حَدَّثَنَا شَيْبَانُ بْنُ فَرُّوخَ، حَدَّثَنَا جَرِيرٌ، - يَعْنِي ابْنَ حَازِمٍ - حَدَّثَنَا نَافِعٌ، قَالَ قِيلَ لاِبْنِ عُمَرَ إِنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ يَقُولُ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " مَنْ تَبِعَ جَنَازَةً فَلَهُ قِيرَاطٌ مِنَ الأَجْرِ " . فَقَالَ ابْنُ عُمَرَ أَكْثَرَ عَلَيْنَا أَبُو هُرَيْرَةَ . فَبَعَثَ إِلَى عَائِشَةَ فَسَأَلَهَا فَصَدَّقَتْ أَبَا هُرَيْرَةَ فَقَالَ ابْنُ عُمَرَ لَقَدْ فَرَّطْنَا فِي قَرَارِيطَ كَثِيرَةٍ .
Nofiʼ (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: Ibn Umarga: «Abu Hurayra: ‹Men Rasululloh ﷺ ‹Kim janozaga ergashsa, unga (ajrdan) bir qirot (savob) boʻladi›, deganlarini eshitdim› deydi», dedilar. Shunda Ibn Umar: «Abu Hurayra bizga (rivoyatni) koʻpaytirib yubordi», dedi. Soʻng (kishini) Oishaning oldiga yuborib, undan soʻradi. U Abu Hurayrani tasdiqladi. Shunda Ibn Umar: «Biz koʻp qirotlardan mahrum boʻlibmiz», dedi.Нофиъ (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: Ибн Умарга: «Абу Ҳурайра: ‹Мен Расулуллоҳ ﷺ ‹Ким жанозага эргашса, унга (ажрдан) бир қирот (савоб) бўлади›, деганларини эшитдим› дейди», дедилар. Шунда Ибн Умар: «Абу Ҳурайра бизга (ривоятни) кўпайтириб юборди», деди. Сўнг (кишини) Оишанинг олдига юбориб, ундан сўради. У Абу Ҳурайрани тасдиқлади. Шунда Ибн Умар: «Биз кўп қиротлардан маҳрум бўлибмиз», деди.
وَحَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى، قَالَ قَرَأْتُ عَلَى مَالِكٍ عَنْ نَافِعٍ، أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ، - رضى الله عنهما - خَرَجَ فِي الْفِتْنَةِ مُعْتَمِرًا وَقَالَ إِنْ صُدِدْتُ عَنِ الْبَيْتِ صَنَعْنَا كَمَا صَنَعْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَخَرَجَ فَأَهَلَّ بِعُمْرَةٍ وَسَارَ حَتَّى إِذَا ظَهَرَ عَلَى الْبَيْدَاءِ الْتَفَتَ إِلَى أَصْحَابِهِ فَقَالَ مَا أَمْرُهُمَا إِلاَّ وَاحِدٌ أُشْهِدُكُمْ أَنِّي قَدْ أَوْجَبْتُ الْحَجَّ مَعَ الْعُمْرَةِ . فَخَرَجَ حَتَّى إِذَا جَاءَ الْبَيْتَ طَافَ بِهِ سَبْعًا وَبَيْنَ الصَّفَا وَالْمَرْوَةِ سَبْعًا لَمْ يَزِدْ عَلَيْهِ وَرَأَى أَنَّهُ مُجْزِئٌ عَنْهُ وَأَهْدَى .
Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Abdulloh ibn Umar fitna (zamoni)da umra qilish uchun (Makkaga) chiqdi va: «Agar Baytdan (toʻsilib) qaytarilsam, Rasululloh ﷺ bilan birga qilganimizdek qilamiz», dedi. Soʻng chiqib, umraga ehrom bogʻladi va yurib bordi. Baydoga koʻtarilganida ashoblariga qarab: «Bularning ikkovining ishi bitta, oʻzi. Sizlarni guvoh qilamanki, men haqiqatan ham hajni umra bilan birga (oʻzimga) vojib qildim», dedi. Soʻng yoʻlga chiqdi va Baytga kelganida uni yetti marta tavof qildi, Safo va Marva orasida ham yetti marta (saʼy) qildi, bunga (boshqa narsani) qoʻshmadi va buni oʻziga kifoya qiladi deb bildi hamda hadiy (qurbonlik) soʻydi.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Абдуллоҳ ибн Умар фитна (замони)да умра қилиш учун (Маккага) чиқди ва: «Агар Байтдан (тўсилиб) қайтарилсам, Расулуллоҳ ﷺ билан бирга қилганимиздек қиламиз», деди. Сўнг чиқиб, умрага эҳром боғлади ва юриб борди. Байдога кўтарилганида ашобларига қараб: «Буларнинг икковининг иши битта, ўзи. Сизларни гувоҳ қиламанки, мен ҳақиқатан ҳам ҳажни умра билан бирга (ўзимга) вожиб қилдим», деди. Сўнг йўлга чиқди ва Байтга келганида уни етти марта тавоф қилди, Сафо ва Марва орасида ҳам етти марта (саъй) қилди, бунга (бошқа нарсани) қўшмади ва буни ўзига кифоя қилади деб билди ҳамда ҳадий (қурбонлик) сўйди.
وَحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، حَدَّثَنَا يَحْيَى، - وَهُوَ الْقَطَّانُ - عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنِي نَافِعٌ، أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ، وَسَالِمَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ، كَلَّمَا عَبْدَ اللَّهِ حِينَ نَزَلَ الْحَجَّاجُ لِقِتَالِ ابْنِ الزُّبَيْرِ قَالاَ لاَ يَضُرُّكَ أَنْ لاَ تَحُجَّ الْعَامَ فَإِنَّا نَخْشَى أَنْ يَكُونَ بَيْنَ النَّاسِ قِتَالٌ يُحَالُ بَيْنَكَ وَبَيْنَ الْبَيْتِ قَالَ فَإِنْ حِيلَ بَيْنِي وَبَيْنَهُ فَعَلْتُ كَمَا فَعَلَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأَنَا مَعَهُ حِينَ حَالَتْ كُفَّارُ قُرَيْشٍ بَيْنَهُ وَبَيْنَ الْبَيْتِ أُشْهِدُكُمْ أَنِّي قَدْ أَوْجَبْتُ عُمْرَةً . فَانْطَلَقَ حَتَّى أَتَى ذَا الْحُلَيْفَةِ فَلَبَّى بِالْعُمْرَةِ ثُمَّ قَالَ إِنْ خُلِّيَ سَبِيلِي قَضَيْتُ عُمْرَتِي وَإِنْ حِيلَ بَيْنِي وَبَيْنَهُ فَعَلْتُ كَمَا فَعَلَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأَنَا مَعَهُ . ثُمَّ تَلاَ { لَقَدْ كَانَ لَكُمْ فِي رَسُولِ اللَّهِ أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ} ثُمَّ سَارَ حَتَّى إِذَا كَانَ بِظَهْرِ الْبَيْدَاءِ قَالَ مَا أَمْرُهُمَا إِلاَّ وَاحِدٌ إِنْ حِيلَ بَيْنِي وَبَيْنَ الْعُمْرَةِ حِيلَ بَيْنِي وَبَيْنَ الْحَجِّ أُشْهِدُكُمْ أَنِّي قَدْ أَوْجَبْتُ حَجَّةً مَعَ عُمْرَةٍ . فَانْطَلَقَ حَتَّى ابْتَاعَ بِقُدَيْدٍ هَدْيًا ثُمَّ طَافَ لَهُمَا طَوَافًا وَاحِدًا بِالْبَيْتِ وَبَيْنَ الصَّفَا وَالْمَرْوَةِ ثُمَّ لَمْ يَحِلَّ مِنْهُمَا حَتَّى حَلَّ مِنْهُمَا بِحَجَّةٍ يَوْمَ النَّحْرِ .
Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Hajjoj Ibn Zubayrga qarshi urush qilish uchun (qoʻshin bilan) tushganda, Abdulloh ibn Abdulloh bilan Solim ibn Abdulloh Abdulloh (ibn Umar)ga gapirib: «Bu yil haj qilmasang senga ziyon yoʻq, chunki biz odamlar orasida urush boʻlib, sen bilan Baytning orasi toʻsilib qolishidan qoʻrqyapmiz», dedilar. (Ibn Umar): «Agar men bilan uning (Bayt) orasi toʻsilsa, Rasululloh ﷺ qanday qilgan boʻlsalar, men ham shunday qilaman — men u zot bilan birga edim, oʻshanda Quraysh kofirlari u zot bilan Baytning orasini toʻsib qoʻyishgan edi. Sizlarni guvoh qilamanki, men umrani (oʻzimga) vojib qildim», dedi. Soʻng yoʻlga chiqib, Zul-Hulayfaga keldi va umraga talbiya aytdi, soʻng: «Agar yoʻlim ochiq qolsa, umramni ado qilaman, agar men bilan uning orasi toʻsilsa, Rasululloh ﷺ qanday qilgan boʻlsalar, men ham shunday qilaman — men u zot bilan birga edim», dedi. Soʻng {Darhaqiqat, Alloh va oxirat kunidan umidvor boʻlgan, Allohni koʻp zikr qilgan kishilar uchun Allohning Rasulida goʻzal namuna bordir} (Ahzob 21) (oyatini) tilovat qildi. Soʻng yurib, Baydoning yuqori (qismi)ga yetganida: «Bularning ikkovining ishi bitta, oʻzi. Agar men bilan umraning orasi toʻsilsa, men bilan hajning orasi (ham) toʻsilibdi. Sizlarni guvoh qilamanki, men hajni umra bilan birga (oʻzimga) vojib qildim», dedi. Soʻng yoʻlga chiqib, Qudaydda hadiy (qurbonlik moli) sotib oldi, keyin ikkovi uchun Bayt(ni) bir marta tavof qildi, Safo va Marva orasida (ham bir marta saʼy qildi), soʻng nahr (qurbonlik) kuni ikkovidan (ehromdan) chiqquniga qadar ikkovining (hech biridan) chiqmadi.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Ҳажжож Ибн Зубайрга қарши уруш қилиш учун (қўшин билан) тушганда, Абдуллоҳ ибн Абдуллоҳ билан Солим ибн Абдуллоҳ Абдуллоҳ (ибн Умар)га гапириб: «Бу йил ҳаж қилмасанг сенга зиён йўқ, чунки биз одамлар орасида уруш бўлиб, сен билан Байтнинг ораси тўсилиб қолишидан қўрқяпмиз», дедилар. (Ибн Умар): «Агар мен билан унинг (Байт) ораси тўсилса, Расулуллоҳ ﷺ қандай қилган бўлсалар, мен ҳам шундай қиламан — мен у зот билан бирга эдим, ўшанда Қурайш кофирлари у зот билан Байтнинг орасини тўсиб қўйишган эди. Сизларни гувоҳ қиламанки, мен умрани (ўзимга) вожиб қилдим», деди. Сўнг йўлга чиқиб, Зул-Ҳулайфага келди ва умрага талбия айтди, сўнг: «Агар йўлим очиқ қолса, умрамни адо қиламан, агар мен билан унинг ораси тўсилса, Расулуллоҳ ﷺ қандай қилган бўлсалар, мен ҳам шундай қиламан — мен у зот билан бирга эдим», деди. Сўнг {Дарҳақиқат, Аллоҳ ва охират кунидан умидвор бўлган, Аллоҳни кўп зикр қилган кишилар учун Аллоҳнинг Расулида гўзал намуна бордир} (Аҳзоб 21) (оятини) тиловат қилди. Сўнг юриб, Байдонинг юқори (қисми)га етганида: «Буларнинг икковининг иши битта, ўзи. Агар мен билан умранинг ораси тўсилса, мен билан ҳажнинг ораси (ҳам) тўсилибди. Сизларни гувоҳ қиламанки, мен ҳажни умра билан бирга (ўзимга) вожиб қилдим», деди. Сўнг йўлга чиқиб, Қудайдда ҳадий (қурбонлик моли) сотиб олди, кейин иккови учун Байт(ни) бир марта тавоф қилди, Сафо ва Марва орасида (ҳам бир марта саъй қилди), сўнг наҳр (қурбонлик) куни икковидан (эҳромдан) чиққунига қадар икковининг (ҳеч биридан) чиқмади.
وَحَدَّثَنَاهُ ابْنُ نُمَيْرٍ، حَدَّثَنَا أَبِي، حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ، عَنْ نَافِعٍ، قَالَ أَرَادَ ابْنُ عُمَرَ الْحَجَّ حِينَ نَزَلَ الْحَجَّاجُ بِابْنِ الزُّبَيْرِ . وَاقْتَصَّ الْحَدِيثَ بِمِثْلِ هَذِهِ الْقِصَّةِ وَقَالَ فِي آخِرِ الْحَدِيثِ وَكَانَ يَقُولُ مَنْ جَمَعَ بَيْنَ الْحَجِّ وَالْعُمْرَةِ كَفَاهُ طَوَافٌ وَاحِدٌ وَلَمْ يَحِلَّ حَتَّى يَحِلَّ مِنْهُمَا جَمِيعًا .
Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Hajjoj Ibn Zubayrga (qarshi qoʻshin bilan) tushganda, Ibn Umar haj qilishni iroda qildi — xuddi (oldingi) qissadek. Hadisning oxirida u (Ibn Umar): «Kim hajni umra bilan jamlasa, unga bitta tavof kifoya qiladi», deb aytar edi va ikkovidan (ehromdan) chiqquniga qadar (ehromdan) chiqmadi.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Ҳажжож Ибн Зубайрга (қарши қўшин билан) тушганда, Ибн Умар ҳаж қилишни ирода қилди — худди (олдинги) қиссадек. Ҳадиснинг охирида у (Ибн Умар): «Ким ҳажни умра билан жамласа, унга битта тавоф кифоя қилади», деб айтар эди ва икковидан (эҳромдан) чиққунига қадар (эҳромдан) чиқмади.
وَحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رُمْحٍ، أَخْبَرَنَا اللَّيْثُ، ح وَحَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، - وَاللَّفْظُ لَهُ - حَدَّثَنَا لَيْثٌ، عَنْ نَافِعٍ، أَنَّ ابْنَ عُمَرَ، أَرَادَ الْحَجَّ عَامَ نَزَلَ الْحَجَّاجُ بِابْنِ الزُّبَيْرِ فَقِيلَ لَهُ إِنَّ النَّاسَ كَائِنٌ بَيْنَهُمْ قِتَالٌ وَإِنَّا نَخَافُ أَنْ يَصُدُّوكَ فَقَالَ لَقَدْ كَانَ لَكُمْ فِي رَسُولِ اللَّهِ أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ أَصْنَعُ كَمَا صَنَعَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِنِّي أُشْهِدُكُمْ أَنِّي قَدْ أَوْجَبْتُ عُمْرَةً . ثُمَّ خَرَجَ حَتَّى كَانَ بِظَاهِرِ الْبَيْدَاءِ قَالَ مَا شَأْنُ الْحَجِّ وَالْعُمْرَةِ إِلاَّ وَاحِدٌ اشْهَدُوا - قَالَ ابْنُ رُمْحٍ أُشْهِدُكُمْ - أَنِّي قَدْ أَوْجَبْتُ حَجًّا مَعَ عُمْرَتِي . وَأَهْدَى هَدْيًا اشْتَرَاهُ بِقُدَيْدٍ ثُمَّ انْطَلَقَ يُهِلُّ بِهِمَا جَمِيعًا حَتَّى قَدِمَ مَكَّةَ فَطَافَ بِالْبَيْتِ وَبِالصَّفَا وَالْمَرْوَةِ وَلَمْ يَزِدْ عَلَى ذَلِكَ وَلَمْ يَنْحَرْ وَلَمْ يَحْلِقْ وَلَمْ يُقَصِّرْ وَلَمْ يَحْلِلْ مِنْ شَىْءٍ حَرُمَ مِنْهُ حَتَّى كَانَ يَوْمُ النَّحْرِ فَنَحَرَ وَحَلَقَ وَرَأَى أَنْ قَدْ قَضَى طَوَافَ الْحَجِّ وَالْعُمْرَةِ بِطَوَافِهِ الأَوَّلِ . وَقَالَ ابْنُ عُمَرَ كَذَلِكَ فَعَلَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم .
Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Hajjoj Ibn Zubayrga (qarshi qoʻshin bilan) tushgan yili Ibn Umar haj qilishni iroda qildi. Shunda unga: «Odamlar orasida urush boʻlishi (ehtimoli) bor, biz ularning seni (Baytdan) toʻsib qoʻyishlaridan qoʻrqyapmiz», deyildi. U: {Darhaqiqat, sizlar uchun Allohning Rasulida goʻzal namuna bordir}. Rasululloh ﷺ qanday qilgan boʻlsalar, men ham shunday qilaman. Albatta, sizlarni guvoh qilamanki, men umrani (oʻzimga) vojib qildim», dedi. Soʻng chiqib, Baydoning yuqori (qismi)ga yetganida: «Hajning va umraning ishi bitta, oʻzi. Guvoh boʻlinglar — Ibn Rumh: ‹Sizlarni guvoh qilaman› dedi — men hajni umram bilan birga (oʻzimga) vojib qildim», dedi. U Qudaydda sotib olgan hadiy (qurbonlik)ni soʻyish uchun olib bordi, soʻng ikkoviga birga talbiya aytib yoʻlga chiqdi va Makkaga kelguniga qadar (shunday qildi). Keyin Bayt(ni) va Safo bilan Marva(ni) tavof qildi, bunga (boshqa narsani) qoʻshmadi, na nahr qildi, na soch oldirdi, na soch qisqartirdi va (ehrom sababli) harom boʻlgan narsalarning hech biridan (chiqib) halol boʻlmadi — toki nahr kuni boʻldi, shunda nahr qildi va soch oldirdi hamda birinchi tavofi bilan hajning va umraning tavofini ado qildim deb bildi. Ibn Umar: «Rasululloh ﷺ ham xuddi shunday qilganlar», dedi.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Ҳажжож Ибн Зубайрга (қарши қўшин билан) тушган йили Ибн Умар ҳаж қилишни ирода қилди. Шунда унга: «Одамлар орасида уруш бўлиши (эҳтимоли) бор, биз уларнинг сени (Байтдан) тўсиб қўйишларидан қўрқяпмиз», дейилди. У: {Дарҳақиқат, сизлар учун Аллоҳнинг Расулида гўзал намуна бордир}. Расулуллоҳ ﷺ қандай қилган бўлсалар, мен ҳам шундай қиламан. Албатта, сизларни гувоҳ қиламанки, мен умрани (ўзимга) вожиб қилдим», деди. Сўнг чиқиб, Байдонинг юқори (қисми)га етганида: «Ҳажнинг ва умранинг иши битта, ўзи. Гувоҳ бўлинглар — Ибн Румҳ: ‹Сизларни гувоҳ қиламан› деди — мен ҳажни умрам билан бирга (ўзимга) вожиб қилдим», деди. У Қудайдда сотиб олган ҳадий (қурбонлик)ни сўйиш учун олиб борди, сўнг икковига бирга талбия айтиб йўлга чиқди ва Маккага келгунига қадар (шундай қилди). Кейин Байт(ни) ва Сафо билан Марва(ни) тавоф қилди, бунга (бошқа нарсани) қўшмади, на наҳр қилди, на соч олдирди, на соч қисқартирди ва (эҳром сабабли) ҳаром бўлган нарсаларнинг ҳеч биридан (чиқиб) ҳалол бўлмади — токи наҳр куни бўлди, шунда наҳр қилди ва соч олдирди ҳамда биринчи тавофи билан ҳажнинг ва умранинг тавофини адо қилдим деб билди. Ибн Умар: «Расулуллоҳ ﷺ ҳам худди шундай қилганлар», деди.
وَحَدَّثَنَا أَبُو الرَّبِيعِ الزَّهْرَانِيُّ، حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، حَدَّثَنَا أَيُّوبُ، عَنْ نَافِعٍ، أَنَّ ابْنَ عُمَرَ، كَانَ لاَ يَقْدَمُ مَكَّةَ إِلاَّ بَاتَ بِذِي طَوًى حَتَّى يُصْبِحَ وَيَغْتَسِلَ ثُمَّ يَدْخُلُ مَكَّةَ نَهَارًا وَيَذْكُرُ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ فَعَلَهُ .
Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Ibn Umar Makkaga faqat Zu Tuvoda tong otguncha tunab, gʻusl qilib, soʻng kunduzi kirardi va buni Nabiy ﷺ dan — u zot shunday qilganlar deb — zikr qilardi.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Ибн Умар Маккага фақат Зу Тувода тонг отгунча тунаб, ғусл қилиб, сўнг кундузи кирарди ва буни Набий ﷺ дан — у зот шундай қилганлар деб — зикр қиларди.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْحَاقَ الْمُسَيَّبِيُّ، حَدَّثَنِي أَنَسٌ، - يَعْنِي ابْنَ عِيَاضٍ - عَنْ مُوسَى، بْنِ عُقْبَةَ عَنْ نَافِعٍ، أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ، أَخْبَرَهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم اسْتَقْبَلَ فُرْضَتَىِ الْجَبَلِ الَّذِي بَيْنَهُ وَبَيْنَ الْجَبَلِ الطَّوِيلِ نَحْوَ الْكَعْبَةِ يَجْعَلُ الْمَسْجِدَ الَّذِي بُنِيَ ثَمَّ يَسَارَ الْمَسْجِدِ الَّذِي بِطَرَفِ الأَكَمَةِ وَمُصَلَّى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَسْفَلَ مِنْهُ عَلَى الأَكَمَةِ السَّوْدَاءِ يَدَعُ مِنَ الأَكَمَةِ عَشْرَ أَذْرُعٍ أَوْ نَحْوَهَا ثُمَّ يُصَلِّي مُسْتَقْبِلَ الْفُرْضَتَيْنِ مِنَ الْجَبَلِ الطَّوِيلِ الَّذِي بَيْنَكَ وَبَيْنَ الْكَعْبَةِ صلى الله عليه وسلم .
Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ oʻzi bilan baland togʻ orasidagi togʻning ikki dovonini Kaʼba tomon qaratib (yuzlandilar) — bunda u zot oʻsha yerda qurilgan masjidni tepalik chetidagi masjidning chap tarafiga qoldirar edilar. Rasululloh ﷺ ning namozgohi esa undan pastda, qora tepalik ustida boʻlib, u zot tepalikdan oʻn tirsak yoki shuncha (masofa) qoldirar edilar. Soʻng u zot sen bilan Kaʼba orasidagi baland togʻning ikki dovoniga yuzlanib namoz oʻqir edilar ﷺ.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ ўзи билан баланд тоғ орасидаги тоғнинг икки довонини Каъба томон қаратиб (юзландилар) — бунда у зот ўша ерда қурилган масжидни тепалик четидаги масжиднинг чап тарафига қолдирар эдилар. Расулуллоҳ ﷺ нинг намозгоҳи эса ундан пастда, қора тепалик устида бўлиб, у зот тепаликдан ўн тирсак ёки шунча (масофа) қолдирар эдилар. Сўнг у зот сен билан Каъба орасидаги баланд тоғнинг икки довонига юзланиб намоз ўқир эдилар ﷺ.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ نُمَيْرٍ، ح وَحَدَّثَنَا ابْنُ نُمَيْرٍ، حَدَّثَنَا أَبِي، حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ إِذَا طَافَ بِالْبَيْتِ الطَّوَافَ الأَوَّلَ خَبَّ ثَلاَثًا وَمَشَى أَرْبَعًا وَكَانَ يَسْعَى بِبَطْنِ الْمَسِيلِ إِذَا طَافَ بَيْنَ الصَّفَا وَالْمَرْوَةِ وَكَانَ ابْنُ عُمَرَ يَفْعَلُ ذَلِكَ .
Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Baytni birinchi marta tavof qilganlarida uch (aylanishda) yelka qoqib yugurgansimon yurar, toʻrt (aylanishda) odimlab yurar edilar. Safo bilan Marva orasini tavof qilganlarida esa, soyning oʻrtasida (chuqur joyda) yengil yugurar edilar. Ibn Umar ham shunday qilar edi.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Байтни биринчи марта тавоф қилганларида уч (айланишда) елка қоқиб югургансимон юрар, тўрт (айланишда) одимлаб юрар эдилар. Сафо билан Марва орасини тавоф қилганларида эса, сойнинг ўртасида (чуқур жойда) енгил югурар эдилар. Ибн Умар ҳам шундай қилар эди.
وَحَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ بْنِ أَبَانٍ الْجُعْفِيُّ، حَدَّثَنَا ابْنُ الْمُبَارَكِ، أَخْبَرَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، - رضى الله عنهما - قَالَ رَمَلَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِنَ الْحَجَرِ إِلَى الْحَجَرِ ثَلاَثًا وَمَشَى أَرْبَعًا .
Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ (Hajarul-asvad) toshdan toshgacha uch (aylanishda) yengil yugurib (raml qilib), toʻrttasini odimlab yurdilar.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ (Ҳажарул-асвад) тошдан тошгача уч (айланишда) енгил югуриб (рамл қилиб), тўрттасини одимлаб юрдилар.
وَحَدَّثَنَا أَبُو كَامِلٍ الْجَحْدَرِيُّ، حَدَّثَنَا سُلَيْمُ بْنُ أَخْضَرَ، حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ، عَنْ نَافِعٍ، أَنَّ ابْنَ عُمَرَ، رَمَلَ مِنَ الْحَجَرِ إِلَى الْحَجَرِ وَذَكَرَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَعَلَهُ .
Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Ibn Umar (Hajarul-asvad) toshdan toshgacha yengil yugurib (raml qilib) yurdi va Rasululloh ﷺ shunday qilganlarini zikr etdi.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Ибн Умар (Ҳажарул-асвад) тошдан тошгача енгил югуриб (рамл қилиб) юрди ва Расулуллоҳ ﷺ шундай қилганларини зикр этди.
وَحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، حَدَّثَنَا خَالِدُ بْنُ الْحَارِثِ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ، عَنْ نَافِعٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ، ذَكَرَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ لاَ يَسْتَلِمُ إِلاَّ الْحَجَرَ وَالرُّكْنَ الْيَمَانِيَ.
Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ faqat Hajar (qora tosh) va yamaniy ruknnigina istilom qilganlarini (qoʻl tekkizganlarini) zikr qildi.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ фақат Ҳажар (қора тош) ва яманий рукннигина истилом қилганларини (қўл теккизганларини) зикр қилди.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، وَابْنُ، نُمَيْرٍ جَمِيعًا عَنْ أَبِي خَالِدٍ، - قَالَ أَبُو بَكْرٍ حَدَّثَنَا أَبُو خَالِدٍ الأَحْمَرُ، - عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ، عَنْ نَافِعٍ، قَالَ رَأَيْتُ ابْنَ عُمَرَ يَسْتَلِمُ الْحَجَرَ بِيَدِهِ ثُمَّ قَبَّلَ يَدَهُ وَقَالَ مَا تَرَكْتُهُ مُنْذُ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَفْعَلُهُ .
Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Men Ibn Umar Hajar (qora tosh)ni qoʻli bilan istilom qilib, soʻng qoʻlini oʻpganini koʻrdim. Va u: «Men Rasululloh ﷺ ni shunday qilganlarini koʻrganimdan beri buni tark etmadim», dedi.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Мен Ибн Умар Ҳажар (қора тош)ни қўли билан истилом қилиб, сўнг қўлини ўпганини кўрдим. Ва у: «Мен Расулуллоҳ ﷺ ни шундай қилганларини кўрганимдан бери буни тарк этмадим», деди.
حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ حَاتِمِ بْنِ مَيْمُونٍ، حَدَّثَنَا رَوْحُ بْنُ عُبَادَةَ، حَدَّثَنَا صَخْرُ بْنُ جُوَيْرِيَةَ، عَنْ نَافِعٍ، أَنَّ ابْنَ عُمَرَ، كَانَ يَرَى التَّحْصِيبَ سُنَّةً وَكَانَ يُصَلِّي الظُّهْرَ يَوْمَ النَّفْرِ بِالْحَصْبَةِ . قَالَ نَافِعٌ قَدْ حَصَّبَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَالْخُلَفَاءُ بَعْدَهُ .
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Ibn Umar tahsibni (Muhassabda toʻxtashni) sunnat deb bilar va Nafr kuni Hasbada peshin namozini oʻqir edi. Nofeʼ dedi: Rasululloh ﷺ va u zotdan keyingi xalifalar (ham) Muhassabda toʻxtaganlar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Ибн Умар таҳсибни (Муҳассабда тўхташни) суннат деб билар ва Нафр куни Ҳасбада пешин намозини ўқир эди. Нофеъ деди: Расулуллоҳ ﷺ ва у зотдан кейинги халифалар (ҳам) Муҳассабда тўхтаганлар.
وَحَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ رُمْحِ بْنِ الْمُهَاجِرِ الْمِصْرِيُّ، أَخْبَرَنَا اللَّيْثُ، ح وَحَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، - وَاللَّفْظُ لَهُ - قَالَ حَدَّثَنَا لَيْثٌ، عَنْ نَافِعٍ، قَالَ كَانَ ابْنُ عُمَرَ يُنِيخُ بِالْبَطْحَاءِ الَّتِي بِذِي الْحُلَيْفَةِ الَّتِي كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُنِيخُ بِهَا وَيُصَلِّي بِهَا .
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Ibn Umar Zul-Hulayfadagi Bathoʼda — Rasululloh ﷺ tuyalarini choʻktirib, oʻsha yerda namoz oʻqigan joyda — tuyasini choʻktirar edi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Ибн Умар Зул-Ҳулайфадаги Батҳўда — Расулуллоҳ ﷺ туяларини чўктириб, ўша ерда намоз ўқиган жойда — туясини чўктирар эди.
وَحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْحَاقَ الْمُسَيَّبِيُّ، حَدَّثَنِي أَنَسٌ، - يَعْنِي أَبَا ضَمْرَةَ - عَنْ مُوسَى، بْنِ عُقْبَةَ عَنْ نَافِعٍ، أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ، كَانَ إِذَا صَدَرَ مِنَ الْحَجِّ أَوِ الْعُمْرَةِ أَنَاخَ بِالْبَطْحَاءِ الَّتِي بِذِي الْحُلَيْفَةِ الَّتِي كَانَ يُنِيخُ بِهَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم .
Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: U hajdan yoki umradan qaytayotganda, Zul-Hulayfadagi Bathoʼda — Rasululloh ﷺ tuyalarini choʻktirgan joyda — tuyasini choʻktirar edi.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: У ҳаждан ёки умрадан қайтаётганда, Зул-Ҳулайфадаги Батҳўда — Расулуллоҳ ﷺ туяларини чўктирган жойда — туясини чўктирар эди.
وَحَدَّثَنِيهِ أَبُو كَامِلٍ الْجَحْدَرِيُّ، حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، حَدَّثَنَا أَيُّوبُ، عَنْ نَافِعٍ، بِهَذَا الإِسْنَادِ.
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: mana shu isnod bilan (yuqoridagi kabi) shunga oʻxshash hadis rivoyat qilingan.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: мана шу иснод билан (юқоридаги каби) шунга ўхшаш ҳадис ривоят қилинган.
وَحَدَّثَنَاهُ شَيْبَانُ بْنُ فَرُّوخَ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ، - يَعْنِي ابْنَ مُسْلِمٍ - حَدَّثَنَا عَبْدُ، اللَّهِ بْنُ دِينَارٍ عَنْ نَافِعٍ، بِإِسْنَادِ حَدِيثِ اللَّيْثِ . مِثْلَ رِوَايَتِهِ .
Hafsa (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Allohga va oxirat kuniga iymon keltirgan — yoki Allohga va Uning Rasuliga iymon keltirgan — ayolga oʻliging uchun uch kundan ortiq aza tutishi halol emas, eri uchungina (aza tutadi)», dedilar.Ҳафса (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Аллоҳга ва охират кунига иймон келтирган — ёки Аллоҳга ва Унинг Расулига иймон келтирган — аёлга ўлигинг учун уч кундан ортиқ аза тутиши ҳалол эмас, эри учунгина (аза тутади)», дедилар.
وَحَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ مَنْصُورٍ، وَقُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، قَالاَ حَدَّثَنَا مَالِكٌ، ح وَحَدَّثَنَا يَحْيَى، بْنُ يَحْيَى - وَاللَّفْظُ لَهُ - قَالَ قُلْتُ لِمَالِكٍ حَدَّثَكَ نَافِعٌ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، أَنَّ رَجُلاً، لاَعَنَ امْرَأَتَهُ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَفَرَّقَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بَيْنَهُمَا وَأَلْحَقَ الْوَلَدَ بِأُمِّهِ قَالَ نَعَمْ .
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: bir kishi Rasululloh ﷺ zamonida xotini bilan mulaana qilgan edi, shunda Rasululloh ﷺ ularning oʻrtasini ajratdilar va bolani onasiga nisbat berdilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: бир киши Расулуллоҳ ﷺ замонида хотини билан мулаана қилган эди, шунда Расулуллоҳ ﷺ уларнинг ўртасини ажратдилар ва болани онасига нисбат бердилар.
وَحَدَّثَنَاهُ مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ، قَالَ سَمِعْتُ يَحْيَى بْنَ سَعِيدٍ، يَقُولُ أَخْبَرَنِي نَافِعٌ، بِهَذَا الإِسْنَادِ مِثْلَهُ .
Zayd ibn Sobit (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: shunga oʻxshashi (yuqoridagidek) rivoyat qilingan.Зайд ибн Собит (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: шунга ўхшаши (юқоридагидек) ривоят қилинган.
وَحَدَّثَنِيهِ أَبُو الطَّاهِرِ، أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ، حَدَّثَنِي يُونُسُ، ح وَحَدَّثَنَاهُ ابْنُ رَافِعٍ، حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي فُدَيْكٍ، أَخْبَرَنِي الضَّحَّاكُ، ح وَحَدَّثَنِيهِ سُوَيْدُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا حَفْصُ بْنُ مَيْسَرَةَ، حَدَّثَنِي مُوسَى بْنُ عُقْبَةَ، كُلُّهُمْ عَنْ نَافِعٍ، بِهَذَا الإِسْنَادِ نَحْوَ حَدِيثِهِمْ.
