أَخْبَرَنَا سُوَيْدُ بْنُ نَصْرٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُبَارَكِ، عَنْ يُونُسَ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، قَالَ سَمِعْتُ أَبَا الأَحْوَصِ، يُحَدِّثُنَا فِي مَجْلِسِ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ وَابْنُ الْمُسَيَّبِ جَالِسٌ أَنَّهُ سَمِعَ أَبَا ذَرٍّ، يَقُولُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " لاَ يَزَالُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ مُقْبِلاً عَلَى الْعَبْدِ فِي صَلاَتِهِ مَا لَمْ يَلْتَفِتْ فَإِذَا صَرَفَ وَجْهَهُ انْصَرَفَ عَنْهُ " .
Abu Zarr (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Alloh azza va jalla banda namozida boʻlsa, u oʻgirilmagunicha unga yuzlanib turaveradi. Qachonki u yuzini bursa, Alloh ham undan yuz oʻgiradi», dedilar.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Аллоҳ азза ва жалла банда намозида бўлса, у ўгирилмагунича унга юзланиб тураверади. Қачонки у юзини бурса, Аллоҳ ҳам ундан юз ўгиради», дедилар.
أَخْبَرَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ بْنُ مُسْلِمٍ، عَنِ الأَوْزَاعِيِّ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ عُرْوَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ خَسَفَتِ الشَّمْسُ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَنُودِيَ الصَّلاَةُ جَامِعَةٌ فَاجْتَمَعَ النَّاسُ فَصَلَّى بِهِمْ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَرْبَعَ رَكَعَاتٍ فِي رَكْعَتَيْنِ وَأَرْبَعَ سَجَدَاتٍ .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ zamonlarida quyosh tutildi va: «Namozga toʻplaning!» deb nido qilindi. Odamlar toʻplandilar. Rasululloh ﷺ ularga ikki rakaatda toʻrt marta rukuʼ va toʻrt marta sajda qilib namoz oʻqidilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ замонларида қуёш тутилди ва: «Намозга тўпланинг!» деб нидо қилинди. Одамлар тўпландилар. Расулуллоҳ ﷺ уларга икки ракаатда тўрт марта рукуъ ва тўрт марта сажда қилиб намоз ўқидилар.
قَالَ الْحَارِثُ بْنُ مِسْكِينٍ قِرَاءَةً عَلَيْهِ وَأَنَا أَسْمَعُ، عَنِ ابْنِ وَهْبٍ، عَنِ ابْنِ أَبِي ذِئْبٍ، وَيُونُسَ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي عَبَّادُ بْنُ تَمِيمٍ، أَنَّهُ سَمِعَ عَمَّهُ، وَكَانَ، مِنْ أَصْحَابِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ خَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَوْمًا يَسْتَسْقِي فَحَوَّلَ إِلَى النَّاسِ ظَهْرَهُ يَدْعُو اللَّهَ وَيَسْتَقْبِلُ الْقِبْلَةَ وَحَوَّلَ رِدَاءَهُ ثُمَّ صَلَّى رَكْعَتَيْنِ . قَالَ ابْنُ أَبِي ذِئْبٍ فِي الْحَدِيثِ وَقَرَأَ فِيهِمَا .
Abdulloh ibn Zayd (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ bir kuni yomgʻir soʻrab (istisqoga) chiqdilar. Odamlarga orqalarini oʻgirdilar, Allohga duo qildilar, qiblaga yuzlandilar va ridolarini agʻdardilar, soʻng ikki rakat namoz oʻqidilar. Roviy hadisda: «Ularning ikkovida ham (Qurʼon) oʻqidilar», dedi.Абдуллоҳ ибн Зайд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ бир куни ёмғир сўраб (истисқога) чиқдилар. Одамларга орқаларини ўгирдилар, Аллоҳга дуо қилдилар, қиблага юзландилар ва ридоларини ағдардилар, сўнг икки ракат намоз ўқидилар. Ровий ҳадисда: «Уларнинг икковида ҳам (Қуръон) ўқидилар», деди.
