وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ، أَنَّهُ قَالَ سُئِلَ أَبُو هُرَيْرَةَ هَلْ يُصَلِّي الرَّجُلُ فِي ثَوْبٍ وَاحِدٍ فَقَالَ نَعَمْ . فَقِيلَ لَهُ هَلْ تَفْعَلُ أَنْتَ ذَلِكَ فَقَالَ نَعَمْ إِنِّي لأُصَلِّي فِي ثَوْبٍ وَاحِدٍ وَإِنَّ ثِيَابِي لَعَلَى الْمِشْجَبِ .
Said ibn al-Musayyab (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadiki, Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan: ‹Kishi bitta kiyimda namoz oʻqisa boʻladimi?› deb soʻralganda, u: ‹Ha›, dedi. Unga: ‹Sen shunday qilasanmi?› deyilganda, u: ‹Ha, kiyimlarim ilgichda turgan boʻlsa-da, men bitta kiyimda namoz oʻqiyman›, dedi.Саид ибн ал-Мусаййаб (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинадики, Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан: ‹Киши битта кийимда намоз ўқиса бўладими?› деб сўралганда, у: ‹Ҳа›, деди. Унга: ‹Сен шундай қиласанми?› дейилганда, у: ‹Ҳа, кийимларим илгичда турган бўлса-да, мен битта кийимда намоз ўқийман›, деди.
وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، أَنَّهُ سَأَلَ سَالِمَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ هَلْ يُجْمَعُ بَيْنَ الظُّهْرِ وَالْعَصْرِ فِي السَّفَرِ فَقَالَ نَعَمْ لاَ بَأْسَ بِذَلِكَ أَلَمْ تَرَ إِلَى صَلاَةِ النَّاسِ بِعَرَفَةَ
Ibn Shihob (az-Zuhriy) Solim ibn Abdulloh (rahimahulloh)dan: ‹Safarda peshin bilan asr jam qilib oʻqiladimi?› deb soʻradi. U: ‹Ha, bunda hech qanday ziyon yoʻq. Odamlarning Arafotdagi namozini koʻrmadingmi?› dedi.Ибн Шиҳоб (аз-Зуҳрий) Солим ибн Абдуллоҳ (раҳимаҳуллоҳ)дан: ‹Сафарда пешин билан аср жам қилиб ўқиладими?› деб сўради. У: ‹Ҳа, бунда ҳеч қандай зиён йўқ. Одамларнинг Арафотдаги намозини кўрмадингми?› деди.
وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ صَفْوَانَ، أَنَّهُ قَالَ جَاءَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ يَعُودُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ صَفْوَانَ فَصَلَّى لَنَا رَكْعَتَيْنِ ثُمَّ انْصَرَفَ فَقُمْنَا فَأَتْمَمْنَا .
Safvondan rivoyat qilinadiki, u shunday dedi: «Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo) Abdulloh ibn Safvonni koʻrgani keldi va bizga (imomlik qilib) ikki rakaat oʻqidi, soʻng ketdi. Biz esa turib, (namozni) toʻliq oʻqidik».Сафвондан ривоят қилинадики, у шундай деди: «Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) Абдуллоҳ ибн Сафвонни кўргани келди ва бизга (имомлик қилиб) икки ракаат ўқиди, сўнг кетди. Биз эса туриб, (намозни) тўлиқ ўқидик».
وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ، أَنَّهُ قَالَ دَخَلْتُ عَلَى عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ بِالْهَاجِرَةِ فَوَجَدْتُهُ يُسَبِّحُ فَقُمْتُ وَرَاءَهُ فَقَرَّبَنِي حَتَّى جَعَلَنِي حِذَاءَهُ عَنْ يَمِينِهِ فَلَمَّا جَاءَ يَرْفَأُ تَأَخَّرْتُ فَصَفَفْنَا وَرَاءَهُ .
Ubaydulloh ibn Abdulloh ibn Utba (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadiki, u shunday dedi: «Men Umar ibn al-Xattob (roziyallohu anhu)ning oldilariga peshin chogʻida kirdim va u kishini nafl namoz oʻqiyotgan holda topdim. Men uning orqasida turdim. U esa meni oʻziga yaqinlashtirib, oʻng tomoniga, oʻziga tenglashtirib qoʻydi. Yarfaʼ kelgach, men orqaga chekindim va biz uning orqasida saf tortdik».Убайдуллоҳ ибн Абдуллоҳ ибн Утба (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинадики, у шундай деди: «Мен Умар ибн ал-Хаттоб (розияллоҳу анҳу)нинг олдиларига пешин чоғида кирдим ва у кишини нафл намоз ўқиётган ҳолда топдим. Мен унинг орқасида турдим. У эса мени ўзига яқинлаштириб, ўнг томонига, ўзига тенглаштириб қўйди. Ярфаъ келгач, мен орқага чекиндим ва биз унинг орқасида саф тортдик».
حَدَّثَنِي يَحْيَى، عَنْ مَالِكٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ أَبِي أُمَامَةَ بْنِ سَهْلِ بْنِ حُنَيْفٍ، أَنَّهُ قَالَ دَخَلَ زَيْدُ بْنُ ثَابِتٍ الْمَسْجِدَ فَوَجَدَ النَّاسَ رُكُوعًا فَرَكَعَ ثُمَّ دَبَّ حَتَّى وَصَلَ الصَّفَّ .
Abu Umoma ibn Sahl ibn Hunayfdan rivoyat qilinishicha, u dedi: «Zayd ibn Sobit (roziyallohu anhu) masjidga kirib, odamlarni rukuʼda topdi. Shunda u rukuʼ qildi, soʻng sekin (oldinga) yurib, safga yetib bordi.»Абу Умома ибн Саҳл ибн Ҳунайфдан ривоят қилинишича, у деди: «Зайд ибн Собит (розияллоҳу анҳу) масжидга кириб, одамларни рукуъда топди. Шунда у рукуъ қилди, сўнг секин (олдинга) юриб, сафга етиб борди.»
وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ، أَنَّهُ قَالَ مَا صَلاَةٌ يُجْلَسُ فِي كُلِّ رَكْعَةٍ مِنْهَا ثُمَّ قَالَ سَعِيدٌ هِيَ الْمَغْرِبُ إِذَا فَاتَتْكَ مِنْهَا رَكْعَةٌ وَكَذَلِكَ سُنَّةُ الصَّلاَةِ كُلُّهَا .
