نا هَارُونُ بْنُ إِسْحَاقَ الْهَمْدَانِيُّ ، نا ابْنُ فُضَيْلٍ ، عَنْ حُصَيْنِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ ، عَنْ حَبِيبِ بْنِ أَبِي ثَابِتٍ ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍ ، عَنْ أَبِيهِ ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍ ، أَنَّهُ رَقَدَ عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ، قَالَ : فَأَتَاهُ الْمُؤَذِّنُ ، فَخَرَجَ إِلَى الصَّلاةِ ، وَهُوَ يَقُولُ : " اللَّهُمَّ اجْعَلْ فِي قَلْبِي نُورًا ، وَاجْعَلْ فِي لِسَانِي نُورًا ، وَاجْعَلْ فِي سَمْعِي نُورًا ، وَاجْعَلْ فِي بَصَرِي نُورًا ، وَاجْعَلْ خَلْفِي نُورًا ، وَمِنْ أَمَامِي نُورًا ، وَاجْعَلْ مِنْ فَوْقِي نُورًا ، وَمِنْ تَحْتِي نُورًا ، اللَّهُمَّ أَعْظِمْ لِي نُورًا " . قَالَ أَبُو بَكْرٍ : كَانَ فِي الْقَلْبِ مِنْ هَذَا الإِسْنَادِ شَيْءٌ ، فَإِنَّ حَبِيبَ بْنَ أَبِي ثَابِتٍ مُدَلِّسٌ ، وَلَمْ أَقِفْ هَلْ سَمِعَ حَبِيبٌ هَذَا الْخَبَرَ مِنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيٍّ أَمْ لا ، ثُمَّ نَظَرْتُ ، فَإِذَا أَبُو عَوَانَةَ رَوَاهُ عَنْ حُصَيْنٍ ، عَنْ حَبِيبِ بْنِ أَبِي ثَابِتٍ ، قَالَ : حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ عَلِيٍّ . نا مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى ، نا أَبُو الْوَلِيدِ ، نا أَبُو عَوَانَةَ ، عَنْ حُصَيْنٍ ، عَنْ حَبِيبِ بْنِ أَبِي ثَابِتٍ ، أَنَّ مُحَمَّدَ بْنَ عَلِيِّ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍ حَدَّثَهُ ، عَنْ أَبِيهِ ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ ، قَالَ : بِتُّ عِنْدَ خَالَتِي مَيْمُونَةَ ، فَذَكَرَ الْحَدِيثَ
Abdulloh ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, u Rasululloh ﷺ ning huzurlarida uxlagan edi. U aytdi: Muazzin u zotning oldilariga keldi, u zot namozga chiqayotib: «Allohim, qalbimga nur ato et, tilimga nur ato et, qulogʻimga nur ato et, koʻzimga nur ato et, orqamga nur ato et, oldimga nur ato et, ustimga nur ato et va tagimga nur ato et. Allohim, menga nurni ulugʻ qilib ber», der edilar. Abu Bakr aytdi: Bu isnodda koʻnglimda bir narsa bor edi, chunki Habib ibn Abu Sobit mudallisdir va men Habib bu xabarni Muhammad ibn Alidan eshitgan-eshitmaganini aniqlay olmadim. Soʻng qarasam, Abu Avona uni Husayndan, u Habib ibn Abu Sobitdan rivoyat qilib, u: «Menga Muhammad ibn Ali aytdi», degan ekan. Ibn Abbos aytdi: Xolam Maymunanikida tunadim — soʻng u hadisni zikr qildi.Абдуллоҳ ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, у Расулуллоҳ ﷺ нинг ҳузурларида ухлаган эди. У айтди: Муаззин у зотнинг олдиларига келди, у зот намозга чиқаётиб: «Аллоҳим, қалбимга нур ато эт, тилимга нур ато эт, қулоғимга нур ато эт, кўзимга нур ато эт, орқамга нур ато эт, олдимга нур ато эт, устимга нур ато эт ва тагимга нур ато эт. Аллоҳим, менга нурни улуғ қилиб бер», дер эдилар. Абу Бакр айтди: Бу иснодда кўнглимда бир нарса бор эди, чунки Ҳабиб ибн Абу Собит мудаллисдир ва мен Ҳабиб бу хабарни Муҳаммад ибн Алидан эшитган-эшитмаганини аниқлай олмадим. Сўнг қарасам, Абу Авона уни Ҳусайндан, у Ҳабиб ибн Абу Собитдан ривоят қилиб, у: «Менга Муҳаммад ибн Али айтди», деган экан. Ибн Аббос айтди: Холам Маймунаникида тунадим — сўнг у ҳадисни зикр қилди.
