Mu'oz ibn Jabal al-Ansoriy

- وعن معاذ رضي الله عنه عن النبي صلى الله عليه وسلم قال‏:‏ ‏"‏من قاتل في سبييل الله من رجل مسلم فواق ناقة وجبت له الجنة، ومن جرح جرحًا في سبيل الله أو نكب نكبة فإنها تجيء يوم القيامة كأغزر ما كانت‏:‏ لونها الزعفران، وريحها كالمسك‏"‏ ‏(‏‏(‏رواه أبو داود والترمذي وقال‏:‏ حديث حسن‏)‏‏)‏‏.‏

Muoz ibn Jabal (roziyallohu anhu) Paygʻambar ﷺdan rivoyat qiladi: U zot: «Musulmon kishilardan kim Alloh yoʻlida tuya sogʻib boʻlguncha (qisqa fursat) jang qilsa, unga jannat vojib boʻladi. Kim Alloh yoʻlida bir jarohat olsa yoki biror zarba yesa, u (jarohat) qiyomat kuni eng koʻp oqqan holidagidek kelib, rangi zaʼfaron, hidi misk kabi boʻladi», dedilar. Bu hadis sahihdir.Муоз ибн Жабал (розияллоҳу анҳу) Пайғамбар ﷺдан ривоят қилади: У зот: «Мусулмон кишилардан ким Аллоҳ йўлида туя соғиб бўлгунча (қисқа фурсат) жанг қилса, унга жаннат вожиб бўлади. Ким Аллоҳ йўлида бир жароҳат олса ёки бирор зарба еса, у (жароҳат) қиёмат куни энг кўп оққан ҳолидагидек келиб, ранги заъфарон, ҳиди миск каби бўлади», дедилар. Бу ҳадис саҳиҳдир.

- وعن معاذ رضي الله عنه أن رسول الله صلى الله عليه وسلم أخذ بيده وقال‏:‏ ‏"‏يا معاذ والله إني لأحبك‏"‏ فقال‏:‏ ‏"‏أوصيك يا معاذ لا تدعن في دبر كل صلاة تقول‏:‏ اللهم أعني على ذكرك، وشكرك، وحسن عبادتك‏"‏‏.‏ رواه أبو داود بإسناد صحيح‏.‏

Muoz ibn Jabal (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ uning qoʻlidan ushlab: «Ey Muoz, Allohga qasamki, men seni yaxshi koʻraman; Allohga qasamki, men seni yaxshi koʻraman», dedilar. Soʻng: «Ey Muoz, senga vasiyat qilaman: har bir namoz oxirida ‹Allohumma aʼinniy alaa zikrika va shukrika va husni ibaadatik (Ey Allohim, Seni zikr etishda, Senga shukr qilishda va Senga chiroyli ibodat qilishda menga yordam ber)› deyishni hech tark etma», dedilar. Muoz buni Sunabihiyga vasiyat qildi, Sunabihiy esa buni Abu Abdurrahmonga vasiyat qildi.Муоз ибн Жабал (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ унинг қўлидан ушлаб: «Эй Муоз, Аллоҳга қасамки, мен сени яхши кўраман; Аллоҳга қасамки, мен сени яхши кўраман», дедилар. Сўнг: «Эй Муоз, сенга васият қиламан: ҳар бир намоз охирида ‹Аллоҳумма аъинний алаа зикрика ва шукрика ва ҳусни ибаадатик (Эй Аллоҳим, Сени зикр этишда, Сенга шукр қилишда ва Сенга чиройли ибодат қилишда менга ёрдам бер)› дейишни ҳеч тарк этма», дедилар. Муоз буни Сунабиҳийга васият қилди, Сунабиҳий эса буни Абу Абдурраҳмонга васият қилди.