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan shu maʼnoda, ularning hadisiga oʻxshash rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ muzobanadan — kishi oʻz bogʻining mevasini, agar xurmo boʻlsa, oʻlchov bilan quruq xurmoga sotishidan, agar tok boʻlsa, uni oʻlchov bilan mayizga sotishidan, agar ekin boʻlsa, uni oʻlchovli (quruq) gʻalla evaziga sotishidan taqiqladilar; bularning hammasidan taqiqladilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан шу маънода, уларнинг ҳадисига ўхшаш ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ музобанадан — киши ўз боғининг мевасини, агар хурмо бўлса, ўлчов билан қуруқ хурмога сотишидан, агар ток бўлса, уни ўлчов билан майизга сотишидан, агар экин бўлса, уни ўлчовли (қуруқ) ғалла эвазига сотишидан тақиқладилар; буларнинг ҳаммасидан тақиқладилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، ح وَحَدَّثَنَا ابْنُ نُمَيْرٍ، حَدَّثَنَا أَبِي، جَمِيعًا عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ، ح وَحَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، - وَاللَّفْظُ لَهُ - حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بِشْرٍ، حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " أَيُّمَا نَخْلٍ اشْتُرِيَ أُصُولُهَا وَقَدْ أُبِّرَتْ فَإِنَّ ثَمَرَهَا لِلَّذِي أَبَّرَهَا إِلاَّ أَنْ يَشْتَرِطَ الَّذِي اشْتَرَاهَا" .
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Qaysi bir xurmo daraxti ildizi bilan sotib olinsa-yu, u changlatilgan (urugʻlantirilgan) boʻlsa, uning mevasi changlatgan kishiniki boʻladi, magar uni sotib olgan kishi (mevani ham) shart qilsa, (bundan mustasno)», — dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Қайси бир хурмо дарахти илдизи билан сотиб олинса-ю, у чанглатилган (уруғлантирилган) бўлса, унинг меваси чанглатган кишиники бўлади, магар уни сотиб олган киши (мевани ҳам) шарт қилса, (бундан мустасно)», — дедилар.
وَحَدَّثَنَاهُ أَبُو الرَّبِيعِ، وَأَبُو كَامِلٍ قَالاَ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، ح وَحَدَّثَنِيهِ زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، كِلاَهُمَا عَنْ أَيُّوبَ، عَنْ نَافِعٍ، بِهَذَا الإِسْنَادِ نَحْوَهُ .
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Qaysi bir kishi xurmo daraxtini changlatib (urugʻlantirib), soʻng uning ildizini (oʻzini) sotsa, xurmoning mevasi changlatgan kishiniki boʻladi, magar xaridor (mevani ham) shart qilib olsa, (bundan mustasno)», — dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Қайси бир киши хурмо дарахтини чанглатиб (уруғлантириб), сўнг унинг илдизини (ўзини) сотса, хурмонинг меваси чанглатган кишиники бўлади, магар харидор (мевани ҳам) шарт қилиб олса, (бундан мустасно)», — дедилар.
وَحَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى، أَخْبَرَنَا يَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ، عَنْ أَيُّوبَ، عَنْ نَافِعٍ، أَنَّ ابْنَ عُمَرَ، كَانَ يُكْرِي مَزَارِعَهُ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَفِي إِمَارَةِ أَبِي بَكْرٍ وَعُمَرَ وَعُثْمَانَ وَصَدْرًا مِنْ خِلاَفَةِ مُعَاوِيَةَ حَتَّى بَلَغَهُ فِي آخِرِ خِلاَفَةِ مُعَاوِيَةَ أَنَّ رَافِعَ بْنَ خَدِيجٍ يُحَدِّثُ فِيهَا بِنَهْىٍ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَدَخَلَ عَلَيْهِ وَأَنَا مَعَهُ فَسَأَلَهُ فَقَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَنْهَى عَنْ كِرَاءِ الْمَزَارِعِ . فَتَرَكَهَا ابْنُ عُمَرَ بَعْدُ . وَكَانَ إِذَا سُئِلَ عَنْهَا بَعْدُ قَالَ زَعَمَ رَافِعُ بْنُ خَدِيجٍ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم نَهَى عَنْهَا .
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Ibn Umar oʻz ekinzorlarini Rasululloh ﷺ zamonlarida, Abu Bakr, Umar va Usmonning amirligi davrida hamda Muoviya xalifaligining boshlarida ijaraga berib turar edi, toki Muoviya xalifaligining oxirida unga Rofeʼ ibn Xadij bu haqda Nabiy ﷺ dan (rivoyat qilib) qaytariq aytayotgani xabari yetdi. Shunda u (Rofeʼning) oldiga kirdi va undan soʻradi. U: «Rasululloh ﷺ ekinzorlarni ijaraga berishdan qaytarar edilar», — dedi. Shundan keyin Ibn Umar uni tark etdi. Keyinchalik undan bu haqda soʻralsa: «Rofeʼ ibn Xadij Rasululloh ﷺ undan qaytarganlarini bildirdi», — der edi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Ибн Умар ўз экинзорларини Расулуллоҳ ﷺ замонларида, Абу Бакр, Умар ва Усмоннинг амирлиги даврида ҳамда Муовия халифалигининг бошларида ижарага бериб турар эди, токи Муовия халифалигининг охирида унга Рофеъ ибн Хадиж бу ҳақда Набий ﷺ дан (ривоят қилиб) қайтариқ айтаётгани хабари етди. Шунда у (Рофеънинг) олдига кирди ва ундан сўради. У: «Расулуллоҳ ﷺ экинзорларни ижарага беришдан қайтарар эдилар», — деди. Шундан кейин Ибн Умар уни тарк этди. Кейинчалик ундан бу ҳақда сўралса: «Рофеъ ибн Хадиж Расулуллоҳ ﷺ ундан қайтарганларини билдирди», — дер эди.
وَحَدَّثَنَا ابْنُ نُمَيْرٍ، حَدَّثَنَا أَبِي، حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ، عَنْ نَافِعٍ، قَالَ ذَهَبْتُ مَعَ ابْنِ عُمَرَ إِلَى رَافِعِ بْنِ خَدِيجٍ حَتَّى أَتَاهُ بِالْبَلاَطِ فَأَخْبَرَهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم نَهَى عَنْ كِرَاءِ الْمَزَارِعِ .
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Men Ibn Umar bilan birga Rofeʼ ibn Xadijning oldiga bordim, toki (Ibn Umar) uning oldiga Balotda yetib keldi. Shunda (Rofeʼ) unga Rasululloh ﷺ ekinzorlarni ijaraga berishdan qaytarganlarini xabar berdi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Мен Ибн Умар билан бирга Рофеъ ибн Хадижнинг олдига бордим, токи (Ибн Умар) унинг олдига Балотда етиб келди. Шунда (Рофеъ) унга Расулуллоҳ ﷺ экинзорларни ижарага беришдан қайтарганларини хабар берди.
