَ: هَذَا حَدِيثٌ إِسْنَادُهُ لَيْسَ بِالْقَوِيِّ

Amr ibn Shuayb otasidan, u bobosi (roziyallohu anhu)dan rivoyat qiladiki, Rasululloh ﷺ: «Valoga (ozod qilish qarobatiga) molga meros oladigan kishi meros oladi», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadisning isnodi kuchli emas.Амр ибн Шуайб отасидан, у бобоси (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қиладики, Расулуллоҳ ﷺ: «Валога (озод қилиш қаробатига) молга мерос оладиган киши мерос олади», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадиснинг исноди кучли эмас.

وَعَنْ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِ أَنَّ الْعَاصَ بْنَ وَائِلٍ أَوْصَى أَنْ يُعْتَقَ عَنْهُ مِائَةُ رَقَبَةٍ فَأَعْتَقَ ابْنُهُ هِشَامٌ خَمْسِينَ رَقَبَةً فَأَرَادَ ابْنُهُ عَمْرٌو أَنْ يُعْتِقَ عَنهُ الْخمسين الْبَاقِيَة فَقَالَ: حَتَّى أَسْأَلَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَتَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ: يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ أَبِي أَوْصَى أَنْ يُعْتَقَ عَنْهُ مِائَةُ رَقَبَةٍ وَإِنَّ هِشَامًا أَعْتَقَ عَنْهُ خَمْسِينَ وَبَقِيَتْ عَلَيْهِ خَمْسُونَ رَقَبَةً أَفَأَعْتِقُ عَنْهُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «إِنَّه لَو كَانَ مُسلما فأعتقتم عَنْهُ أَوْ تَصَدَّقْتَمْ عَنْهُ أَوْ حَجَجْتَمْ عَنْهُ بلغه ذَلِك» . رَوَاهُ أَبُو دَاوُد

Amr ibn Shuayb otasidan, u bobosidan rivoyat qilinadiki, al-Os ibn Voil oʻzi nomidan yuzta qul ozod qilinishini vasiyat qildi. Shunda oʻgʻli Hishom uning nomidan ellikta qul ozod qildi. (Boshqa) oʻgʻli Amr qolgan ellaktasini uning nomidan ozod qilmoqchi boʻlib: «Avval Rasululloh ﷺdan soʻrab olay», dedi. Soʻng Paygʻambar ﷺ huzurlariga kelib: «Yo Rasululloh, otam yuzta qul ozod qilishni vasiyat qilgan, Hishom uning nomidan ellaktasini ozod qildi, zimmasida yana ellikta qul qoldi. Men uning nomidan (qolganini) ozod qilaymi?» dedi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Agar u musulmon boʻlganida, siz uning nomidan qul ozod qilsangiz yoki sadaqa qilsangiz yoxud haj qilsangiz, bu unga yetar edi», dedilar.Амр ибн Шуайб отасидан, у бобосидан ривоят қилинадики, ал-Ос ибн Воил ўзи номидан юзта қул озод қилинишини васият қилди. Шунда ўғли Ҳишом унинг номидан элликта қул озод қилди. (Бошқа) ўғли Амр қолган эллактасини унинг номидан озод қилмоқчи бўлиб: «Аввал Расулуллоҳ ﷺдан сўраб олай», деди. Сўнг Пайғамбар ﷺ ҳузурларига келиб: «Ё Расулуллоҳ, отам юзта қул озод қилишни васият қилган, Ҳишом унинг номидан эллактасини озод қилди, зиммасида яна элликта қул қолди. Мен унинг номидан (қолганини) озод қилайми?» деди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Агар у мусулмон бўлганида, сиз унинг номидан қул озод қилсангиз ёки садақа қилсангиз ёхуд ҳаж қилсангиз, бу унга етар эди», дедилар.

وَعَنْ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِ عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: «إِذَا زَوَّجَ أَحَدُكُمْ عَبْدَهُ أَمَتَهُ فَلَا يَنْظُرَنَّ إِلَى عَوْرَتِهَا» . وَفِي رِوَايَةٍ: «فَلَا يَنْظُرَنَّ إِلَى مَا دُونُ السُّرَّةِ وَفَوْقَ الرُّكْبَةِ» . رَوَاهُ أَبُو دَاوُد

Amr ibn Shuayb otasidan, u esa bobosidan, u esa Nabiy ﷺdan rivoyat qildi. U zot ﷺ: «Birortangiz oʻz qulini oʻz choʻrisiga uylantirsa, (qul) uning avratiga qaramasin», dedilar.Амр ибн Шуайб отасидан, у эса бобосидан, у эса Набий ﷺдан ривоят қилди. У зот ﷺ: «Бирортангиз ўз қулини ўз чўрисига уйлантирса, (қул) унинг авратига қарамасин», дедилар.

وَعَنْ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: «أَيُّمَا رَجُلٍ نَكَحَ امْرَأَةً فَدَخَلَ بهَا فَلَا يَحِلُّ لَهُ نِكَاحُ ابْنَتِهَا وَإِنْ لَمْ يَدْخُلْ بِهَا فَلْيَنْكِحِ ابْنَتَهَا وَأَيُّمَا رَجُلٍ نَكَحَ امْرَأَةً فَلَا يَحِلُّ لَهُ أَنْ يَنْكِحَ أُمَّهَا دَخَلَ أَوْ لَمْ يَدْخُلْ» . رَوَاهُ التِّرْمِذِيُّ وَقَالَ: هَذَا حَدِيثٌ لَا يَصِحُّ مِنْ قِبَلِ إِسْنَادِهِ إِنَّمَا رَوَاهُ ابْنُ لَهِيعَةَ وَالْمُثَنَّى بْنُ الصَّبَّاحِ عَنْ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ وَهُمَا يُضَعَّفَانِ فِي الْحَدِيثِ

Amr ibn Shuayb otasidan, u bobosidan rivoyat qilishicha, Nabiy ﷺ: «Qaysi bir kishi bir ayolga uylanib, u bilan qoʻshilgan boʻlsa, unga uning qizini nikohlash halol boʻlmaydi. Agar u bilan qoʻshilmagan boʻlsa, uning qizini nikohlasa boʻladi. Qaysi bir kishi bir ayolga uylanib, u bilan qoʻshilgan boʻlsin yoki qoʻshilmagan boʻlsin, unga uning onasini nikohlash halol boʻlmaydi», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis isnodi tomonidan sahih emas. Buni faqat Ibn Lahiʼa va Musanno ibn Sabboh Amr ibn Shuaybdan rivoyat qilganlar. Musanno ibn Sabboh va Ibn Lahiʼa esa hadisda zaif sanaladilar. Koʻpchilik ilm ahli nazdida amal shunga koʻradir; ular aytishlaricha: Kishi bir ayolga uylanib, u bilan qoʻshilishdan oldin uni taloq qilsa, unga uning qizini nikohlash halol boʻladi; kishi qizga uylanib, u bilan qoʻshilishdan oldin uni taloq qilsa, unga uning onasini nikohlash halol boʻlmaydi. Bu Allohning {…ayollaringizning onalari…} (Niso 23) degan soʻziga koʻradir. Bu Shofeʼiy, Ahmad va Ishoqning soʻzidir.Амр ибн Шуайб отасидан, у бобосидан ривоят қилишича, Набий ﷺ: «Қайси бир киши бир аёлга уйланиб, у билан қўшилган бўлса, унга унинг қизини никоҳлаш ҳалол бўлмайди. Агар у билан қўшилмаган бўлса, унинг қизини никоҳласа бўлади. Қайси бир киши бир аёлга уйланиб, у билан қўшилган бўлсин ёки қўшилмаган бўлсин, унга унинг онасини никоҳлаш ҳалол бўлмайди», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис исноди томонидан саҳиҳ эмас. Буни фақат Ибн Лаҳиъа ва Мусанно ибн Саббоҳ Амр ибн Шуайбдан ривоят қилганлар. Мусанно ибн Саббоҳ ва Ибн Лаҳиъа эса ҳадисда заиф саналадилар. Кўпчилик илм аҳли наздида амал шунга кўрадир; улар айтишларича: Киши бир аёлга уйланиб, у билан қўшилишдан олдин уни талоқ қилса, унга унинг қизини никоҳлаш ҳалол бўлади; киши қизга уйланиб, у билан қўшилишдан олдин уни талоқ қилса, унга унинг онасини никоҳлаш ҳалол бўлмайди. Бу Аллоҳнинг {…аёлларингизнинг оналари…} (Нисо 23) деган сўзига кўрадир. Бу Шофеъий, Аҳмад ва Ишоқнинг сўзидир.