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ الرَّحِيمِ الْبَرْقِيُّ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ يُوسُفَ، قَالَ أَنْبَأَنَا سَعِيدُ بْنُ عَبْدِ الْعَزِيزِ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، قَالَ كَانَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ يُحَدِّثُ أَنَّهُ صَلَّى صَلاَةَ الْخَوْفِ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ كَبَّرَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم وَصَفَّ خَلْفَهُ طَائِفَةٌ مِنَّا وَأَقْبَلَتْ طَائِفَةٌ عَلَى الْعَدُوِّ فَرَكَعَ بِهِمُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم رَكْعَةً وَسَجْدَتَيْنِ ثُمَّ انْصَرَفُوا وَأَقْبَلُوا عَلَى الْعَدُوِّ وَجَاءَتِ الطَّائِفَةُ الأُخْرَى فَصَلُّوا مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَفَعَلَ مِثْلَ ذَلِكَ ثُمَّ سَلَّمَ ثُمَّ قَامَ كُلُّ رَجُلٍ مِنَ الطَّائِفَتَيْنِ فَصَلَّى لِنَفْسِهِ رَكْعَةً وَسَجْدَتَيْنِ .
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ bilan xavf namozini oʻqidim. Nabiy ﷺ takbir aytdilar, bizdan bir toifa orqalarida saf tortdi, bir toifa esa dushmanga qaradi. Nabiy ﷺ ularga bir rakat ruku va ikki sajda qildirdilar, soʻng ular ketib, dushmanga qaradilar. Boshqa toifa kelib, Nabiy ﷺ bilan namoz oʻqidi, u zot xuddi shunday qildilar. Soʻng salom berdilar. Soʻng ikki toifadan har bir kishi turib, oʻzi uchun bir rakat ruku va ikki sajda qildi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ билан хавф намозини ўқидим. Набий ﷺ такбир айтдилар, биздан бир тоифа орқаларида саф тортди, бир тоифа эса душманга қаради. Набий ﷺ уларга бир ракат руку ва икки сажда қилдирдилар, сўнг улар кетиб, душманга қарадилар. Бошқа тоифа келиб, Набий ﷺ билан намоз ўқиди, у зот худди шундай қилдилар. Сўнг салом бердилар. Сўнг икки тоифадан ҳар бир киши туриб, ўзи учун бир ракат руку ва икки сажда қилди.
أَخْبَرَنَا سُوَيْدُ بْنُ نَصْرٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ، قَالَ أَنْبَأَنَا يُونُسُ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، قَالَ أَخْبَرَنِي السَّائِبُ بْنُ يَزِيدَ، أَنَّ شُرَيْحًا الْحَضْرَمِيَّ، ذُكِرَ عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " ذَاكَ رَجُلٌ لاَ يَتَوَسَّدُ الْقُرْآنَ " .
Soib ibn Yazid (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ huzurlarida Shurayh al-Hazramiy eslatilganda, Rasululloh ﷺ: «U Qurʼonni yostiq qilib yotmaydigan (uni tark etmaydigan) kishidir», dedilar.Соиб ибн Язид (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ ҳузурларида Шурайҳ ал-Ҳазрамий эслатилганда, Расулуллоҳ ﷺ: «У Қуръонни ёстиқ қилиб ётмайдиган (уни тарк этмайдиган) кишидир», дедилар.
أَخْبَرَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ سَيْفٍ، قَالَ حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبِي، عَنْ صَالِحٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، قَالَ قَالَ سَالِمٌ سَمِعْتُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ، يَقُولُ قَالَ عُمَرُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " يُعَذَّبُ الْمَيِّتُ بِبُكَاءِ أَهْلِهِ عَلَيْهِ " .
Umar ibn al-Xattob (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Marhum, ahli uning uchun yigʻlagani sababli azoblanadi», dedilar.Умар ибн ал-Хаттоб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Марҳум, аҳли унинг учун йиғлагани сабабли азобланади», дедилар.
أَخْبَرَنَا عِيسَى بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي يُونُسُ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، قَالَ إِنَّ سَالِمًا أَخْبَرَنِي أَنَّ أَبَاهُ قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُهِلُّ يَقُولُ " لَبَّيْكَ اللَّهُمَّ لَبَّيْكَ لَبَّيْكَ لاَ شَرِيكَ لَكَ لَبَّيْكَ إِنَّ الْحَمْدَ وَالنِّعْمَةَ لَكَ وَالْمُلْكَ لاَ شَرِيكَ لَكَ " . وَإِنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ كَانَ يَقُولُ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَرْكَعُ بِذِي الْحُلَيْفَةِ رَكْعَتَيْنِ ثُمَّ إِذَا اسْتَوَتْ بِهِ النَّاقَةُ قَائِمَةً عِنْدَ مَسْجِدِ ذِي الْحُلَيْفَةِ أَهَلَّ بِهَؤُلاَءِ الْكَلِمَاتِ .