Ibn Shihob (az-Zuhriy)dan rivoyat qilinadiki, Said ibn al-Musayyab (rahimahulloh): «Har rakaatida oʻtiriladigan namoz qaysi?» dedi, soʻng oʻzi: «U — shom (namozi)dir: agar undan bir rakaat qochib (qazo boʻlib) qolsa (shunday boʻladi). Barcha namozlarning sunnati ham shunday», dedi.Ибн Шиҳоб (аз-Зуҳрий)дан ривоят қилинадики, Саид ибн ал-Мусайяб (раҳимаҳуллоҳ): «Ҳар ракаатида ўтириладиган намоз қайси?» деди, сўнг ўзи: «У — шом (намози)дир: агар ундан бир ракаат қочиб (қазо бўлиб) қолса (шундай бўлади). Барча намозларнинг суннати ҳам шундай», деди.
حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ، قَالَ أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، قَالَ أَخْبَرَنِي رَجُلٌ، مِنْ الْأَنْصَارِ مِنْ أَهْلِ الْفِقْهِ أَنَّهُ سَمِعَ عُثْمَانَ بْنَ عَفَّانَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ يُحَدِّثُ أَنَّ رِجَالًا مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حِينَ تُوُفِّيَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَزِنُوا عَلَيْهِ حَتَّى كَادَ بَعْضُهُمْ يُوَسْوِسُ قَالَ عُثْمَانُ وَكُنْتُ مِنْهُمْ فَبَيْنَا أَنَا جَالِسٌ فِي ظِلِّ أُطُمٍ مِنْ الْآطَامِ مَرَّ عَلَيَّ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَسَلَّمَ عَلَيَّ فَلَمْ أَشْعُرْ أَنَّهُ مَرَّ وَلَا سَلَّمَ فَانْطَلَقَ عُمَرُ حَتَّى دَخَلَ عَلَى أَبِي بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَقَالَ لَهُ مَا يُعْجِبُكَ أَنِّي مَرَرْتُ عَلَى عُثْمَانَ فَسَلَّمْتُ عَلَيْهِ فَلَمْ يَرُدَّ عَلَيَّ السَّلَامَ وَأَقْبَلَ هُوَ وَأَبُو بَكْرٍ فِي وِلَايَةِ أَبِي بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ حَتَّى سَلَّمَا عَلَيَّ جَمِيعًا ثُمَّ قَالَ أَبُو بَكْرٍ جَاءَنِي أَخُوكَ عُمَرُ فَذَكَرَ أَنَّهُ مَرَّ عَلَيْكَ فَسَلَّمَ فَلَمْ تَرُدَّ عَلَيْهِ السَّلَامَ فَمَا الَّذِي حَمَلَكَ عَلَى ذَلِكَ قَالَ قُلْتُ مَا فَعَلْتُ فَقَالَ عُمَرُ بَلَى وَاللَّهِ لَقَدْ فَعَلْتَ وَلَكِنَّهَا عُبِّيَّتُكُمْ يَا بَنِي أُمَيَّةَ قَالَ قُلْتُ وَاللَّهِ مَا شَعَرْتُ أَنَّكَ مَرَرْتَ وَلَا سَلَّمْتَ قَالَ أَبُو بَكْرٍ صَدَقَ عُثْمَانُ وَقَدْ شَغَلَكَ عَنْ ذَلِكَ أَمْرٌ فَقُلْتُ أَجَلْ قَالَ مَا هُوَ فَقَالَ عُثْمَانُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ تَوَفَّى اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ نَبِيَّهُ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَبْلَ أَنْ نَسْأَلَهُ عَنْ نَجَاةِ هَذَا الْأَمْرِ قَالَ أَبُو بَكْرٍ قَدْ سَأَلْتُهُ عَنْ ذَلِكَ قَالَ فَقُمْتُ إِلَيْهِ فَقُلْتُ لَهُ بِأَبِي أَنْتَ وَأُمِّي أَنْتَ أَحَقُّ بِهَا قَالَ أَبُو بَكْرٍ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا نَجَاةُ هَذَا الْأَمْرِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ قَبِلَ مِنِّي الْكَلِمَةَ الَّتِي عَرَضْتُ عَلَى عَمِّي فَرَدَّهَا عَلَيَّ فَهِيَ لَهُ نَجَاةٌ.
Usmon ibn Affon (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ vafot etganlarida u zotning ashoblaridan baʼzilari shunchalik qaygʻurdilarki, hattoki baʼzilari deyarli oʻzini yoʻqotayozdi. Usmon dedi: «Men ham ulardan biri edim. Bir kuni men qalʼalardan birining soyasida oʻtirganimda, Umar (roziyallohu anhu) yonimdan oʻtib, menga salom berdi, men esa uning oʻtganini ham, salom berganini ham sezmadim. Umar Abu Bakr (roziyallohu anhu) huzuriga kirib, unga: ‹Men Usmonning yonidan oʻtib, salom berdim, u esa salomimga alik olmadi, buni gʻalati koʻrmaysanmi?›, dedi». Soʻng u va Abu Bakr — Abu Bakr (roziyallohu anhu) hukmronligi davrida — kelib, ikkalasi menga salom berishdi. Keyin Abu Bakr: «Birodaring Umar oldimga kelib, sening yoningdan oʻtib salom berganini, sen esa alik olmaganingni aytdi. Seni bunga nima olib bordi?», dedi. Men: «Men bunday qilmadim», dedim. Umar: «Yoʻq, Alloh haqi, sen qilding, lekin bu sizlarning kibringiz, ey Umayya oʻgʻillari», dedi. Men: «Alloh haqi, sen oʻtganingni ham, salom berganingni ham sezmadim», dedim. Abu Bakr: «Usmon rost aytdi, seni bundan bir ish mashgʻul qilib qoʻygan», dedi. Men: «Ha», dedim. U: «Nima u?», dedi. Usmon (roziyallohu anhu) dedi: «Alloh azza va jalla oʻz Nabiysini ﷺ biz undan bu ishning najotini soʻrashimizdan avval vafot ettirdi», dedim. Abu Bakr: «Men undan bu haqda soʻraganman», dedi. Men uning oldiga borib: «Otam-onam senga fido boʻlsin, unga sen haqliroqsan», dedim. Abu Bakr dedi: «Men: ‹Ey Allohning Rasuli, bu ishning najoti nima?›, dedim. Rasululloh ﷺ: ‹Men amakimga taqdim qilgan, u esa menga qaytargan kalimani mendan qabul qilgan kishi uchun u najotdir›, dedilar».Усмон ибн Аффон (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ вафот этганларида у зотнинг ашобларидан баъзилари шунчалик қайғурдиларки, ҳаттоки баъзилари деярли ўзини йўқотаёзди. Усмон деди: «Мен ҳам улардан бири эдим. Бир куни мен қалъалардан бирининг соясида ўтирганимда, Умар (розияллоҳу анҳу) ёнимдан ўтиб, менга салом берди, мен эса унинг ўтганини ҳам, салом берганини ҳам сезмадим. Умар Абу Бакр (розияллоҳу анҳу) ҳузурига кириб, унга: ‹Мен Усмоннинг ёнидан ўтиб, салом бердим, у эса саломимга алик олмади, буни ғалати кўрмайсанми?