- وعن معاذ رضي الله عنه قال‏:‏ قلت يا رسول الله‏:‏ أخبرني بعمل يدخلني الجنة، ويباعدني من النار‏؟‏ قال‏:‏ ‏"‏لقد سألت عن عظيم، وإنه ليسير على من يسره الله تعالى عليه‏:‏ تعبد الله لا تشرك به شيئًا، وتقيم الصلاة، وتؤتي الزكاة، وتصوم رمضان وتحج البيت إن استطعت إليه سبيلا ثم قال‏:‏ ألا أدلك على أبواب الخير‏؟‏ الصوم جُنة، والصدقة تطفئ الخطيئة كما يطفئ الماء النار، وصلاة الرجل من جوف الليل” ثم تلا‏:‏ ‏{‏تتجافى جنوبهم عن المضاجع‏}‏ حتى بلغ‏:‏ ‏{‏يعملون‏}‏ ‏(‏‏(‏السجدة‏:‏ 16-17‏)‏‏)‏‏.‏ ثم قال‏:‏ ‏"‏ألا أخبرك برأس الأمر وعموده وذِروة سنامه‏"‏ قلت‏"‏ بلى يا رسول الله، قال‏:‏ رأس الأمر الإسلام، وعموده الصلاة، وذِروة سنامه الجهاد” ثم قال‏:‏ “ألا أخبرك بملاك ذلك كله‏؟‏‏"‏ قلت‏:‏ بلى يا رسول الله، فأخذ بلسانه قال‏:‏ ‏"‏كف عليك هذا‏"‏ قلت‏:‏ يا رسول الله وإنا لمؤاخذون بما نتكلم به‏؟‏ فقال‏:‏ ثكلتك أمك‏!‏ وهل يُكب الناس في النار على وجوههم إلا حصائد ألسنتهم‏؟‏‏"‏ ‏(‏‏(‏رواه الترمذي وقال‏:‏ حديث حسن صحيح، وقد سبق شرحه في باب قبل هذا‏)‏‏)‏‏.‏

Muoz ibn Jabal (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U aytdi: Bir safarda Paygʻambar ﷺ bilan birga edim. Bir kuni biz yurib ketayotganimizda men u zotga yaqin keldim-da: «Ey Allohning Rasuli, meni jannatga kiritadigan va doʻzaxdan uzoqlashtiradigan bir amalni menga ayting», dedim. U zot: «Sen mendan buyuk narsani soʻrading; ammo u Alloh kimga oson qilsa, oʻshanga osondir: Allohga ibodat qilasan va Unga hech narsani sherik qilmaysan, namozni barpo qilasan, zakot berasan, Ramazon roʻzasini tutasan va Baytni haj qilasan», dedilar. Soʻng: «Senga ezgulik eshiklarini koʻrsataymi? Roʻza — qalqondir; sadaqa esa suv olovni oʻchirgani kabi xatoni oʻchiradi; va kishining tun yarmidagi namozi (ham)», dedilar-da, soʻng: {Yonbosh tomonlari yotoqlaridan yiroq boʻlur} (oyatini) {qilurlar} (gacha) tilovat qildilar. Soʻng: «Senga butun ishning boshini, ustunini va eng yuksak choʻqqisini xabar beraymi?» dedilar. Men: «Ha, ey Allohning Rasuli», dedim. U zot: «Ishning boshi — Islom, ustuni — namoz, eng yuksak choʻqqisi esa — jihoddir», dedilar. Soʻng: «Senga bularning barchasini ushlab turuvchi narsani xabar beraymi?» dedilar. Men: «Ha, ey Allohning Nabiyi», dedim. U zot tilini ushlab: «Mana shuni oʻzingga toʻxtatib tur (tiy)», dedilar. Men: «Ey Allohning Nabiyi, biz gapirgan narsamiz uchun ham javobgar boʻlamizmi?» dedim. U zot: «Onang seni yoʻqotgur, ey Muoz! Odamlarni yuzlari yoki burunlari bilan doʻzaxga qulatadigan narsa tillarining hosilidan (yomon soʻzlaridan) boshqa narsa boʻlarmidi?» dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir.Муоз ибн Жабал (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У айтди: Бир сафарда Пайғамбар ﷺ билан бирга эдим. Бир куни биз юриб кетаётганимизда мен у зотга яқин келдим-да: «Эй Аллоҳнинг Расули, мени жаннатга киритадиган ва дўзахдан узоқлаштирадиган бир амални менга айтинг», дедим. У зот: «Сен мендан буюк нарсани сўрадинг; аммо у Аллоҳ кимга осон қилса, ўшанга осондир: Аллоҳга ибодат қиласан ва Унга ҳеч нарсани шерик қилмайсан, намозни барпо қиласан, закот берасан, Рамазон рўзасини тутасан ва Байтни ҳаж қиласан», дедилар. Сўнг: «Сенга эзгулик эшикларини кўрсатайми? Рўза — қалқондир; садақа эса сув оловни ўчиргани каби хатони ўчиради; ва кишининг тун ярмидаги намози (ҳам)», дедилар-да, сўнг: {Ёнбош томонлари ётоқларидан йироқ бўлур} (оятини) {қилурлар} (гача) тиловат қилдилар. Сўнг: «Сенга бутун ишнинг бошини, устунини ва энг юксак чўққисини хабар берайми?» дедилар. Мен: «Ҳа, эй Аллоҳнинг Расули», дедим. У зот: «Ишнинг боши — Ислом, устуни — намоз, энг юксак чўққиси эса — жиҳоддир», дедилар. Сўнг: «Сенга буларнинг барчасини ушлаб турувчи нарсани хабар берайми?» дедилар. Мен: «Ҳа, эй Аллоҳнинг Набийи», дедим. У зот тилини ушлаб: «Мана шуни ўзингга тўхтатиб тур (тий)», дедилар. Мен: «Эй Аллоҳнинг Набийи, биз гапирган нарсамиз учун ҳам жавобгар бўламизми?» дедим. У зот: «Онанг сени йўқотгур, эй Муоз! Одамларни юзлари ёки бурунлари билан дўзахга қулатадиган нарса тилларининг ҳосилидан (ёмон сўзларидан) бошқа нарса бўлармиди?» дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир.

