Ato ibn Yasor

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ، حَدَّثَنَا ابْنُ لَهِيعَةَ، عَنْ بَكْرِ بْنِ سَوَادَةَ، عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ، مَوْلَى إِسْمَاعِيلَ بْنِ عُبَيْدٍ عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ، أَنَّ رَجُلَيْنِ، مِنْ أَصْحَابِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِمَعْنَاهُ ‏.‏

Abdulloh ibn Maslama bizga shunday dedi: Ibn Lahiʼa bizga Bakr ibn Savodadan, u Ismoil ibn Ubaydning ozod qilingan quli Abu Abdullohdan, u Ato ibn Yasordan rivoyat qildiki, Rasululloh ﷺ ning ashoblaridan ikki kishi (safarga chiqdi). Va (rovi hadisni avvalgisining) maʼnosi bilan (rivoyat qildi).Абдуллоҳ ибн Маслама бизга шундай деди: Ибн Лаҳиъа бизга Бакр ибн Саводадан, у Исмоил ибн Убайднинг озод қилинган қули Абу Абдуллоҳдан, у Ато ибн Ясордан ривоят қилдики, Расулуллоҳ ﷺ нинг ашобларидан икки киши (сафарга чиқди). Ва (рови ҳадисни аввалгисининг) маъноси билан (ривоят қилди).

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ الْقَعْنَبِيُّ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ، - يَعْنِي ابْنَ مُحَمَّدٍ - عَنْ شَرِيكٍ، - يَعْنِي ابْنَ أَبِي نَمِرٍ - عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم نَحْوَهُ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ الرَّجُلُ يَكُونُ عَلَى الْفِئَامِ مِنَ النَّاسِ فَيَأْخُذُ مِنْ حَظِّ هَذَا وَحَظِّ هَذَا ‏"‏ ‏.‏

Atoʼ ibn Yasor (rahimahulloh)dan, u Paygʻambar ﷺ dan shunga oʻxshashini rivoyat qiladi. (U zot) dedilar: «Kishi (bir guruh) odamlar ustiga (taqsimotchi qilib) qoʻyiladi-da, mananing ulushidan, mananing ulushidan oladi.»Атў ибн Ясор (раҳимаҳуллоҳ)дан, у Пайғамбар ﷺ дан шунга ўхшашини ривоят қилади. (У зот) дедилар: «Киши (бир гуруҳ) одамлар устига (тақсимотчи қилиб) қўйилади-да, мананинг улушидан, мананинг улушидан олади.»

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ، عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ، عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ، عَنْ رَجُلٍ، مِنْ بَنِي حَارِثَةَ أَنَّهُ كَانَ يَرْعَى لِقْحَةً بِشِعْبٍ مِنْ شِعَابِ أُحُدٍ فَأَخَذَهَا الْمَوْتُ فَلَمْ يَجِدْ شَيْئًا يَنْحَرُهَا بِهِ فَأَخَذَ وَتَدًا فَوَجَأَ بِهِ فِي لَبَّتِهَا حَتَّى أُهْرِيقَ دَمُهَا ثُمَّ جَاءَ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَأَخْبَرَهُ بِذَلِكَ فَأَمَرَهُ بِأَكْلِهَا ‏.‏

