أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ الْحَكَمِ، عَنْ شُعَيْبٍ، عَنِ اللَّيْثِ، عَنْ كَثِيرِ بْنِ فَرْقَدٍ، عَنْ نَافِعٍ، أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ، أَخْبَرَهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ يَذْبَحُ أَوْ يَنْحَرُ بِالْمُصَلَّى .
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ namozgohda qurbonlik soʻyar yoki nahr qilar edilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ намозгоҳда қурбонлик сўяр ёки наҳр қилар эдилар.
أَخْبَرَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ يَعْقُوبَ، قَالَ أَخْبَرَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيٍّ، قَالَ حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ، عَنِ الْحَسَنِ بْنِ الْحُرِّ، عَنْ نَافِعٍ، أَنَّ ابْنَ عُمَرَ، كَانَ يُوتِرُ عَلَى بَعِيرِهِ وَيَذْكُرُ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم كَانَ يَفْعَلُ ذَلِكَ .
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: U zot tuyasi ustida vitr oʻqir va Nabiy ﷺ ham shunday qilganlarini zikr qilar edi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: У зот туяси устида витр ўқир ва Набий ﷺ ҳам шундай қилганларини зикр қилар эди.
أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ نَافِعٍ، أَنَّ ابْنَ عُمَرَ، أَرَادَ الْحَجَّ عَامَ نَزَلَ الْحَجَّاجُ بِابْنِ الزُّبَيْرِ فَقِيلَ لَهُ إِنَّهُ كَائِنٌ بَيْنَهُمْ قِتَالٌ وَأَنَا أَخَافُ أَنْ يَصُدُّوكَ . قَالَ لَقَدْ كَانَ لَكُمْ فِي رَسُولِ اللَّهِ أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ إِذًا أَصْنَعَ كَمَا صَنَعَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِنِّي أُشْهِدُكُمْ أَنِّي قَدْ أَوْجَبْتُ عُمْرَةً . ثُمَّ خَرَجَ حَتَّى إِذَا كَانَ بِظَاهِرِ الْبَيْدَاءِ قَالَ مَا شَأْنُ الْحَجِّ وَالْعُمْرَةِ إِلاَّ وَاحِدٌ أُشْهِدُكُمْ أَنِّي قَدْ أَوْجَبْتُ حَجًّا مَعَ عُمْرَتِي . وَأَهْدَى هَدْيًا اشْتَرَاهُ بِقُدَيْدٍ ثُمَّ انْطَلَقَ يُهِلُّ بِهِمَا جَمِيعًا حَتَّى قَدِمَ مَكَّةَ فَطَافَ بِالْبَيْتِ وَبِالصَّفَا وَالْمَرْوَةِ وَلَمْ يَزِدْ عَلَى ذَلِكَ وَلَمْ يَنْحَرْ وَلَمْ يَحْلِقْ وَلَمْ يُقَصِّرْ وَلَمْ يَحِلَّ مِنْ شَىْءٍ حَرُمَ مِنْهُ حَتَّى كَانَ يَوْمُ النَّحْرِ فَنَحَرَ وَحَلَقَ فَرَأَى أَنْ قَدْ قَضَى طَوَافَ الْحَجِّ وَالْعُمْرَةِ بِطَوَافِهِ الأَوَّلِ وَقَالَ ابْنُ عُمَرَ كَذَلِكَ فَعَلَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم .
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: U Hajjoj Ibn Zubayrga (qarshi) qoʻshin tortgan yili haj qilmoqchi boʻldi. Unga: «Ular oʻrtasida jang boʻlishi ehtimoli bor, men seni (hajdan) toʻsib qoʻyishlaridan qoʻrqaman», deyildi. U: «Rasulullohda sizlar uchun goʻzal namuna bor. Bunday holda men Rasululloh ﷺ qilganidek qilaman. Sizni guvoh qilamanki, men umra qilishni oʻzimga vojib qildim», dedi. Soʻng yoʻlga chiqdi. Baydoning tashqarisiga yetganda: «Haj bilan umraning ishi bittadir. Sizni guvoh qilamanki, men umram bilan birga hajni ham oʻzimga vojib qildim», dedi. U Qudayddan sotib olgan hadyni ham olib chiqdi. Soʻng ikkovi (haj bilan umra) uchun talbiya aytib yoʻlga tushdi, Makkaga kelib Baytni tavof qildi, Safo bilan Marva orasida (saʼy) qildi, bundan ortiqcha (amal) qilmadi, (qurbonlik) soʻymadi, sochini oldirmadi, qisqartirmadi va ihromda man etilgan hech narsadan chiqmadi, toki nahr kuni boʻlgunicha. Soʻng (qurbonlik) soʻydi va sochini oldirdi. U birinchi tavofi bilan haj va umra tavofini ado qildim, deb hisobladi. Ibn Umar: «Rasululloh ﷺ ham xuddi shunday qilganlar», dedi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: У Ҳажжож Ибн Зубайрга (қарши) қўшин тортган йили ҳаж қилмоқчи бўлди. Унга: «Улар ўртасида жанг бўлиши эҳтимоли бор, мен сени (ҳаждан) тўсиб қўйишларидан қўрқаман», дейилди. У: «Расулуллоҳда сизлар учун гўзал намуна бор. Бундай ҳолда мен Расулуллоҳ ﷺ қилганидек қиламан. Сизни гувоҳ қиламанки, мен умра қилишни ўзимга вожиб қилдим», деди. Сўнг йўлга чиқди. Байдонинг ташқарисига етганда: «Ҳаж билан умранинг иши биттадир. Сизни гувоҳ қиламанки, мен умрам билан бирга ҳажни ҳам ўзимга вожиб қилдим», деди. У Қудайддан сотиб олган ҳадйни ҳам олиб чиқди. Сўнг иккови (ҳаж билан умра) учун талбия айтиб йўлга тушди, Маккага келиб Байтни тавоф қилди, Сафо билан Марва орасида (саъй) қилди, бундан ортиқча (амал) қилмади, (қурбонлик) сўймади, сочини олдирмади, қисқартирмади ва иҳромда ман этилган ҳеч нарсадан чиқмади, токи наҳр куни бўлгунича. Сўнг (қурбонлик) сўйди ва сочини олдирди. У биринчи тавофи билан ҳаж ва умра тавофини адо қилдим, деб ҳисоблади. Ибн Умар: «Расулуллоҳ ﷺ ҳам худди шундай қилганлар», деди.