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ talbiya aytib: «Labbayka Allohumma labbayk, labbayka lo shariyka laka labbayk, innal-hamda van-niʼmata laka val-mulk, lo shariyka lak (Mana men huzuringdaman, ey Allohim, mana men huzuringdaman. Mana men huzuringdaman, Sening sheriging yoʻq, mana men huzuringdaman. Albatta hamd va neʼmat Senikidir, mulk ham Senikidir, Sening sheriging yoʻq)», deganlarini eshitdim. Abdulloh ibn Umar shunday der edi: «Rasululloh ﷺ Zul-Hulayfada ikki rakʼat namoz oʻqirdilar, soʻng tuya u zotni koʻtarib Zul-Hulayfa masjidi yonida tik turganida ushbu kalimalar bilan talbiya aytardilar».Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ талбия айтиб: «Лаббайка Аллоҳумма лаббайк, лаббайка ло шарийка лака лаббайк, иннал-ҳамда ван-ниъмата лака вал-мулк, ло шарийка лак (Мана мен ҳузурингдаман, эй Аллоҳим, мана мен ҳузурингдаман. Мана мен ҳузурингдаман, Сенинг шеригинг йўқ, мана мен ҳузурингдаман. Албатта ҳамд ва неъмат Сеникидир, мулк ҳам Сеникидир, Сенинг шеригинг йўқ)», деганларини эшитдим. Абдуллоҳ ибн Умар шундай дер эди: «Расулуллоҳ ﷺ Зул-Ҳулайфада икки ракъат намоз ўқирдилар, сўнг туя у зотни кўтариб Зул-Ҳулайфа масжиди ёнида тик турганида ушбу калималар билан талбия айтардилар».
أَخْبَرَنَا عِيسَى بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ، عَنْ يُونُسَ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، أَنَّ عُبَيْدَ اللَّهِ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ، أَخْبَرَهُ أَنَّ أَبَاهُ قَالَ جَمَعَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بَيْنَ الْمَغْرِبِ وَالْعِشَاءِ لَيْسَ بَيْنَهُمَا سَجْدَةٌ صَلَّى الْمَغْرِبَ ثَلاَثَ رَكَعَاتٍ وَالْعِشَاءَ رَكْعَتَيْنِ . وَكَانَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ يَجْمَعُ كَذَلِكَ حَتَّى لَحِقَ بِاللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ .
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ shom va xufton namozlarini orasida hech qanday nafl oʻqimay birga oʻqidilar; shomni uch rakaat, xuftonni ikki rakaat qildilar. Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo) Alloh azza va jallaga qovushgunlaricha shu tarzda birga oʻqir edi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ шом ва хуфтон намозларини орасида ҳеч қандай нафл ўқимай бирга ўқидилар; шомни уч ракаат, хуфтонни икки ракаат қилдилар. Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) Аллоҳ азза ва жаллага қовушгунларича шу тарзда бирга ўқир эди.
أَخْبَرَنَا الْعَبَّاسُ بْنُ عَبْدِ الْعَظِيمِ الْعَنْبَرِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ عُمَرَ، قَالَ أَنْبَأَنَا يُونُسُ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، قَالَ بَلَغَنَا أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ إِذَا رَمَى الْجَمْرَةَ الَّتِي تَلِي الْمَنْحَرَ مَنْحَرَ مِنًى رَمَاهَا بِسَبْعِ حَصَيَاتٍ يُكَبِّرُ كُلَّمَا رَمَى بِحَصَاةٍ ثُمَّ تَقَدَّمَ أَمَامَهَا فَوَقَفَ مُسْتَقْبِلَ الْقِبْلَةِ رَافِعًا يَدَيْهِ يَدْعُو يُطِيلُ الْوُقُوفَ ثُمَّ يَأْتِي الْجَمْرَةَ الثَّانِيَةَ فَيَرْمِيهَا بِسَبْعِ حَصَيَاتٍ يُكَبِّرُ كُلَّمَا رَمَى بِحَصَاةٍ ثُمَّ يَنْحَدِرُ ذَاتَ الشِّمَالِ فَيَقِفُ مُسْتَقْبِلَ الْبَيْتِ رَافِعًا يَدَيْهِ يَدْعُو ثُمَّ يَأْتِي الْجَمْرَةَ الَّتِي عِنْدَ الْعَقَبَةِ فَيَرْمِيهَا بِسَبْعِ حَصَيَاتٍ وَلاَ يَقِفُ عِنْدَهَا . قَالَ الزُّهْرِيُّ سَمِعْتُ سَالِمًا يُحَدِّثُ بِهَذَا عَنْ أَبِيهِ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَكَانَ ابْنُ عُمَرَ يَفْعَلُهُ .