Ato ibn Yasor (rahimahulloh) Banu Horisadan boʻlgan bir kishidan rivoyat qiladi: U Uhud daralaridan birida bir bogʻoz (homilador) tuyani boqib yurar edi. Tuyani oʻlim (xavfi) tutdi, u esa uni soʻyish uchun hech narsa topolmadi. Shunda bir qoziq olib, uning boʻyniga (boʻgʻiz chuqurchasiga) sanchdi, toki uning qoni toʻkilguncha. Soʻngra Paygʻambar ﷺ huzurlariga kelib, bu haqda xabar berdi. U zot unga (tuyaning goʻshtini) yeyishga buyurdilar.Ато ибн Ясор (раҳимаҳуллоҳ) Бану Ҳорисадан бўлган бир кишидан ривоят қилади: У Уҳуд дараларидан бирида бир боғоз (ҳомиладор) туяни боқиб юрар эди. Туяни ўлим (хавфи) тутди, у эса уни сўйиш учун ҳеч нарса тополмади. Шунда бир қозиқ олиб, унинг бўйнига (бўғиз чуқурчасига) санчди, токи унинг қони тўкилгунча. Сўнгра Пайғамбар ﷺ ҳузурларига келиб, бу ҳақда хабар берди. У зот унга (туянинг гўштини) ейишга буюрдилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْعَلاَءِ، حَدَّثَنَا أَبُو خَالِدٍ، عَنِ ابْنِ عَجْلاَنَ، عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ، عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِذَا شَكَّ أَحَدُكُمْ فِي صَلاَتِهِ فَلْيُلْقِ الشَّكَّ وَلْيَبْنِ عَلَى الْيَقِينِ فَإِذَا اسْتَيْقَنَ التَّمَامَ سَجَدَ سَجْدَتَيْنِ فَإِنْ كَانَتْ صَلاَتُهُ تَامَّةً كَانَتِ الرَّكْعَةُ نَافِلَةً وَالسَّجْدَتَانِ وَإِنْ كَانَتْ نَاقِصَةً كَانَتِ الرَّكْعَةُ تَمَامًا لِصَلاَتِهِ وَكَانَتِ السَّجْدَتَانِ مُرْغِمَتَىِ الشَّيْطَانِ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو دَاوُدَ رَوَاهُ هِشَامُ بْنُ سَعْدٍ وَمُحَمَّدُ بْنُ مُطَرِّفٍ عَنْ زَيْدٍ عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَحَدِيثُ أَبِي خَالِدٍ أَشْبَعُ ‏.‏

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ aytdilar: «Agar biringiz namozida shubhalansa, shubhani tashlab, aniq bilgan narsasiga binoan (namozni) qursin. Toʻkis oʻqigani aniq boʻlsa, ikki sajda qilsin. Bas, agar namozi toʻkis boʻlgan boʻlsa, (oshiqcha) rakʼat ham, ikki sajda ham nafl boʻladi. Agar kam boʻlgan boʻlsa, (oshiqcha) rakʼat namozini toʻkis qiladi, ikki sajda esa shaytonni xorlovchi boʻladi.» Abu Dovud aytdi: Buni Hishom ibn Saʼd va Muhammad ibn Mutarrif Zayddan, u Atoʼ ibn Yasordan, u Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan, u Nabiy ﷺdan rivoyat qilishgan. Abu Xolidning hadisi esa toʻliqroqdir.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ айтдилар: «Агар бирингиз намозида шубҳаланса, шубҳани ташлаб, аниқ билган нарсасига биноан (намозни) қурсин. Тўкис ўқигани аниқ бўлса, икки сажда қилсин. Бас, агар намози тўкис бўлган бўлса, (ошиқча) ракъат ҳам, икки сажда ҳам нафл бўлади. Агар кам бўлган бўлса, (ошиқча) ракъат намозини тўкис қилади, икки сажда эса шайтонни хорловчи бўлади.» Абу Довуд айтди: Буни Ҳишом ибн Саъд ва Муҳаммад ибн Мутарриф Зайддан, у Атў ибн Ясордан, у Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан, у Набий ﷺдан ривоят қилишган. Абу Холиднинг ҳадиси эса тўлиқроқдир.

حَدَّثَنَا الْقَعْنَبِيُّ، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ، عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ إِذَا شَكَّ أَحَدُكُمْ فِي صَلاَتِهِ فَلاَ يَدْرِي كَمْ صَلَّى ثَلاَثًا أَوْ أَرْبَعًا فَلْيُصَلِّ رَكْعَةً وَيَسْجُدْ سَجْدَتَيْنِ وَهُوَ جَالِسٌ قَبْلَ التَّسْلِيمِ فَإِنْ كَانَتِ الرَّكْعَةُ الَّتِي صَلَّى خَامِسَةً شَفَعَهَا بِهَاتَيْنِ وَإِنْ كَانَتْ رَابِعَةً فَالسَّجْدَتَانِ تَرْغِيمٌ لِلشَّيْطَانِ ‏"‏ ‏.‏