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ يَزِيدَ الْمُقْرِئُ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبِي قَالَ، حَدَّثَنَا جُوَيْرِيَةُ، عَنْ نَافِعٍ، أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ، وَسَالِمَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ، أَخْبَرَاهُ أَنَّهُمَا، كَلَّمَا عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ لَمَّا نَزَلَ الْجَيْشُ بِابْنِ الزُّبَيْرِ قَبْلَ أَنْ يُقْتَلَ فَقَالاَ لاَ يَضُرُّكَ أَنْ لاَ تَحُجَّ الْعَامَ إِنَّا نَخَافُ أَنْ يُحَالَ بَيْنَكَ وَبَيْنَ الْبَيْتِ . قَالَ خَرَجْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَحَالَ كُفَّارُ قُرَيْشٍ دُونَ الْبَيْتِ فَنَحَرَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم هَدْيَهُ وَحَلَقَ رَأْسَهُ وَأُشْهِدُكُمْ أَنِّي قَدْ أَوْجَبْتُ عُمْرَةً إِنْ شَاءَ اللَّهُ أَنْطَلِقُ فَإِنْ خُلِّيَ بَيْنِي وَبَيْنَ الْبَيْتِ طُفْتُ وَإِنْ حِيلَ بَيْنِي وَبَيْنَ الْبَيْتِ فَعَلْتُ مَا فَعَلَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأَنَا مَعَهُ . ثُمَّ سَارَ سَاعَةً ثُمَّ قَالَ فَإِنَّمَا شَأْنُهُمَا وَاحِدٌ أُشْهِدُكُمْ أَنِّي قَدْ أَوْجَبْتُ حَجَّةً مَعَ عُمْرَتِي . فَلَمْ يَحْلِلْ مِنْهُمَا حَتَّى أَحَلَّ يَوْمَ النَّحْرِ وَأَهْدَى .
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Ibn Zubayr oʻldirilishidan avval unga qoʻshin qarshi chiqqanida, baʼzilar unga: «Bu yil haj qilmasang senga zarari yoʻq. Biz sen bilan Baytulloh orasi toʻsib qoʻyilishidan qoʻrqamiz», deyishdi. Shunda u dedi: «Biz Rasululloh ﷺ bilan chiqqan edik, Quraysh kofirlari bizni Baytullohdan toʻsib qoʻyishgan edi. Shunda Rasululloh ﷺ hadyisini soʻyib, boshini oldirdilar. Men sizlarni guvoh qilamanki, umra qilishni oʻzimga vojib qildim. Alloh xohlasa yoʻlga chiqaman. Agar men bilan Baytulloh orasi ochiq qoldirilsa, tavof qilaman. Agar men bilan Baytulloh orasi toʻsilsa, Rasululloh ﷺ qilgan ishni qilaman». Soʻng u bir muddat yurdi-da: «Bu ikkalasining hukmi bir xildir. Men sizlarni guvoh qilamanki, umram bilan birga haj qilishni ham oʻzimga vojib qildim», dedi. Shunda u nahr kuni ehromdan chiqquniga qadar bu ikkalasidan chiqmadi va hadyi soʻydi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Ибн Зубайр ўлдирилишидан аввал унга қўшин қарши чиққанида, баъзилар унга: «Бу йил ҳаж қилмасанг сенга зарари йўқ. Биз сен билан Байтуллоҳ ораси тўсиб қўйилишидан қўрқамиз», дейишди. Шунда у деди: «Биз Расулуллоҳ ﷺ билан чиққан эдик, Қурайш кофирлари бизни Байтуллоҳдан тўсиб қўйишган эди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ ҳадйисини сўйиб, бошини олдирдилар. Мен сизларни гувоҳ қиламанки, умра қилишни ўзимга вожиб қилдим. Аллоҳ хоҳласа йўлга чиқаман. Агар мен билан Байтуллоҳ ораси очиқ қолдирилса, тавоф қиламан. Агар мен билан Байтуллоҳ ораси тўсилса, Расулуллоҳ ﷺ қилган ишни қиламан». Сўнг у бир муддат юрди-да: «Бу иккаласининг ҳукми бир хилдир. Мен сизларни гувоҳ қиламанки, умрам билан бирга ҳаж қилишни ҳам ўзимга вожиб қилдим», деди. Шунда у наҳр куни эҳромдан чиққунига қадар бу иккаласидан чиқмади ва ҳадйи сўйди.
