حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا حَفْصُ بْنُ غِيَاثٍ، عَنْ حَجَّاجٍ، عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ، عَنْ جَابِرٍ، قَالَ مَا أَبَاحَ لَنَا رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ وَلاَ أَبُو بَكْرٍ وَلاَ عُمَرُ فِي شَىْءٍ مَا أَبَاحُوا فِي الصَّلاَةِ عَلَى الْمَيِّتِ . يَعْنِي لَمْ يُوَقِّتْ .
Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ ham, Abu Bakr ham, Umar ham bizga hech narsada mayyitga janoza oʻqishdagichalik keng yoʻl qoʻymadilar. Yaʼni (uni oʻqishga muayyan) vaqt belgilamadilar.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ ҳам, Абу Бакр ҳам, Умар ҳам бизга ҳеч нарсада маййитга жаноза ўқишдагичалик кенг йўл қўймадилар. Яъни (уни ўқишга муайян) вақт белгиламадилар.
حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عَمَّارٍ، حَدَّثَنَا الرَّبِيعُ بْنُ بَدْرٍ، حَدَّثَنَا أَبُو الزُّبَيْرِ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ " إِذَا اسْتَهَلَّ الصَّبِيُّ صُلِّيَ عَلَيْهِ وَوُرِثَ " .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Chaqaloq (tugʻilgach) ovoz chiqarsa, unga janoza namozi oʻqiladi va u meros oluvchi boʻladi», dedilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Чақалоқ (туғилгач) овоз чиқарса, унга жаноза намози ўқилади ва у мерос олувчи бўлади», дедилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رُمْحٍ، أَنْبَأَنَا اللَّيْثُ بْنُ سَعْدٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ كَعْبِ بْنِ مَالِكٍ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ كَانَ يَجْمَعُ بَيْنَ الرَّجُلَيْنِ وَالثَّلاَثَةِ مِنْ قَتْلَى أُحُدٍ فِي ثَوْبٍ وَاحِدٍ ثُمَّ يَقُولُ " أَيُّهُمْ أَكْثَرُ أَخْذًا لِلْقُرْآنِ " . فَإِذَا أُشِيرَ لَهُ إِلَى أَحَدِهِمْ قَدَّمَهُ فِي اللَّحْدِ وَقَالَ " أَنَا شَهِيدٌ عَلَى هَؤُلاَءِ " . وَأَمَرَ بِدَفْنِهِمْ فِي دِمَائِهِمْ وَلَمْ يُصَلِّ عَلَيْهِمْ وَلَمْ يُغَسَّلُوا .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ Uhud shahidlaridan ikki yoki uch kishini bitta kafanga jamlar edilar, soʻng: «Ulardan qaysi biri Qurʼonni koʻproq yod olgan edi?» deb soʻrar edilar. Ulardan biriga ishora qilinsa, uni lahadda oldinga qoʻyar va: «Men bularga guvohman», der edilar. U zot ularni qonlari bilan dafn etishga buyurdilar, ularga janoza namozi oʻqimadilar va ular gʻusl qildirilmadi.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ Уҳуд шаҳидларидан икки ёки уч кишини битта кафанга жамлар эдилар, сўнг: «Улардан қайси бири Қуръонни кўпроқ ёд олган эди?» деб сўрар эдилар. Улардан бирига ишора қилинса, уни лаҳадда олдинга қўяр ва: «Мен буларга гувоҳман», дер эдилар. У зот уларни қонлари билан дафн этишга буюрдилар, уларга жаноза намози ўқимадилар ва улар ғусл қилдирилмади.
حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الأَوْدِيُّ، حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ يَزِيدَ الْمَكِّيِّ، عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ " لاَ تَدْفِنُوا مَوْتَاكُمْ بِاللَّيْلِ إِلاَّ أَنْ تُضْطَرُّوا " .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Zarurat boʻlmagan holda oʻliklaringizni kechasi koʻmmanglar», dedilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Зарурат бўлмаган ҳолда ўликларингизни кечаси кўмманглар», дедилар.
حَدَّثَنَا الْعَبَّاسُ بْنُ عُثْمَانَ الدِّمَشْقِيُّ، حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ بْنُ مُسْلِمٍ، عَنِ ابْنِ لَهِيعَةَ، عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، أَنَّ النَّبِيَّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ قَالَ " صَلُّوا عَلَى مَوْتَاكُمْ بِاللَّيْلِ وَالنَّهَارِ " .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Oʻliklaringizga kechasi ham, kunduzi ham janoza namozini oʻqinglar», dedilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Ўликларингизга кечаси ҳам, кундузи ҳам жаноза намозини ўқинглар», дедилар.
حَدَّثَنَا عَمَّارُ بْنُ خَالِدٍ الْوَاسِطِيُّ، وَسَهْلُ بْنُ أَبِي سَهْلٍ، قَالاَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، عَنْ مُجَالِدٍ، عَنْ عَامِرٍ، عَنْ جَابِرٍ، قَالَ مَاتَ رَأْسُ الْمُنَافِقِينَ بِالْمَدِينَةِ وَأَوْصَى أَنْ يُصَلِّيَ عَلَيْهِ النَّبِيُّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ وَأَنْ يُكَفِّنَهُ فِي قَمِيصِهِ فَصَلَّى عَلَيْهِ وَكَفَّنَهُ فِي قَمِيصِهِ وَقَامَ عَلَى قَبْرِهِ فَأَنْزَلَ اللَّهُ {وَلاَ تُصَلِّ عَلَى أَحَدٍ مِنْهُمْ مَاتَ أَبَدًا وَلاَ تَقُمْ عَلَى قَبْرِهِ} .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Madinada munofiqlarning boshligʻi oʻldi va u Nabiy ﷺ oʻzining janoza namozini oʻqishlarini hamda oʻzini koʻylaklariga kafanlashlarini vasiyat qilgan edi. U zot uning janoza namozini oʻqidilar, uni koʻylaklariga kafanladilar va qabri ustida turdilar. Shundan soʻng Alloh: {Ulardan biror kim oʻlsa, unga hech qachon janoza namozi oʻqima va qabri ustida turma} oyatini nozil qildi.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Мадинада мунофиқларнинг бошлиғи ўлди ва у Набий ﷺ ўзининг жаноза намозини ўқишларини ҳамда ўзини кўйлакларига кафанлашларини васият қилган эди. У зот унинг жаноза намозини ўқидилар, уни кўйлакларига кафанладилар ва қабри устида турдилар. Шундан сўнг Аллоҳ: {Улардан бирор ким ўлса, унга ҳеч қачон жаноза намози ўқима ва қабри устида турма} оятини нозил қилди.