وَعَنْ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «لَا نَذْرَ لِابْنِ آدَمَ فِيمَا لَا يَمْلِكُ وَلَا عِتْقَ فِيمَا لَا يَمْلِكُ وَلَا طَلَاقَ فِيمَا لَا يَمْلِكُ» . رَوَاهُ التِّرْمِذِيُّ وَزَادَ أَبُو دَاوُدَ: «وَلَا بَيْعَ إِلَّا فِيمَا يملك»

Abdulloh ibn Amr (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Allohning Rasuli ﷺ: «Odam farzandi uchun oʻzi ega boʻlmagan narsada nazr yoʻq, oʻzi ega boʻlmagan (qul)da ozod qilish yoʻq, oʻzi ega boʻlmagan (xotin)da taloq yoʻq», dedilar. (Rivoyat qiluvchi) aytdi: Bu bobda Ali, Muoz ibn Jabal, Jobir, Ibn Abbos va Oishadan ham (hadislar) bor. Abu Iso aytdi: Abdulloh ibn Amrning hadisi hasan sahihdir va bu bobda rivoyat qilingan eng yaxshi (hadis)dir. Bu Nabiy ﷺ sahobalaridan boʻlgan va boshqa koʻpchilik ilm ahlining soʻzidir. Bu Ali ibn Abu Tolib, Ibn Abbos, Jobir ibn Abdulloh, Said ibn Musayyab, Hasan, Said ibn Jubayr, Ali ibn Husayn, Shurayh, Jobir ibn Zayd va boshqa bir necha tobeʼin fuqaholaridan rivoyat qilingan; Shofeiy ham shuni aytadi. Ibn Masʼuddan rivoyat qilinishicha, u aniq belgilangan (ayol) haqida: «U taloq boʻladi», degan. Ibrohim Naxaiy, Shaʼbiy va boshqa ilm ahlidan rivoyat qilinishicha, ular: «Agar (taloqni biror vaqtga) belgilab qoʻysa, (oʻsha vaqt kelganda taloq) tushadi», dedilar. Bu Sufyon Savriy va Molik ibn Anasning soʻzidirki: «Agar muayyan bir ayolni nomma-nom aytsa, yoki bir vaqtni belgilasa, yoki ‹falon viloyatdan uylansam (talogʻi qoʻyilgan boʻlsin)› desa, uylangan taqdirda u (ayol) taloq boʻladi». Ibn Muborak esa bu bobda qattiqlik qildi va: «Agar (shunday) qilsa, men u (xotin) harom deb aytmayman», dedi. Ahmad: «Agar uylansa, men unga xotinidan ajralishni buyurmayman», dedi. Ishoq: «Men aniq belgilangan (ayol) haqida — Ibn Masʼudning hadisi sababli — (taloq tushishini) joiz deb bilaman, agar uylansa, xotini unga harom boʻladi demayman», dedi. Ishoq aniq belgilanmaganda (hukmni) kengaytirdi. Abdulloh ibn Muborakdan zikr qilinishicha, undan: agar taloq bilan ‹uylanmayman› deb qasam ichgan, soʻng uylanish koʻngliga kelgan kishiga, bu haqda ruxsat bergan fuqaholarning soʻzini olishga ruxsat bormi? — deb soʻralganda, Abdulloh ibn Muborak: «Agar u shu masalaga giriftor boʻlishidan oldin bu soʻzni haq deb bilgan boʻlsa, ularning soʻzini olishi mumkin. Ammo buni rozi boʻlmagan, giriftor boʻlgach esa ularning soʻzini olishni xohlab qolgan kishi — men uning uchun bunga (ruxsat) deb koʻrmayman», dedi.Абдуллоҳ ибн Амр (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Аллоҳнинг Расули ﷺ: «Одам фарзанди учун ўзи эга бўлмаган нарсада назр йўқ, ўзи эга бўлмаган (қул)да озод қилиш йўқ, ўзи эга бўлмаган (хотин)да талоқ йўқ», дедилар. (Ривоят қилувчи) айтди: Бу бобда Али, Муоз ибн Жабал, Жобир, Ибн Аббос ва Оишадан ҳам (ҳадислар) бор. Абу Исо айтди: Абдуллоҳ ибн Амрнинг ҳадиси ҳасан саҳиҳдир ва бу бобда ривоят қилинган энг яхши (ҳадис)дир. Бу Набий ﷺ саҳобаларидан бўлган ва бошқа кўпчилик илм аҳлининг сўзидир. Бу Али ибн Абу Толиб, Ибн Аббос, Жобир ибн Абдуллоҳ, Саид ибн Мусайяб, Ҳасан, Саид ибн Жубайр, Али ибн Ҳусайн, Шурайҳ, Жобир ибн Зайд ва бошқа бир неча тобеъин фуқаҳоларидан ривоят қилинган; Шофеий ҳам шуни айтади. Ибн Масъуддан ривоят қилинишича, у аниқ белгиланган (аёл) ҳақида: «У талоқ бўлади», деган. Иброҳим Нахаий, Шаъбий ва бошқа илм аҳлидан ривоят қилинишича, улар: «Агар (талоқни бирор вақтга) белгилаб қўйса, (ўша вақт келганда талоқ) тушади», дедилар. Бу Суфён Саврий ва Молик ибн Анаснинг сўзидирки: «Агар муайян бир аёлни номма-ном айтса, ёки бир вақтни белгиласа, ёки ‹фалон вилоятдан уйлансам (талоғи қўйилган бўлсин)› деса, уйланган тақдирда у (аёл) талоқ бўлади». Ибн Муборак эса бу бобда қаттиқлик қилди ва: «Агар (шундай) қилса, мен у (хотин) ҳаром деб айтмайман», деди. Аҳмад: «Агар уйланса, мен унга хотинидан ажралишни буюрмайман», деди. Ишоқ: «Мен аниқ белгиланган (аёл) ҳақида — Ибн Масъуднинг ҳадиси сабабли — (талоқ тушишини) жоиз деб биламан, агар уйланса, хотини унга ҳаром бўлади демайман», деди. Ишоқ аниқ белгиланмаганда (ҳукмни) кенгайтирди. Абдуллоҳ ибн Муборакдан зикр қилинишича, ундан: агар талоқ билан ‹уйланмайман› деб қасам ичган, сўнг уйланиш кўнглига келган кишига, бу ҳақда рухсат берган фуқаҳоларнинг сўзини олишга рухсат борми? — деб сўралганда, Абдуллоҳ ибн Муборак: «Агар у шу масалага гирифтор бўлишидан олдин бу сўзни ҳақ деб билган бўлса, уларнинг сўзини олиши мумкин. Аммо буни рози бўлмаган, гирифтор бўлгач эса уларнинг сўзини олишни хоҳлаб қолган киши — мен унинг учун бунга (рухсат) деб кўрмайман», деди.

وَعَنْ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قضى أَن كل مستحلق استحلق بَعْدَ أَبِيهِ الَّذِي يُدْعَى لَهُ ادَّعَاهُ وَرَثَتُهُ فَقَضَى أَنَّ كُلَّ مَنْ كَانَ مِنْ أَمَةٍ يملكهَا يَوْم أَصَابَهَا فقد لحق بِمن استحلقه وَلَيْسَ لَهُ مِمَّا قُسِمَ قَبْلَهُ مِنَ الْمِيرَاثِ شَيْءٌ وَمَا أَدْرَكَ مِنْ مِيرَاثٍ لَمْ يُقْسَمْ فَلَهُ نَصِيبُهُ وَلَا يَلْحَقُ إِذَا كَانَ أَبُوهُ الَّذِي يُدْعَى لَهُ أَنْكَرَهُ فَإِنْ كَانَ مِنْ أمَةٍ لم يَملِكْها أَو من حُرَّةٍ عَاهَرَ بِهَا فَإِنَّهُ لَا يَلْحَقُ بِهِ وَلَا يَرِثُ وَإِنْ كَانَ الَّذِي يُدْعَى لَهُ هُوَ الَّذِي ادَّعَاهُ فَهُوَ وَلَدُ زِنْيَةٍ مِنْ حُرَّةٍ كَانَ أَوْ أَمَةٍ. رَوَاهُ أَبُو دَاوُدَ

Amr ibn Shuayb otasidan, u esa bobosidan rivoyat qilib aytdi: Nabiy ﷺ otasi vafot etgandan keyin oʻziga nisbat berilgan, vorislari uni oʻzlaridan biri deb daʼvo qilgan har bir kishi haqida shunday hukm qildilarki: agar u (ota) jimo qilgan kunida oʻz mulkidagi choʻridan boʻlgan bola boʻlsa, u oʻzini (nasabga) biriktirib olganlarga qoʻshiladi, lekin undan oldin taqsimlangan merosdan unga hech narsa tegmaydi; ammo hali taqsimlanmagan merosga yetishgan boʻlsa, undan oʻz ulushiga ega boʻladi. Agar oʻziga nisbat berilayotgan otasi uni inkor qilgan boʻlsa, u (nasabga) qoʻshilmaydi. Agar u oʻz mulki boʻlmagan choʻridan yoki zino qilingan ozod ayoldan boʻlgan boʻlsa, u (otaga) qoʻshilmaydi va merosga ega boʻlmaydi, garchi oʻziga nisbat berilayotgan kishi uni daʼvo qilgan boʻlsa ham. Zero, u ozod ayoldan boʻladimi yoki choʻridan, zinodan boʻlgan boladir.Амр ибн Шуайб отасидан, у эса бобосидан ривоят қилиб айтди: Набий ﷺ отаси вафот этгандан кейин ўзига нисбат берилган, ворислари уни ўзларидан бири деб даъво қилган ҳар бир киши ҳақида шундай ҳукм қилдиларки: агар у (ота) жимо қилган кунида ўз мулкидаги чўридан бўлган бола бўлса, у ўзини (насабга) бириктириб олганларга қўшилади, лекин ундан олдин тақсимланган меросдан унга ҳеч нарса тегмайди; аммо ҳали тақсимланмаган меросга етишган бўлса, ундан ўз улушига эга бўлади. Агар ўзига нисбат берилаётган отаси уни инкор қилган бўлса, у (насабга) қўшилмайди. Агар у ўз мулки бўлмаган чўридан ёки зино қилинган озод аёлдан бўлган бўлса, у (отага) қўшилмайди ва меросга эга бўлмайди, гарчи ўзига нисбат берилаётган киши уни даъво қилган бўлса ҳам. Зеро, у озод аёлдан бўладими ёки чўридан, зинодан бўлган боладир.