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Minodagi qurbonlik joyiga yaqin boʻlgan jamrani otganda uni yetti tosh bilan otar, har bir toshni otganda takbir aytar edilar. Soʻng uning oldiga oʻtib, qiblaga yuzlangan holda toʻxtab, ikki qoʻllarini koʻtarib, uzoq turgancha duo qilardilar. Soʻng ikkinchi jamraga kelib, uni yetti tosh bilan otar, har bir toshni otganda takbir aytar edilar. Soʻng chap tomonga tushib, Baytga yuzlangan holda toʻxtab, ikki qoʻllarini koʻtarib duo qilardilar. Soʻng Aqaba yonidagi jamraga kelib, uni yetti tosh bilan otar, uning yonida toʻxtamas edilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Минодаги қурбонлик жойига яқин бўлган жамрани отганда уни етти тош билан отар, ҳар бир тошни отганда такбир айтар эдилар. Сўнг унинг олдига ўтиб, қиблага юзланган ҳолда тўхтаб, икки қўлларини кўтариб, узоқ турганча дуо қилардилар. Сўнг иккинчи жамрага келиб, уни етти тош билан отар, ҳар бир тошни отганда такбир айтар эдилар. Сўнг чап томонга тушиб, Байтга юзланган ҳолда тўхтаб, икки қўлларини кўтариб дуо қилардилар. Сўнг Ақаба ёнидаги жамрага келиб, уни етти тош билан отар, унинг ёнида тўхтамас эдилар.
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ بْنِ سَعْدٍ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي، عَنْ صَالِحٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، قَالَ حَدَّثَنِي سَهْلُ بْنُ سَعْدٍ، قَالَ رَأَيْتُ مَرْوَانَ جَالِسًا فِي الْمَسْجِدِ فَأَقْبَلْتُ حَتَّى جَلَسْتُ إِلَى جَنْبِهِ فَأَخْبَرَنَا أَنَّ زَيْدَ بْنَ ثَابِتٍ أَخْبَرَهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَمْلَى عَلَيْهِ لاَ يَسْتَوِي الْقَاعِدُونَ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ وَالْمُجَاهِدُونَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ . قَالَ فَجَاءَهُ ابْنُ أُمِّ مَكْتُومٍ وَهُوَ يُمِلُّهَا عَلَىَّ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ لَوْ أَسْتَطِيعُ الْجِهَادَ لَجَاهَدْتُ . وَكَانَ رَجُلاً أَعْمَى فَأَنْزَلَ اللَّهُ عَلَى رَسُولِهِ صلى الله عليه وسلم وَفَخِذُهُ عَلَى فَخِذِي حَتَّى هَمَّتْ تَرُضُّ فَخِذِي ثُمَّ سُرِّيَ عَنْهُ فَأَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ { غَيْرُ أُولِي الضَّرَرِ } .