حَدَّثَنَا أَزْهَرُ بْنُ مَرْوَانَ، وَمُحَمَّدُ بْنُ زِيَادٍ، قَالاَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَارِثِ، عَنْ أَيُّوبَ، عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ، عَنْ جَابِرٍ، قَالَ نَهَى رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ عَنْ تَقْصِيصِ الْقُبُورِ .
Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ qabrlarni gips bilan suvashdan qaytardilar.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ қабрларни гипс билан сувашдан қайтардилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا حَفْصُ بْنُ غِيَاثٍ، عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ، عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ مُوسَى، عَنْ جَابِرٍ، قَالَ نَهَى رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ أَنْ يُكْتَبَ عَلَى الْقَبْرِ شَىْءٌ .
Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ qabr ustiga biror narsa yozishdan qaytardilar.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ қабр устига бирор нарса ёзишдан қайтардилар.
حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ، حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ عَيَّاشٍ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ أَبِي سُفْيَانَ، عَنْ جَابِرٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ " إِنَّ لِلَّهِ عِنْدَ كُلِّ فِطْرٍ عُتَقَاءَ وَذَلِكَ فِي كُلِّ لَيْلَةٍ " .
Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Albatta, Allohning har bir iftorlik paytida otashdan ozod qiladigan bandalari boʻladi. Bu esa har kechada boʻladi», dedilar.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта, Аллоҳнинг ҳар бир ифторлик пайтида оташдан озод қиладиган бандалари бўлади. Бу эса ҳар кечада бўлади», дедилар.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ يُوسُفَ السُّلَمِيُّ، حَدَّثَنَا أَبُو عَاصِمٍ، أَنْبَأَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ، عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ، عَنْ جَابِرٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ " مَنْ دُعِيَ إِلَى طَعَامٍ وَهُوَ صَائِمٌ فَلْيُجِبْ فَإِنْ شَاءَ طَعِمَ وَإِنْ شَاءَ تَرَكَ " .
Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim roʻza tutgan holida taomga taklif qilinsa, taklifni qabul qilsin. Xohlasa, taomdan yesin, xohlasa, tark qilsin», dedilar.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким рўза тутган ҳолида таомга таклиф қилинса, таклифни қабул қилсин. Хоҳласа, таомдан есин, хоҳласа, тарк қилсин», дедилар.
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مُسْلِمٍ، عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ " لَيْسَ فِيمَا دُونَ خَمْسِ ذَوْدٍ صَدَقَةٌ وَلَيْسَ فِيمَا دُونَ خَمْسِ أَوَاقٍ صَدَقَةٌ وَلَيْسَ فِيمَا دُونَ خَمْسَةِ أَوْسَاقٍ صَدَقَةٌ " .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Besh (bosh) tuyadan kamda zakot yoʻqdir, besh oʻqiyadan kamda zakot yoʻqdir, besh vasqdan kamda zakot yoʻqdir», dedilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Беш (бош) туядан камда закот йўқдир, беш ўқиядан камда закот йўқдир, беш васқдан камда закот йўқдир», дедилар.
حَدَّثَنَا هَارُونُ بْنُ إِسْحَاقَ الْهَمْدَانِيُّ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ عَمْرٍو، عَنْ عَطَاءٍ، عَنْ جَابِرٍ، قَالَ كُنَّا نَعْزِلُ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ وَالْقُرْآنُ يَنْزِلُ .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Biz Rasululloh ﷺ davrida, Qurʼon nozil boʻlib turgan paytda azl qilar edik», dedi.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Биз Расулуллоҳ ﷺ даврида, Қуръон нозил бўлиб турган пайтда азл қилар эдик», деди.
حَدَّثَنَا أَبُو سَعِيدٍ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا أَبُو خَالِدٍ الأَحْمَرُ، قَالَ سَمِعْتُ مُجَالِدًا، يَذْكُرُ عَنِ الشَّعْبِيِّ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ كُنَّا عِنْدَ النَّبِيِّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ فَخَطَّ خَطًّا وَخَطَّ خَطَّيْنِ عَنْ يَمِينِهِ وَخَطَّ خَطَّيْنِ عَنْ يَسَارِهِ ثُمَّ وَضَعَ يَدَهُ فِي الْخَطِّ الأَوْسَطِ فَقَالَ " هَذَا سَبِيلُ اللَّهِ " . ثُمَّ تَلاَ هَذِهِ الآيَةَ {وَأَنَّ هَذَا صِرَاطِي مُسْتَقِيمًا فَاتَّبِعُوهُ وَلاَ تَتَّبِعُوا السُّبُلَ فَتَفَرَّقَ بِكُمْ عَنْ سَبِيلِهِ} .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Biz Paygʻambar ﷺning huzurida edik. U zot bir chiziq tortdilar va uning oʻng tomoniga ikkita chiziq, chap tomoniga ikkita chiziq tortdilar. Soʻng qoʻllarini oʻrtadagi chiziqqa qoʻyib: «Bu Allohning yoʻlidir», dedilar. Keyin bu oyatni tilovat qildilar: {Albatta, mana shu Mening toʻgʻri yoʻlimdir. Bas, unga ergashinglar. Boshqa yoʻllarga ergashmanglar, aks holda ular sizlarni Uning yoʻlidan uzoqlashtirib, boʻlib-boʻlib yuboradi} (Anʼom 153).Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Биз Пайғамбар ﷺнинг ҳузурида эдик. У зот бир чизиқ тортдилар ва унинг ўнг томонига иккита чизиқ, чап томонига иккита чизиқ тортдилар. Сўнг қўлларини ўртадаги чизиққа қўйиб: «Бу Аллоҳнинг йўлидир», дедилар. Кейин бу оятни тиловат қилдилар: {Албатта, мана шу Менинг тўғри йўлимдир. Бас, унга эргашинглар. Бошқа йўлларга эргашманглар, акс ҳолда улар сизларни Унинг йўлидан узоқлаштириб, бўлиб-бўлиб юборади} (Анъом 153).
حَدَّثَنَا أَبُو خَيْثَمَةَ، زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ، عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ، عَنْ جَابِرٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ " مَنْ كَذَبَ عَلَىَّ مُتَعَمِّدًا فَلْيَتَبَوَّأْ مَقْعَدَهُ مِنَ النَّارِ " .
Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim menga atayin yolgʻon nisbat bersa, joyini doʻzaxdan tayyorlab qoʻyaversin», dedilar.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким менга атайин ёлғон нисбат берса, жойини дўзахдан тайёрлаб қўяверсин», дедилар.