نَا مُحَمَّدُ بْنُ عَلِيِّ بْنِ مُحْرِزٍ ، وَأَحْمَدُ بْنُ الأَزْهَرِ ، قَالا : حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ ، ثنا أَبِي ، عَنِ ابْنِ إِسْحَاقَ ، حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرِ بْنِ الزُّبَيْرِ ، عَنْ عُرْوَةَ ، عَنْ عَائِشَةَ ، قَالَتْ : " صَلَّى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ صَلاةَ الْخَوْفِ بِذَاتِ الرِّقَاعِ ، قَالَتْ : فَصَدَعَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ النَّاسَ صَدْعَيْنِ ، فَصَفَّتْ طَائِفَةٌ وَرَاءَهُ ، وَقَامَتْ طَائِفَةٌ وِجَاهَ الْعَدُوِّ ، قَالَتْ : فَكَبَّرَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ، وَكَبَّرَتِ الطَّائِفَةُ الَّذِينَ صُفُّوا خَلْفَهُ ، ثُمَّ رَكَعَ وَرَكَعُوا ، ثُمَّ سَجَدَ فَسَجَدُوا ، ثُمَّ رَفَعَ رَأْسَهُ فَرَفَعُوا ، ثُمَّ مَكَثَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ جَالِسًا وَسَجَدُوا لأَنْفُسِهِمُ السَّجْدَةَ الثَّانِيَةَ ، ثُمَّ قَامُوا فَنَكَصُوا عَلَى أَعْقَابِهِمْ يَمْشُونَ الْقَهْقَرَى ، حَتَّى قَامُوا مِنْ وَرَائِهِمْ ، وَأَقْبَلَتِ الطَّائِفَةُ ، قَالَ أَحْمَدُ : الأُخْرَى ، وَقَالا جَمِيعًا : فَصَفُّوا خَلْفَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَكَبَّرُوا ، ثُمَّ رَكَعُوا لأَنْفُسِهِمْ ، ثُمَّ سَجَدَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سَجْدَتَهُ الثَّانِيَةَ ، فَسَجَدُوا . زَادَ أَحْمَدُ بْنُ الأَزْهَرِ : فَسَجَدُوا مَعَهُ ، ثُمَّ قَامَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي رَكْعَتِهِ ، وَسَجَدُوا لأَنْفُسِهِمُ السَّجْدَةَ الثَّانِيَةَ ، ثُمَّ قَامَتِ الطَّائِفَتَانِ جَمِيعًا ، وَقَالا : فَصَفُّوا خَلْفَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ، فَرَكَعَ بِهِمْ رَكْعَةً وَرَكَعُوا جَمِيعًا ، ثُمَّ سَجَدَ فَسَجَدُوا جَمِيعًا . قَالَ أَبُو الأَزْهَرِ : ثُمَّ رَفَعَ رَأْسَهُ وَرَفَعُوا مَعَهُ ، وَقَالَ مُحَمَّدُ بْنُ عَلِيٍّ : وَرَفَعُوا مَكَانَهُ ، وَلَمْ يَقُلْ : ثُمَّ رَفَعَ رَأْسَهُ ، وَقَالا جَمِيعًا : كَانَ ذَلِكَ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سَرِيعًا جِدًّا ، لا يَأْلُوا أَنْ يُخَفِّفَ مَا اسْتَطَاعَ ، ثُمَّ سَلَّمَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ، فَسَلَّمُوا ، ثُمَّ قَامَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَدْ شَرَكَهُ النَّاسُ فِي صَلاتِهِ كُلِّهَا "