- عن معاذ رضي الله عنه قال‏:‏ قال رسول الله صلى الله عليه وسلم ‏:‏ ‏"‏من كان آخر كلامه لا إله إلا الله دخل الجنة‏"‏ ‏(‏‏(‏رواه أبو داود والحاكم وقال‏:‏ صحيح الإسناد‏)‏‏)‏‏.‏

Muoz ibn Jabal (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ shunday dedilar: «Kimning oxirgi soʻzi ‹Laa ilaaha illalloh — Allohdan oʻzga iloh yoʻq› boʻlsa, jannatga kiradi».Муоз ибн Жабал (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: «Кимнинг охирги сўзи ‹Лаа илааҳа иллаллоҳ — Аллоҳдан ўзга илоҳ йўқ› бўлса, жаннатга киради».

- وعن معاذ رضي الله عنه قال‏:‏ بعثني رسول الله صلى الله عليه وسلم إلى اليمن فقال‏:‏ ‏"‏إنك تأتي قومًا من أهل الكتاب، فادعهم إلى شهادة أن لا إله إلا الله وأني رسول الله، فإن هم أطاعوا لذلك، فأعلمهم أن الله تعالى افترض عليهم خمس صلوات في كل يوم وليلة، فإن هم أطاعوا لذلك، فأعلمهم أن الله تعالى افترض عليهم صدقة تؤخذ من أغنيائهم فترد على فقرائهم، فإن هم اطاعوا لذلك، فإياك وكرائم أموالهم واتقِ دعوة المظلوم فإنه ليس بينها وبين الله حجاب‏"‏ ‏(‏‏(‏متفق عليه‏)‏‏)‏‏.‏