عَنْ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِ قَالَ: قَامَ رَجُلٌ فَقَالَ: يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ فَلَانًا ابْنِي عَاهَرْتُ بِأُمِّهِ فِي الْجَاهِلِيَّةِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «لَا دِعْوَةَ فِي الْإِسْلَامِ ذَهَبَ أَمْرُ الْجَاهِلِيَّةِ الْوَلَدُ لِلْفِرَاشِ وَلِلْعَاهِرِ الْحَجَرُ» . رَوَاهُ أَبُو دَاوُد

Amr ibn Shuʼayb otasidan, u esa bobosidan rivoyat qilib aytadi: Bir kishi oʻrnidan turib: «Ey Allohning Rasuli, falonchi mening oʻgʻlimdir, men johiliyat davrida uning onasi bilan zino qilgan edim», dedi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Islomda (zinodan boʻlgan bola uchun) daʼvo (nasab biriktirish) yoʻqdir. Johiliyat ishi ketdi. Bola toʻshakka tegishlidir, zinokorga esa tosh (mahrumlik) bordir», dedilar.Амр ибн Шуъайб отасидан, у эса бобосидан ривоят қилиб айтади: Бир киши ўрнидан туриб: «Эй Аллоҳнинг Расули, фалончи менинг ўғлимдир, мен жоҳилият даврида унинг онаси билан зино қилган эдим», деди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Исломда (зинодан бўлган бола учун) даъво (насаб бириктириш) йўқдир. Жоҳилият иши кетди. Бола тўшакка тегишлидир, зинокорга эса тош (маҳрумлик) бордир», дедилар.

عَنْ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِ: أَنَّ رَجُلًا أَتَى النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ: إِنَّ لِي مَالًا وَإِنَّ وَالِدِي يَحْتَاجُ إِلَى مَالِي قَالَ: «أَنْتَ وَمَالُكَ لِوَالِدِكَ إِنَّ أَوْلَادَكُمْ مِنْ أَطْيَبِ كَسْبِكُمْ كُلُوا مِنْ كَسْبِ أَوْلَادِكُمْ» . رَوَاهُ أَبُو دَاوُدَ وَابْنُ ماجة

Abdulloh ibn Amr ibn al-Os (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, bir kishi Nabiy ﷺ huzurlariga kelib: «Yo Rasululloh, mening molim va farzandim bor. Otam esa molimni tortib olib yemoqda», — dedi. U zot: «Sen ham, moling ham otangniki. Albatta, farzandlaringiz eng pok kasbingizdandir. Bas, farzandlaringizning kasbidan yenglar», — dedilar.Абдуллоҳ ибн Амр ибн ал-Ос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, бир киши Набий ﷺ ҳузурларига келиб: «Ё Расулуллоҳ, менинг молим ва фарзандим бор. Отам эса молимни тортиб олиб емоқда», — деди. У зот: «Сен ҳам, молинг ҳам отангники. Албатта, фарзандларингиз энг пок касбингиздандир. Бас, фарзандларингизнинг касбидан енглар», — дедилар.

وَعَنْ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو: أَنَّ امْرَأَةً قَالَتْ: يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ ابْنِي هَذَا كَانَ بَطْنِي لَهُ وِعَاءً وَثَدْيِي لَهُ سِقَاءً وَحِجْرِي لَهُ حِوَاءً وَإِنَّ أَبَاهُ طَلَّقَنِي وَأَرَادَ أَنْ يَنْزِعَهُ مِنِّي فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «أَنْتِ أَحَقُّ بِهِ مَا لم تنكحي» . رَوَاهُ أَحْمد وَأَبُو دَاوُد

Amr ibn Shuʼayb otasidan, u esa bobosi Abdulloh ibn Amr (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qiladiki, bir ayol: «Ey Allohning Rasuli, mana shu oʻgʻlim uchun qornim idish, koʻkragim mesh, bagʻrim esa goʻsha boʻlgan edi. Endi uning otasi meni taloq qildi va uni mendan tortib olmoqchi boʻlyapti», dedi. Shunda Rasululloh ﷺ unga: «Sen turmushga chiqmaguningcha, unga haqliroqsan», dedilar.Амр ибн Шуъайб отасидан, у эса бобоси Абдуллоҳ ибн Амр (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қиладики, бир аёл: «Эй Аллоҳнинг Расули, мана шу ўғлим учун қорним идиш, кўкрагим меш, бағрим эса гўша бўлган эди. Энди унинг отаси мени талоқ қилди ва уни мендан тортиб олмоқчи бўляпти», деди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ унга: «Сен турмушга чиқмагунингча, унга ҳақлироқсан», дедилар.

وَعَنْ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِ عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: «الْمُكَاتَبُ عَبْدٌ مَا بَقِيَ عَلَيْهِ مِنْ مُكَاتبَته دِرْهَم» . رَوَاهُ أَبُو دَاوُد

Horun ibn Abdulloh bizga rivoyat qilib dedi: Abu Badr bizga rivoyat qilib dedi: Abu Utba Ismoil ibn Ayyosh menga rivoyat qilib dedi: Sulaymon ibn Sulaym menga rivoyat qildi: U Amr ibn Shuaybdan, u otasidan, u bobosidan, u Nabiy ﷺ dan rivoyat qildi. Nabiy ﷺ shunday dedilar: «Mukotab (ozodlik shartnomasi tuzgan qul) ozodlik puli zimmasida bir dirham boʻlsa ham, qul boʻlib qolaveradi».Ҳорун ибн Абдуллоҳ бизга ривоят қилиб деди: Абу Бадр бизга ривоят қилиб деди: Абу Утба Исмоил ибн Айёш менга ривоят қилиб деди: Сулаймон ибн Сулайм менга ривоят қилди: У Амр ибн Шуайбдан, у отасидан, у бобосидан, у Набий ﷺ дан ривоят қилди. Набий ﷺ шундай дедилар: «Мукотаб (озодлик шартномаси тузган қул) озодлик пули зиммасида бир дирҳам бўлса ҳам, қул бўлиб қолаверади».

وَعَنْ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: " مَنْ كَاتَبَ عَبْدَهُ عَلَى مِائَةِ أُوقِيَّةٍ فَأَدَّاهَا إِلَّا عَشْرَ أَوَاقٍ أَوْ قَالَ: عَشْرَةَ دَنَانِيرَ ثُمَّ عَجَزَ فَهُوَ رَقِيقٌ ". رَوَاهُ التِّرْمِذِيّ وَأَبُو دَاوُد وَابْن مَاجَه

Amr ibn Shuayb otasidan, u bobosi Abdulloh ibn Amr (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qiladi: U aytdi: Men Rasululloh ﷺning xutba qilib turib: «Kim oʻz qulini yuz uqiya (kumush)ga mukotab qilsa-yu, u oʻn uqiyadan — yoki: oʻn dirhamdan — boshqasini ado etib, soʻng (qolganini toʻlashga) ojizlik qilsa, u (yana) quldir», deganlarini eshitdim. Abu Iso aytdi: Bu gʻarib hadisdir. Nabiy ﷺning sahobalari va boshqalaridan iborat aksar ilm ahli shunga amal qiladilarki, mukotab oʻz kitobatidan (ozodlik puli)dan biror narsa qolar ekan, quldir.Амр ибн Шуайб отасидан, у бобоси Абдуллоҳ ибн Амр (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилади: У айтди: Мен Расулуллоҳ ﷺнинг хутба қилиб туриб: «Ким ўз қулини юз уқия (кумуш)га мукотаб қилса-ю, у ўн уқиядан — ёки: ўн дирҳамдан — бошқасини адо этиб, сўнг (қолганини тўлашга) ожизлик қилса, у (яна) қулдир», деганларини эшитдим. Абу Исо айтди: Бу ғариб ҳадисдир. Набий ﷺнинг саҳобалари ва бошқаларидан иборат аксар илм аҳли шунга амал қиладиларки, мукотаб ўз китобатидан (озодлик пули)дан бирор нарса қолар экан, қулдир.