أَخْبَرَنَا عَلِيُّ بْنُ مَيْمُونٍ الرَّقِّيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ أَيُّوبَ السَّخْتِيَانِيِّ، وَأَيُّوبَ بْنِ مُوسَى، وَإِسْمَاعِيلَ بْنِ أُمَيَّةَ، وَعُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ، عَنْ نَافِعٍ، قَالَ خَرَجَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ فَلَمَّا أَتَى ذَا الْحُلَيْفَةِ أَهَلَّ بِالْعُمْرَةِ فَسَارَ قَلِيلاً فَخَشِيَ أَنْ يُصَدَّ عَنِ الْبَيْتِ فَقَالَ إِنْ صُدِدْتُ صَنَعْتُ كَمَا صَنَعَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ وَاللَّهِ مَا سَبِيلُ الْحَجِّ إِلاَّ سَبِيلُ الْعُمْرَةِ أُشْهِدُكُمْ أَنِّي قَدْ أَوْجَبْتُ مَعَ عُمْرَتِي حَجًّا . فَسَارَ حَتَّى أَتَى قُدَيْدًا فَاشْتَرَى مِنْهَا هَدْيًا ثُمَّ قَدِمَ مَكَّةَ فَطَافَ بِالْبَيْتِ سَبْعًا وَبَيْنَ الصَّفَا وَالْمَرْوَةِ وَقَالَ هَكَذَا رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَعَلَ .
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: U yoʻlga chiqib, Zul-Hulayfaga yetganda umraga ihrom bogʻladi. Bir oz yurgach, Baytga yetolmay toʻsilib qolishdan qoʻrqdi va: «Agar toʻsilsam, Rasululloh ﷺ qilganidek qilaman», dedi. Soʻng: «Allohga qasamki, hajning yoʻli ham umraning yoʻliday. Sizlarni guvoh qilamanki, men umram bilan birga hajni ham oʻzimga vojib qildim», dedi. Shundan soʻng u yurib Qudaydga yetdi va u yerdan hadiy sotib oldi. Keyin Makkaga kelib, Baytni yetti marta tavof qildi, Safo bilan Marva orasida ham (saʼy qildi) va: «Men Rasululloh ﷺni shunday qilganlarini koʻrganman», dedi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: У йўлга чиқиб, Зул-Ҳулайфага етганда умрага иҳром боғлади. Бир оз юргач, Байтга етолмай тўсилиб қолишдан қўрқди ва: «Агар тўсилсам, Расулуллоҳ ﷺ қилганидек қиламан», деди. Сўнг: «Аллоҳга қасамки, ҳажнинг йўли ҳам умранинг йўлидай. Сизларни гувоҳ қиламанки, мен умрам билан бирга ҳажни ҳам ўзимга вожиб қилдим», деди. Шундан сўнг у юриб Қудайдга етди ва у ердан ҳадий сотиб олди. Кейин Маккага келиб, Байтни етти марта тавоф қилди, Сафо билан Марва орасида ҳам (саъй қилди) ва: «Мен Расулуллоҳ ﷺни шундай қилганларини кўрганман», деди.
أَخْبَرَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ سَعِيدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ، عَنْ نَافِعٍ، أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ، كَانَ يَرْمُلُ الثَّلاَثَ وَيَمْشِي الأَرْبَعَ وَيَزْعُمُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ يَفْعَلُ ذَلِكَ .
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: U kishi tavofda uch aylanishda yugurib yurar va toʻrt aylanishda oddiy yurar edi. Hamda Rasululloh ﷺ shunday qilar edilar, deb aytardi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: У киши тавофда уч айланишда югуриб юрар ва тўрт айланишда оддий юрар эди. Ҳамда Расулуллоҳ ﷺ шундай қилар эдилар, деб айтарди.
أَخْبَرَنِي مُحَمَّدٌ، وَعَبْدُ الرَّحْمَنِ، ابْنَا عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ الْحَكَمِ قَالاَ حَدَّثَنَا شُعَيْبُ بْنُ اللَّيْثِ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ كَثِيرِ بْنِ فَرْقَدٍ، عَنْ نَافِعٍ، أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ، كَانَ يَخُبُّ فِي طَوَافِهِ حِينَ يَقْدَمُ فِي حَجٍّ أَوْ عُمْرَةٍ ثَلاَثًا وَيَمْشِي أَرْبَعًا قَالَ وَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَفْعَلُ ذَلِكَ .
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: U kishi haj yoki umrada kelganida tavofining uch aylanishida tez yugurib, toʻrt aylanishida oddiy yurar edi. Va Rasululloh ﷺ shunday qilar edilar, dedi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: У киши ҳаж ёки умрада келганида тавофининг уч айланишида тез югуриб, тўрт айланишида оддий юрар эди. Ва Расулуллоҳ ﷺ шундай қилар эдилар, деди.
أَخْبَرَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ سَعِيدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ، عَنْ نَافِعٍ، قَالَ قَالَ عَبْدُ اللَّهِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ مَا تَرَكْتُ اسْتِلاَمَ هَذَيْنِ الرُّكْنَيْنِ مُنْذُ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَسْتَلِمُهُمَا الْيَمَانِيَ وَالْحَجَرَ فِي شِدَّةٍ وَلاَ رَخَاءٍ .
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Men Rasululloh ﷺni bu ikki ruknni — Ruknul yamoniy va Hajarni — qiyinchilikda ham, osonlikda ham silaganlarini koʻrganimdan beri, ularni silashni tark etmadim», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Мен Расулуллоҳ ﷺни бу икки рукнни — Рукнул ямоний ва Ҳажарни — қийинчиликда ҳам, осонликда ҳам силаганларини кўрганимдан бери, уларни силашни тарк этмадим», дедилар.
أَخْبَرَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ سَعِيدٍ السَّرَخْسِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ الْقَطَّانُ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ، قَالَ أَخْبَرَنِي نَافِعٌ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ، أَنَّهُ طَلَّقَ امْرَأَتَهُ وَهِيَ حَائِضٌ فَاسْتَفْتَى عُمَرُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ إِنَّ عَبْدَ اللَّهِ طَلَّقَ امْرَأَتَهُ وَهِيَ حَائِضٌ فَقَالَ " مُرْ عَبْدَ اللَّهِ فَلْيُرَاجِعْهَا ثُمَّ يَدَعْهَا حَتَّى تَطْهُرَ مِنْ حَيْضَتِهَا هَذِهِ ثُمَّ تَحِيضَ حَيْضَةً أُخْرَى فَإِذَا طَهُرَتْ فَإِنْ شَاءَ فَلْيُفَارِقْهَا قَبْلَ أَنْ يُجَامِعَهَا وَإِنْ شَاءَ فَلْيُمْسِكْهَا فَإِنَّهَا الْعِدَّةُ الَّتِي أَمَرَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ أَنْ تُطَلَّقَ لَهَا النِّسَاءُ " .
Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, u xotinini hayz koʻrayotgan paytida taloq qildi. Shunda Umar (roziyallohu anhu) Rasululloh ﷺdan bu haqda soʻrab: «Abdulloh xotinini hayz koʻrayotgan paytida taloq qildi», dedi. U zot ﷺ: «Abdullohga buyur, xotinini qaytarib olsin, soʻng uni shu hayzidan poklanguncha, keyin boshqa bir hayzni koʻrib yana poklanguncha tark etsin. Poklangach, agar xohlasa, unga yaqinlik qilishdan oldin ajrashsin, agar xohlasa, ushlab qolsin. Ana shu Alloh azza va jalla xotinlar taloq qilinishini buyurgan iddadir», dedilar.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, у хотинини ҳайз кўраётган пайтида талоқ қилди. Шунда Умар (розияллоҳу анҳу) Расулуллоҳ ﷺдан бу ҳақда сўраб: «Абдуллоҳ хотинини ҳайз кўраётган пайтида талоқ қилди», деди. У зот ﷺ: «Абдуллоҳга буюр, хотинини қайтариб олсин, сўнг уни шу ҳайзидан поклангунча, кейин бошқа бир ҳайзни кўриб яна поклангунча тарк этсин. Поклангач, агар хоҳласа, унга яқинлик қилишдан олдин ажрашсин, агар хоҳласа, ушлаб қолсин. Ана шу Аллоҳ азза ва жалла хотинлар талоқ қилинишини буюрган иддадир», дедилар.
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ بَزِيعٍ، قَالَ حَدَّثَنَا يَزِيدُ، - وَهُوَ ابْنُ زُرَيْعٍ - قَالَ حَدَّثَنَا أَيُّوبُ، عَنْ نَافِعٍ، أَنَّ ابْنَ عُمَرَ، كَانَ يُكْرِي مَزَارِعَهُ حَتَّى بَلَغَهُ فِي آخِرِ خِلاَفَةِ مُعَاوِيَةَ أَنَّ رَافِعَ بْنَ خَدِيجٍ يُخْبِرُ فِيهَا بِنَهْىِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَتَاهُ وَأَنَا مَعَهُ فَسَأَلَهُ فَقَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَنْهَى عَنْ كِرَاءِ الْمَزَارِعِ فَتَرَكَهَا ابْنُ عُمَرَ بَعْدُ فَكَانَ إِذَا سُئِلَ عَنْهَا قَالَ زَعَمَ رَافِعُ بْنُ خَدِيجٍ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم نَهَى عَنْهَا. وَافَقَهُ عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ وَكَثِيرُ بْنُ فَرْقَدٍ وَجُوَيْرِيَةُ بْنُ أَسْمَاءَ.
Rofiʼ ibn Xadij (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Ibn Umar ekinzorlarini ijaraga berib turardi, toki Muoviya xalifaligining oxirida unga Rofiʼ ibn Xadij bu haqda Rasululloh ﷺning qaytariqlarini xabar berayotgani yetib bordi. U Rofiʼ huzuriga keldi, men ham u bilan birga edim, va undan soʻradi. Rofiʼ: «Rasululloh ﷺ ekinzorlarni ijaraga berishdan qaytarardilar», dedi. Shundan soʻng Ibn Umar buni tark etdi. Bu haqda soʻralganda esa: «Rofiʼ ibn Xadij Nabiy ﷺ bundan qaytarganlarini aytdi», derdi.Рофиъ ибн Хадиж (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Ибн Умар экинзорларини ижарага бериб турарди, токи Муовия халифалигининг охирида унга Рофиъ ибн Хадиж бу ҳақда Расулуллоҳ ﷺнинг қайтариқларини хабар бераётгани етиб борди. У Рофиъ ҳузурига келди, мен ҳам у билан бирга эдим, ва ундан сўради. Рофиъ: «Расулуллоҳ ﷺ экинзорларни ижарага беришдан қайтарардилар», деди. Шундан сўнг Ибн Умар буни тарк этди. Бу ҳақда сўралганда эса: «Рофиъ ибн Хадиж Набий ﷺ бундан қайтарганларини айтди», дерди.