›, деди». Сўнг у ва Абу Бакр — Абу Бакр (розияллоҳу анҳу) ҳукмронлиги даврида — келиб, иккаласи менга салом беришди. Кейин Абу Бакр: «Биродаринг Умар олдимга келиб, сенинг ёнингдан ўтиб салом берганини, сен эса алик олмаганингни айтди. Сени бунга нима олиб борди?», деди. Мен: «Мен бундай қилмадим», дедим. Умар: «Йўқ, Аллоҳ ҳақи, сен қилдинг, лекин бу сизларнинг кибрингиз, эй Умайя ўғиллари», деди. Мен: «Аллоҳ ҳақи, сен ўтганингни ҳам, салом берганингни ҳам сезмадим», дедим. Абу Бакр: «Усмон рост айтди, сени бундан бир иш машғул қилиб қўйган», деди. Мен: «Ҳа», дедим. У: «Нима у?», деди. Усмон (розияллоҳу анҳу) деди: «Аллоҳ азза ва жалла ўз Набийсини ﷺ биз ундан бу ишнинг нажотини сўрашимиздан аввал вафот эттирди», дедим. Абу Бакр: «Мен ундан бу ҳақда сўраганман», деди. Мен унинг олдига бориб: «Отам-онам сенга фидо бўлсин, унга сен ҳақлироқсан», дедим. Абу Бакр деди: «Мен: ‹Эй Аллоҳнинг Расули, бу ишнинг нажоти нима?›, дедим. Расулуллоҳ ﷺ: ‹Мен амакимга тақдим қилган, у эса менга қайтарган калимани мендан қабул қилган киши учун у нажотдир›, дедилар».
حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ، أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، قَالَ أَخْبَرَنِي عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ، أَنَّ الزُّبَيْرَ، رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ كَانَ يُحَدِّثُ أَنَّهُ خَاصَمَ رَجُلًا مِنْ الْأَنْصَارِ قَدْ شَهِدَ بَدْرًا إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي شِرَاجِ الْحَرَّةِ كَانَا يَسْتَقِيَانِ بِهَا كِلَاهُمَا فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِلزُّبَيْرِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ اسْقِ ثُمَّ أَرْسِلْ إِلَى جَارِكَ فَغَضِبَ الْأَنْصَارِيُّ وَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَنْ كَانَ ابْنَ عَمَّتِكَ فَتَلَوَّنَ وَجْهُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثُمَّ قَالَ لِلزُّبَيْرِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ اسْقِ ثُمَّ احْبِسْ الْمَاءَ حَتَّى يَرْجِعَ إِلَى الْجَدْرِ فَاسْتَوْعَى النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حِينَئِذٍ لِلزُّبَيْرِ حَقَّهُ وَكَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَبْلَ ذَلِكَ أَشَارَ عَلَى الزُّبَيْرِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ بِرَأْيٍ أَرَادَ فِيهِ سَعَةً لَهُ وَلِلْأَنْصَارِيِّ فَلَمَّا أَحْفَظَ الْأَنْصَارِيُّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ اسْتَوْعَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِلزُّبَيْرِ حَقَّهُ فِي صَرِيحِ الْحُكْمِ قَالَ عُرْوَةُ فَقَالَ الزُّبَيْرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ وَاللَّهِ مَا أَحْسِبُ هَذِهِ الْآيَةَ أُنْزِلَتْ إِلَّا فِي ذَلِكَ {فَلَا وَرَبِّكَ لَا يُؤْمِنُونَ حَتَّى يُحَكِّمُوكَ فِيمَا شَجَرَ بَيْنَهُمْ ثُمَّ لَا يَجِدُوا فِي أَنْفُسِهِمْ حَرَجًا مِمَّا قَضَيْتَ وَيُسَلِّمُوا تَسْلِيمًا}.
Zubayr ibn al-Avvom (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U kishi ansorlardan Badrda qatnashgan bir kishi bilan Harra soylaridagi suvdan (ekinlarini) sugʻorish borasida Nabiy ﷺ huzurida daʼvolashib qoldilar, ikkovlari ham oʻsha suvdan sugʻorishar edilar. Nabiy ﷺ Zubayrga (roziyallohu anhu): «Sugʻorgin, soʻng suvni qoʻshningga oqizgin», dedilar. Shunda ansoriy gʻazablanib: «Ey Rasululloh, ammangizning oʻgʻli boʻlgani uchunmi?» dedi. Rasululloh ﷺning yuzlari oʻzgardi, soʻng Zubayrga (roziyallohu anhu): «Sugʻor, soʻng suv devorga (yer marzasiga) yetguncha uni ushlab tur», dedilar. Nabiy ﷺ oʻshanda Zubayrga uning haqqini toʻla berdilar. Undan oldin esa Nabiy ﷺ Zubayrga (roziyallohu anhu) unga ham, ansoriyga ham kenglik boʻlishini istagan bir maslahatni koʻrsatgan edilar. Ansoriy Rasululloh ﷺni gʻazablantirgach, Rasululloh ﷺ ochiq hukm bilan Zubayrga uning haqqini toʻla berdilar. Zubayr (roziyallohu anhu): «Ollohga qasamki, men bu oyat faqat shu haqda nozil boʻlgan deb oʻylayman», dedilar: {Yoʻq! Robbingga qasamki, ular oʻrtalarida chiqqan nizolarda seni hakam qilmagunlaricha, soʻng sen chiqargan hukmdan koʻngillarida tanglik topmay, unga toʻla taslim boʻlmagunlaricha (haqiqiy) moʻmin boʻlmaydilar} (Niso 65).Зубайр ибн ал-Аввом (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У киши ансорлардан Бадрда қатнашган бир киши билан Ҳарра сойларидаги сувдан (экинларини) суғориш борасида Набий ﷺ ҳузурида даъволашиб қолдилар, икковлари ҳам ўша сувдан суғоришар эдилар. Набий ﷺ Зубайрга (розияллоҳу анҳу): «Суғоргин, сўнг сувни қўшнингга оқизгин», дедилар. Шунда ансорий ғазабланиб: «Эй Расулуллоҳ, аммангизнинг ўғли бўлгани учунми?» деди. Расулуллоҳ ﷺнинг юзлари ўзгарди, сўнг Зубайрга (розияллоҳу анҳу): «Суғор, сўнг сув деворга (ер марзасига) етгунча уни ушлаб тур», дедилар. Набий ﷺ ўшанда Зубайрга унинг ҳаққини тўла бердилар. Ундан олдин эса Набий ﷺ Зубайрга (розияллоҳу анҳу) унга ҳам, ансорийга ҳам кенглик бўлишини истаган бир маслаҳатни кўрсатган эдилар. Ансорий Расулуллоҳ ﷺни ғазаблантиргач, Расулуллоҳ ﷺ очиқ ҳукм билан Зубайрга унинг ҳаққини тўла бердилар. Зубайр (розияллоҳу анҳу): «Оллоҳга қасамки, мен бу оят фақат шу ҳақда нозил бўлган деб ўйлайман», дедилар: {Йўқ! Роббингга қасамки, улар ўрталарида чиққан низоларда сени ҳакам қилмагунларича, сўнг сен чиқарган ҳукмдан кўнгилларида танглик топмай, унга тўла таслим бўлмагунларича (ҳақиқий) мўмин бўлмайдилар} (Нисо 65).