وَعَنْ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ جده رَضِي الله عَنهُ أَنَّ امْرَأَةً قَالَتْ: يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي نَذَرْتُ أَنْ أَضْرِبَ عَلَى رَأْسِكَ بِالدُّفِّ قَالَ: «أَوْفِي بِنَذْرِكِ» . رَوَاهُ أَبُو دَاوُدَ وَزَادَ رَزِينٌ: قَالَتْ: وَنَذَرْتُ أَنْ أَذْبَحَ بِمَكَانِ كَذَا وَكَذَا مَكَانٌ يَذْبَحُ فِيهِ أَهْلُ الْجَاهِلِيَّةِ فَقَالَ: «هَلْ كَانَ بِذَلِكِ الْمَكَانِ وَثَنٌ مِنْ أَوْثَانِ الْجَاهِلِيَّةِ يُعْبَدُ؟» قَالَتْ: لَا قَالَ: «هَلْ كَانَ فِيهِ عِيدٌ مِنْ أَعْيَادِهِمْ؟» قَالَتْ: لَا قَالَ: «أَوْفِي بِنَذْرِك»

Amr ibn Shuayb otasidan, u bobosidan rivoyat qiladiki: Bir ayol Paygʻambar ﷺ huzurlariga kelib: «Yo Rasululloh, men sizning boshingiz ustida childirma chalishni nazr qilgan edim», dedi. U zot: «Nazringni bajar», dedilar. Ayol: «Men falon va falon joyda — johiliyat ahli qurbonlik soʻyadigan joyda — qurbonlik soʻyishni nazr qilgan edim», dedi. U zot: «Sanam uchunmi?» deb soʻradilar. Ayol: «Yoʻq», dedi. U zot: «Butparastlar buti uchunmi?» dedilar. Ayol: «Yoʻq», dedi. U zot: «Nazringni bajar», dedilar.Амр ибн Шуайб отасидан, у бобосидан ривоят қиладики: Бир аёл Пайғамбар ﷺ ҳузурларига келиб: «Ё Расулуллоҳ, мен сизнинг бошингиз устида чилдирма чалишни назр қилган эдим», деди. У зот: «Назрингни бажар», дедилар. Аёл: «Мен фалон ва фалон жойда — жоҳилият аҳли қурбонлик сўядиган жойда — қурбонлик сўйишни назр қилган эдим», деди. У зот: «Санам учунми?» деб сўрадилар. Аёл: «Йўқ», деди. У зот: «Бутпарастлар бути учунми?» дедилар. Аёл: «Йўқ», деди. У зот: «Назрингни бажар», дедилар.

وَعَنْ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ جدِّهِ عَن سُراقةَ بنِ مالكٍ قَالَ: حَضَرْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُقِيدُ الْأَبَ مِنِ ابْنِهِ وَلَا يُقِيدُ الِابْنَ من أَبِيه. رَوَاهُ التِّرْمِذِيّ (لم تتمّ دراسته) وَضَعفه

Suroqa ibn Molik ibn Juʼshum (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Men Rasululloh ﷺni otani oʻgʻli (uchun) qasos qildirib, oʻgʻilni otasi (uchun) qasos qildirmagani holida koʻrdim», dedi. Abu Iso aytdi: Bu hadisni biz Suroqaning hadisidan faqat shu vajh orqaligina bilamiz, uning isnodi sahih emas. Uni Ismoil ibn Ayyosh al-Musanno ibn as-Sabbohdan rivoyat qilgan. Al-Musanno ibn as-Sabboh esa hadisda zaif sanaladi. Bu hadisni Abu Xolid al-Ahmar ham Hajjoj ibn Artotdan, u Amr ibn Shuaybdan, u otasidan, u bobosidan, u Umardan, u Paygʻambar ﷺdan rivoyat qilgan. Bu hadis Amr ibn Shuaybdan mursal holida ham rivoyat qilingan. Bu hadisda izitirob (chalkashlik) bor. Ahli ilm huzurida amal mana shunga koʻradir: ota oʻgʻlini oʻldirsa, uning (uchun) oʻldirilmaydi, oʻgʻlini qazf qilsa (zino bilan ayblasa), unga had (jazosi) berilmaydi.Суроқа ибн Молик ибн Жуъшум (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Мен Расулуллоҳ ﷺни отани ўғли (учун) қасос қилдириб, ўғилни отаси (учун) қасос қилдирмагани ҳолида кўрдим», деди. Абу Исо айтди: Бу ҳадисни биз Суроқанинг ҳадисидан фақат шу важҳ орқалигина биламиз, унинг исноди саҳиҳ эмас. Уни Исмоил ибн Айёш ал-Мусанно ибн ас-Саббоҳдан ривоят қилган. Ал-Мусанно ибн ас-Саббоҳ эса ҳадисда заиф саналади. Бу ҳадисни Абу Холид ал-Аҳмар ҳам Ҳажжож ибн Артотдан, у Амр ибн Шуайбдан, у отасидан, у бобосидан, у Умардан, у Пайғамбар ﷺдан ривоят қилган. Бу ҳадис Амр ибн Шуайбдан мурсал ҳолида ҳам ривоят қилинган. Бу ҳадисда изитироб (чалкашлик) бор. Аҳли илм ҳузурида амал мана шунга кўрадир: ота ўғлини ўлдирса, унинг (учун) ўлдирилмайди, ўғлини қазф қилса (зино билан айбласа), унга ҳад (жазоси) берилмайди.

وَعَنْ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: " مَنْ قَتَلَ مُتَعَمِّدًا دُفِعَ إِلَى أولياءِ المقتولِ فإِنْ شاؤوا قَتَلوا وإِنْ شَاؤوا أَخَذُوا الدِّيَةَ: وَهِيَ ثَلَاثُونَ حِقَّةً وَثَلَاثُونَ جَذَعَةً وَأَرْبَعُونَ خَلِفَةً وَمَا صَالَحُوا عَلَيْهِ فَهُوَ لَهُمْ ". رَوَاهُ التِّرْمِذِيّ

Abdulloh ibn Amr ibn Os (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim bir moʻminni qasddan oʻldirsa, u oʻldirilganning vorislariga topshiriladi. Agar xohlasalar uni oʻldiradilar, xohlasalar diyat oladilar; u diyat oʻttizta hiqqa, oʻttizta jazaʼa va qirqta xalifa (homilador tuya)dir. (Bundan ziyod) nimaga sulh qilsalar, u oʻzlariniki boʻladi», dedilar. Bu esa qon (toʻlovi)ni ogʻirlashtirish uchundir. Abu Iso aytdi: Abdulloh ibn Amrning hadisi hasan gʻaribdir.Абдуллоҳ ибн Амр ибн Ос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким бир мўминни қасддан ўлдирса, у ўлдирилганнинг ворисларига топширилади. Агар хоҳласалар уни ўлдирадилар, хоҳласалар дият оладилар; у дият ўттизта ҳиққа, ўттизта жазаъа ва қирқта халифа (ҳомиладор туя)дир. (Бундан зиёд) нимага сулҳ қилсалар, у ўзлариники бўлади», дедилар. Бу эса қон (тўлови)ни оғирлаштириш учундир. Абу Исо айтди: Абдуллоҳ ибн Амрнинг ҳадиси ҳасан ғарибдир.

وَعَنْ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِ قَالَ: قَضَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي الْمَوَاضِحِ خَمْسًا خَمْسًا مِنَ الْإِبِلِ وَفِي الْأَسْنَانِ خَمْسًا خَمْسًا مِنَ الْإِبِلِ. رَوَاهُ أَبُو دَاوُدَ وَالنَّسَائِيُّ وَالدَّارِمِيُّ وَرَوَى التِّرْمِذِيُّ وابنُ مَاجَه الْفَصْل الأول

Abdulloh ibn Amr (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ oʻz oʻrnida turgan, ammo (koʻrmay) qolib, oʻrnini toʻsib turgan koʻz (haqida) diyatning uchdan biri toʻlanishiga hukm qildilar.Абдуллоҳ ибн Амр (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ ўз ўрнида турган, аммо (кўрмай) қолиб, ўрнини тўсиб турган кўз (ҳақида) диятнинг учдан бири тўланишига ҳукм қилдилар.

وَعَنْ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِ قَالَ: خَطَبَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَامَ الفتحِ ثمَّ قَالَ: «أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّهُ لَا حِلْفَ فِي الْإِسْلَامِ وَمَا كَانَ مِنْ حِلْفٍ فِي الْجَاهِلِيَّةِ فَإِنَّ الْإِسْلَامَ لَا يَزِيدُهُ إِلَّا شِدَّةً الْمُؤْمِنُونَ يَدٌ عَلَى مَنْ سِوَاهُمْ يُجِيرُ عَلَيْهِمْ أَدْنَاهُمْ وَيَرُدُّ عليهِم أقْصاهم يَردُّ سراياهم على قعيدتِهم لَا يُقْتَلُ مُؤْمِنٌ بِكَافِرٍ دِيَةُ الْكَافِرِ نِصْفُ دِيَةِ الْمُسْلِمِ لَا جَلَبَ وَلَا جَنَبَ وَلَا تُؤْخَذُ صَدَقَاتُهُمْ إِلَّا فِي دُورِهِمْ» . وَفِي رِوَايَةٍ قَالَ: «دِيَةُ الْمُعَاهِدِ نِصْفُ دِيَةِ الْحُرِّ» . رَوَاهُ أَبُو دَاوُد

Amr ibn Shuayb otasidan, u esa bobosidan rivoyat qiladi: Nabiy ﷺ shunday dedilar: «Jalab ham, janab ham yoʻq (zakot uchun hayvonlar uzoq joydan haydab kelinmaydi va yigʻuvchidan uzoqlashtirilmaydi), va ularning sadaqalari (zakotlari) faqat oʻz uy-joylarida olinadi».Амр ибн Шуайб отасидан, у эса бобосидан ривоят қилади: Набий ﷺ шундай дедилар: «Жалаб ҳам, жанаб ҳам йўқ (закот учун ҳайвонлар узоқ жойдан ҳайдаб келинмайди ва йиғувчидан узоқлаштирилмайди), ва уларнинг садақалари (закотлари) фақат ўз уй-жойларида олинади».