Zayd ibn Sobit (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ menga: {Moʻminlardan uzrsiz uyda oʻtirib qoluvchilar bilan Alloh yoʻlida jihod qiluvchilar teng emaslar} degan soʻzlarni yozdirib turgan edilar. Shu payt Ibn Ummu Maktum keldi — u koʻzi ojiz kishi edi — va: «Ey Rasululloh, agar jihodga qodir boʻlganimda, albatta jihod qilardim», dedi. Shunda Alloh oʻz Rasuli ﷺga — u zotning soni mening sonim ustida edi, hatto sonimni ezib yuborishiga oz qoldi, soʻng u zotdan bu holat koʻtarildi — Alloh azza va jalla {uzrli boʻlganlaridan boshqa} degan oyatni nozil qildi.Зайд ибн Собит (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ менга: {Мўминлардан узрсиз уйда ўтириб қолувчилар билан Аллоҳ йўлида жиҳод қилувчилар тенг эмаслар} деган сўзларни ёздириб турган эдилар. Шу пайт Ибн Умму Мактум келди — у кўзи ожиз киши эди — ва: «Эй Расулуллоҳ, агар жиҳодга қодир бўлганимда, албатта жиҳод қилардим», деди. Шунда Аллоҳ ўз Расули ﷺга — у зотнинг сони менинг соним устида эди, ҳатто сонимни эзиб юборишига оз қолди, сўнг у зотдан бу ҳолат кўтарилди — Аллоҳ азза ва жалла {узрли бўлганларидан бошқа} деган оятни нозил қилди.
أَخْبَرَنِي مُحَمَّدُ بْنُ خَالِدِ بْنِ خَلِيٍّ، قَالَ حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ شُعَيْبٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، قَالَ بَلَغَنَا أَنَّ رَافِعَ بْنَ خَدِيجٍ، كَانَ يُحَدِّثُ أَنَّ عَمَّيْهِ، وَكَانَا، - يَزْعُمُ - شَهِدَا بَدْرًا أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم نَهَى عَنْ كِرَاءِ الأَرْضِ. رَوَاهُ عُثْمَانُ بْنُ سَعِيدٍ عَنْ شُعَيْبٍ وَلَمْ يَذْكُرْ عَمَّيْهِ.
Rofiʼ ibn Xadij (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U ikki amakisi — ular Badrda qatnashgan edilar — Rasululloh ﷺ yerni ijaraga berishdan qaytarganlarini soʻzlab berardi.Рофиъ ибн Хадиж (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У икки амакиси — улар Бадрда қатнашган эдилар — Расулуллоҳ ﷺ ерни ижарага беришдан қайтарганларини сўзлаб берарди.
أَخْبَرَنَا كَثِيرُ بْنُ عُبَيْدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ حَرْبٍ، عَنِ الزُّبَيْدِيِّ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، قَالَ أَخْبَرَنِي ابْنُ السَّبَّاقِ، قَالَ أَخْبَرَتْنِي مَيْمُونَةُ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ لَهُ جِبْرِيلُ عَلَيْهِ السَّلاَمُ لَكِنَّا لاَ نَدْخُلُ بَيْتًا فِيهِ كَلْبٌ وَلاَ صُورَةٌ . فَأَصْبَحَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَوْمَئِذٍ فَأَمَرَ بِقَتْلِ الْكِلاَبِ حَتَّى إِنَّهُ لَيَأْمُرُ بِقَتْلِ الْكَلْبِ الصَّغِيرِ .
Maymuna (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺga Jibril alayhissalom: «Biz (farishtalar) ichida it yoki surat boʻlgan uyga kirmaymiz», dedi. Oʻsha kuni Rasululloh ﷺ tongni qarshi olib, itlarni oʻldirishga buyurdilar. Hatto u zot kichkina itni ham oʻldirishga buyurar edilar.Маймуна (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺга Жибрил алайҳиссалом: «Биз (фаришталар) ичида ит ёки сурат бўлган уйга кирмаймиз», деди. Ўша куни Расулуллоҳ ﷺ тонгни қарши олиб, итларни ўлдиришга буюрдилар. Ҳатто у зот кичкина итни ҳам ўлдиришга буюрар эдилар.
أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَمْرِو بْنِ السَّرْحِ، قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي يُونُسُ بْنُ يَزِيدَ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، قَالَ قَرَأْتُ كِتَابَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم الَّذِي كَتَبَ لِعَمْرِو بْنِ حَزْمٍ حِينَ بَعَثَهُ عَلَى نَجْرَانَ - وَكَانَ الْكِتَابُ عِنْدَ أَبِي بَكْرِ بْنِ حَزْمٍ - فَكَتَبَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " هَذَا بَيَانٌ مِنَ اللَّهِ وَرَسُولِهِ { يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا أَوْفُوا بِالْعُقُودِ } " . وَكَتَبَ الآيَاتِ مِنْهَا حَتَّى بَلَغَ { إِنَّ اللَّهَ سَرِيعُ الْحِسَابِ } ثُمَّ كَتَبَ " هَذَا كِتَابُ الْجِرَاحِ فِي النَّفْسِ مِائَةٌ مِنَ الإِبِلِ " . نَحْوَهُ .