وَعَن ابنِ شهابٍ قَالَ: أَخْبَرَنِي سَالِمٌ أَنَّ الْحَجَّاجَ بْنَ يُوسُفَ عَامَ نَزَلَ بِابْنِ الزُّبَيْرِ سَأَلَ عَبْدَ اللَّهِ: كَيْفَ نَصْنَعُ فِي الْمَوْقِفِ يَوْمَ عَرَفَةَ؟ فَقَالَ سَالِمٌ إِنْ كُنْتَ تُرِيدُ السُّنَّةَ فَهَجِّرْ بِالصَّلَاةِ يَوْمَ عَرَفَةَ فَقَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ: صَدَقَ إِنَّهُمْ كَانُوا يَجْمَعُونَ بَيْنَ الظُّهْرِ وَالْعَصْرِ فِي السُّنَّةِ فَقُلْتُ لِسَالِمٍ: أَفَعَلَ ذَلِكَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ؟ فَقَالَ سَالِمٌ: وَهل يتَّبعونَ فِي ذلكَ إِلا سنَّتَه؟ رَوَاهُ البُخَارِيّ
Ibn Shihob (Solimdan) rivoyat qiladi: Solim dedi: «Hajjoj ibn Yusuf Ibn Zubayrga hujum qilgan yili, u (Hajjoj) Abdulloh (Ibn Umar)dan — Arafa kuni (Zulhijjaning toʻqqizinchisi) turishda (vuqufda) nima qilish kerakligini — soʻradi. Men unga: ‹Agar sen sunnatga (Paygʻambar ﷺ ning yoʻliga) ergashmoqchi boʻlsang, Arafa kuni namozni peshindan keyin darrov oʻqi›, — dedim. Abdulloh ibn Umar: ‹U (Solim) toʻgʻri aytdi›, — dedi». Ular (Paygʻambar ﷺ ning sahobalari) sunnatga koʻra peshin va asr namozini birga (jam qilib) oʻqir edi. Men Solimdan: «Rasululloh ﷺ shunday qildilarmi?» — deb soʻradim. Solim: «Buni qilishda sizlar — u zotning sunnatidan boshqa narsaga ergashasizmi?» — dedi.Ибн Шиҳоб (Солимдан) ривоят қилади: Солим деди: «Ҳажжож ибн Юсуф Ибн Зубайрга ҳужум қилган йили, у (Ҳажжож) Абдуллоҳ (Ибн Умар)дан — Арафа куни (Зулҳижжанинг тўққизинчиси) туришда (вуқуфда) нима қилиш кераклигини — сўради. Мен унга: ‹Агар сен суннатга (Пайғамбар ﷺ нинг йўлига) эргашмоқчи бўлсанг, Арафа куни намозни пешиндан кейин дарров ўқи›, — дедим. Абдуллоҳ ибн Умар: ‹У (Солим) тўғри айтди›, — деди». Улар (Пайғамбар ﷺ нинг саҳобалари) суннатга кўра пешин ва аср намозини бирга (жам қилиб) ўқир эди. Мен Солимдан: «Расулуллоҳ ﷺ шундай қилдиларми?» — деб сўрадим. Солим: «Буни қилишда сизлар — у зотнинг суннатидан бошқа нарсага эргашасизми?» — деди.
وَعَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْ: كَانَ أَحَبُّ الشَّرَابِ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْحُلْوَ الْبَارِدَ. رَوَاهُ التِّرْمِذِيُّ وَقَالَ: وَالصَّحِيحُ مَا رُوِيَ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مُرْسَلًا
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: U: «Rasululloh ﷺ ga ichimliklarning eng yoqimlisi shirin va sovuq (ichimlik) edi», dedi. Abu Iso aytdi: Bir necha (roviy) Ibn Uyaynadan, u Maʼmardan, u az-Zuhriydan, u Urvadan, u Oishadan shu kabi rivoyat qilgan. Sahih boʻlgani esa az-Zuhriydan Nabiy ﷺ dan mursal holda rivoyat qilingan (shakl)dir.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: У: «Расулуллоҳ ﷺ га ичимликларнинг энг ёқимлиси ширин ва совуқ (ичимлик) эди», деди. Абу Исо айтди: Бир неча (ровий) Ибн Уяйнадан, у Маъмардан, у аз-Зуҳрийдан, у Урвадан, у Оишадан шу каби ривоят қилган. Саҳиҳ бўлгани эса аз-Зуҳрийдан Набий ﷺ дан мурсал ҳолда ривоят қилинган (шакл)дир.