وَعَنْ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِ قَالَ: كَانَتْ قِيمَةُ الدِّيَةِ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثَمَانِمِائَةِ دِينَارٍ أَوْ ثَمَانِيَةَ آلَافِ دِرْهَمٍ وَدِيَةُ أَهْلِ الْكِتَابِ يَوْمَئِذٍ النِّصْفُ مِنْ دِيَةِ الْمُسْلِمِينَ قَالَ: فَكَانَ كَذَلِكَ حَتَّى اسْتُخْلِفَ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنهُ عَلَى أَهْلِ الذَّهَبِ أَلْفَ دِينَارٍ وَعَلَى أَهْلِ الْوَرِقِ اثْنَيْ عَشَرَ أَلْفًا وَعَلَى أَهْلِ الْبَقَرِ مِائَتَيْ بَقَرَةٍ وَعَلَى أَهْلِ الشَّاءِ أَلْفَيْ شَاةٍ وَعَلَى أَهْلِ الْحُلَلِ مِائَتَيْ حُلَّةٍ قَالَ: وَتَرَكَ دِيَةَ أَهْلِ الذِّمَّةِ لَمْ يَرْفَعْهَا فِيمَا رَفَعَ من الدِّيَة. رَوَاهُ أَبُو دَاوُد

Amr ibn Shuayb otasidan, u bobosidan rivoyat qiladi: «Rasululloh ﷺ davrlarida diyatning qiymati sakkiz yuz dinor yoki sakkiz ming dirham edi. Oʻsha kunlarda ahli kitobning diyati musulmonlar diyatining yarmi edi». U aytdi: «Bu shu holida davom etdi, toki Umar (rahimahulloh) xalifa boʻldi. Soʻng u xutbaga turib: ‹Ogoh boʻlinglar, tuyalar qimmatlashib ketdi›, dedi». U aytdi: «Shunda Umar tilla egalariga ming dinor, kumush egalariga oʻn ikki ming (dirham), qoramol egalariga ikki yuz qoramol, qoʻy egalariga ikki ming qoʻy va kiyim egalariga ikki yuz sidra kiyim qilib belgiladi». U aytdi: «Zimmiylarning diyatini esa, diyatni koʻtargan miqdorda koʻtarmay, oʻz holicha qoldirdi».Амр ибн Шуайб отасидан, у бобосидан ривоят қилади: «Расулуллоҳ ﷺ даврларида диятнинг қиймати саккиз юз динор ёки саккиз минг дирҳам эди. Ўша кунларда аҳли китобнинг дияти мусулмонлар диятининг ярми эди». У айтди: «Бу шу ҳолида давом этди, токи Умар (раҳимаҳуллоҳ) халифа бўлди. Сўнг у хутбага туриб: ‹Огоҳ бўлинглар, туялар қимматлашиб кетди›, деди». У айтди: «Шунда Умар тилла эгаларига минг динор, кумуш эгаларига ўн икки минг (дирҳам), қорамол эгаларига икки юз қорамол, қўй эгаларига икки минг қўй ва кийим эгаларига икки юз сидра кийим қилиб белгилади». У айтди: «Зиммийларнинг диятини эса, диятни кўтарган миқдорда кўтармай, ўз ҳолича қолдирди».

وَعَنْ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِ قَالَ: كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُقَوِّمُ دِيَةَ الْخَطَأِ عَلَى أَهْلِ الْقُرَى أَرْبَعَمِائَةِ دِينَارٍ أَوْ عِدْلَهَا مِنَ الْوَرِقِ وَيُقَوِّمُهَا عَلَى أَثْمَانِ الْإِبِلِ فَإِذَا غَلَتْ رَفَعَ فِي قيمتِها وإِذا هاجَتْ رُخصٌ نَقَصَ مِنْ قِيمَتِهَا وَبَلَغَتْ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا بَيْنَ أَرْبَعِمِائَةِ دِينَارٍ إِلَى ثَمَانِمِائَةِ دِينَارٍ وَعِدْلُهَا مِنَ الْوَرِقِ ثَمَانِيَةُ آلَافِ دِرْهَمٍ قَالَ: وَقَضَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى أَهْلِ الْبَقَرِ مِائَتَيْ بَقَرَةٍ وَعَلَى أَهْلِ الشَّاءِ أَلْفَيْ شَاةٍ وَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «إِنَّ الْعَقْلَ مِيرَاثٌ بَيْنَ وَرَثَةِ الْقَتِيلِ» وَقَضَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّ عَقْلَ الْمَرْأَةِ بَيْنَ عَصَبَتِهَا وَلَا يَرِثُ القاتلُ شَيْئا. رَوَاهُ أَبُو دَاوُد وَالنَّسَائِيّ

Abu Dovud aytdi: Men daftarimda Shaybondan (yozib olganimni) topdim, ammo uni undan eshitmagan edim, shuning uchun uni bizga Abu Bakr — bizning ishonchli doʻstimiz — soʻzlab berib aytdi: Bizga Shaybon soʻzlab berdi, bizga Muhammad — yaʼni ibn Roshid — Sulaymondan — yaʼni ibn Musodan — u Amr ibn Shuaybdan, u otasidan, u bobosidan rivoyat qildi. (Bobosi) aytdi: Rasululloh ﷺ qishloq ahli uchun xato (bilan oʻldirish) diyatini toʻrt yuz dinor yoki uning kumushdagi muqobili qilib belgilar edilar. U zot uni tuyalarning narxiga qarab belgilar edilar; tuyalar qimmatlashganda diyat qiymatini koʻtarar, arzonlashganda esa qiymatidan kamaytirar edilar. Rasululloh ﷺ zamonlarida u toʻrt yuz dinor bilan sakkiz yuz dinor orasiga yetdi, yoki uning kumushdagi muqobili — sakkiz ming dirham (boʻldi). Rasululloh ﷺ sigir egalariga ikki yuz sigir, qoʻy egalariga esa ikki ming qoʻy (toʻlashga) hukm qildilar. (Bobosi) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Diyat oʻldirilganning vorislari orasida ularning qarindoshlik darajasiga koʻra (boʻlinadigan) merosdir; ortib qolgani esa asabaga (otadan boʻlgan erkak qarindoshlarga) tegishlidir», dedilar. (Bobosi) aytdi: Rasululloh ﷺ burun butunlay kesib tashlansa toʻliq diyat — bir yuz (tuya) toʻlashga, agar burun uchi kesilsa diyatning yarmi — ellik tuya yoki uning oltin yoki kumushdagi muqobili, yoki bir yuz sigir, yoki bir ming qoʻy toʻlashga hukm qildilar. Qoʻl kesilganda diyatning yarmi, oyoq (kesilganda ham) diyatning yarmi, bosh suyagiga yetgan jarohat (maʼmuma)da diyatning uchdan biri — oʻttiz uch tuya va uchdan bir, yoki uning oltin, kumush, sigir yoxud qoʻydagi qiymati (toʻlanadi); ich-koʻrak yorilgan jarohat (joifa) ham xuddi shunday. Barmoqlarda — har bir barmoq uchun oʻn tuya, tishlarda — har bir tish uchun besh tuya (toʻlanadi). Rasululloh ﷺ ayolning diyati uning asabasi (otadan boʻlgan erkak qarindoshlari) orasida boʻlishiga hukm qildilar; (asaba) uning vorislaridan ortib qolganidan boshqa hech narsasini meros olmaydi. Agar (ayol) oʻldirilsa, uning diyati vorislari orasida (boʻlinadi) va ular qotilidan qasos oladilar. Rasululloh ﷺ: «Qotilga hech narsa yoʻq; agar (oʻldirilganning) vorisi boʻlmasa, uning vorisi odamlar ichida unga eng yaqin boʻlganidir; qotil esa hech narsani meros olmaydi», dedilar. Muhammad aytdi: Bularning hammasini menga Sulaymon ibn Muso Amr ibn Shuaybdan, u otasidan, u bobosidan, u Nabiy ﷺdan rivoyat qilib soʻzlab berdi. Abu Dovud aytdi: Muhammad ibn Roshid Damashq ahlidan boʻlib, qotldan (qochib) Basraga qochib ketgan edi.Абу Довуд айтди: Мен дафтаримда Шайбондан (ёзиб олганимни) топдим, аммо уни ундан эшитмаган эдим, шунинг учун уни бизга Абу Бакр — бизнинг ишончли дўстимиз — сўзлаб бериб айтди: Бизга Шайбон сўзлаб берди, бизга Муҳаммад — яъни ибн Рошид — Сулаймондан — яъни ибн Мусодан — у Амр ибн Шуайбдан, у отасидан, у бобосидан ривоят қилди. (Бобоси) айтди: Расулуллоҳ ﷺ қишлоқ аҳли учун хато (билан ўлдириш) диятини тўрт юз динор ёки унинг кумушдаги муқобили қилиб белгилар эдилар. У зот уни туяларнинг нархига қараб белгилар эдилар; туялар қимматлашганда дият қийматини кўтарар, арзонлашганда эса қийматидан камайтирар эдилар. Расулуллоҳ ﷺ замонларида у тўрт юз динор билан саккиз юз динор орасига етди, ёки унинг кумушдаги муқобили — саккиз минг дирҳам (бўлди). Расулуллоҳ ﷺ сигир эгаларига икки юз сигир, қўй эгаларига эса икки минг қўй (тўлашга) ҳукм қилдилар. (Бобоси) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Дият ўлдирилганнинг ворислари орасида уларнинг қариндошлик даражасига кўра (бўлинадиган) меросдир; ортиб қолгани эса асабага (отадан бўлган эркак қариндошларга) тегишлидир», дедилар. (Бобоси) айтди: Расулуллоҳ ﷺ бурун бутунлай кесиб ташланса тўлиқ дият — бир юз (туя) тўлашга, агар бурун учи кесилса диятнинг ярми — эллик туя ёки унинг олтин ёки кумушдаги муқобили, ёки бир юз сигир, ёки бир минг қўй тўлашга ҳукм қилдилар. Қўл кесилганда диятнинг ярми, оёқ (кесилганда ҳам) диятнинг ярми, бош суягига етган жароҳат (маъмума)да диятнинг учдан бири — ўттиз уч туя ва учдан бир, ёки унинг олтин, кумуш, сигир ёхуд қўйдаги қиймати (тўланади); ич-кўрак ёрилган жароҳат (жоифа) ҳам худди шундай. Бармоқларда — ҳар бир бармоқ учун ўн туя, тишларда — ҳар бир тиш учун беш туя (тўланади). Расулуллоҳ ﷺ аёлнинг дияти унинг асабаси (отадан бўлган эркак қариндошлари) орасида бўлишига ҳукм қилдилар; (асаба) унинг ворисларидан ортиб қолганидан бошқа ҳеч нарсасини мерос олмайди. Агар (аёл) ўлдирилса, унинг дияти ворислари орасида (бўлинади) ва улар қотилидан қасос оладилар. Расулуллоҳ ﷺ: «Қотилга ҳеч нарса йўқ; агар (ўлдирилганнинг) вориси бўлмаса, унинг вориси одамлар ичида унга энг яқин бўлганидир; қотил эса ҳеч нарсани мерос олмайди», дедилар. Муҳаммад айтди: Буларнинг ҳаммасини менга Сулаймон ибн Мусо Амр ибн Шуайбдан, у отасидан, у бобосидан, у Набий ﷺдан ривоят қилиб сўзлаб берди. Абу Довуд айтди: Муҳаммад ибн Рошид Дамашқ аҳлидан бўлиб, қотлдан (қочиб) Басрага қочиб кетган эди.