حَدَّثَنَا سُوَيْدُ بْنُ سَعِيدٍ، وَأَحْمَدُ بْنُ ثَابِتٍ الْجَحْدَرِيُّ، قَالاَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ الثَّقَفِيُّ، عَنْ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ إِذَا خَطَبَ احْمَرَّتْ عَيْنَاهُ وَعَلاَ صَوْتُهُ وَاشْتَدَّ غَضَبُهُ كَأَنَّهُ مُنْذِرُ جَيْشٍ يَقُولُ " صَبَّحَكُمْ مَسَّاكُمْ " . وَيَقُولُ " بُعِثْتُ أَنَا وَالسَّاعَةَ كَهَاتَيْنِ " . وَيَقْرِنُ بَيْنَ إِصْبَعَيْهِ السَّبَّابَةِ وَالْوُسْطَى ثُمَّ يَقُولُ " أَمَّا بَعْدُ فَإِنَّ خَيْرَ الأُمُورِ كِتَابُ اللَّهِ وَخَيْرَ الْهَدْىِ هَدْىُ مُحَمَّدٍ وَشَرَّ الأُمُورِ مُحْدَثَاتُهَا وَكُلَّ بِدْعَةٍ ضَلاَلَةٌ " . وَكَانَ يَقُولُ " مَنْ تَرَكَ مَالاً فَلأَهْلِهِ وَمَنْ تَرَكَ دَيْنًا أَوْ ضَيَاعًا فَعَلَىَّ وَإِلَىَّ " .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ xutba qilganlarida koʻzlari qizarar, ovozlari koʻtarilar va gʻazablari kuchayar edi. Xuddi lashkarni ogohlantirayotgan kishidek: «U sizga ertalab hujum qildi, kechqurun hujum qildi», derdilar. Va: «Men bilan Qiyomat mana bu ikkovi kabi yuborildik», deb koʻrsatkich va oʻrta barmoqlarini birlashtirardilar. Soʻng: «Ammo baʼd, ishlarning eng yaxshisi Allohning Kitobidir, hidoyatning eng yaxshisi Muhammadning hidoyatidir. Ishlarning eng yomoni ularning yangi toʻqib chiqarilganlaridir. Har bir bidʼat zalolatdir», derdilar. Yana: «Kim mol qoldirsa, u ahliga tegishlidir, kim qarz yoki nochor oila qoldirsa, u meni zimmamda va menga tegishlidir», derdilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ хутба қилганларида кўзлари қизарар, овозлари кўтарилар ва ғазаблари кучаяр эди. Худди лашкарни огоҳлантираётган кишидек: «У сизга эрталаб ҳужум қилди, кечқурун ҳужум қилди», дердилар. Ва: «Мен билан Қиёмат мана бу иккови каби юборилдик», деб кўрсаткич ва ўрта бармоқларини бирлаштирардилар. Сўнг: «Аммо баъд, ишларнинг энг яхшиси Аллоҳнинг Китобидир, ҳидоятнинг энг яхшиси Муҳаммаднинг ҳидоятидир. Ишларнинг энг ёмони уларнинг янги тўқиб чиқарилганларидир. Ҳар бир бидъат залолатдир», дердилар. Яна: «Ким мол қолдирса, у аҳлига тегишлидир, ким қарз ёки ночор оила қолдирса, у мени зиммамда ва менга тегишлидир», дердилар.
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا خَالِي، يَعْلَى عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ سَالِمِ بْنِ أَبِي الْجَعْدِ، عَنْ جَابِرٍ، قَالَ جَاءَ رَجُلٌ مِنَ الأَنْصَارِ إِلَى النَّبِيِّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ لِي جَارِيَةً أَعْزِلُ عَنْهَا قَالَ " سَيَأْتِيهَا مَا قُدِّرَ لَهَا " . فَأَتَاهُ بَعْدَ ذَلِكَ فَقَالَ قَدْ حَمَلَتِ الْجَارِيَةُ . فَقَالَ النَّبِيُّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ " مَا قُدِّرَ لِنَفْسٍ شَىْءٌ إِلاَّ هِيَ كَائِنَةٌ " .
Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Ansorlardan bir kishi Nabiy ﷺning huzurlariga kelib: «Ey Rasululloh, mening bir choʻrim bor, undan azl qilaman», dedi. U zot: «Unga taqdir qilingan narsa unga keladi», dedilar. Keyin oʻsha kishi u zotning oldilariga kelib: «Choʻri homilador boʻlib qoldi», dedi. Shunda Nabiy ﷺ: «Bir jonga biror narsa taqdir qilinsa, u albatta roʻy beradi», dedilar.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Ансорлардан бир киши Набий ﷺнинг ҳузурларига келиб: «Эй Расулуллоҳ, менинг бир чўрим бор, ундан азл қиламан», деди. У зот: «Унга тақдир қилинган нарса унга келади», дедилар. Кейин ўша киши у зотнинг олдиларига келиб: «Чўри ҳомиладор бўлиб қолди», деди. Шунда Набий ﷺ: «Бир жонга бирор нарса тақдир қилинса, у албатта рўй беради», дедилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُصَفَّى الْحِمْصِيُّ، حَدَّثَنَا بَقِيَّةُ بْنُ الْوَلِيدِ، عَنِ الأَوْزَاعِيِّ، عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ، عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ " إِنَّ مَجُوسَ هَذِهِ الأُمَّةِ الْمُكَذِّبُونَ بِأَقْدَارِ اللَّهِ إِنْ مَرِضُوا فَلاَ تَعُودُوهُمْ وَإِنْ مَاتُوا فَلاَ تَشْهَدُوهُمْ وَإِنْ لَقِيتُمُوهُمْ فَلاَ تُسَلِّمُوا عَلَيْهِمْ " .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Bu ummatning majusiylari Allohning taqdirlarini yolgʻonga chiqaruvchilardir. Agar kasal boʻlsalar, ularni yoʻqlab bormanglar; agar oʻlsalar, janozalarida ishtirok etmanglar; agar ularni uchratib qolsanglar, salom bermanglar», dedilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Бу умматнинг мажусийлари Аллоҳнинг тақдирларини ёлғонга чиқарувчилардир. Агар касал бўлсалар, уларни йўқлаб борманглар; агар ўлсалар, жанозаларида иштирок этманглар; агар уларни учратиб қолсанглар, салом берманглар», дедилар.
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْمُنْكَدِرِ، عَنْ جَابِرٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ يَوْمَ قُرَيْظَةَ " مَنْ يَأْتِينَا بِخَبَرِ الْقَوْمِ " . فَقَالَ الزُّبَيْرُ أَنَا . فَقَالَ " مَنْ يَأْتِينَا بِخَبَرِ الْقَوْمِ " . قَالَ الزُّبَيْرُ أَنَا . ثَلاَثًا فَقَالَ النَّبِيُّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ " لِكُلِّ نَبِيٍّ حَوَارِيٌّ وَإِنَّ حَوَارِيَّ الزُّبَيْرُ " .
Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Qurayza kuni: «Bizga qavmning xabarini kim keltiradi?» dedilar. Zubayr: «Men», dedi. U zot yana: «Bizga qavmning xabarini kim keltiradi?» dedilar. Zubayr: «Men», dedi. Bu uch marta boʻldi. Shunda Nabiy ﷺ: «Har bir nabiyning havoriysi bordir, mening havoriyim esa Zubayrdir», dedilar.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Қурайза куни: «Бизга қавмнинг хабарини ким келтиради?» дедилар. Зубайр: «Мен», деди. У зот яна: «Бизга қавмнинг хабарини ким келтиради?» дедилар. Зубайр: «Мен», деди. Бу уч марта бўлди. Шунда Набий ﷺ: «Ҳар бир набийнинг ҳаворийси бордир, менинг ҳаворийим эса Зубайрдир», дедилар.
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ، وَعَمْرُو بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الأَوْدِيُّ، قَالاَ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، حَدَّثَنَا الصَّلْتُ الأَزْدِيُّ، حَدَّثَنَا أَبُو نَضْرَةَ، عَنْ جَابِرٍ، أَنَّ طَلْحَةَ، مَرَّ عَلَى النَّبِيِّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ فَقَالَ " شَهِيدٌ يَمْشِي عَلَى وَجْهِ الأَرْضِ " .
Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Talha Nabiy ﷺning yonlaridan oʻtdi. Shunda u zot: «Bu yer yuzida yurgan shahiddir», dedilar.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Талҳа Набий ﷺнинг ёнларидан ўтди. Шунда у зот: «Бу ер юзида юрган шаҳиддир», дедилар.
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ أَبِي سُفْيَانَ، عَنْ جَابِرٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ " اهْتَزَّ عَرْشُ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ لِمَوْتِ سَعْدِ بْنِ مُعَاذٍ " .
Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Saʼd ibn Muozning oʻlimi tufayli Alloh azza va jallaning Arshi larzaga keldi», dedilar.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Саъд ибн Муознинг ўлими туфайли Аллоҳ азза ва жалланинг Арши ларзага келди», дедилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الصَّبَّاحِ، أَنْبَأَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ، عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ بِالْجِعِرَّانَةِ وَهُوَ يَقْسِمُ التِّبْرَ وَالْغَنَائِمَ وَهُوَ فِي حِجْرِ بِلاَلٍ فَقَالَ رَجُلٌ اعْدِلْ يَا مُحَمَّدُ فَإِنَّكَ لَمْ تَعْدِلْ . فَقَالَ " وَيْلَكَ وَمَنْ يَعْدِلُ بَعْدِي إِذَا لَمْ أَعْدِلْ " . فَقَالَ عُمَرُ دَعْنِي يَا رَسُولَ اللَّهِ حَتَّى أَضْرِبَ عُنُقَ هَذَا الْمُنَافِقِ . فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ " إِنَّ هَذَا فِي أَصْحَابٍ - أَوْ أُصَيْحَابٍ - لَهُ يَقْرَءُونَ الْقُرْآنَ لاَ يُجَاوِزُ تَرَاقِيَهُمْ يَمْرُقُونَ مِنَ الدِّينِ كَمَا يَمْرُقُ السَّهْمُ مِنَ الرَّمِيَّةِ " .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Jiʼronada boʻlib, oltin boʻlaklarini va oʻljalarni taqsimlar edilar, ular Bilolning etagida edi. Bir kishi: «Ey Muhammad, adolat qil, chunki sen adolat qilmading!» dedi. U zot: «Voy senga! Agar men adolat qilmasam, mendan keyin kim adolat qiladi?» dedilar. Umar: «Ey Rasululloh, meni qoʻyib bering, mana shu munofiqning boʻynini uray!» dedi. Rasululloh ﷺ: «Bu kishining sherigi — yoki sheriklari — bor, ular Qurʼonni oʻqiydilar, biroq u boʻgʻizlaridan pastga oʻtmaydi. Ular oʻq nishondan otib chiqib ketganidek, dindan otilib chiqib ketadilar», dedilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Жиъронада бўлиб, олтин бўлакларини ва ўлжаларни тақсимлар эдилар, улар Билолнинг этагида эди. Бир киши: «Эй Муҳаммад, адолат қил, чунки сен адолат қилмадинг!» деди. У зот: «Вой сенга! Агар мен адолат қилмасам, мендан кейин ким адолат қилади?» дедилар. Умар: «Эй Расулуллоҳ, мени қўйиб беринг, мана шу мунофиқнинг бўйнини урай!» деди. Расулуллоҳ ﷺ: «Бу кишининг шериги — ёки шериклари — бор, улар Қуръонни ўқийдилар, бироқ у бўғизларидан пастга ўтмайди. Улар ўқ нишондан отиб чиқиб кетганидек, диндан отилиб чиқиб кетадилар», дедилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ رَجَاءٍ، حَدَّثَنَا إِسْرَائِيلُ، عَنْ عُثْمَانَ، - يَعْنِي ابْنَ الْمُغِيرَةِ الثَّقَفِيَّ - عَنْ سَالِمِ بْنِ أَبِي الْجَعْدِ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ يَعْرِضُ نَفْسَهُ عَلَى النَّاسِ فِي الْمَوْسِمِ فَيَقُولُ " أَلاَ رَجَلٌ يَحْمِلُنِي إِلَى قَوْمِهِ فَإِنَّ قُرَيْشًا قَدْ مَنَعُونِي أَنْ أُبَلِّغَ كَلاَمَ رَبِّي " .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ mavsumda odamlarga oʻzlarini koʻrsatib: «Meni oʻz qavmiga olib boradigan bironta kishi yoʻqmi? Zero, Quraysh meni Robbimning kalomini yetkazishimdan toʻsdi», der edilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ мавсумда одамларга ўзларини кўрсатиб: «Мени ўз қавмига олиб борадиган биронта киши йўқми? Зеро, Қурайш мени Роббимнинг каломини етказишимдан тўсди», дер эдилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى، حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي مَرْيَمَ، أَنْبَأَنَا يَحْيَى بْنُ أَيُّوبَ، عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ، عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، أَنَّ النَّبِيَّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ قَالَ " لاَ تَعَلَّمُوا الْعِلْمَ لِتُبَاهُوا بِهِ الْعُلَمَاءَ وَلاَ لِتُمَارُوا بِهِ السُّفَهَاءَ وَلاَ تَخَيَّرُوا بِهِ الْمَجَالِسَ فَمَنْ فَعَلَ ذَلِكَ فَالنَّارُ النَّارُ " .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Ilmni olimlarga faxrlanish uchun ham, johillar bilan tortishish uchun ham oʻrganmang, u bilan majlislarda eng yaxshi joyni tanlamang. Kim shunday qilsa, unga doʻzax, doʻzax!», dedilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Илмни олимларга фахрланиш учун ҳам, жоҳиллар билан тортишиш учун ҳам ўрганманг, у билан мажлисларда энг яхши жойни танламанг. Ким шундай қилса, унга дўзах, дўзах!», дедилар.