Atoʼ ibn Yasor (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ aytdilar: «Agar biringiz namozida shubhalanib, uch rakʼat oʻqidimi yoki toʻrt rakʼatmi — qancha oʻqiganini bilmay qolsa, bir rakʼat oʻqisin va salom berishdan oldin oʻtirgan holida ikki sajda qilsin. Bas, agar u oʻqigan rakʼat beshinchisi boʻlsa, bu ikki (sajda) bilan uni juft qiladi; agar toʻrtinchisi boʻlsa, ikki sajda shaytonni xorlash boʻladi.»Атў ибн Ясор (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ айтдилар: «Агар бирингиз намозида шубҳаланиб, уч ракъат ўқидими ёки тўрт ракъатми — қанча ўқиганини билмай қолса, бир ракъат ўқисин ва салом беришдан олдин ўтирган ҳолида икки сажда қилсин. Бас, агар у ўқиган ракъат бешинчиси бўлса, бу икки (сажда) билан уни жуфт қилади; агар тўртинчиси бўлса, икки сажда шайтонни хорлаш бўлади.»

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ، عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ، عَنْ رَجُلٍ، مِنْ بَنِي أَسَدٍ أَنَّهُ قَالَ نَزَلْتُ أَنَا وَأَهْلِي، بِبَقِيعِ الْغَرْقَدِ فَقَالَ لِي أَهْلِي اذْهَبْ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَسَلْهُ لَنَا شَيْئًا نَأْكُلُهُ فَجَعَلُوا يَذْكُرُونَ مِنْ حَاجَتِهِمْ فَذَهَبْتُ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَوَجَدْتُ عِنْدَهُ رَجُلاً يَسْأَلُهُ وَرَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏"‏ لاَ أَجِدُ مَا أُعْطِيكَ ‏"‏ ‏.‏ فَتَوَلَّى الرَّجُلُ عَنْهُ وَهُوَ مُغْضَبٌ وَهُوَ يَقُولُ لَعَمْرِي إِنَّكَ لَتُعْطِي مَنْ شِئْتَ ‏.‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ يَغْضَبُ عَلَىَّ أَنْ لاَ أَجِدَ مَا أُعْطِيهِ مَنْ سَأَلَ مِنْكُمْ وَلَهُ أُوقِيَّةٌ أَوْ عَدْلُهَا فَقَدْ سَأَلَ إِلْحَافًا ‏"‏ ‏.‏ قَالَ الأَسَدِيُّ فَقُلْتُ لَلَقِحَةٌ لَنَا خَيْرٌ مِنْ أُوقِيَّةٍ وَالأُوقِيَّةُ أَرْبَعُونَ دِرْهَمًا ‏.‏ قَالَ فَرَجَعْتُ وَلَمْ أَسْأَلْهُ فَقَدِمَ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بَعْدَ ذَلِكَ شَعِيرٌ أَوْ زَبِيبٌ فَقَسَمَ لَنَا مِنْهُ - أَوْ كَمَا قَالَ - حَتَّى أَغْنَانَا اللَّهُ ‏.‏ قَالَ أَبُو دَاوُدَ هَكَذَا رَوَاهُ الثَّوْرِيُّ كَمَا قَالَ مَالِكٌ ‏.‏