Muoz ibn Jabal (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ meni Yamanga yubordilar va: «Sen ahli kitob qavmga borasan. Ularni Allohdan boshqa iloh yoʻqligiga va mening Allohning rasuli ekanligimga guvohlik berishga daʼvat qil. Agar ular bunga itoat qilsalar, ularga Alloh taolo har kunu tunda besh vaqt namozni farz qilganini bildir. Agar ular bunga itoat qilsalar, ularga Alloh taolo boylaridan olinib, kambagʻallariga qaytariladigan sadaqani farz qilganini bildir. Agar ular bunga itoat qilsalar, ularning mol-mulkining sarasidan ehtiyot boʻl va mazlumning duosidan qoʻrq, zero uning bilan Alloh oʻrtasida hech qanday toʻsiq yoʻq», dedilar.Муоз ибн Жабал (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ мени Яманга юбордилар ва: «Сен аҳли китоб қавмга борасан. Уларни Аллоҳдан бошқа илоҳ йўқлигига ва менинг Аллоҳнинг расули эканлигимга гувоҳлик беришга даъват қил. Агар улар бунга итоат қилсалар, уларга Аллоҳ таоло ҳар куну тунда беш вақт намозни фарз қилганини билдир. Агар улар бунга итоат қилсалар, уларга Аллоҳ таоло бойларидан олиниб, камбағалларига қайтариладиган садақани фарз қилганини билдир. Агар улар бунга итоат қилсалар, уларнинг мол-мулкининг сарасидан эҳтиёт бўл ва мазлумнинг дуосидан қўрқ, зеро унинг билан Аллоҳ ўртасида ҳеч қандай тўсиқ йўқ», дедилар.

- وعن معاذ رضي الله عنه قال ‏:‏ بعثني رسول الله صلى الله عليه وسلم فقال‏:‏ ‏"‏إنك تأتي قومًا من أهل الكتاب، فادعهم إلى شهادة أن لا إله إلا الله، وأني رسول الله ، فإن هم أطاعوا لذلك، فأعلمهم أن الله قد افترض عليهم خمس صلوات في كل يوم وليلة، فإن هم أطاعوا لذلك، فإياك وكرائم أموالهم‏.‏ واتق دعوة المظلوم فإنه ليس بينها وبين الله حجاب‏"‏ ‏(‏‏(‏متفق عليه‏)‏‏)‏ ‏.‏

Muoz ibn Jabal (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ meni (Yamanga) yubordilar va: «Sen ahli kitob boʻlgan bir qavm oldiga borasan. Ularni Allohdan boshqa iloh yoʻqligiga va men Allohning rasuli ekanligimga guvohlik berishga daʼvat qil. Agar bunga itoat qilsalar, ularga Alloh har kecha-kunduzda besh vaqt namozni farz qilganini bildir. Agar bunga ham itoat qilsalar, ularning eng qimmatli mollarini (olishdan) ehtiyot boʻl. Va mazlumning duosidan qoʻrq, chunki u bilan Alloh oʻrtasida hech qanday toʻsiq yoʻqdir», deb (tayinladilar).Муоз ибн Жабал (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ мени (Яманга) юбордилар ва: «Сен аҳли китоб бўлган бир қавм олдига борасан. Уларни Аллоҳдан бошқа илоҳ йўқлигига ва мен Аллоҳнинг расули эканлигимга гувоҳлик беришга даъват қил. Агар бунга итоат қилсалар, уларга Аллоҳ ҳар кеча-кундузда беш вақт намозни фарз қилганини билдир. Агар бунга ҳам итоат қилсалар, уларнинг энг қимматли молларини (олишдан) эҳтиёт бўл. Ва мазлумнинг дуосидан қўрқ, чунки у билан Аллоҳ ўртасида ҳеч қандай тўсиқ йўқдир», деб (тайинладилар).

- وعن معاذ بن جبل رضي الله عنه عن النبي صلى الله عليه وسلم قال‏:‏ ‏"‏ لا تؤذي امرأة زوجها في الدنيا إلا قالت زوجة من الحور العين لا تؤذيه قاتلك الله‏!‏ فإنما هو عندك دخيل يوشك أن يفارقك إلينا‏"‏ ‏(‏‏(‏رواه الترمذي وقال حديث حسن‏)‏‏)‏‏.‏