حَدَّثَنَا الْحُسَيْنُ بْنُ أَبِي السَّرِيِّ الْعَسْقَلاَنِيُّ، حَدَّثَنَا خَلَفُ بْنُ تَمِيمٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ السَّرِيِّ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْمُنْكَدِرِ، عَنْ جَابِرٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ " إِذَا لَعَنَ آخِرُ هَذِهِ الأُمَّةِ أَوَّلَهَا فَمَنْ كَتَمَ حَدِيثًا فَقَدْ كَتَمَ مَا أَنْزَلَ اللَّهُ " .
Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Bu ummatning oxirgilari avvalgilarini laʼnatlaganida, kim bir hadisni yashirsa, u Alloh nozil qilgan narsani yashirgan boʻladi», dedilar.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Бу умматнинг охиргилари аввалгиларини лаънатлаганида, ким бир ҳадисни яширса, у Аллоҳ нозил қилган нарсани яширган бўлади», дедилар.
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ إِسْحَاقَ، حَدَّثَنَا ابْنُ لَهِيعَةَ، عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ، عَنْ جَابِرٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ، رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ سَمِعْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ لَيَسِيرَنَّ الرَّاكِبُ فِي جَنَبَاتِ الْمَدِينَةِ ثُمَّ لَيَقُولُ لَقَدْ كَانَ فِي هَذَا حَاضِرٌ مِنْ الْمُؤْمِنِينَ كَثِيرٌ قَالَ أَبِي أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ وَلَمْ يَجُزْ بِهِ حَسَنٌ الْأَشْيَبُ جَابِرًا.
Umar ibn al-Xattob (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Nabiy ﷺ: «Albatta bir chavandoz Madina atroflaridan oʻtib borar, soʻng: ‹Bu yerda moʻminlardan koʻplab kishilar yashagan edi›, der», deb aytayotganlarini eshitdim.Умар ибн ал-Хаттоб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Набий ﷺ: «Албатта бир чавандоз Мадина атрофларидан ўтиб борар, сўнг: ‹Бу ерда мўминлардан кўплаб кишилар яшаган эди›, дер», деб айтаётганларини эшитдим.
حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ دَاوُدَ، حَدَّثَنَا ابْنُ لَهِيعَةَ، عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ، عَنْ جَابِرٍ، أَنَّ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ، رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَخْبَرَهُ أَنَّهُ، رَأَى رَجُلًا تَوَضَّأَ لِلصَّلَاةِ فَتَرَكَ مَوْضِعَ ظُفُرٍ عَلَى ظَهْرِ قَدَمِهِ فَأَبْصَرَهُ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ ارْجِعْ فَأَحْسِنْ وُضُوءَكَ فَرَجَعَ فَتَوَضَّأَ ثُمَّ صَلَّى.
Umar ibn al-Xattob (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U (roziyallohu anhu) bir kishini namoz uchun taharat qilib, oyogʻining ustida tirnoq oʻrnicha joyni quruq qoldirganini koʻrdi. Nabiy ﷺ uni koʻrib: «Qaytib borib, taharatingni chiroyli qil», dedilar. Bas, u qaytib borib, taharat qildi, soʻng namoz oʻqidi.Умар ибн ал-Хаттоб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У (розияллоҳу анҳу) бир кишини намоз учун таҳарат қилиб, оёғининг устида тирноқ ўрнича жойни қуруқ қолдирганини кўрди. Набий ﷺ уни кўриб: «Қайтиб бориб, таҳаратингни чиройли қил», дедилар. Бас, у қайтиб бориб, таҳарат қилди, сўнг намоз ўқиди.
حَدَّثَنَا حَسَنٌ، حَدَّثَنَا ابْنُ لَهِيعَةَ، حَدَّثَنَا أَبُو الزُّبَيْرِ، عَنْ جَابِرٍ، أَنَّ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ، رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَخْبَرَهُ أَنَّهُ، سَمِعَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ سَيَخْرُجُ أَهْلُ مَكَّةَ ثُمَّ لَا يَعْبُرُ بِهَا أَوْ لَا يَعْرِفُهَا إِلَّا قَلِيلٌ ثُمَّ تَمْتَلِئُ وَتُبْنَى ثُمَّ يَخْرُجُونَ مِنْهَا فَلَا يَعُودُونَ فِيهَا أَبَدًا.
Umar ibn al-Xattob (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺning shunday deganlarini eshitdim: «Makka ahli undan chiqib ketadi, soʻng u yerni juda oz kishidan boshqa hech kim kezmaydi — yoki bilmaydi — soʻng u toʻlib, qurib obod boʻladi, soʻng ular undan chiqib ketadilar va unga abadiy qaytmaydilar».Умар ибн ал-Хаттоб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺнинг шундай деганларини эшитдим: «Макка аҳли ундан чиқиб кетади, сўнг у ерни жуда оз кишидан бошқа ҳеч ким кезмайди — ёки билмайди — сўнг у тўлиб, қуриб обод бўлади, сўнг улар ундан чиқиб кетадилар ва унга абадий қайтмайдилар».
حَدَّثَنَا الْحَسَنُ، حَدَّثَنَا ابْنُ لَهِيعَةَ، حَدَّثَنَا أَبُو الزُّبَيْرِ، عَنْ جَابِرٍ، أَنَّ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ، رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَخْبَرَهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رَأَى رَجُلًا تَوَضَّأَ لِصَلَاةِ الظُّهْرِ فَتَرَكَ مَوْضِعَ ظُفُرٍ عَلَى ظَهْرِ قَدَمِهِ فَأَبْصَرَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ ارْجِعْ فَأَحْسِنْ وُضُوءَكَ فَرَجَعَ فَتَوَضَّأَ ثُمَّ صَلَّى.