وَعَنْ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: «من تطيب وَلَمْ يُعْلَمْ مِنْهُ طِبٌّ فَهُوَ ضَامِنٌ» . رَوَاهُ أَبُو دَاوُد وَالنَّسَائِيّ

Abdulloh ibn Amr (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim tabobatni bilmagan holda tabiblik qilsa, u (yetkazgan zarariga) zomindir», dedilar. Abu Dovud va Nasoiy rivoyat qilgan.Абдуллоҳ ибн Амр (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким табобатни билмаган ҳолда табиблик қилса, у (етказган зарарига) зоминдир», дедилар. Абу Довуд ва Насоий ривоят қилган.

وَعَنْ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو بْنِ الْعَاصِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: «تَعَافَوُا الْحُدُودَ فِيمَا بَيْنَكُمْ فَمَا بَلَغَنِي مِنْ حَدٍّ فَقَدْ وَجَبَ» . رَوَاهُ أَبُو دَاوُد وَالنَّسَائِيّ

Abdulloh ibn Amr ibn al-Os (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ: «Hadlarni oʻzaro afv qilib yuboringlar, ammo qaysi bir had menga yetib kelsa, uni (joriy qilish) vojib boʻladi», — dedilar.Абдуллоҳ ибн Амр ибн ал-Ос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ: «Ҳадларни ўзаро афв қилиб юборинглар, аммо қайси бир ҳад менга етиб келса, уни (жорий қилиш) вожиб бўлади», — дедилар.

وَعَنْ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو بْنِ الْعَاصِ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: أَنَّهُ سُئِلَ عَنِ الثَّمَرِ الْمُعَلَّقِ قَالَ: «مَنْ سَرَقَ مِنْهُ شَيْئًا بَعْدَ أَنْ يُؤْوِيَهُ الْجَرِينَ فَبَلَغَ ثَمَنَ الْمِجَنِّ فَعَلَيْهِ الْقَطْعُ» . رَوَاهُ أَبُو دَاوُد وَالنَّسَائِيّ

Abdulloh ibn Amr ibn al-Os (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺdan (daraxtda) osilib turgan meva haqida soʻraldi. Shunda u zot: «Kim muhtoj boʻlib, etagiga (yashirib) olmagan holda ogʻzi bilan (yeb) yesa, unga hech narsa (jazo) yoʻq. Kim undan biror narsa olib chiqib ketsa, unga uning ikki barobari miqdorida tovon va jazo bor. Kim undan (mevani) xirmonga (saqlash joyiga) joylanganidan keyin oʻgʻirlasa va (oʻgʻirlangani) qalqonning narxiga yetsa, unga (qoʻlni) kesish (jazosi) bor», dedilar. Adashib qolgan tuya va qoʻy haqida boshqalar zikr qilgani kabi zikr qildi. (Rovi) dedi: U zotdan topib olingan narsa haqida soʻraldi. Shunda u zot: «Undan qaysi biri serqatnov yoʻlda yoki katta qishloqda (topilgan) boʻlsa, uni bir yil eʼlon qil. Agar uni izlovchisi kelsa, uni oʻshanga topshir, agar kelmasa, u senikidir. Qaysi biri vayronada (topilgan) boʻlsa — yaʼni unda va koʻmilgan xazinada beshdan biri (zakot sifatida) bor», dedilar.Абдуллоҳ ибн Амр ибн ал-Ос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺдан (дарахтда) осилиб турган мева ҳақида сўралди. Шунда у зот: «Ким муҳтож бўлиб, этагига (яшириб) олмаган ҳолда оғзи билан (еб) еса, унга ҳеч нарса (жазо) йўқ. Ким ундан бирор нарса олиб чиқиб кетса, унга унинг икки баробари миқдорида товон ва жазо бор. Ким ундан (мевани) хирмонга (сақлаш жойига) жойланганидан кейин ўғирласа ва (ўғирлангани) қалқоннинг нархига етса, унга (қўлни) кесиш (жазоси) бор», дедилар. Адашиб қолган туя ва қўй ҳақида бошқалар зикр қилгани каби зикр қилди. (Рови) деди: У зотдан топиб олинган нарса ҳақида сўралди. Шунда у зот: «Ундан қайси бири серқатнов йўлда ёки катта қишлоқда (топилган) бўлса, уни бир йил эълон қил. Агар уни изловчиси келса, уни ўшанга топшир, агар келмаса, у сеникидир. Қайси бири вайронада (топилган) бўлса — яъни унда ва кўмилган хазинада бешдан бири (закот сифатида) бор», дедилар.

عَنْ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: «الْبَيِّنَةُ عَلَى الْمُدَّعِي وَالْيَمِينُ عَلَى الْمُدَّعَى عَلَيْهِ» . رَوَاهُ التِّرْمِذِيّ

Abdulloh ibn Amr (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Bayyina (dalil-hujjat keltirish) daʼvogar zimmasida, qasam esa daʼvo qilingan (javobgar) zimmasidadir», dedilar. Termiziy rivoyat qilgan.Абдуллоҳ ибн Амр (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Баййина (далил-ҳужжат келтириш) даъвогар зиммасида, қасам эса даъво қилинган (жавобгар) зиммасидадир», дедилар. Термизий ривоят қилган.

وَعَنْ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِ عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: «لَا تَجُوزُ شَهَادَةُ خَائِنٍ وَلَا خَائِنَةٍ وَلَا زَانٍ وَلَا زَانِيَةٍ وَلَا ذِي غِمْرٍ عَلَى أَخِيهِ» . وَرَدَّ شَهَادَةَ الْقَانِعِ لِأَهْلِ الْبَيَتْ. رَوَاهُ أَبُو دَاوُد

Muhammad ibn Xalaf ibn Toriq ar-Roziy bizga aytib berdi: Zayd ibn Yahyo ibn Ubayd al-Xuzoiy bizga aytib berdi: Said ibn Abdulaziz bizga Sulaymon ibn Musodan, oʻz isnodi bilan aytib berdi. U dedi: Rasululloh ﷺ: «Xiyonatchi erkakning ham, xiyonatchi ayolning ham, zinokor erkakning ham, zinokor ayolning ham, oʻz birodariga nisbatan kek saqlovchi kishining ham guvohligi joiz emas», — dedilar.Муҳаммад ибн Халаф ибн Ториқ ар-Розий бизга айтиб берди: Зайд ибн Яҳё ибн Убайд ал-Хузоий бизга айтиб берди: Саид ибн Абдулазиз бизга Сулаймон ибн Мусодан, ўз исноди билан айтиб берди. У деди: Расулуллоҳ ﷺ: «Хиёнатчи эркакнинг ҳам, хиёнатчи аёлнинг ҳам, зинокор эркакнинг ҳам, зинокор аёлнинг ҳам, ўз биродарига нисбатан кек сақловчи кишининг ҳам гувоҳлиги жоиз эмас», — дедилар.