وَعَنِ الزُّهْرِيِّ مُرْسَلًا عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «مِنْ احْتَجَمَ يَوْمَ الْأَرْبِعَاءِ أَوْ يَوْمَ السَّبْتِ فَأَصَابَهُ وَضَحٌ فَلَا يَلُومَنَّ إِلَّا نَفْسَهُ» . رَوَاهُ أَحْمَدُ وَأَبُو دَاوُدَ وَقَالَ: وَقَدْ أسْند وَلَا يَصح
az-Zuhriy (rahimahulloh)dan mursal tarzda Nabiy ﷺdan rivoyat qilinadi: «Kim chorshanba yoki shanba kuni hijoma qildirsayu, unga peslik (baras) yuqsa, oʻzidan boshqani ayblamasin», dedilar. Ahmad va Abu Dovud rivoyat qilishgan. Abu Dovud: ‹U musnad qilingan, lekin sahih emas›, dedi.аз-Зуҳрий (раҳимаҳуллоҳ)дан мурсал тарзда Набий ﷺдан ривоят қилинади: «Ким чоршанба ёки шанба куни ҳижома қилдирсаю, унга песлик (барас) юқса, ўзидан бошқани айбламасин», дедилар. Аҳмад ва Абу Довуд ривоят қилишган. Абу Довуд: ‹У муснад қилинган, лекин саҳиҳ эмас›, деди.
وَعَن ابْن شهَاب عَن أنسٍ قَالَ: كَانَ أَبُو ذَرٍّ يُحَدِّثُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: " فُرِجَ عني سقفُ بَيْتِي وَأَنا بِمَكَّة فَنزل جِبْرِيل فَفَرَجَ صَدْرِي ثُمَّ غَسَلَهُ بِمَاءِ زَمْزَمَ ثُمَّ جَاءَ بِطَسْتٍ مِنْ ذَهَبٍ مُمْتَلِئٌ حِكْمَةً وَإِيمَانًا فَأَفْرَغَهُ فِي صَدْرِي ثُمَّ أَطْبَقَهُ ثُمَّ أَخَذَ بيَدي فعرج بِي إِلَى السَّمَاءِ الدُّنْيَا. قَالَ جِبْرِيلُ لِخَازِنِ السَّمَاءِ: افْتَحْ. قَالَ: مَنْ هَذَا؟ قَالَ جِبْرِيلُ. قَالَ: هَل مَعَك أحد؟ قَالَ: نعم معي مُحَمَّدٌ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ. فَقَالَ: أُرْسِلَ إِلَيْهِ؟ قَالَ: نَعَمْ فَلَمَّا فَتَحَ عَلَوْنَا السَّمَاءَ الدُّنْيَا إِذَا رَجُلٌ قَاعِدٌ عَلَى يَمِينِهِ أَسْوِدَةٌ وَعَلَى يَسَارِهِ أَسْوِدَةٌ إِذَا نَظَرَ قِبَلَ يَمِينِهِ ضَحِكَ وَإِذَا نَظَرَ قِبَلَ شَمَالِهِ بَكَى فَقَالَ مَرْحَبًا بِالنَّبِيِّ الصَّالِحِ وَالِابْنِ الصَّالِحِ. قُلْتُ لِجِبْرِيلَ: مَنْ هَذَا؟ قَالَ: هَذَا آدَمُ وَهَذِهِ الْأَسْوِدَةُ عَنْ يَمِينِهِ وَعَنْ شِمَالِهِ نَسَمُ بَنِيهِ فَأَهْلُ الْيَمين مِنْهُم أهل الْجنَّة والأسودة عَن شِمَاله أهلُ النَّار فَإِذا نظر عَن يَمِينِهِ ضَحِكَ وَإِذَا نَظَرَ قِبَلَ شَمَالِهِ بَكَى حَتَّى عَرَجَ بِي إِلَى السَّمَاءِ الثَّانِيَةِ فَقَالَ لِخَازِنِهَا: افْتَحْ فَقَالَ لَهُ خَازِنُهَا مِثْلَ مَا قَالَ الْأَوَّلُ " قَالَ أَنَسٌ: فَذَكَرَ أَنَّهُ وَجَدَ فِي السَّمَاوَاتِ آدَمَ وَإِدْرِيسَ وَمُوسَى وَعِيسَى وَإِبْرَاهِيمَ وَلَمْ يُثْبِتْ كَيْفَ مَنَازِلُهُمْ غَيْرَ أَنَّهُ ذَكَرَ أَنَّهُ وَجَدَ آدَمَ فِي السَّمَاءِ الدُّنْيَا وَإِبْرَاهِيمَ فِي السَّمَاءِ السَّادِسَةِ. قَالَ ابْنُ شِهَابٍ: فَأَخْبَرَنِي ابْنُ حَزْمٍ أَنَّ ابْنَ عَبَّاسٍ وَأَبَا حَبَّةَ الْأَنْصَارِيَّ كَانَا يَقُولَانِ. قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسلم: «ثمَّ عرج بِي حَتَّى وصلت لِمُسْتَوًى أَسْمَعُ فِيهِ صَرِيفَ الْأَقْلَامِ» وَقَالَ ابْنُ حَزْمٍ وَأَنَسٌ: قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: " فَفَرَضَ اللَّهُ عَلَى أُمَّتِي خَمْسِينَ صَلَاةً فَرَجَعْتُ بِذَلِكَ حَتَّى مَرَرْتُ عَلَى مُوسَى. فَقَالَ: مَا فَرْضُ اللَّهِ لَكَ عَلَى أُمَّتِكَ؟ قُلْتُ: فَرَضَ خَمْسِينَ صَلَاةً. قَالَ: فَارْجِعْ إِلَى رَبِّكَ فَإِن أُمَّتكَ لَا تطِيق فراجعت فَوَضَعَ شَطْرَهَا فَرَجَعْتُ إِلَى مُوسَى فَقُلْتُ: وَضَعَ شَطْرَهَا فَقَالَ: رَاجِعْ رَبَّكَ فَإِنَّ أُمَّتَكَ لَا تُطِيقُ ذَلِكَ فَرَجَعْتُ فَرَاجَعْتُ فَوَضَعَ شَطْرَهَا فَرَجَعْتُ إِلَيْهِ فَقَالَ: ارْجِعْ إِلَى رَبِّكَ فَإِنَّ أُمَّتَكَ لَا تُطِيقُ ذَلِكَ فَرَاجَعْتُهُ فَقَالَ: هِيَ خَمْسٌ وَهِيَ خَمْسُونَ لَا يُبَدَّلُ الْقَوْلُ لَدَيَّ فَرَجَعْتُ إِلَى مُوسَى فَقَالَ: رَاجِعْ رَبَّكَ. فَقُلْتُ: اسْتَحْيَيْتُ مِنْ رَبِّي ثُمَّ انْطُلِقَ بِي حَتَّى انْتُهِيَ إِلَى سِدْرَةِ الْمُنْتَهَى وَغَشِيَهَا أَلْوَانٌ لَا أَدْرِي مَا هِيَ؟ ثُمَّ أُدْخِلْتُ الْجَنَّةَ فَإِذَا فِيهَا جَنَابِذُ اللُّؤْلُؤِ وَإِذَا تُرَابُهَا الْمِسْكُ ". مُتَّفَقٌ عَلَيْهِ