Ibn Shihob az-Zuhriy (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: «Men Rasululloh ﷺ Amr ibn Hazmni Najronga yuborganlarida unga yozib bergan maktublarini oʻqidim — maktub Abu Bakr ibn Hazm qoʻlida edi. Rasululloh ﷺ shunday yozgan edilar: ‹Bu Alloh va Uning Rasulidan bayondir. {Ey iymon keltirganlar! Ahdlarga vafo qilinglar}›». Roviy oyatlardan {Albatta, Alloh hisob-kitobda tezdir} degan joyga yetguncha yozib berdi. Soʻng: «‹Bu yaralar hujjatidir: jonda yuzta tuya bor›», deb va shunga oʻxshash zikr qildi.Ибн Шиҳоб аз-Зуҳрий (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: «Мен Расулуллоҳ ﷺ Амр ибн Ҳазмни Нажронга юборганларида унга ёзиб берган мактубларини ўқидим — мактуб Абу Бакр ибн Ҳазм қўлида эди. Расулуллоҳ ﷺ шундай ёзган эдилар: ‹Бу Аллоҳ ва Унинг Расулидан баёндир. {Эй иймон келтирганлар! Аҳдларга вафо қилинглар}›». Ровий оятлардан {Албатта, Аллоҳ ҳисоб-китобда тездир} деган жойга етгунча ёзиб берди. Сўнг: «‹Бу яралар ҳужжатидир: жонда юзта туя бор›», деб ва шунга ўхшаш зикр қилди.
أَخْبَرَنَا سُوَيْدٌ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنْ يُونُسَ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، قَالَ أَخْبَرَنِي عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ، أَنَّ امْرَأَةً، سَرَقَتْ فِي عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي غَزْوَةِ الْفَتْحِ - مُرْسَلٌ - فَفَزِعَ قَوْمُهَا إِلَى أُسَامَةَ بْنِ زَيْدٍ يَسْتَشْفِعُونَهُ - قَالَ عُرْوَةُ - فَلَمَّا كَلَّمَهُ أُسَامَةُ فِيهَا تَلَوَّنَ وَجْهُ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ " أَتُكَلِّمُنِي فِي حَدٍّ مِنْ حُدُودِ اللَّهِ " . قَالَ أُسَامَةُ اسْتَغْفِرْ لِي يَا رَسُولَ اللَّهِ . فَلَمَّا كَانَ الْعَشِيُّ قَامَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم خَطِيبًا فَأَثْنَى عَلَى اللَّهِ بِمَا هُوَ أَهْلُهُ ثُمَّ قَالَ " أَمَّا بَعْدُ فَإِنَّمَا هَلَكَ النَّاسُ قَبْلَكُمْ أَنَّهُمْ كَانُوا إِذَا سَرَقَ فِيهِمُ الشَّرِيفُ تَرَكُوهُ وَإِذَا سَرَقَ فِيهِمُ الضَّعِيفُ أَقَامُوا عَلَيْهِ الْحَدَّ وَالَّذِي نَفْسُ مُحَمَّدٍ بِيَدِهِ لَوْ أَنَّ فَاطِمَةَ بِنْتَ مُحَمَّدٍ سَرَقَتْ لَقَطَعْتُ يَدَهَا " . ثُمَّ أَمَرَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِيَدِ تِلْكَ الْمَرْأَةِ فَقُطِعَتْ فَحَسُنَتْ تَوْبَتُهَا بَعْدَ ذَلِكَ . قَالَتْ عَائِشَةُ رضى الله عنها وَكَانَتْ تَأْتِينِي بَعْدَ ذَلِكَ فَأَرْفَعُ حَاجَتَهَا إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ zamonlarida, Fath gʻazoti paytida bir ayol oʻgʻrilik qildi. Uning qavmi shafoat soʻrash uchun Usoma ibn Zaydning oldiga qoʻrqib borishdi. Usoma uning haqida u zot bilan gaplashganda Rasululloh ﷺ ning yuzlarining rangi oʻzgardi va: «Allohning hadlaridan bir had haqida menga gapiryapsanmi?», dedilar. Usoma: «Ey Rasululloh, men uchun magʻfirat soʻrang», dedi. Kechqurun boʻlganda Rasululloh ﷺ xutba qilish uchun oʻrinlaridan turdilar va Allohga munosib hamd aytib, keyin: «Ammo baʼd, sizdan oldingi odamlar shu sababdan halok boʻlishgan: ular orasida sharafli kishi