وَعَنْ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: «الرَّاكِبُ شَيْطَانٌ وَالرَّاكِبَانِ شَيْطَانَانِ وَالثَّلَاثَةُ رَكبٌ» . رَوَاهُ مالكٌ وَالتِّرْمِذِيّ وَأَبُو دَاوُد وَالنَّسَائِيّ

Abdulloh ibn Amr (roziyallohu anhumo)dan otasidan, u bobosidan rivoyat qiladi: Rasululloh ﷺ: «Bir otliq — shaytondir, ikki otliq — ikki shaytondir, uch (kishi) esa — (haqiqiy) yoʻlovchilardir», dedilar. Abu Iso aytdi: Ibn Umarning hadisi hasan sahihdir, biz uni faqat shu yoʻldan, Osimning rivoyatidangina bilamiz. U — Osim ibn Muhammad ibn Zayd ibn Abdulloh ibn Umardir. Abdulloh ibn Amrning hadisi hasandir. Muhammad aytdi: «U (Osim) ishonchli, rostgoʻydir. Osim ibn Umar al-Umariy esa hadisda zaifdir, men undan hech narsa rivoyat qilmayman». Abdulloh ibn Amrning hadisi hasandir.Абдуллоҳ ибн Амр (розияллоҳу анҳумо)дан отасидан, у бобосидан ривоят қилади: Расулуллоҳ ﷺ: «Бир отлиқ — шайтондир, икки отлиқ — икки шайтондир, уч (киши) эса — (ҳақиқий) йўловчилардир», дедилар. Абу Исо айтди: Ибн Умарнинг ҳадиси ҳасан саҳиҳдир, биз уни фақат шу йўлдан, Осимнинг ривоятидангина биламиз. У — Осим ибн Муҳаммад ибн Зайд ибн Абдуллоҳ ибн Умардир. Абдуллоҳ ибн Амрнинг ҳадиси ҳасандир. Муҳаммад айтди: «У (Осим) ишончли, ростгўйдир. Осим ибн Умар ал-Умарий эса ҳадисда заифдир, мен ундан ҳеч нарса ривоят қилмайман». Абдуллоҳ ибн Амрнинг ҳадиси ҳасандир.

وَعَنْ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ فِي خطْبَة: «أَوْفوا بِحلف الْجَاهِلِيَّة فَإِنَّهُ لَا يزِيد يَعْنِي الْإِسْلَامَ إِلَّا شِدَّةً وَلَا تُحْدِثُوا حَلِفًا فِي الإِسلامِ» . رَوَاهُ الترمذيُّ من طريقِ ابنِ ذَكْوَانَ عَنْ عَمْرٍو وَقَالَ: حَسَنٌ.

Abdulloh ibn Amr ibn al-Os (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ bir xutbada shunday dedilar: «Johiliyat davridagi ahdlashuvga vafo qilinglar, chunki u — yaʼni Islom — (uni) faqat kuchaytiradi. Islomda esa yangi ahd-ittifoq paydo qilmanglar». Termiziy rivoyat qilib, «hasan» degan.Абдуллоҳ ибн Амр ибн ал-Ос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ бир хутбада шундай дедилар: «Жоҳилият давридаги аҳдлашувга вафо қилинглар, чунки у — яъни Ислом — (уни) фақат кучайтиради. Исломда эса янги аҳд-иттифоқ пайдо қилманглар». Термизий ривоят қилиб, «ҳасан» деган.

وَعَنْ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَبَا بَكْرٍ وَعُمَرَ حَرَّقُوا مَتَاعَ الْغَالِّ وضربوه. رَوَاهُ أَبُو دَاوُد

Abdulloh ibn Amr ibn al-Os (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ, Abu Bakr va Umar gʻulul (oʻljaga xiyonat) qilgan kishining ashyolarini yoqib yuborar va uni urar edilar. Abu Dovud dedi: Bunda Ali ibn Bahr Validdan rivoyat qilib — men buni undan eshitmadim — «va uning ulushini bermas edilar» degan qoʻshimchani qildi. Abu Dovud dedi: Buni bizga Valid ibn Utba va Abdulvahhob ibn Najda ham aytib berdilar. Ular: «Buni bizga Valid Zuhayr ibn Muhammaddan, u Amr ibn Shuaybdan oʻzining soʻzi sifatida aytib berdi», dedilar. Abdulvahhob ibn Najda al-Havtiy «uning ulushini bermaslik»ni zikr qilmadi.Абдуллоҳ ибн Амр ибн ал-Ос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ, Абу Бакр ва Умар ғулул (ўлжага хиёнат) қилган кишининг ашёларини ёқиб юборар ва уни урар эдилар. Абу Довуд деди: Бунда Али ибн Баҳр Валиддан ривоят қилиб — мен буни ундан эшитмадим — «ва унинг улушини бермас эдилар» деган қўшимчани қилди. Абу Довуд деди: Буни бизга Валид ибн Утба ва Абдулваҳҳоб ибн Нажда ҳам айтиб бердилар. Улар: «Буни бизга Валид Зуҳайр ибн Муҳаммаддан, у Амр ибн Шуайбдан ўзининг сўзи сифатида айтиб берди», дедилар. Абдулваҳҳоб ибн Нажда ал-Ҳавтий «унинг улушини бермаслик»ни зикр қилмади.

وَعَنْ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِ قَالَ: دَنَا النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ بَعِيرٍ فَأَخَذَ وَبَرَةً مِنْ سَنَامِهِ ثُمَّ قَالَ: «يَا أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّهُ لَيْسَ لِي مِنْ هَذَا الْفَيْءِ شَيْءٌ وَلَا هَذَا وَرَفَعَ إِصْبَعَهُ إِلَّا الْخُمُسَ وَالْخُمُسُ مَرْدُودٌ عَلَيْكُمْ فَأَدُّوا الْخِيَاطَ وَالْمِخْيَطَ» فَقَامَ رَجُلٌ فِي يَدِهِ كُبَّةٌ شَعَرٍ فَقَالَ: أَخَذْتُ هَذِهِ لِأُصْلِحَ بِهَا بَرْدَعَةً فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «أَمَّا مَا كانَ لي ولبني عبدِ المطلبِ فهوَ لكَ» . فَقَالَ: أمّا إِذا بَلَغَتْ مَا أَرَى فَلَا أَرَبَ لِي فِيهَا ونبَذَها. رَوَاهُ أَبُو دَاوُد

Abdulloh ibn Amr ibn al-Os (roziyallohu anhumo)dan, u otasidan, u bobosidan ushbu voqea haqida rivoyat qiladi: Rasululloh ﷺ: «Ularga (Havozinga) ayollari va bolalarini qaytaringlar. Sizlardan kim mana shu oʻljadan biror narsani ushlab qolsa, Alloh bizga ato qilgan birinchi narsadan unga biz tomondan olti tuya (bor)», dedilar. Soʻng u — yaʼni Paygʻambar ﷺ — bir tuyaga yaqinlashib, uning oʻrkachidan bir tuk olib, soʻng: «Ey odamlar, bu oʻljadan menga hech narsa yoʻq, hatto mana bu (tukcha) ham (yoʻq)», dedilar va ikki barmoqlarini koʻtardilar, «— faqat beshdan biri (xums) bordir, beshdan biri ham sizlarga qaytariladi. Bas, ipni ham, ignani ham (oʻrniga) qaytaringlar», dedilar. Shunda qoʻlida bir tutam jun bilan bir kishi turib: «Men buni egar ostiga yopinchiq (toʻshama)mni tuzatish uchun olgan edim», dedi. Rasululloh ﷺ: «Ammo undagi menga va Abdulmuttalib oʻgʻillariga tegishlisi — bu senikidir», dedilar. U (kishi): «Mana shu (gap) yetib, men koʻrgan darajaga yetgan ekan, unda menga uning hojati yoʻq», dedi va uni tashlab yubordi.Абдуллоҳ ибн Амр ибн ал-Ос (розияллоҳу анҳумо)дан, у отасидан, у бобосидан ушбу воқеа ҳақида ривоят қилади: Расулуллоҳ ﷺ: «Уларга (Ҳавозинга) аёллари ва болаларини қайтаринглар. Сизлардан ким мана шу ўлжадан бирор нарсани ушлаб қолса, Аллоҳ бизга ато қилган биринчи нарсадан унга биз томондан олти туя (бор)», дедилар. Сўнг у — яъни Пайғамбар ﷺ — бир туяга яқинлашиб, унинг ўркачидан бир тук олиб, сўнг: «Эй одамлар, бу ўлжадан менга ҳеч нарса йўқ, ҳатто мана бу (тукча) ҳам (йўқ)», дедилар ва икки бармоқларини кўтардилар, «— фақат бешдан бири (хумс) бордир, бешдан бири ҳам сизларга қайтарилади. Бас, ипни ҳам, игнани ҳам (ўрнига) қайтаринглар», дедилар. Шунда қўлида бир тутам жун билан бир киши туриб: «Мен буни эгар остига ёпинчиқ (тўшама)мни тузатиш учун олган эдим», деди. Расулуллоҳ ﷺ: «Аммо ундаги менга ва Абдулмутталиб ўғилларига тегишлиси — бу сеникидир», дедилар. У (киши): «Мана шу (гап) етиб, мен кўрган даражага етган экан, унда менга унинг ҳожати йўқ», деди ва уни ташлаб юборди.