أَخْبَرَنِي عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ الْحَكَمِ بْنِ أَعْيَنَ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعَيْبُ بْنُ اللَّيْثِ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ كَثِيرِ بْنِ فَرْقَدٍ، عَنْ نَافِعٍ، أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ، كَانَ يُكْرِي الْمَزَارِعَ فَحُدِّثَ أَنَّ رَافِعَ بْنَ خَدِيجٍ يَأْثُرُ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ نَهَى عَنْ ذَلِكَ. قَالَ نَافِعٌ فَخَرَجَ إِلَيْهِ عَلَى الْبَلاَطِ وَأَنَا مَعَهُ فَسَأَلَهُ فَقَالَ نَعَمْ نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنْ كِرَاءِ الْمَزَارِعِ. فَتَرَكَ عَبْدُ اللَّهِ كِرَاءَهَا.
Rofiʼ ibn Xadij (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Abdulloh ibn Umar ekinzorlarni ijaraga berib turardi. Unga Rofiʼ ibn Xadij Rasululloh ﷺdan buni qaytarganlarini rivoyat qilayotgani soʻzlanib berildi. U Balotda uning oldiga chiqdi, men ham u bilan birga edim, va undan soʻradi. Rofiʼ: «Ha, Rasululloh ﷺ ekinzorlarni ijaraga berishdan qaytardilar», dedi. Shundan soʻng Abdulloh uni ijaraga berishni tark etdi.Рофиъ ибн Хадиж (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Абдуллоҳ ибн Умар экинзорларни ижарага бериб турарди. Унга Рофиъ ибн Хадиж Расулуллоҳ ﷺдан буни қайтарганларини ривоят қилаётгани сўзланиб берилди. У Балотда унинг олдига чиқди, мен ҳам у билан бирга эдим, ва ундан сўради. Рофиъ: «Ҳа, Расулуллоҳ ﷺ экинзорларни ижарага беришдан қайтардилар», деди. Шундан сўнг Абдуллоҳ уни ижарага беришни тарк этди.
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ يَزِيدَ الْمُقْرِئُ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبِي قَالَ، حَدَّثَنَا جُوَيْرِيَةُ، عَنْ نَافِعٍ، أَنَّ رَافِعَ بْنَ خَدِيجٍ، حَدَّثَ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم نَهَى عَنْ كِرَاءِ الْمَزَارِعِ.
Rofeʼ ibn Xadij (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ ekinzorlarni ijaraga berishdan qaytardilar.Рофеъ ибн Хадиж (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ экинзорларни ижарага беришдан қайтардилар.
أَخْبَرَنَا هِشَامُ بْنُ عَمَّارٍ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ حَمْزَةَ، قَالَ حَدَّثَنَا الأَوْزَاعِيُّ، قَالَ حَدَّثَنِي حَفْصُ بْنُ عِنَانٍ، عَنْ نَافِعٍ، أَنَّهُ حَدَّثَهُ قَالَ كَانَ ابْنُ عُمَرَ يُكْرِي أَرْضَهُ بِبَعْضِ مَا يَخْرُجُ مِنْهَا فَبَلَغَهُ أَنَّ رَافِعَ بْنَ خَدِيجٍ يَزْجُرُ عَنْ ذَلِكَ وَقَالَ نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنْ ذَلِكَ قَالَ كُنَّا نُكْرِي الأَرْضَ قَبْلَ أَنْ نَعْرِفَ رَافِعًا ثُمَّ وَجَدَ فِي نَفْسِهِ فَوَضَعَ يَدَهُ عَلَى مَنْكِبِي حَتَّى دُفِعْنَا إِلَى رَافِعٍ فَقَالَ لَهُ عَبْدُ اللَّهِ أَسَمِعْتَ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم نَهَى عَنْ كِرَاءِ الأَرْضِ فَقَالَ رَافِعٌ سَمِعْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " لاَ تُكْرُوا الأَرْضَ بِشَىْءٍ ".
Rofeʼ ibn Xadij (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Ibn Umar yerini undan chiqadigan hosilning bir qismi evaziga ijaraga berardi. Soʻng unga Rofeʼ ibn Xadij bundan qaytarayotgani va: «Rasululloh ﷺ bundan qaytardilar», deganligi yetib bordi. Ibn Umar aytdi: «Biz Rofeʼni tanishdan oldin yerni ijaraga berardik». Keyin uning koʻnglida shubha paydo boʻlib, qoʻlini mening yelkamga qoʻydi va biz Rofeʼning oldiga bordik. Abdulloh unga: «Nabiy ﷺ yerni ijaraga berishdan qaytarganlarini eshitganmiding?» dedi. Rofeʼ: «Men Nabiy ﷺ ‹Yerni biror narsa evaziga ijaraga bermanglar› deb aytayotganlarini eshitdim», dedi.Рофеъ ибн Хадиж (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Ибн Умар ерини ундан чиқадиган ҳосилнинг бир қисми эвазига ижарага берарди. Сўнг унга Рофеъ ибн Хадиж бундан қайтараётгани ва: «Расулуллоҳ ﷺ бундан қайтардилар», деганлиги етиб борди. Ибн Умар айтди: «Биз Рофеъни танишдан олдин ерни ижарага берардик». Кейин унинг кўнглида шубҳа пайдо бўлиб, қўлини менинг елкамга қўйди ва биз Рофеънинг олдига бордик. Абдуллоҳ унга: «Набий ﷺ ерни ижарага беришдан қайтарганларини эшитганмидинг?» деди. Рофеъ: «Мен Набий ﷺ ‹Ерни бирор нарса эвазига ижарага берманглар› деб айтаётганларини эшитдим», деди.
أَخْبَرَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ الْحَكَمِ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعَيْبُ بْنُ اللَّيْثِ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ نَافِعٍ، أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ، كَانَ يَقُولُ كَانَتِ الْمَزَارِعُ تُكْرَى عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَلَى أَنَّ لِرَبِّ الأَرْضِ مَا عَلَى رَبِيعِ السَّاقِي مِنَ الزَّرْعِ وَطَائِفَةً مِنَ التِّبْنِ لاَ أَدْرِي كَمْ هُوَ.
Nofiʼ (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo) shunday der edi: «Rasululloh ﷺ davrida ekinzorlar, ariq boʻyida oʻsgan ekin va bir qism somon yer egasiga tegishli boʻlishi sharti bilan ijaraga berilar edi. Uning miqdori qancha ekanini bilmayman.»Нофиъ (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) шундай дер эди: «Расулуллоҳ ﷺ даврида экинзорлар, ариқ бўйида ўсган экин ва бир қисм сомон ер эгасига тегишли бўлиши шарти билан ижарага берилар эди. Унинг миқдори қанча эканини билмайман.»
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ الْحَكَمِ، عَنْ شُعَيْبٍ، عَنِ اللَّيْثِ، عَنْ كَثِيرِ بْنِ فَرْقَدٍ، عَنْ نَافِعٍ، أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ، أَخْبَرَهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ يَذْبَحُ أَوْ يَنْحَرُ بِالْمُصَلَّى .
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ musalloda (namozgohda) soʻyar yoki nahr qilar edilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ мусаллода (намозгоҳда) сўяр ёки наҳр қилар эдилар.
أَخْبَرَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ الْحَكَمِ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعَيْبُ بْنُ اللَّيْثِ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ نَافِعٍ، أَنَّ ابْنَ عُمَرَ، حَدَّثَهُمْ أَنَّهُمْ، كَانُوا يَبْتَاعُونَ الطَّعَامَ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِنَ الرُّكْبَانِ فَنَهَاهُمْ أَنْ يَبِيعُوا فِي مَكَانِهِمُ الَّذِي ابْتَاعُوا فِيهِ حَتَّى يَنْقُلُوهُ إِلَى سُوقِ الطَّعَامِ .
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, ular Rasululloh ﷺ zamonlarida taomni ulov minganlardan sotib olar edilar. U zot ularni sotib olgan joylarining oʻzida sotishdan, uni taom bozoriga koʻchirmagunlaricha, qaytardilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, улар Расулуллоҳ ﷺ замонларида таомни улов минганлардан сотиб олар эдилар. У зот уларни сотиб олган жойларининг ўзида сотишдан, уни таом бозорига кўчирмагунларича, қайтардилар.
أَخْبَرَنِي مُحَمَّدُ بْنُ الْخَلِيلِ، عَنْ شُعَيْبِ بْنِ إِسْحَاقَ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ، عَنْ نَافِعٍ، أَنَّ امْرَأَةً، كَانَتْ تَسْتَعِيرُ الْحُلِيَّ فِي زَمَانِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَاسْتَعَارَتْ مِنْ ذَلِكَ حُلِيًّا فَجَمَعَتْهُ ثُمَّ أَمْسَكَتْهُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " لِتَتُبْ هَذِهِ الْمَرْأَةُ وَتُؤَدِّي مَا عِنْدَهَا " . مِرَارًا فَلَمْ تَفْعَلْ فَأَمَرَ بِهَا فَقُطِعَتْ .
Nofiʼ (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadiki, bir ayol Rasululloh ﷺ zamonida taqinchoqlarni qarzga olardi. U shundan taqinchoqlarni qarz olib, ularni toʻplab, soʻng oʻzida ushlab qoldi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Bu ayol tavba qilsin va oʻzidagi narsani ado etsin (qaytarsin)», deb bir necha bor takrorladilar, ammo u (ayol) unday qilmadi. Shunda u zot uni (jazolashga) buyurdilar va uning qoʻli kesildi.Нофиъ (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинадики, бир аёл Расулуллоҳ ﷺ замонида тақинчоқларни қарзга оларди. У шундан тақинчоқларни қарз олиб, уларни тўплаб, сўнг ўзида ушлаб қолди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Бу аёл тавба қилсин ва ўзидаги нарсани адо этсин (қайтарсин)», деб бир неча бор такрорладилар, аммо у (аёл) ундай қилмади. Шунда у зот уни (жазолашга) буюрдилар ва унинг қўли кесилди.
أَخْبَرَنَا الْعَبَّاسُ بْنُ عَبْدِ الْعَظِيمِ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ أَسْمَاءَ، قَالَ حَدَّثَنَا جُوَيْرِيَةُ بْنُ أَسْمَاءَ، عَنِ الْوَلِيدِ بْنِ أَبِي هِشَامٍ، عَنْ نَافِعٍ، أَنَّهُ بَلَغَهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لَعَنَ الْوَاصِلَةَ وَالْمُسْتَوْصِلَةَ وَالْوَاشِمَةَ وَالْمُسْتَوْشِمَةَ .
Nofeʼ (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: Unga yetib kelishicha, Rasululloh ﷺ sochga soch ulovchi va ulatib oluvchi, tatuirovka qiluvchi va qildirib oluvchi ayolni laʼnatlaganlar.Нофеъ (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: Унга етиб келишича, Расулуллоҳ ﷺ сочга соч уловчи ва улатиб олувчи, татуировка қилувчи ва қилдириб олувчи аёлни лаънатлаганлар.
أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَمْرِو بْنِ السَّرْحِ أَبُو طَاهِرٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا ابْنُ وَهْبٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي مَخْرَمَةُ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ نَافِعٍ، قَالَ كَانَ ابْنُ عُمَرَ إِذَا اسْتَجْمَرَ اسْتَجْمَرَ بِالأُلُوَّةِ غَيْرَ مُطَرَّاةٍ وَبِكَافُورٍ يَطْرَحُهُ مَعَ الأُلُوَّةِ ثُمَّ قَالَ هَكَذَا كَانَ يَسْتَجْمِرُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم .
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, u tutatqi solganda toza uluvva (bir xil xushboʻy yogʻoch) bilan tutatar va uning bilan birga kofur tashlar edi. Soʻng: «Rasululloh ﷺ ana shunday tutatqi solar edilar», dedi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, у тутатқи солганда тоза улувва (бир хил хушбўй ёғоч) билан тутатар ва унинг билан бирга кофур ташлар эди. Сўнг: «Расулуллоҳ ﷺ ана шундай тутатқи солар эдилар», деди.
أَخْبَرَنَا مَحْمُودُ بْنُ خَالِدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ، قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ جَابِرٍ، قَالَ حَدَّثَنِي نَافِعٌ، قَالَ خَرَجْتُ مَعَ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ فِي سَفَرٍ يُرِيدُ أَرْضًا لَهُ فَأَتَاهُ آتٍ فَقَالَ إِنَّ صَفِيَّةَ بِنْتَ أَبِي عُبَيْدٍ لَمَا بِهَا فَانْظُرْ أَنْ تُدْرِكَهَا . فَخَرَجَ مُسْرِعًا وَمَعَهُ رَجُلٌ مِنْ قُرَيْشٍ يُسَايِرُهُ وَغَابَتِ الشَّمْسُ فَلَمْ يُصَلِّ الصَّلاَةَ وَكَانَ عَهْدِي بِهِ وَهُوَ يُحَافِظُ عَلَى الصَّلاَةِ فَلَمَّا أَبْطَأَ قُلْتُ الصَّلاَةَ يَرْحَمُكَ اللَّهُ . فَالْتَفَتَ إِلَىَّ وَمَضَى حَتَّى إِذَا كَانَ فِي آخِرِ الشَّفَقِ نَزَلَ فَصَلَّى الْمَغْرِبَ ثُمَّ أَقَامَ الْعِشَاءَ وَقَدْ تَوَارَى الشَّفَقُ فَصَلَّى بِنَا ثُمَّ أَقْبَلَ عَلَيْنَا فَقَالَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ إِذَا عَجِلَ بِهِ السَّيْرُ صَنَعَ هَكَذَا .
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: bir safarda u kishi oʻz yeriga bormoqchi boʻlib yoʻlga chiqqan edi. Shunda bir kishi kelib: «Safiyya binti Abu Ubayd ogʻir ahvolda, uni tirik holida topib qolishga urin», dedi. U kishi tez yoʻlga tushdi, yonida qurayshlik bir kishi hamroh boʻlib bordi. Quyosh botdi, ammo u namoz oʻqimadi, holbuki men uni namozni vaqtida oʻqishga juda ehtiyot kishi deb bilardim. U sekinlaganida: «Namoz, Alloh sizga rahm qilsin», dedim. U menga qaradi-yu, yurishda davom etdi, toki shafaqning oxiri boʻlganida tushib, shomni oʻqidi, soʻng shafaq gʻoyib boʻlgan holda xuftonga iqomat aytdi va bizga imomlik qilib oʻqidi. Soʻng bizga yuzlanib: «Rasululloh ﷺni yurish shoshiltirib qolganida, ana shunday qilar edilar», dedi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: бир сафарда у киши ўз ерига бормоқчи бўлиб йўлга чиққан эди. Шунда бир киши келиб: «Сафийя бинти Абу Убайд оғир аҳволда, уни тирик ҳолида топиб қолишга урин», деди. У киши тез йўлга тушди, ёнида қурайшлик бир киши ҳамроҳ бўлиб борди. Қуёш ботди, аммо у намоз ўқимади, ҳолбуки мен уни намозни вақтида ўқишга жуда эҳтиёт киши деб билардим. У секинлаганида: «Намоз, Аллоҳ сизга раҳм қилсин», дедим. У менга қаради-ю, юришда давом этди, токи шафақнинг охири бўлганида тушиб, шомни ўқиди, сўнг шафақ ғойиб бўлган ҳолда хуфтонга иқомат айтди ва бизга имомлик қилиб ўқиди. Сўнг бизга юзланиб: «Расулуллоҳ ﷺни юриш шошилтириб қолганида, ана шундай қилар эдилар», деди.
أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا الْعَطَّافُ، عَنْ نَافِعٍ، قَالَ أَقْبَلْنَا مَعَ ابْنِ عُمَرَ مِنْ مَكَّةَ فَلَمَّا كَانَ تِلْكَ اللَّيْلَةُ سَارَ بِنَا حَتَّى أَمْسَيْنَا فَظَنَنَّا أَنَّهُ نَسِيَ الصَّلاَةَ فَقُلْنَا لَهُ الصَّلاَةَ . فَسَكَتَ وَسَارَ حَتَّى كَادَ الشَّفَقُ أَنْ يَغِيبَ ثُمَّ نَزَلَ فَصَلَّى وَغَابَ الشَّفَقُ فَصَلَّى الْعِشَاءَ ثُمَّ أَقْبَلَ عَلَيْنَا فَقَالَ هَكَذَا كُنَّا نَصْنَعُ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِذَا جَدَّ بِهِ السَّيْرُ .