Umar ibn al-Xattob (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ peshin namoziga taharat qilayotgan bir kishini koʻrdilar, u oyogʻining ustida bir tirnoq oʻrni chamasi joyni (yuvmasdan) qoldirgan edi. Rasululloh ﷺ buni koʻrib: «Qaytib, taharatingni chiroyli qilib qil», dedilar. Shunda u qaytib, taharat qildi, soʻng namoz oʻqidi.Умар ибн ал-Хаттоб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ пешин намозига таҳарат қилаётган бир кишини кўрдилар, у оёғининг устида бир тирноқ ўрни чамаси жойни (ювмасдан) қолдирган эди. Расулуллоҳ ﷺ буни кўриб: «Қайтиб, таҳаратингни чиройли қилиб қил», дедилар. Шунда у қайтиб, таҳарат қилди, сўнг намоз ўқиди.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ نُمَيْرٍ، عَنْ مُجَالِدٍ، عَنْ عَامِرٍ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ سَمِعْتُ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ، رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ يَقُولُ لِطَلْحَةَ بْنِ عُبَيْدِ اللَّهِ مَا لِي أَرَاكَ قَدْ شَعِثْتَ وَاغْبَرَرْتَ مُنْذُ تُوُفِّيَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَعَلَّكَ سَاءَكَ يَا طَلْحَةُ إِمَارَةُ ابْنِ عَمِّكَ قَالَ مَعَاذَ اللَّهِ إِنِّي لَأَجْدَرُكُمْ أَنْ لَا أَفْعَلَ ذَلِكَ إِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِنِّي لَأَعْلَمُ كَلِمَةً لَا يَقُولُهَا أَحَدٌ عِنْدَ حَضْرَةِ الْمَوْتِ إِلَّا وَجَدَ رُوحَهُ لَهَا رَوْحًا حِينَ تَخْرُجُ مِنْ جَسَدِهِ وَكَانَتْ لَهُ نُورًا يَوْمَ الْقِيَامَةِ فَلَمْ أَسْأَلْ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْهَا وَلَمْ يُخْبِرْنِي بِهَا فَذَلِكَ الَّذِي دَخَلَنِي قَالَ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَأَنَا أَعْلَمُهَا قَالَ فَلِلَّهِ الْحَمْدُ فَمَا هِيَ قَالَ هِيَ الْكَلِمَةُ الَّتِي قَالَهَا لِعَمِّهِ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ قَالَ طَلْحَةُ صَدَقْتَ.
Umar ibn al-Xattob (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, u Talha ibn Ubaydullohga: «Nega seni Rasululloh ﷺ vafot etganlaridan beri sochi toʻzgan, changga botgan holda koʻraman? Ey Talha, ehtimol amakivachchangning amirligi seni xafa qilgandir?» dedi. Talha: «Allohdan panoh soʻrayman! Men sizlarning ichingizda buni qilmaydiganroqman. Men Rasululloh ﷺning: ‹Men bir kalimani bilaman, uni kim oʻlim damida aytsa, ruhi jasadidan chiqayotganda tinchlik topadi va Qiyomat kunida unga nur boʻladi›, deganlarini eshitdim. Men Rasululloh ﷺdan u haqda soʻramadim, u zot ham menga uni aytmadilar. Meni tashvishga solgan narsa shudir», dedi. Umar: «Men uni bilaman», dedi. Talha: «Allohga hamd boʻlsin! U nima?» dedi. Umar: «U — u zot amakilariga aytgan kalima, ‹La ilaha illalloh›dir», dedi. Talha: «Rost aytding», dedi.Умар ибн ал-Хаттоб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, у Талҳа ибн Убайдуллоҳга: «Нега сени Расулуллоҳ ﷺ вафот этганларидан бери сочи тўзган, чангга ботган ҳолда кўраман? Эй Талҳа, эҳтимол амакиваччангнинг амирлиги сени хафа қилгандир?» деди. Талҳа: «Аллоҳдан паноҳ сўрайман! Мен сизларнинг ичингизда буни қилмайдиганроқман. Мен Расулуллоҳ ﷺнинг: ‹Мен бир калимани биламан, уни ким ўлим дамида айтса, руҳи жасадидан чиқаётганда тинчлик топади ва Қиёмат кунида унга нур бўлади›, деганларини эшитдим. Мен Расулуллоҳ ﷺдан у ҳақда сўрамадим, у зот ҳам менга уни айтмадилар. Мени ташвишга солган нарса шудир», деди. Умар: «Мен уни биламан», деди. Талҳа: «Аллоҳга ҳамд бўлсин! У нима?» деди. Умар: «У — у зот амакиларига айтган калима, ‹Ла илаҳа иллаллоҳ›дир», деди. Талҳа: «Рост айтдинг», деди.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ، حَدَّثَنَا سَعِيدٌ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ سُلَيْمَانَ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، أَنَّ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ، رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ إِنَّ نَبِيَّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَمْ يُحَرِّمْ الضَّبَّ وَلَكِنْ قَذِرَهُ و قَالَ غَيْرُ مُحَمَّدٍ عَنْ سُلَيْمَانَ الْيَشْكُرِيِّ.
Umar ibn al-Xattob (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, u: «Allohning Nabiysi ﷺ kaltakesakni harom qilmadilar, lekin uni yoqtirmadilar (jirkandilar)», dedi.Умар ибн ал-Хаттоб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, у: «Аллоҳнинг Набийси ﷺ калтакесакни ҳаром қилмадилар, лекин уни ёқтирмадилар (жиркандилар)», деди.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، أَنْبَأَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ، حَدَّثَنِي أَبُو الزُّبَيْرِ، أَنَّهُ سَمِعَ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ، يَقُولُ أَخْبَرَنِي عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ، رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَنَّهُ سَمِعَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ لَأُخْرِجَنَّ الْيَهُودَ وَالنَّصَارَى مِنْ جَزِيرَةِ الْعَرَبِ حَتَّى لَا أَدَعَ إِلَّا مُسْلِمًا.
Umar ibn al-Xattob (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U Rasululloh ﷺni: «Men albatta yahudiy va nasorolarni Arab yarim orolidan chiqarib yuboraman, toki musulmondan boshqa hech kimni qoldirmayman», deb aytayotganlarini eshitdi.Умар ибн ал-Хаттоб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У Расулуллоҳ ﷺни: «Мен албатта яҳудий ва насороларни Араб ярим оролидан чиқариб юбораман, токи мусулмондан бошқа ҳеч кимни қолдирмайман», деб айтаётганларини эшитди.
- وعن جابر رضي الله عنه قال: قال لي النبى صلى الله عليه وسلم: "لو قد جاء مال البحرين أعطيتك هكذا وهكذا وهكذا" فلم يجئ مال البحرين حتى قبض النبى صلى الله عليه وسلم، فلما جاء مال البحرين أمر أبو بكر رضي الله عنه فنادي: من كان له عند رسول صلى الله عليه وسلم عدة أو دين فليأتنا. فأتيته وقلت له: إن النبى صلى الله عليه وسلم قال لى كذا وكذا، فحثى لى حثية، فعددتها، فإذا هى خمسمائة، فقال لى: خذ مثلها. ((متفق عليه)) .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Bir marta Paygʻambar ﷺ (menga): «Agar Bahraynning puli (moli) kelsa, men senga undan shuncha-shuncha beraman», — dedilar. Lekin Bahrayn puli kelishdan oldin Paygʻambar ﷺ vafot etdilar. Bahrayn puli yetib kelganda, Abu Bakr: «Kimga Paygʻambar ﷺ (biror narsa) vaʼda qilgan boʻlsa, bizning oldimizga kelsin», — deb eʼlon qildi. Men Abu Bakr oldiga borib: «Paygʻambar ﷺ menga shuncha-shuncha vaʼda qilgan edilar», — dedim. Abu Bakr menga bir hovuch tanga berdi va men ularni sanaganimda, ular besh yuz (tanga) edi. Soʻng Abu Bakr: «Sen olgan (miqdor)ning ikki barobarini (yana) ol», — dedi.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Бир марта Пайғамбар ﷺ (менга): «Агар Баҳрайннинг пули (моли) келса, мен сенга ундан шунча-шунча бераман», — дедилар. Лекин Баҳрайн пули келишдан олдин Пайғамбар ﷺ вафот этдилар. Баҳрайн пули етиб келганда, Абу Бакр: «Кимга Пайғамбар ﷺ (бирор нарса) ваъда қилган бўлса, бизнинг олдимизга келсин», — деб эълон қилди. Мен Абу Бакр олдига бориб: «Пайғамбар ﷺ менга шунча-шунча ваъда қилган эдилар», — дедим. Абу Бакр менга бир ҳовуч танга берди ва мен уларни санаганимда, улар беш юз (танга) эди. Сўнг Абу Бакр: «Сен олган (миқдор)нинг икки баробарини (яна) ол», — деди.