Oisha (roziyallohu anho) aytdi: Rasululloh ﷺ Zotur-Riqoʼda xavf namozini oʻqidilar. U aytdi: Rasululloh ﷺ odamlarni ikki boʻlakka boʻldilar: bir toifa u zotning ortida saf tortdi, bir toifa esa dushmanga roʻbaroʻ turdi. U aytdi: Rasululloh ﷺ takbir aytdilar, orqalarida saf tortgan toifa ham takbir aytdi. Soʻng u zot ruku qildilar, ular ham ruku qildilar. Soʻng sajda qildilar, ular ham sajda qildilar. Soʻng boshlarini koʻtardilar, ular ham koʻtardilar. Soʻng Rasululloh ﷺ oʻtirgan holda turib turdilar, ular esa oʻzlari uchun ikkinchi sajdani qildilar. Keyin turib, orqalari bilan tisarilib, teskari yurib, anavilarning ortiga borib turdilar; (boshqa) toifa keldi — Ahmad: «ikkinchi (toifa)», dedi — va ikkalasi (birgalikda) dedi: Ular Rasululloh ﷺning orqalarida saf tortib, takbir aytdilar, soʻng oʻzlari uchun ruku qildilar. Soʻng Rasululloh ﷺ ikkinchi sajdalarini qildilar, ular ham sajda qildilar — Ahmad ibn al-Azhar: «ular u zot bilan birga sajda qildilar», deb ziyoda qildi. Soʻng Rasululloh ﷺ oʻz rakaatlarida turdilar, ular esa oʻzlari uchun ikkinchi sajdani qildilar. Soʻng ikkala toifa birga turdi, va ikkalasi dedi: Ular Rasululloh ﷺning orqalarida saf tortdilar; u zot ular bilan bir rakaat oʻqidilar, hammalari ruku qildilar; soʻng u zot sajda qildilar, hammalari sajda qildilar. Abul-Azhar: «Soʻng u zot boshlarini koʻtardilar, ular ham u zot bilan koʻtardilar», dedi. Muhammad ibn Ali esa: «ular oʻz joylarida koʻtardilar», dedi va: «Soʻng boshlarini koʻtardilar», demadi. Ikkalasi (birga) dedi: Rasululloh ﷺdan bu (namoz) juda tez (ado) boʻldi; u zot imkon qadar yengil qilishda qusur qilmadilar. Soʻng Rasululloh ﷺ salom berdilar, ular ham salom berishdi. Soʻng Rasululloh ﷺ turdilar — odamlar u zotning butun namozlarida u zotga sherik boʻlgan edilar.Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ Зотур-Риқўда хавф намозини ўқидилар. У айтди: Расулуллоҳ ﷺ одамларни икки бўлакка бўлдилар: бир тоифа у зотнинг ортида саф тортди, бир тоифа эса душманга рўбарў турди. У айтди: Расулуллоҳ ﷺ такбир айтдилар, орқаларида саф тортган тоифа ҳам такбир айтди. Сўнг у зот руку қилдилар, улар ҳам руку қилдилар. Сўнг сажда қилдилар, улар ҳам сажда қилдилар. Сўнг бошларини кўтардилар, улар ҳам кўтардилар. Сўнг Расулуллоҳ ﷺ ўтирган ҳолда туриб турдилар, улар эса ўзлари учун иккинчи саждани қилдилар. Кейин туриб, орқалари билан тисарилиб, тескари юриб, анавиларнинг ортига бориб турдилар; (бошқа) тоифа келди — Аҳмад: «иккинчи (тоифа)», деди — ва иккаласи (биргаликда) деди: Улар Расулуллоҳ ﷺнинг орқаларида саф тортиб, такбир айтдилар, сўнг ўзлари учун руку қилдилар. Сўнг Расулуллоҳ ﷺ иккинчи саждаларини қилдилар, улар ҳам сажда қилдилар — Аҳмад ибн ал-Азҳар: «улар у зот билан бирга сажда қилдилар», деб зиёда қилди. Сўнг Расулуллоҳ ﷺ ўз ракаатларида турдилар, улар эса ўзлари учун иккинчи саждани қилдилар. Сўнг иккала тоифа бирга турди, ва иккаласи деди: Улар Расулуллоҳ ﷺнинг