oʻgʻirlik qilsa, uni qoʻyib yuborishar, kuchsizi oʻgʻirlik qilsa, unga had joriy qilishardi. Muhammadning joni qoʻlida boʻlgan Zotga qasamki, agar Muhammadning qizi Fotima oʻgʻirlik qilsa ham, uning qoʻlini kesardim», dedilar. Soʻng Rasululloh ﷺ oʻsha ayolning qoʻlini buyurdilar va u kesildi. Shundan keyin uning tavbasi chiroyli boʻldi. Oisha (roziyallohu anho): «U shundan keyin oldimga kelib turardi, men uning hojatini Rasululloh ﷺ ga yetkazardim», dedi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ замонларида, Фатҳ ғазоти пайтида бир аёл ўғрилик қилди. Унинг қавми шафоат сўраш учун Усома ибн Зайднинг олдига қўрқиб боришди. Усома унинг ҳақида у зот билан гаплашганда Расулуллоҳ ﷺ нинг юзларининг ранги ўзгарди ва: «Аллоҳнинг ҳадларидан бир ҳад ҳақида менга гапиряпсанми?», дедилар. Усома: «Эй Расулуллоҳ, мен учун мағфират сўранг», деди. Кечқурун бўлганда Расулуллоҳ ﷺ хутба қилиш учун ўринларидан турдилар ва Аллоҳга муносиб ҳамд айтиб, кейин: «Аммо баъд, сиздан олдинги одамлар шу сабабдан ҳалок бўлишган: улар орасида шарафли киши ўғирлик қилса, уни қўйиб юборишар, кучсизи ўғирлик қилса, унга ҳад жорий қилишарди. Муҳаммаднинг жони қўлида бўлган Зотга қасамки, агар Муҳаммаднинг қизи Фотима ўғирлик қилса ҳам, унинг қўлини кесардим», дедилар. Сўнг Расулуллоҳ ﷺ ўша аёлнинг қўлини буюрдилар ва у кесилди. Шундан кейин унинг тавбаси чиройли бўлди. Оиша (розияллоҳу анҳо): «У шундан кейин олдимга келиб турарди, мен унинг ҳожатини Расулуллоҳ ﷺ га етказардим», деди.
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ حَاتِمٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا حِبَّانُ بْنُ مُوسَى، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنْ يُونُسَ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، قَالَ قَالَتْ عَمْرَةُ عَنْ عَائِشَةَ، رضى الله عنها عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " تُقْطَعُ يَدُ السَّارِقِ فِي رُبُعِ دِينَارٍ " .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ chorak dinor (qiymatidagi narsa) uchun oʻgʻrining qoʻlini kesadilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ чорак динор (қийматидаги нарса) учун ўғрининг қўлини кесадилар.
أَخْبَرَنَا أَبُو دَاوُدَ، قَالَ حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي، عَنْ صَالِحِ بْنِ كَيْسَانَ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، أَنَّ سُلَيْمَانَ بْنَ يَسَارٍ، أَخْبَرَهُ أَنَّ ابْنَ عَبَّاسٍ أَخْبَرَهُ أَنَّ امْرَأَةً مِنْ خَثْعَمٍ قَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ فَرِيضَةَ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ فِي الْحَجِّ عَلَى عِبَادِهِ أَدْرَكَتْ أَبِي شَيْخًا كَبِيرًا لاَ يَسْتَوِي عَلَى الرَّاحِلَةِ فَهَلْ يَقْضِي عَنْهُ أَنْ أَحُجَّ عَنْهُ قَالَ لَهَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " نَعَمْ ". فَأَخَذَ الْفَضْلُ يَلْتَفِتُ إِلَيْهَا - وَكَانَتِ امْرَأَةً حَسْنَاءَ - وَأَخَذَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم الْفَضْلَ فَحَوَّلَ وَجْهَهُ مِنَ الشِّقِّ الآخَرِ.