-وعن جابر رضي الله عنه قال: كان رسول الله صلى الله عليه وسلم يعلمنا الإستخارة في الأمور كلها كالسورة من القرآن ، يقول : إذا همّ أحدكم بالأمر، فليركع ركعتين من غير الفريضة، ثم ليقل، اللهم إني أستخيرك بعلمك، وأستقدرك بقدرتك، وأسألك من فضلك العظيم؛ فإنك تقدر ولا أقدر وتعلم ولا أعلم، وأنت علام الغيوب. اللهم إن كنت تعلم أن هذا الأمر خير لي في ديني ومعاشي وعاقبة أمري" أو قال: "عاجل أمري وآجله ، فاقدره لي ويسره لي، ثم بارك لي فيه، وإن كنت تعلم أن هذا الأمر شر لي في ديني ومعاشي وعاقبة أمري" أو قال: "عاجل أمري وآجله، فاصرفه عني ، واصرفني عنه، واقدر لي الخير حيث كان، ثم ارضني به" قال: ويسمي حاجته. ((رواه البخاري)).
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ bizga — Qurʼon suralarini oʻrgatgandek — barcha ishlarda istixorani (istixora — biror ish yoki amal borasida Allohdan toʻgʻri yoʻlga hidoyat soʻrash) oʻrgatar edilar. U zot: «Biringiz biror ishni qilmoqchi boʻlsa, farzdan boshqa ikki rakat namoz oʻqisin, soʻng (namozdan keyin) shunday desin: ‹Allohumma innii astaxiiruka bi-ilmik, va astaqdiruka bi-qudratik, va asʼaluka min fazlikal-aziym. Fa-innaka taqdiru va laa aqdir, va taʼlamu va laa aʼlam, va anta allaamul-gʻuyuub. Allohumma in kunta taʼlamu anna haazal-amra xayrun lii fii diinii va maʼoshii va aaqibati amrii (yoki: aajili amrii va aajilih), faqdirhu lii va yassirhu lii, summa baarik lii fiih. Va in kunta taʼlamu anna haazal-amra sharrun lii fii diinii va maʼoshii va aaqibati amrii (yoki: fii aajili amrii va aajilih), fasrifhu annii vasrifnii anhu, vaqdir liyal-xayra haysu kaana, summa arzinii bih (Allohim, men Sening ilming bilan (mendan) yaxshini (tanlab berishingni) soʻrayman; Sening qudrating bilan (menga) qudrat soʻrayman; va Sening ulugʻ fazlingdan soʻrayman. Albatta, Sen qodirsan, men qodir emasman; Sen bilasan, men bilmayman; Sen — gʻayb (ilmi)ni biluvchisan. Allohim, agar bu ish — mening dinim, hayotim va ishimning oqibati (yoki: ishimning hozir va kelajagi) uchun — yaxshi ekanini bilsang, uni menga taqdir qil (muyassar et) va uni menga oson qil, soʻng menga unda barakat ber. Agar bu ish — mening dinim, hayotim va ishimning oqibati (yoki: ishimning hozir va kelajagi) uchun — yomon ekanini bilsang, uni mendan, meni esa undan burgaz; va menga yaxshini — qayerda boʻlmasin — taqdir qil, soʻng meni unga rozi qil)›», — dedilar. Paygʻambar ﷺ qoʻshdilarki, soʻng oʻsha kishi oʻz ehtiyojini (tilagini) aytsin.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ бизга — Қуръон сураларини ўргатгандек — барча ишларда истихорани (истихора — бирор иш ёки амал борасида Аллоҳдан тўғри йўлга ҳидоят сўраш) ўргатар эдилар. У зот: «Бирингиз бирор ишни қилмоқчи бўлса, фарздан бошқа икки ракат намоз ўқисин, сўнг (намоздан кейин) шундай десин: ‹Аллоҳумма иннии астахиирука би-илмик, ва астақдирука би-қудратик, ва асъалука мин фазликал-азийм. Фа-иннака тақдиру ва лаа ақдир, ва таъламу ва лаа аълам, ва анта аллаамул-ғуюуб. Аллоҳумма ин кунта таъламу анна ҳаазал-амра хайрун лии фии диинии ва маъошии ва аақибати амрии (ёки: аажили амрии ва аажилиҳ), фақдирҳу лии ва яссирҳу лии, сумма баарик лии фииҳ. Ва ин кунта таъламу анна ҳаазал-амра шаррун лии фии диинии ва маъошии ва аақибати амрии (ёки: фии аажили амрии ва аажилиҳ), фасрифҳу аннии васрифнии анҳу, вақдир лиял-хайра ҳайсу каана, сумма арзинии биҳ (Аллоҳим, мен Сенинг илминг билан (мендан) яхшини (танлаб беришингни) сўрайман; Сенинг қудратинг билан (менга) қудрат сўрайман; ва Сенинг улуғ фазлингдан сўрайман. Албатта, Сен қодирсан, мен қодир эмасман; Сен биласан, мен билмайман; Сен — ғайб (илми)ни билувчисан. Аллоҳим, агар бу иш — менинг диним, ҳаётим ва ишимнинг оқибати (ёки: ишимнинг ҳозир ва келажаги) учун — яхши эканини билсанг, уни менга тақдир қил (муяссар эт) ва уни менга осон қил, сўнг менга унда баракат бер. Агар бу иш — менинг диним, ҳаётим ва ишимнинг оқибати (ёки: ишимнинг ҳозир ва келажаги) учун — ёмон эканини билсанг, уни мендан, мени эса ундан бургаз; ва менга яхшини — қаерда бўлмасин — тақдир қил, сўнг мени унга рози қил)›», — дедилар. Пайғамбар ﷺ қўшдиларки, сўнг ўша киши ўз эҳтиёжини (тилагини) айцин.