орқаларида саф тортдилар; у зот улар билан бир ракаат ўқидилар, ҳаммалари руку қилдилар; сўнг у зот сажда қилдилар, ҳаммалари сажда қилдилар. Абул-Азҳар: «Сўнг у зот бошларини кўтардилар, улар ҳам у зот билан кўтардилар», деди. Муҳаммад ибн Али эса: «улар ўз жойларида кўтардилар», деди ва: «Сўнг бошларини кўтардилар», демади. Иккаласи (бирга) деди: Расулуллоҳ ﷺдан бу (намоз) жуда тез (адо) бўлди; у зот имкон қадар енгил қилишда қусур қилмадилар. Сўнг Расулуллоҳ ﷺ салом бердилар, улар ҳам салом беришди. Сўнг Расулуллоҳ ﷺ турдилар — одамлар у зотнинг бутун намозларида у зотга шерик бўлган эдилар.
حَدَّثَنَا أَبُو مُوسَى مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى ، حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ بْنُ مُسْلِمٍ ، حَدَّثَنِي الأَوْزَاعِيُّ . ح وَحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مِسْكِينٍ الْيَمَامِيُّ ، حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ بَكْرٍ ، حَدَّثَنَا الأَوْزَاعِيُّ ، حَدَّثَنِي أَبُو جَعْفَرٍ مُحَمَّدُ بْنُ عَلِيٍّ ، أَنَّهُ سَمِعَ مِنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيِّبِ ، يُخْبِرُ أَنَّهُ سَمِعَ ابْنَ عَبَّاسٍ ، يَقُولُ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " مَثَلُ الَّذِي يَتَصَدَّقُ بِالصَّدَقَةِ ، ثُمَّ يَرْجِعُ فِي صَدَقَتِهِ مَثَلُ الْكَلْبِ يَقِيءُ ، ثُمَّ يَأْكُلُ قَيْئَهُ " . حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْعَلاءِ بْنِ كُرَيْبٍ ، حَدَّثَنَا ابْنُ الْمُبَارَكِ ، عَنِ الأَوْزَاعِيِّ ، قَالَ : سَمِعْتُ مُحَمَّدَ بْنَ عَلِيِّ بْنِ الْحُسَيْنِ ، يَذْكُرُ سَعِيدَ بْنَ الْمُسَيِّبِ ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ ، قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِمِثْلِهِ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Sadaqa qilib, soʻng sadaqasini qaytarib oladigan kishining misoli qusib, soʻng qusgʻisini yeydigan itning misoliga oʻxshaydi», dedilar. Muhammad ibn Aloʼ ibn Kurayb bizga aytib berdi, Ibn Muborak bizga Avzoiydan aytib berdi. U dedi: Muhammad ibn Ali ibn Husaynning Said ibn Musayyabni zikr qilib, uning Ibn Abbosdan (rivoyat qilganini) aytganini eshitdim: Rasululloh ﷺ shunga oʻxshashini aytdilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Садақа қилиб, сўнг садақасини қайтариб оладиган кишининг мисоли қусиб, сўнг қусғисини ейдиган итнинг мисолига ўхшайди», дедилар. Муҳаммад ибн Алў ибн Курайб бизга айтиб берди, Ибн Муборак бизга Авзоийдан айтиб берди. У деди: Муҳаммад ибн Али ибн Ҳусайннинг Саид ибн Мусайябни зикр қилиб, унинг Ибн Аббосдан (ривоят қилганини) айтганини эшитдим: Расулуллоҳ ﷺ шунга ўхшашини айтдилар.