Abu Zar (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Men Makkada (uyimda) ekanimda, uyimning tomi ochildi va Jabroil tushdi, koʻkragimni yorib, uni Zamzam suvi bilan yuvdi. Soʻng hikmat va iymonga toʻla oltin tovoq keltirib, uni koʻkragimga toʻkdi-da, (koʻkragimni) yopdi. Soʻng qoʻlimdan ushlab, meni eng yaqin osmonga koʻtardi. Eng yaqin osmonga yetganimda, Jabroil osmon darvozaboniga: ‹Och!› — dedi. Darvozabon: ‹Bu kim?› — dedi. Jabroil: ‹Jabroil›, — dedi. U: ‹Sen bilan birov bormi?› — dedi. Jabroil: ‹Ha, Muhammad men bilan›, — dedi. U: ‹U (kelishga) chaqirilganmi?› — dedi. Jabroil: ‹Ha›, — dedi. Bas, darvoza ochildi va biz eng yaqin osmonga oʻtdik; u yerda oʻng tomonida baʼzi (kishilar), chap tomonida baʼzi (kishilar) bilan oʻtirgan bir kishini koʻrdik. U oʻng tomoniga qarasa, kular, chap tomoniga qarasa, yigʻlar edi. Soʻng u: ‹Marhabo, ey solih Paygʻambar va solih farzand!› — dedi. Men Jabroildan: ‹Bu kim?› — dedim. U: ‹Bu — Odam (alayhissalom); oʻng va chap tomonidagi (kishilar) — uning zurriyotining ruhlari. Oʻngdagilar — jannat ahli, chapdagilar — doʻzax ahli; shuning uchun u oʻng tomoniga qarasa kular, chap tomoniga qarasa yigʻlar›, — dedi. Soʻng u meni ikkinchi osmonga koʻtardi va (Jabroil) uning darvozaboniga: ‹Och!› — dedi. Darvozabon birinchi osmon darvozaboni aytgandek (soʻzlar)ni aytdi va darvozani ochdi». Anas dedi: «Abu Zar qoʻshimcha qildiki, Paygʻambar ﷺ Odam, Idris, Muso, Iso va Ibrohim bilan uchrashdilar; u (Abu Zar) ular qaysi osmonda ekanligini aytmadi, lekin Paygʻambar ﷺ Odamni eng yaqin osmonda, Ibrohimni esa oltinchi osmonda uchratganlarini aytdi». Anas dedi: «Jabroil Paygʻambar ﷺ bilan Idris yonidan oʻtganida, u: ‹Marhabo, ey solih Paygʻambar va solih birodar!› — dedi. Paygʻambar ﷺ: ‹Bu kim?› — dedilar. Jabroil: ‹Bu — Idris›, — dedi». Paygʻambar ﷺ qoʻshimcha qildilar: «Men Muso yonidan oʻtdim, u: ‹Marhabo, ey solih Paygʻambar va solih birodar!› — dedi. Men Jabroildan: ‹Bu kim?› — dedim. Jabroil: ‹Bu — Muso›, — dedi. Soʻng men Iso yonidan oʻtdim, u: ‹Marhabo, ey solih birodar va solih Paygʻambar!› — dedi. Men: ‹Bu kim?› — dedim. Jabroil: ‹Bu — Iso›, — dedi. Soʻng men Ibrohim yonidan oʻtdim, u: ‹Marhabo, ey solih Paygʻambar va solih farzand!› — dedi. Men Jabroildan: ‹Bu kim?› — dedim. Jabroil: ‹Bu — Ibrohim›, — dedi». Paygʻambar ﷺ qoʻshimcha qildilar: «Soʻng Jabroil meni qalamlarning shitirlashini eshitadigan joyga koʻtardi». Ibn Hazm va Anas ibn Molik dedilarki, Paygʻambar ﷺ: «Soʻng Alloh ummatimga ellik (vaqt) namozni farz qildi. Men shu amr bilan qaytayotganimda, Muso yonidan oʻtdim. U: ‹Alloh ummatingga nima farz qildi?› — dedi. Men: ‹Ellik namoz farz qildi›, — dedim. Muso: ‹Robbingga qayt (va kamaytirishni soʻra); chunki umrning buni koʻtara olmaydi›, — dedi. (Men Allohga qaytib, kamaytirishni soʻradim,) U uni yarmiga tushirdi. Men yana Muso yonidan oʻtib, buni aytganimda, u: ‹Robbingga qayt; umrning buni koʻtara olmaydi›, — dedi. Men Allohga qaytib, yana kamaytirishni soʻradim, uning yarmi tushirildi. Men yana Muso yonidan oʻtdim, u: ‹Robbingga qayt; umrning buni koʻtara olmaydi›, — dedi. Men Allohga qaytdim, U: ‹Bular besh (vaqt) namoz, (lekin savobda) ular ellikka teng; Mening soʻzim oʻzgarmaydi›, — dedi. Men Musoga qaytdim, u yana qaytishni aytdi. Men: ‹Endi Robbimdan (yana) soʻrashga uyalaman›, — dedim. Soʻng Jabroil meni Sidratul-Muntahoga olib bordi — u tasvirlab boʻlmaydigan ranglar bilan oʻralgan edi. Soʻng men jannatga kiritildim; u yerda marvariddan (chodir yoki) devorlar, tuprogʻi esa miskdan edi», — dedilar.Абу Зар (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Мен Маккада (уйимда) эканимда, уйимнинг томи очилди ва Жаброил тушди, кўкрагимни ёриб, уни Замзам суви билан ювди. Сўнг ҳикмат ва иймонга тўла олтин товоқ келтириб, уни кўкрагимга тўкди-да, (кўкрагимни) ёпди. Сўнг қўлимдан ушлаб, мени энг яқин осмонга кўтарди. Энг яқин осмонга етганимда, Жаброил осмон дарвозабонига: ‹Оч!› — деди. Дарвозабон: ‹Бу ким?› — деди. Жаброил: ‹Жаброил›, — деди. У: ‹Сен билан биров борми?› — деди. Жаброил: ‹Ҳа, Муҳаммад мен билан›, — деди. У: ‹У (келишга) чақирилганми?› — деди. Жаброил: ‹Ҳа›, — деди. Бас, дарвоза очилди ва биз энг яқин осмонга ўтдик; у ерда ўнг томонида баъзи (кишилар), чап томонида баъзи (кишилар) билан ўтирган бир кишини кўрдик. У ўнг томонига қараса, кулар, чап томонига қараса, йиғлар эди. Сўнг у: ‹Марҳабо, эй солиҳ Пайғамбар ва солиҳ фарзанд!› — деди. Мен Жаброилдан: ‹Бу ким?› — дедим. У: ‹Бу — Одам (алайҳиссалом); ўнг ва чап томонидаги (кишилар) — унинг зурриётининг руҳлари. Ўнгдагилар — жаннат аҳли, чапдагилар — дўзах аҳли; шунинг учун у ўнг томонига қараса кулар, чап томонига қараса йиғлар›, — деди. Сўнг у мени иккинчи осмонга кўтарди ва (Жаброил) унинг дарвозабонига: ‹Оч!