Muoz ibn Jabal (roziyallohu anhu) Paygʻambar ﷺdan rivoyat qiladi: U zot: «Bu dunyoda biror ayol erini ranjitsa, albatta uning hurul-iyndan boʻlgan (jannatdagi) xotini: ‹Uni ranjitma, Alloh seni halok qilsin! U sening yoningda faqat bir mehmondir, tez orada u sendan ajralib bizning oldimizga keladi›, deydi», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan gʻaribdir, biz uni faqat shu yoʻl orqaligina bilamiz. Ismoil ibn Ayyoshning shomliklardan qilgan rivoyati saqlanarliroqdir, hijozliklar va iroqliklardan qilgan rivoyatlarida esa munkar (rivoyatlar) bor.Муоз ибн Жабал (розияллоҳу анҳу) Пайғамбар ﷺдан ривоят қилади: У зот: «Бу дунёда бирор аёл эрини ранжитса, албатта унинг ҳурул-ийндан бўлган (жаннатдаги) хотини: ‹Уни ранжитма, Аллоҳ сени ҳалок қилсин! У сенинг ёнингда фақат бир меҳмондир, тез орада у сендан ажралиб бизнинг олдимизга келади›, дейди», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан ғарибдир, биз уни фақат шу йўл орқалигина биламиз. Исмоил ибн Айёшнинг шомликлардан қилган ривояти сақланарлироқдир, ҳижозликлар ва ироқликлардан қилган ривоятларида эса мункар (ривоятлар) бор.

- وعن معاذ بن جبل ، رضي الله عنه ، قال‏:‏ كنت ردف النبي صلى الله عليه وسلم، على حمار فقال‏:‏ ‏"‏ يا معاذ هل تدري ما حق الله على عباده، وما حق العباد على الله‏.‏ ‏؟‏ قلت‏:‏ الله ورسوله أعلم‏.‏ قال‏:‏‏"‏فإن حق الله على العباد أن يعبدوه، ولا يشركوا به شيئاً، وحق العباد على الله أن لا يعذب من لا يشرك به شيئاً، فقلت، يا رسول الله أفلا أبشر الناس‏؟‏ قال لا تبشرهم فيتكلوا‏"‏ ‏(‏‏(‏متفق عليه‏)‏‏)‏ ‏.‏

Muoz (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men — Ufayr degan bir eshakda — Paygʻambar ﷺ ning hamrohi (orqasida mingashgan) edim. Paygʻambar ﷺ: «Ey Muoz! Allohning oʻz bandalari ustidagi haqi nima ekanini va bandalarning Alloh ustidagi haqi nima ekanini bilasanmi?» — dedi. Men: «Alloh va Uning Rasuli yaxshiroq biladi», — dedim. U zot: «Allohning bandalari ustidagi haqi — ular Unga (yolgʻiz) ibodat qilishlari va Undan boshqa hech narsaga ibodat qilmasliklari(dir). Bandalarning Alloh ustidagi haqi — U — Undan boshqa hech narsaga ibodat qilmagan kishini — azoblamasligi(dir)», — dedi. Men: «Yo Rasululloh! Men odamlarga shu xushxabarni bermaymi?» — dedim. U zot: «Ularga buni aytma — toki ular bunga (butunlay) suyanib (tavakkul qilib) qolmasin», — dedi.Муоз (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен — Уфайр деган бир эшакда — Пайғамбар ﷺ нинг ҳамроҳи (орқасида мингашган) эдим. Пайғамбар ﷺ: «Эй Муоз! Аллоҳнинг ўз бандалари устидаги ҳақи нима эканини ва бандаларнинг Аллоҳ устидаги ҳақи нима эканини биласанми?» — деди. Мен: «Аллоҳ ва Унинг Расули яхшироқ билади», — дедим. У зот: «Аллоҳнинг бандалари устидаги ҳақи — улар Унга (ёлғиз) ибодат қилишлари ва Ундан бошқа ҳеч нарсага ибодат қилмасликлари(дир). Бандаларнинг Аллоҳ устидаги ҳақи — У — Ундан бошқа ҳеч нарсага ибодат қилмаган кишини — азобламаслиги(дир)», — деди. Мен: «Ё Расулуллоҳ! Мен одамларга шу хушхабарни бермайми?» — дедим. У зот: «Уларга буни айтма — токи улар бунга (бутунлай) суяниб (таваккул қилиб) қолмасин», — деди.