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Xasʼamdan bir ayol: «Ey Allohning Rasuli, Alloh azza va jallaning bandalari zimmasidagi haj farizasi otamga u keksa chol boʻlgan, tuya ustida tik oʻtira olmaydigan holda yetdi. Uning nomidan haj qilsam, bu uning zimmasidagini ado qiladimi?» dedi. Rasululloh ﷺ unga: «Ha», dedilar. Shunda Fazl unga qarab qoʻya boshladi — u goʻzal ayol edi — Rasululloh ﷺ esa Fazlni ushlab, yuzini boshqa tomonga burdilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Хасъамдан бир аёл: «Эй Аллоҳнинг Расули, Аллоҳ азза ва жалланинг бандалари зиммасидаги ҳаж фаризаси отамга у кекса чол бўлган, туя устида тик ўтира олмайдиган ҳолда етди. Унинг номидан ҳаж қилсам, бу унинг зиммасидагини адо қиладими?» деди. Расулуллоҳ ﷺ унга: «Ҳа», дедилар. Шунда Фазл унга қараб қўя бошлади — у гўзал аёл эди — Расулуллоҳ ﷺ эса Фазлни ушлаб, юзини бошқа томонга бурдилар.
أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ بْنُ سَعْدٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، أَنَّ عُمَرَ بْنَ عَبْدِ الْعَزِيزِ، أَخَّرَ الْعَصْرَ شَيْئًا فَقَالَ لَهُ عُرْوَةُ أَمَا إِنَّ جِبْرِيلَ عَلَيْهِ السَّلاَمُ قَدْ نَزَلَ فَصَلَّى أَمَامَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم . فَقَالَ عُمَرُ اعْلَمْ مَا تَقُولُ يَا عُرْوَةُ . فَقَالَ سَمِعْتُ بَشِيرَ بْنَ أَبِي مَسْعُودٍ يَقُولُ سَمِعْتُ أَبَا مَسْعُودٍ يَقُولُ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " نَزَلَ جِبْرِيلُ فَأَمَّنِي فَصَلَّيْتُ مَعَهُ ثُمَّ صَلَّيْتُ مَعَهُ ثُمَّ صَلَّيْتُ مَعَهُ ثُمَّ صَلَّيْتُ مَعَهُ ثُمَّ صَلَّيْتُ مَعَهُ " . يَحْسُبُ بِأَصَابِعِهِ خَمْسَ صَلَوَاتٍ .
Abu Masʼud al-Ansoriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Jibril tushib menga imomlik qildi, men u bilan namoz oʻqidim, soʻng u bilan namoz oʻqidim, soʻng u bilan namoz oʻqidim, soʻng u bilan namoz oʻqidim, soʻng u bilan namoz oʻqidim», dedilar va barmoqlari bilan besh vaqt namozni sanab koʻrsatdilar.Абу Масъуд ал-Ансорий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Жибрил тушиб менга имомлик қилди, мен у билан намоз ўқидим, сўнг у билан намоз ўқидим, сўнг у билан намоз ўқидим, сўнг у билан намоз ўқидим, сўнг у билан намоз ўқидим», дедилар ва бармоқлари билан беш вақт намозни санаб кўрсатдилар.
أَخْبَرَنِي عَمْرُو بْنُ عُثْمَانَ، قَالَ حَدَّثَنَا بَقِيَّةُ، عَنِ ابْنِ أَبِي حَمْزَةَ، ح وَأَنْبَأَنَا أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ الْمُغِيرَةِ، قَالَ حَدَّثَنَا عُثْمَانُ، - وَاللَّفْظُ لَهُ - عَنْ شُعَيْبٍ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، قَالَ أَخْبَرَنِي سَالِمٌ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِذَا أَعْجَلَهُ السَّيْرُ فِي السَّفَرِ يُؤَخِّرُ صَلاَةَ الْمَغْرِبِ حَتَّى يَجْمَعَ بَيْنَهَا وَبَيْنَ الْعِشَاءِ .
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺni safarda yurish shoshiltirib qolganida, shom namozini kechiktirib, uni xufton bilan birga oʻqiganlarini koʻrdim».Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺни сафарда юриш шошилтириб қолганида, шом намозини кечиктириб, уни хуфтон билан бирга ўқиганларини кўрдим».