وَعَنْ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِ قَالَ: سُئِلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنِ الْعَقِيقَةِ فَقَالَ: «لَا يُحِبُّ اللَّهُ الْعُقُوقَ» كَأَنَّهُ كَرِهَ الِاسْمَ وَقَالَ: «مَنْ وُلِدَ لَهُ وَلَدٌ فَأَحَبَّ أَنْ يَنْسِكَ عَنْهُ فَلْيَنْسِكْ عَنِ الْغُلَامِ شَاتَيْنِ وَعَنِ الْجَارِيَةِ شَاةً» . رَوَاهُ أَبُو دَاوُد وَالنَّسَائِيّ

Amr ibn Shuayb otasidan, u esa, oʻylashimcha, bobosidan rivoyat qilib aytadi: Rasululloh ﷺ dan aqiqa haqida soʻraldi. Shunda u zot: «Alloh uquqni (oqlik, qarindoshlik aloqasini uzishni) yaxshi koʻrmaydi», dedilar — goʻyo u zot bu nomni yoqtirmaganday boʻldilar — va: «Kimning farzandi tugʻilsa va u uning uchun qurbonlik soʻymoqchi boʻlsa, soʻysin: oʻgʻil bola uchun (bir-biriga) teng ikkita qoʻy, qiz bola uchun esa bitta qoʻy (soʻyiladi)», dedilar. U zotdan faraʼ haqida ham soʻraldi. U zot: «Faraʼ haqdir; lekin uni qoldirib, toki u (yetilgan) ibn maxoz yoki ibn labun (bir yoki ikki yashar tuya) boʻlguncha kutib, soʻng uni bevaga berishing yoki Alloh yoʻlida (jihodga) minib chiqishing — uni soʻyib, goʻshtini juniga yopishtirib qoʻyishing, idishingni agʻdarib (boʻsh qoldirishing) va tuyangni (bolasidan) ayirib qoʻyishingdan koʻra yaxshiroqdir», dedilar.Амр ибн Шуайб отасидан, у эса, ўйлашимча, бобосидан ривоят қилиб айтади: Расулуллоҳ ﷺ дан ақиқа ҳақида сўралди. Шунда у зот: «Аллоҳ уқуқни (оқлик, қариндошлик алоқасини узишни) яхши кўрмайди», дедилар — гўё у зот бу номни ёқтирмагандай бўлдилар — ва: «Кимнинг фарзанди туғилса ва у унинг учун қурбонлик сўймоқчи бўлса, сўйсин: ўғил бола учун (бир-бирига) тенг иккита қўй, қиз бола учун эса битта қўй (сўйилади)», дедилар. У зотдан фараъ ҳақида ҳам сўралди. У зот: «Фараъ ҳақдир; лекин уни қолдириб, токи у (етилган) ибн махоз ёки ибн лабун (бир ёки икки яшар туя) бўлгунча кутиб, сўнг уни бевага беришинг ёки Аллоҳ йўлида (жиҳодга) миниб чиқишинг — уни сўйиб, гўштини жунига ёпиштириб қўйишинг, идишингни ағдариб (бўш қолдиришинг) ва туянгни (боласидан) айириб қўйишингдан кўра яхшироқдир», дедилар.

وَعَنْ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ جده قَالَ: رَأَيْت رَسُول لله صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَشْرَبُ قَائِمًا وَقَاعِدًا. رَوَاهُ التِّرْمِذِيّ

Abdulloh ibn Amr ibn al-Os (roziyallohu anhumo) aytdi: Men Rasululloh ﷺni yalangoyoq ham, kovush kiygan holda ham namoz oʻqiyotganlarini koʻrdim.Абдуллоҳ ибн Амр ибн ал-Ос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Мен Расулуллоҳ ﷺни ялангоёқ ҳам, ковуш кийган ҳолда ҳам намоз ўқиётганларини кўрдим.

وَعَنْ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ أَنْ يُرَى أَثَرَ نِعْمَتِهِ على عَبده» . رَوَاهُ التِّرْمِذِيّ

Abdulloh ibn Amr (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Albatta, Alloh banda ustida Oʻz neʼmatining asari koʻrinishini yaxshi koʻradi», dedilar. Bu bobda Abul Ahvasning otasidan, Imron ibn Husayn va Ibn Masʼuddan ham (hadis) bor. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasandir.Абдуллоҳ ибн Амр (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта, Аллоҳ банда устида Ўз неъматининг асари кўринишини яхши кўради», дедилар. Бу бобда Абул Аҳваснинг отасидан, Имрон ибн Ҳусайн ва Ибн Масъуддан ҳам (ҳадис) бор. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасандир.

وَعَنْ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «كُلُوا وَاشْرَبُوا وَتَصَدَّقُوا وَالْبَسُوا مَا لم يُخالطْ إِسْرَافٌ وَلَا مَخِيلَةٌ» . رَوَاهُ أَحْمَدُ وَالنَّسَائِيُّ وَابْنُ مَاجَه

Abdulloh ibn Amr (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Isrof va manmanlik aralashmaganicha yenglar, ichinglar, sadaqa qilinglar va kiyininglar», dedilar.Абдуллоҳ ибн Амр (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Исроф ва манманлик аралашмаганича енглар, ичинглар, садақа қилинглар ва кийининглар», дедилар.

وَعَنْ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «لَا تَنْتِفُوا الشَّيْبَ فَإِنَّهُ نُورُ الْمُسْلِمِ مَنْ شَابَ شَيْبَةً فِي الْإِسْلَامِ كَتَبَ اللَّهُ لَهُ بِهَا حَسَنَةً وَكَفَّرَ عَنْهُ بِهَا خَطِيئَةً وَرَفَعَهُ بِهَا دَرَجَةً» . رَوَاهُ أَبُو دَاوُدَ

Amr ibn Shuayb otasidan, u esa bobosidan rivoyat qiladi. U aytdi: Rasululloh ﷺ: «Oq sochni yulmanglar. Islomda biror musulmonning sochi oqarsa, — Sufyonning rivoyatida: — bu unga qiyomat kuni nur boʻladi», dedilar. Yahyoning hadisida esa: «Alloh unga shu (oq soch) sababli bir yaxshilik yozadi va shu sababli undan bir xatoni oʻchiradi», deyilgan.Амр ибн Шуайб отасидан, у эса бобосидан ривоят қилади. У айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Оқ сочни юлманглар. Исломда бирор мусулмоннинг сочи оқарса, — Суфённинг ривоятида: — бу унга қиёмат куни нур бўлади», дедилар. Яҳёнинг ҳадисида эса: «Аллоҳ унга шу (оқ соч) сабабли бир яхшилик ёзади ва шу сабабли ундан бир хатони ўчиради», дейилган.

وَعَنْ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ جده قَالَ: جَاءَ أَعْرَابِيٌّ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَسْأَلُهُ عَنِ الْوُضُوءِ فَأَرَاهُ ثَلَاثًا ثَلَاثًا ثُمَّ قَالَ: «هَكَذَا الْوُضُوءُ فَمَنْ زَادَ عَلَى هَذَا فَقَدْ أَسَاءَ وَتَعَدَّى وَظَلَمَ» . رَوَاهُ النَّسَائِيُّ وَابْنُ مَاجَهْ وَرَوَى أَبُو دَاوُدَ مَعْنَاهُ

Abdulloh ibn Amr (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Bir aʼrobiy Nabiy ﷺ huzurlariga kelib, taharat haqida soʻradi. U zot unga taharatni har aʼzoni uch marta-uch martadan yuvib koʻrsatdilar, soʻng: «Taharat mana shunday. Kim bundan oshirsa, yomon ish qildi, hadni buzdi va zulm qildi», dedilar.Абдуллоҳ ибн Амр (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Бир аъробий Набий ﷺ ҳузурларига келиб, таҳарат ҳақида сўради. У зот унга таҳаратни ҳар аъзони уч марта-уч мартадан ювиб кўрсатдилар, сўнг: «Таҳарат мана шундай. Ким бундан оширса, ёмон иш қилди, ҳадни бузди ва зулм қилди», дедилар.

وَعَنْ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «مُرُوا أَوْلَادَكُمْ بِالصَّلَاةِ وَهُمْ أَبْنَاءُ سَبْعِ سِنِينَ وَاضْرِبُوهُمْ عَلَيْهَا وَهُمْ أَبْنَاءُ عَشْرٍ سِنِين وَفَرِّقُوا بَيْنَهُمْ فِي الْمَضَاجِعِ» . رَوَاهُ أَبُو دَاوُدَ وَكَذَا رَوَاهُ فِي شرح السّنة عَنهُ وَفِي المصابيح عَن سُبْرَة بن معبد

Muammal ibn Hishom — yaʼni al-Yashkuriy — bizga aytib berdi: Ismoil bizga Savvor Abu Hamzadan — Abu Dovud aytdi: U Savvor ibn Dovud Abu Hamza al-Muzaniy as-Sayrafiydir — u Amr ibn Shuaybdan, u otasidan, u bobosi (Abdulloh ibn Amr) (roziyallohu anhumo)dan aytib berdi. U: Rasululloh ﷺ: «Farzandlaringizga yetti yoshli boʻlganlarida namozni buyuringlar va oʻn yoshli boʻlganlarida uning uchun ularni uringlar hamda yotadigan joylarini ayri qilinglar», dedilar, dedi.Муаммал ибн Ҳишом — яъни ал-Яшкурий — бизга айтиб берди: Исмоил бизга Саввор Абу Ҳамзадан — Абу Довуд айтди: У Саввор ибн Довуд Абу Ҳамза ал-Музаний ас-Сайрафийдир — у Амр ибн Шуайбдан, у отасидан, у бобоси (Абдуллоҳ ибн Амр) (розияллоҳу анҳумо)дан айтиб берди. У: Расулуллоҳ ﷺ: «Фарзандларингизга етти ёшли бўлганларида намозни буюринглар ва ўн ёшли бўлганларида унинг учун уларни уринглар ҳамда ётадиган жойларини айри қилинглар», дедилар, деди.