- عن جابر رضي الله عنه : كان النبي صلى الله عليه وسلم الله عليه وسلم إذا كان يوم عيد خالف الطريق. ((رواه البخاري)).
Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ hayit kuni boʻlganda yoʻlni oʻzgartirar (borgan yoʻlidan boshqa yoʻldan qaytar) edilar.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ ҳайит куни бўлганда йўлни ўзгартирар (борган йўлидан бошқа йўлдан қайтар) эдилар.
- وعن جابر رضي الله عنه قال: قال رجل: أين أنا يا رسول الله إن قتلت؟ قال: “في الجنة" فألقى تمرات كن في يده ثم قاتل حتى قتل" ((رواه مسلم)).
Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir kishi: «Yo Rasululloh, agar oʻldirilsam, qayerda boʻlaman?» dedi. U zot: «Jannatda», dedilar. Shunda u qoʻlidagi bir necha dona xurmoni tashladi-da, jang qilib, shahid boʻlguncha kurashdi.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир киши: «Ё Расулуллоҳ, агар ўлдирилсам, қаерда бўламан?» деди. У зот: «Жаннатда», дедилар. Шунда у қўлидаги бир неча дона хурмони ташлади-да, жанг қилиб, шаҳид бўлгунча курашди.
- وعن جابر بن عبد الله رضي الله عنهما قال: جيء بأبي إلى النبي صلى الله عليه وسلم قد مثل به فوضع بين يديه، فذهبت أكشف عن وجهه فنهاني قوم فقال النبي صلى الله عليه وسلم: "ما زالت الملائكة تظله بأجنحتها” ((متفق عليه)).
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Uhud jangi kuni otam keltirildi — u (jangda jasadi) buzilgan edi — va Rasululloh ﷺ ning oldilariga qoʻyildi; uning ustida bir choyshab bor edi. Men otamni ochmoqchi boʻlib bordim, lekin qavmim meni qaytardi; yana uni ochmoqchi boʻldim, lekin qavmim yana meni qaytardi. Rasululloh ﷺ amr qildilar va u (jasad) (boshqa joyga) koʻchirildi. Oʻsha paytda u zot yigʻlab turgan bir ayolning ovozini eshitdilar va: «Bu kim?» — dedilar. Ular: «(Bu) — Amrning qizi yoki singlisi», — dedi. U zot: «Nega u yigʻlayapti? (yoki: u yigʻini toʻxtatsin); chunki farishtalar uni — u (shahidning jasadi) (boshqa joyga) koʻchirilguncha — qanotlari bilan soyalab turdi», — dedilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Уҳуд жанги куни отам келтирилди — у (жангда жасади) бузилган эди — ва Расулуллоҳ ﷺ нинг олдиларига қўйилди; унинг устида бир чойшаб бор эди. Мен отамни очмоқчи бўлиб бордим, лекин қавмим мени қайтарди; яна уни очмоқчи бўлдим, лекин қавмим яна мени қайтарди. Расулуллоҳ ﷺ амр қилдилар ва у (жасад) (бошқа жойга) кўчирилди. Ўша пайтда у зот йиғлаб турган бир аёлнинг овозини эшитдилар ва: «Бу ким?» — дедилар. Улар: «(Бу) — Амрнинг қизи ёки синглиси», — деди. У зот: «Нега у йиғлаяпти? (ёки: у йиғини тўхтацин); чунки фаришталар уни — у (шаҳиднинг жасади) (бошқа жойга) кўчирилгунча — қанотлари билан соялаб турди», — дедилар.
- وعن جابر رضي الله عنه قال: كنا مع النبي صلى الله عليه وسلم في غزاة فقال: "إن بالمدينة لرجالا ما سرتم مسيرًا، ولا قطعتم واديًا إلا كانوا معكم حبسهم المرض"
Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Biz Nabiy ﷺ bilan bir gʻazotda edik. U zot: «Albatta, Madinada shunday kishilar borki, sizlar qanday yoʻl bossangiz va qanday vodiydan oʻtsangiz, ular siz bilan birga boʻladilar. Ularni (kelishdan) kasallik toʻxtatib qoldi», dedilar.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Биз Набий ﷺ билан бир ғазотда эдик. У зот: «Албатта, Мадинада шундай кишилар борки, сизлар қандай йўл боссангиз ва қандай водийдан ўтсангиз, улар сиз билан бирга бўладилар. Уларни (келишдан) касаллик тўхтатиб қолди», дедилар.
- وعن جابر رضي الله عنه أن رسول الله صلى الله عليه وسلم قال: "رحم الله رجلا سمحًا إذا باع وإذا اشترى وإذا اقتضى" ((رواه البخاري)).
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Allohning Rasuli ﷺ: «Alloh — sotib olishda, sotishda va (oʻz) haqini (qarzni) talab qilishda muruvvatli (yumshoq) boʻlgan kishiga rahm qilsin», — dedilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Аллоҳнинг Расули ﷺ: «Аллоҳ — сотиб олишда, сотишда ва (ўз) ҳақини (қарзни) талаб қилишда мурувватли (юмшоқ) бўлган кишига раҳм қилсин», — дедилар.
- وعن جابر، رضي الله عنه أن النبي صلى الله عليه وسلم اشترى منه بعيرًا فوزن له فأرجح. ((متفق عليه))
Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ mendan bir tuya sotib oldilar va (bahosini) tortib berayotganda tarozini (mening foydamga) ogʻdirib, ortigʻi bilan berdilar.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ мендан бир туя сотиб олдилар ва (баҳосини) тортиб бераётганда тарозини (менинг фойдамга) оғдириб, ортиғи билан бердилар.
- وعن جابر رضي الله عنه قال: سمعت رسول الله صلى الله عليه وسلم يقول: "أفضل الذكر: لا إله إلا الله". رواه الترمذي وقال حديث حسن.
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo) aytdi: Men Rasululloh ﷺning shunday deyayotganlarini eshitdim: «Zikrning eng afzali — ‹Lo ilaha illalloh›, duoning eng afzali — ‹Alhamdulillah›dir». Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan gʻaribdir, biz uni faqat Muso ibn Ibrohimning hadisidan bilamiz. Bu hadisni Ali ibn al-Madiniy va boshqalar Muso ibn Ibrohimdan rivoyat qilishgan.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо) айтди: Мен Расулуллоҳ ﷺнинг шундай деяётганларини эшитдим: «Зикрнинг энг афзали — ‹Ло илаҳа иллаллоҳ›, дуонинг энг афзали — ‹Алҳамдулиллаҳ›дир». Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан ғарибдир, биз уни фақат Мусо ибн Иброҳимнинг ҳадисидан биламиз. Бу ҳадисни Али ибн ал-Мадиний ва бошқалар Мусо ибн Иброҳимдан ривоят қилишган.