› — деди. Дарвозабон биринчи осмон дарвозабони айтгандек (сўзлар)ни айтди ва дарвозани очди». Анас деди: «Абу Зар қўшимча қилдики, Пайғамбар ﷺ Одам, Идрис, Мусо, Исо ва Иброҳим билан учрашдилар; у (Абу Зар) улар қайси осмонда эканлигини айтмади, лекин Пайғамбар ﷺ Одамни энг яқин осмонда, Иброҳимни эса олтинчи осмонда учратганларини айтди». Анас деди: «Жаброил Пайғамбар ﷺ билан Идрис ёнидан ўтганида, у: ‹Марҳабо, эй солиҳ Пайғамбар ва солиҳ биродар!› — деди. Пайғамбар ﷺ: ‹Бу ким?› — дедилар. Жаброил: ‹Бу — Идрис›, — деди». Пайғамбар ﷺ қўшимча қилдилар: «Мен Мусо ёнидан ўтдим, у: ‹Марҳабо, эй солиҳ Пайғамбар ва солиҳ биродар!› — деди. Мен Жаброилдан: ‹Бу ким?› — дедим. Жаброил: ‹Бу — Мусо›, — деди. Сўнг мен Исо ёнидан ўтдим, у: ‹Марҳабо, эй солиҳ биродар ва солиҳ Пайғамбар!› — деди. Мен: ‹Бу ким?› — дедим. Жаброил: ‹Бу — Исо›, — деди. Сўнг мен Иброҳим ёнидан ўтдим, у: ‹Марҳабо, эй солиҳ Пайғамбар ва солиҳ фарзанд!› — деди. Мен Жаброилдан: ‹Бу ким?› — дедим. Жаброил: ‹Бу — Иброҳим›, — деди». Пайғамбар ﷺ қўшимча қилдилар: «Сўнг Жаброил мени қаламларнинг шитирлашини эшитадиган жойга кўтарди». Ибн Ҳазм ва Анас ибн Молик дедиларки, Пайғамбар ﷺ: «Сўнг Аллоҳ умматимга эллик (вақт) намозни фарз қилди. Мен шу амр билан қайтаётганимда, Мусо ёнидан ўтдим. У: ‹Аллоҳ умматингга нима фарз қилди?› — деди. Мен: ‹Эллик намоз фарз қилди›, — дедим. Мусо: ‹Роббингга қайт (ва камайтиришни сўра); чунки умрнинг буни кўтара олмайди›, — деди. (Мен Аллоҳга қайтиб, камайтиришни сўрадим,) У уни ярмига туширди. Мен яна Мусо ёнидан ўтиб, буни айтганимда, у: ‹Роббингга қайт; умрнинг буни кўтара олмайди›, — деди. Мен Аллоҳга қайтиб, яна камайтиришни сўрадим, унинг ярми туширилди. Мен яна Мусо ёнидан ўтдим, у: ‹Роббингга қайт; умрнинг буни кўтара олмайди›, — деди. Мен Аллоҳга қайтдим, У: ‹Булар беш (вақт) намоз, (лекин савобда) улар элликка тенг; Менинг сўзим ўзгармайди›, — деди. Мен Мусога қайтдим, у яна қайтишни айтди. Мен: ‹Энди Роббимдан (яна) сўрашга уяламан›, — дедим. Сўнг Жаброил мени Сидратул-Мунтаҳога олиб борди — у тасвирлаб бўлмайдиган ранглар билан ўралган эди. Сўнг мен жаннатга киритилдим; у ерда марвариддан (чодир ёки) деворлар, тупроғи эса мискдан эди», — дедилар.
وَعَن ابْنِ شِهَابٍ أَنَّ عُمَرَ بْنَ عَبْدِ الْعَزِيزِ أَخَّرَ الْعَصْرَ شَيْئًا فَقَالَ لَهُ عُرْوَةُ: أَمَا إِنَّ جِبْرِيلَ قَدْ نَزَلَ فَصَلَّى أَمَامَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ لَهُ عُمَرُ: اعْلَمْ مَا تَقُولُ يَا عُرْوَةُ فَقَالَ: سَمِعْتُ بَشِيرَ بْنَ أَبِي مَسْعُودٍ يَقُولُ سَمِعْتُ أَبَا مَسْعُودٍ يَقُولُ: سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ: «نَزَلَ جِبْرِيلُ فَأَمَّنِي فَصَلَّيْتُ مَعَهُ ثُمَّ صَلَّيْتُ مَعَهُ ثُمَّ صَلَّيْتُ مَعَهُ ثُمَّ صَلَّيْتُ مَعَهُ ثُمَّ صَلَّيْتُ مَعَهُ» يحْسب بأصابعه خمس صلوَات
Abu Masʼud al-Ansoriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Umar ibn Abdulaziz asr (namozini) bir oz kechiktirdi. Shunda Urva unga: «Albatta Jibril (osmondan) tushib, Rasululloh ﷺ ga imom boʻlib namoz oʻqigan-ku», dedi. Umar unga: «Ey Urva, nima deyotganingni bilib gapir», dedi. (Urva) dedi: «Men Bashir ibn Abu Masʼudni: ‹Men Abu Masʼudni: ‹Men Rasululloh ﷺ ni: ‹Jibril (osmondan) tushib, menga imom boʻldi, men u bilan birga (namoz) oʻqidim, soʻng u bilan birga oʻqidim, soʻng u bilan birga oʻqidim, soʻng u bilan birga oʻqidim, soʻng u bilan birga oʻqidim›, — deganlarini eshitdim› deganini eshitdim› deganini eshitdim», — dedi. (U) besh vaqt namozni barmoqlari bilan sanardi.Абу Масъуд ал-Ансорий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Умар ибн Абдулазиз аср (намозини) бир оз кечиктирди. Шунда Урва унга: «Албатта Жибрил (осмондан) тушиб, Расулуллоҳ ﷺ га имом бўлиб намоз ўқиган-ку», деди. Умар унга: «Эй Урва, нима деётганингни билиб гапир», деди. (Урва) деди: «Мен Башир ибн Абу Масъудни: ‹Мен Абу Масъудни: ‹Мен Расулуллоҳ ﷺ ни: ‹Жибрил (осмондан) тушиб, менга имом бўлди, мен у билан бирга (намоз) ўқидим, сўнг у билан бирга ўқидим, сўнг у билан бирга ўқидим, сўнг у билан бирга ўқидим, сўнг у билан бирга ўқидим›, — деганларини эшитдим› деганини эшитдим› деганини эшитдим», — деди. (У) беш вақт намозни бармоқлари билан санарди.
وَعَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ سَالِمٍ عَنْ أَبِيهِ قَالَ: رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَبَا بَكْرٍ وَعُمَرَ يَمْشُونَ أَمَامَ الْجَنَازَةِ. رَوَاهُ أَحْمَدُ وَأَبُو دَاوُدَ وَالتِّرْمِذِيُّ وَالنَّسَائِيُّ وَابْنُ مَاجَهْ وَقَالَ التِّرْمِذِيُّ وَأَهْلُ الْحَدِيثِ كَأَنَّهُمْ يَرَوْنَهُ مُرْسَلًا
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺ namozni boshlaganlarida ikki qoʻllarini yelkalari barobariga koʻtarganlarini koʻrdim — rukuʼga egilishdan oldin ham, rukuʼdan koʻtarilganlarida ham (shunday qilardilar) —, lekin ikki sajda orasida ularni koʻtarmas edilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺ намозни бошлаганларида икки қўлларини елкалари баробарига кўтарганларини кўрдим — рукуъга эгилишдан олдин ҳам, рукуъдан кўтарилганларида ҳам (шундай қилардилар) —, лекин икки сажда орасида уларни кўтармас эдилар.
وَعَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْ: كُنْتُ أَنَا وَحَفْصَةُ صَائِمَتَيْنِ فَعَرَضَ لَنَا طَعَامٌ اشْتَهَيْنَاهُ فَأَكَلَنَا مِنْهُ فَقَالَتْ حَفْصَةُ: يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّا كُنَّا صَائِمَتَيْنِ فَعُرِضَ لَنَا طَعَامٌ اشْتَهَيْنَاهُ فَأَكَلَنَا مِنْهُ. قَالَ: «اقْضِيَا يَوْمًا آخَرَ مَكَانَهُ» . رَوَاهُ التِّرْمِذِيُّ وَذَكَرَ جَمَاعَةً مِنَ الْحُفَّاظِ رَوَوْا عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ عَائِشَةَ مُرْسَلًا وَلَمْ يذكرُوا فِيهِ عَن عُرْوَة وَهَذَا أصح
وَرَوَاهُ أَبُو دَاوُدَ عَنْ زُمَيْلٍ مَوْلَى عُرْوَةَ عَن عُرْوَة عَن عَائِشَة
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Men va Hafsa (roziyallohu anho) roʻzador edik. Bizga koʻnglimiz tusagan bir taom taqdim etildi va biz undan yedik. Hafsa: «Ey Allohning Rasuli, biz roʻzador edik, bizga koʻnglimiz tusagan taom taqdim etilib, undan yeb qoʻydik», dedi. U zot: «Uning oʻrniga boshqa bir kunni qazo qilinglar», dedilar. Termiziy rivoyat qilgan.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Мен ва Ҳафса (розияллоҳу анҳо) рўзадор эдик. Бизга кўнглимиз тусаган бир таом тақдим этилди ва биз ундан едик. Ҳафса: «Эй Аллоҳнинг Расули, биз рўзадор эдик, бизга кўнглимиз тусаган таом тақдим этилиб, ундан еб қўйдик», деди. У зот: «Унинг ўрнига бошқа бир кунни қазо қилинглар», дедилар. Термизий ривоят қилган.
حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ مُحَمَّدٍ، قَالَ: أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللهِ، قَالَ: أَخْبَرَنَا سَعْدُ بْنُ سَعِيدٍ الأَنْصَارِيُّ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ رَجُلٍ مِنْ بَلِيٍّ قَالَ: أَتَيْتُ رَسُولَ اللهِ صلى الله عليه وسلم مَعَ أَبِي، فَنَاجَى أَبِي دُونِي، قَالَ: فَقُلْتُ لأَبِي: مَا قَالَ لَكَ؟ قَالَ: إِذَا أَرَدْتَ أَمْرًا فَعَلَيْكَ بِالتُّؤَدَةِ حَتَّى يُرِيَكَ اللَّهُ مِنْهُ الْمَخْرَجَ، أَوْ حَتَّى يَجْعَلَ اللَّهُ لَكَ مَخْرَجًا.
Baliy qabilasidan bir kishi (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U shunday dedi: «Otam bilan Rasululloh ﷺ huzuriga keldim. U zot mensiz otam bilan yashirin suhbatlashdilar. Otamga: ‹U sizga nima dedi?› dedim. Otam: ‹Bir ishni qilmoqchi boʻlsang, Alloh senga undan chiqish yoʻlini koʻrsatguncha yoki Alloh senga bir chiqish yoʻli yaratib berguncha, shoshilmay, ogʻir-vazminlik bilan ish tut, dedilar›, dedi».Балий қабиласидан бир киши (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У шундай деди: «Отам билан Расулуллоҳ ﷺ ҳузурига келдим. У зот менсиз отам билан яширин суҳбатлашдилар. Отамга: ‹У сизга нима деди?› дедим. Отам: ‹Бир ишни қилмоқчи бўлсанг, Аллоҳ сенга ундан чиқиш йўлини кўрсатгунча ёки Аллоҳ сенга бир чиқиш йўли яратиб бергунча, шошилмай, оғир-вазминлик билан иш тут, дедилар›, деди».