Atoʼ ibn Yasor (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: Bani Asad qabilasidan boʻlgan bir kishi aytdi: Men ahlim bilan Baqiul-Gʻarqadga tushdim. Ahlim menga: «Rasululloh ﷺ huzurlariga borib, biz yeydigan biror narsani soʻragin», dedi va ular ehtiyojlarini tilga ola boshladilar. Shunda men Rasululloh ﷺ huzurlariga bordim. Qarasam, u zotning oldilarida bir kishi (u zotdan biror narsa) soʻrayotgan, Rasululloh ﷺ esa unga: «Senga beradigan narsani topa olmayapman», deb turardilar. Hoki kishi gʻazablangan holda u zotning oldidan oʻgirilib ketdi va: «Umrim bilan qasamki, sen xohlaganingga berasan», dedi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Bu kishi unga beradigan narsani topmaganim uchun menga gʻazablanmoqda. Sizlardan kimning bir oʻqiyya yoki uning bahosicha (mol)i boʻla turib soʻrasa, hadeb (oʻjarlik bilan) soʻragan boʻladi», dedilar. Asadiy aytdi: Men: «Bizning bir sogʻin tuyamiz bir oʻqiyyadan yaxshiroq-ku», dedim. Oʻqiyya esa qirq dirham edi. (Asadiy) aytdi: Shunday qilib men u zotdan soʻramay qaytib ketdim. Soʻng Rasululloh ﷺ huzurlariga bundan keyin arpa yoki mayiz keldi, u zot bizga undan ulush ajratib berdilar — yoki shunga oʻxshash aytdi — toki Alloh bizni boy qilguncha. Abu Dovud aytdi: Buni Savriy ham Molik aytganidek rivoyat qilgan.Атў ибн Ясор (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: Бани Асад қабиласидан бўлган бир киши айтди: Мен аҳлим билан Бақиул-Ғарқадга тушдим. Аҳлим менга: «Расулуллоҳ ﷺ ҳузурларига бориб, биз ейдиган бирор нарсани сўрагин», деди ва улар эҳтиёжларини тилга ола бошладилар. Шунда мен Расулуллоҳ ﷺ ҳузурларига бордим. Қарасам, у зотнинг олдиларида бир киши (у зотдан бирор нарса) сўраётган, Расулуллоҳ ﷺ эса унга: «Сенга берадиган нарсани топа олмаяпман», деб турардилар. Ҳоки киши ғазабланган ҳолда у зотнинг олдидан ўгирилиб кетди ва: «Умрим билан қасамки, сен хоҳлаганингга берасан», деди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Бу киши унга берадиган нарсани топмаганим учун менга ғазабланмоқда. Сизлардан кимнинг бир ўқийя ёки унинг баҳосича (мол)и бўла туриб сўраса, ҳадеб (ўжарлик билан) сўраган бўлади», дедилар. Асадий айтди: Мен: «Бизнинг бир соғин туямиз бир ўқийядан яхшироқ-ку», дедим. Ўқийя эса қирқ дирҳам эди. (Асадий) айтди: Шундай қилиб мен у зотдан сўрамай қайтиб кетдим. Сўнг Расулуллоҳ ﷺ ҳузурларига бундан кейин арпа ёки майиз келди, у зот бизга ундан улуш ажратиб бердилар — ёки шунга ўхшаш айтди — токи Аллоҳ бизни бой қилгунча. Абу Довуд айтди: Буни Саврий ҳам Молик айтганидек ривоят қилган.

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ، عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ لاَ تَحِلُّ الصَّدَقَةُ لِغَنِيٍّ إِلاَّ لِخَمْسَةٍ لِغَازٍ فِي سَبِيلِ اللَّهِ أَوْ لِعَامِلٍ عَلَيْهَا أَوْ لِغَارِمٍ أَوْ لِرَجُلٍ اشْتَرَاهَا بِمَالِهِ أَوْ لِرَجُلٍ كَانَ لَهُ جَارٌ مِسْكِينٌ فَتُصُدِّقَ عَلَى الْمِسْكِينِ فَأَهْدَاهَا الْمِسْكِينُ لِلْغَنِيِّ ‏"‏ ‏.‏

Atoʼ ibn Yasor (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Sadaqa beshtadan boshqa boyga halol boʻlmaydi: Alloh yoʻlida gʻazot qiluvchiga, yoki uni (sadaqani) yiguvchiga, yoki qarzdorga, yoki uni oʻz moli bilan sotib olgan kishiga, yoxud miskin qoʻshnisi boʻlib, miskinga sadaqa berilgach, miskin uni boyga hadya qilgan kishiga», dedilar.Атў ибн Ясор (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Садақа бештадан бошқа бойга ҳалол бўлмайди: Аллоҳ йўлида ғазот қилувчига, ёки уни (садақани) йигувчига, ёки қарздорга, ёки уни ўз моли билан сотиб олган кишига, ёхуд мискин қўшниси бўлиб, мискинга садақа берилгач, мискин уни бойга ҳадя қилган кишига», дедилар.