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: biz u kishi bilan Makkadan qaytayotgan edik. Oʻsha kecha u bizni oqshom kirguncha yurdirdi, biz uni namozni unutdi deb oʻyladik va: «Namoz», dedik. U jim turdi va shafaq deyarli gʻoyib boʻlgunicha yurdi, soʻng tushib namoz oʻqidi, shafaq gʻoyib boʻlgach xuftonni oʻqidi. Soʻng bizga yuzlanib: «Yurish shoshiltirib qolganida, biz Rasululloh ﷺ bilan ana shunday qilar edik», dedi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: биз у киши билан Маккадан қайтаётган эдик. Ўша кеча у бизни оқшом киргунча юрдирди, биз уни намозни унутди деб ўйладик ва: «Намоз», дедик. У жим турди ва шафақ деярли ғойиб бўлгунича юрди, сўнг тушиб намоз ўқиди, шафақ ғойиб бўлгач хуфтонни ўқиди. Сўнг бизга юзланиб: «Юриш шошилтириб қолганида, биз Расулуллоҳ ﷺ билан ана шундай қилар эдик», деди.
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ، وَإِبْرَاهِيمُ بْنُ الْحَسَنِ، قَالاَ حَدَّثَنَا حَجَّاجٌ، قَالَ قَالَ ابْنُ جُرَيْجٍ أَخْبَرَنِي نَافِعٌ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ، أَنَّهُ كَانَ يَقُولُ كَانَ الْمُسْلِمُونَ حِينَ قَدِمُوا الْمَدِينَةَ يَجْتَمِعُونَ فَيَتَحَيَّنُونَ الصَّلاَةَ وَلَيْسَ يُنَادِي بِهَا أَحَدٌ فَتَكَلَّمُوا يَوْمًا فِي ذَلِكَ فَقَالَ بَعْضُهُمُ اتَّخِذُوا نَاقُوسًا مِثْلَ نَاقُوسِ النَّصَارَى . وَقَالَ بَعْضُهُمْ بَلْ قَرْنًا مِثْلَ قَرْنِ الْيَهُودِ . فَقَالَ عُمَرُ رضى الله عنه أَوَلاَ تَبْعَثُونَ رَجُلاً يُنَادِي بِالصَّلاَةِ . فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " يَا بِلاَلُ قُمْ فَنَادِ بِالصَّلاَةِ " .
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Musulmonlar Madinaga kelgan paytlarida yigʻilishib, namoz vaqtini chamalab kutishar, biroq unga hech kim chaqirmas edi. Bir kuni ular bu haqda gaplashib qolishdi. Baʼzilari: ‹Nasorolarning qoʻngʻirogʻiga oʻxshash qoʻngʻiroq ishlating›, dedi. Baʼzilari esa: ‹Yoʻq, yahudiylarning shohiga oʻxshash shoh (karnay) ishlating›, dedi. Shunda Umar (roziyallohu anhu): ‹Bir kishini yuborsangiz, u namozga chaqirsa boʻlmaydimi?› dedi. Rasululloh ﷺ: ‹Ey Bilol, tur va namozga chaqir›, dedilar.»Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Мусулмонлар Мадинага келган пайтларида йиғилишиб, намоз вақтини чамалаб кутишар, бироқ унга ҳеч ким чақирмас эди. Бир куни улар бу ҳақда гаплашиб қолишди. Баъзилари: ‹Насороларнинг қўнғироғига ўхшаш қўнғироқ ишлатинг›, деди. Баъзилари эса: ‹Йўқ, яҳудийларнинг шоҳига ўхшаш шоҳ (карнай) ишлатинг›, деди. Шунда Умар (розияллоҳу анҳу): ‹Бир кишини юборсангиз, у намозга чақирса бўлмайдими?› деди. Расулуллоҳ ﷺ: ‹Эй Билол, тур ва намозга чақир›, дедилар.»
أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ نَافِعٍ، أَنَّ ابْنَ عُمَرَ، أَذَّنَ بِالصَّلاَةِ فِي لَيْلَةٍ ذَاتِ بَرْدٍ وَرِيحٍ فَقَالَ أَلاَ صَلُّوا فِي الرِّحَالِ فَإِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ يَأْمُرُ الْمُؤَذِّنَ إِذَا كَانَتْ لَيْلَةٌ بَارِدَةٌ ذَاتُ مَطَرٍ يَقُولُ أَلاَ صَلُّوا فِي الرِّحَالِ .
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: U sovuq va shamolli bir kechada namozga azon aytdi, soʻng: «Ogʻoh boʻling, joylaringizda namoz oʻqing!» dedi. Chunki Rasululloh ﷺ sovuq va yomgʻirli kecha boʻlganida muazzinga: «Ogʻoh boʻling, joylaringizda namoz oʻqing!» deb aytishni buyurar edilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: У совуқ ва шамолли бир кечада намозга азон айтди, сўнг: «Оғоҳ бўлинг, жойларингизда намоз ўқинг!» деди. Чунки Расулуллоҳ ﷺ совуқ ва ёмғирли кеча бўлганида муаззинга: «Оғоҳ бўлинг, жойларингизда намоз ўқинг!» деб айтишни буюрар эдилар.