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا لَيْثٌ، ح وَحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رُمْحٍ، أَخْبَرَنَا اللَّيْثُ، عَنْ نَافِعٍ، أَنَّ ابْنَ عُمَرَ، قَالَ لَهُ رَجُلٌ مِنْ بَنِي لَيْثٍ إِنَّ أَبَا سَعِيدٍ الْخُدْرِيَّ يَأْثُرُ هَذَا عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي رِوَايَةِ قُتَيْبَةَ فَذَهَبَ عَبْدُ اللَّهِ وَنَافِعٌ مَعَهُ . وَفِي حَدِيثِ ابْنِ رُمْحٍ قَالَ نَافِعٌ فَذَهَبَ عَبْدُ اللَّهِ وَأَنَا مَعَهُ وَاللَّيْثِيُّ حَتَّى دَخَلَ عَلَى أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ فَقَالَ إِنَّ هَذَا أَخْبَرَنِي أَنَّكَ تُخْبِرُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم نَهَى عَنْ بَيْعِ الْوَرِقِ بِالْوَرِقِ إِلاَّ مِثْلاً بِمِثْلٍ وَعَنْ بَيْعِ الذَّهَبِ بِالذَّهَبِ إِلاَّ مِثْلاً بِمِثْلٍ . فَأَشَارَ أَبُو سَعِيدٍ بِإِصْبَعَيْهِ إِلَى عَيْنَيْهِ وَأُذُنَيْهِ فَقَالَ أَبْصَرَتْ عَيْنَاىَ وَسَمِعَتْ أُذُنَاىَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " لاَ تَبِيعُوا الذَّهَبَ بِالذَّهَبِ وَلاَ تَبِيعُوا الْوَرِقَ بِالْوَرِقِ إِلاَّ مِثْلاً بِمِثْلٍ وَلاَ تُشِفُّوا بَعْضَهُ عَلَى بَعْضٍ وَلاَ تَبِيعُوا شَيْئًا غَائِبًا مِنْهُ بِنَاجِزٍ إِلاَّ يَدًا بِيَدٍ " .
Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Ibn Umarga Banu Lays (qabilasi)dan boʻlgan bir kishi: «Albatta, Abu Said al-Xudriy buni Rasululloh ﷺ dan rivoyat qiladi», dedi. Bas, Abdulloh bordi, men ham u bilan, hamda Laysiy (bordik) — toki u Abu Said al-Xudriynikiga kirdi va: «Bu (kishi) menga shunday xabar berdiki, sen Rasululloh ﷺ kumushni kumushga faqat teng bilan teng (boʻlsa) sotishdan, oltinni oltinga faqat teng bilan teng (boʻlsa) sotishdan man qildilar, deb xabar berar ekansan», dedi. Shunda Abu Said ikki barmogʻi bilan koʻzlariga va quloqlariga ishora qilib: «Koʻzlarim koʻrdi va quloqlarim Rasululloh ﷺ ning shunday deganlarini eshitdi: ‹Oltinni oltinga sotmanglar va kumushni kumushga ham faqat teng bilan teng (boʻlsa) sotinglar; uning birini ikkinchisidan ortiq qilmanglar; undan (hozir) yoʻq narsani (hozir) bor narsaga sotmanglar — faqat qoʻlma-qoʻl (boʻlsa, mayli)›», dedi.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Ибн Умарга Бану Лайс (қабиласи)дан бўлган бир киши: «Албатта, Абу Саид ал-Худрий буни Расулуллоҳ ﷺ дан ривоят қилади», деди. Бас, Абдуллоҳ борди, мен ҳам у билан, ҳамда Лайсий (бордик) — токи у Абу Саид ал-Худрийникига кирди ва: «Бу (киши) менга шундай хабар бердики, сен Расулуллоҳ ﷺ кумушни кумушга фақат тенг билан тенг (бўлса) сотишдан, олтинни олтинга фақат тенг билан тенг (бўлса) сотишдан ман қилдилар, деб хабар берар экансан», деди. Шунда Абу Саид икки бармоғи билан кўзларига ва қулоқларига ишора қилиб: «Кўзларим кўрди ва қулоқларим Расулуллоҳ ﷺ нинг шундай деганларини эшитди: ‹Олтинни олтинга сотманглар ва кумушни кумушга ҳам фақат тенг билан тенг (бўлса) сотинглар; унинг бирини иккинчисидан ортиқ қилманглар; ундан (ҳозир) йўқ нарсани (ҳозир) бор нарсага сотманглар — фақат қўлма-қўл (бўлса, майли)›», деди.
وَحَدَّثَنَا أَبُو كَامِلٍ الْجَحْدَرِيُّ، حَدَّثَنَا حَمَّادٌ يَعْنِي ابْنَ زَيْدٍ، ح وَحَدَّثَنِي زُهَيْرُ بْنُ، حَرْبٍ حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، - يَعْنِي ابْنَ عُلَيَّةَ - كِلاَهُمَا عَنْ أَيُّوبَ، ح وَحَدَّثَنِي أَبُو الطَّاهِرِ، أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ، أَخْبَرَنِي يُونُسُ، ح وَحَدَّثَنِي هَارُونُ بْنُ سَعِيدٍ الأَيْلِيُّ، حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ، أَخْبَرَنِي أُسَامَةُ بْنُ زَيْدٍ اللَّيْثِيُّ، ح وَحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ، حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي فُدَيْكٍ، أَخْبَرَنَا هِشَامٌ، - يَعْنِي ابْنَ سَعْدٍ - كُلُّهُمْ عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم . بِمِثْلِ حَدِيثِ عُبَيْدِ اللَّهِ وَقَالُوا جَمِيعًا " لَهُ شَىْءٌ يُوصِي فِيهِ " . إِلاَّ فِي حَدِيثِ أَيُّوبَ فَإِنَّهُ قَالَ " يُرِيدُ أَنْ يُوصِيَ فِيهِ " . كَرِوَايَةِ يَحْيَى عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ .
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan Nabiy ﷺ dan Ubaydulloh hadisi misli rivoyat qilinadi. Ularning barchasi: «Vasiyat qiladigan biror narsasi bor (kishi)» dedilar. Faqat Ayyub hadisida u: «Vasiyat qilmoqchi boʻlgan» dedi — Yahyoning Ubaydullohdan (qilgan) rivoyatidagidek.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан Набий ﷺ дан Убайдуллоҳ ҳадиси мисли ривоят қилинади. Уларнинг барчаси: «Васият қиладиган бирор нарсаси бор (киши)» дедилар. Фақат Айюб ҳадисида у: «Васият қилмоқчи бўлган» деди — Яҳёнинг Убайдуллоҳдан (қилган) ривоятидагидек.
وَحَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَبْدَةَ الضَّبِّيُّ، حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ، حَدَّثَنَا أَيُّوبُ، عَنْ نَافِعٍ، قَالَ ذُكِرَ عِنْدَ ابْنِ عُمَرَ عُمْرَةُ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِنَ الْجِعْرَانَةِ فَقَالَ لَمْ يَعْتَمِرْ مِنْهَا - قَالَ - وَكَانَ عُمَرُ نَذَرَ اعْتِكَافَ لَيْلَةٍ فِي الْجَاهِلِيَّةِ . ثُمَّ ذَكَرَ نَحْوَ حَدِيثِ جَرِيرِ بْنِ حَازِمٍ وَمَعْمَرٍ عَنْ أَيُّوبَ .
Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Ibn Umarning oldida Rasululloh ﷺ ning Jiʼronadan qilgan umralari haqida gap ochildi. Shunda (Ibn Umar): «U zot u yerdan umra qilmaganlar», dedi. (Nofeʼ) dedi: Umar johiliyat davrida bir kecha eʼtikof qilishni nazr qilgan edi. Soʻng (roviy) yuqoridagi hadisga oʻxshash (hadisni) zikr qildi.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Ибн Умарнинг олдида Расулуллоҳ ﷺ нинг Жиъронадан қилган умралари ҳақида гап очилди. Шунда (Ибн Умар): «У зот у ердан умра қилмаганлар», деди. (Нофеъ) деди: Умар жоҳилият даврида бир кеча эътикоф қилишни назр қилган эди. Сўнг (ровий) юқоридаги ҳадисга ўхшаш (ҳадисни) зикр қилди.
وَحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، وَمُحَمَّدُ بْنُ حَاتِمٍ، قَالاَ حَدَّثَنَا يَحْيَى، - وَهُوَ الْقَطَّانُ -
عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ، أَخْبَرَنَا نَافِعٌ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، قَالَ وَلاَ أَعْلَمُهُ إِلاَّ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم
قَالَ " كُلُّ مُسْكِرٍ خَمْرٌ وَكُلُّ خَمْرٍ حَرَامٌ " .
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: U dedi — men buni faqat Nabiy ﷺ dan (eshitgan) deb bilaman —: u zot: «Har qanday mast qiluvchi narsa xamrdir va har qanday xamr haromdir», — dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: У деди — мен буни фақат Набий ﷺ дан (эшитган) деб биламан —: у зот: «Ҳар қандай маст қилувчи нарса хамрдир ва ҳар қандай хамр ҳаромдир», — дедилар.
وَحَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ خَلاَّدٍ الْبَاهِلِيُّ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ وَاقِدِ،
بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ زَيْدٍ أَنَّهُ سَمِعَ نَافِعًا، قَالَ رَأَى ابْنُ عُمَرَ مِسْكِينًا فَجَعَلَ يَضَعُ بَيْنَ يَدَيْهِ وَيَضَعُ
بَيْنَ يَدَيْهِ - قَالَ - فَجَعَلَ يَأْكُلُ أَكْلاً كَثِيرًا - قَالَ - فَقَالَ لاَ يُدْخَلَنَّ هَذَا عَلَىَّ فَإِنِّي سَمِعْتُ
رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " إِنَّ الْكَافِرَ يَأْكُلُ فِي سَبْعَةِ أَمْعَاءٍ " .
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: U bir miskinni koʻrib, uning oldiga (taom) qoʻyaverdi, oldiga qoʻyaverdi, u esa koʻp yeyaverdi. Shunda (Ibn Umar): «Bu menikiga kirmasin, chunki men Rasululloh ﷺ ni: ‹Kofir yetti ichakka (toʻyadigan miqdorda) yeydi›, deyotganlarini eshitganman», dedi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: У бир мискинни кўриб, унинг олдига (таом) қўяверди, олдига қўяверди, у эса кўп еяверди. Шунда (Ибн Умар): «Бу меникига кирмасин, чунки мен Расулуллоҳ ﷺ ни: ‹Кофир етти ичакка (тўядиган миқдорда) ейди›, деётганларини эшитганман», деди.
وَحَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ رُمْحٍ، أَخْبَرَنَا اللَّيْثُ، ح وَحَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، وَاللَّفْظُ، لَهُ حَدَّثَنَا
لَيْثٌ، عَنْ نَافِعٍ، أَنَّ أَبَا لُبَابَةَ، كَلَّمَ ابْنَ عُمَرَ لِيَفْتَحَ لَهُ بَابًا فِي دَارِهِ يَسْتَقْرِبُ بِهِ إِلَى الْمَسْجِدِ
فَوَجَدَ الْغِلْمَةُ جِلْدَ جَانٍّ فَقَالَ عَبْدُ اللَّهِ الْتَمِسُوهُ فَاقْتُلُوهُ . فَقَالَ أَبُو لُبَابَةَ لاَ تَقْتُلُوهُ فَإِنَّ
رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم نَهَى عَنْ قَتْلِ الْجِنَّانِ الَّتِي فِي الْبُيُوتِ .
Abu Luboba (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Abu Luboba Ibn Umar bilan, uyida masjidga yaqin boʻlishi uchun bir eshik ochib berishi haqida gaplashdi. Shunda yigitlar bir ilonning poʻstini topib olishdi. Abdulloh: «Uni izlab topinglar-da, oʻldiringlar», dedi. Abu Luboba esa: «Uni oʻldirmanglar, chunki Rasululloh ﷺ uylardagi ilonlarni oʻldirishdan qaytarganlar», dedi.Абу Лубоба (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Абу Лубоба Ибн Умар билан, уйида масжидга яқин бўлиши учун бир эшик очиб бериши ҳақида гаплашди. Шунда йигитлар бир илоннинг пўстини топиб олишди. Абдуллоҳ: «Уни излаб топинглар-да, ўлдиринглар», деди. Абу Лубоба эса: «Уни ўлдирманглар, чунки Расулуллоҳ ﷺ уйлардаги илонларни ўлдиришдан қайтарганлар», деди.
وَحَدَّثَنَا شَيْبَانُ بْنُ فَرُّوخَ، حَدَّثَنَا جَرِيرُ بْنُ حَازِمٍ، حَدَّثَنَا نَافِعٌ، قَالَ كَانَ ابْنُ عُمَرَ
يَقْتُلُ الْحَيَّاتِ كُلَّهُنَّ حَتَّى حَدَّثَنَا أَبُو لُبَابَةَ بْنُ عَبْدِ الْمُنْذِرِ الْبَدْرِيُّ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله
عليه وسلم نَهَى عَنْ قَتْلِ جِنَّانِ الْبُيُوتِ فَأَمْسَكَ .
Abu Luboba (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Ibn Umar barcha ilonlarni oʻldirar edi, toki bizga Abu Luboba ibn Abdulmunzir al-Badriy Rasululloh ﷺ uy ilonlarini oʻldirishdan qaytarganlarini aytib bergach, (oʻldirishdan) toʻxtadi».Абу Лубоба (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Ибн Умар барча илонларни ўлдирар эди, токи бизга Абу Лубоба ибн Абдулмунзир ал-Бадрий Расулуллоҳ ﷺ уй илонларини ўлдиришдан қайтарганларини айтиб бергач, (ўлдиришдан) тўхтади».
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، حَدَّثَنَا يَحْيَى، - وَهُوَ الْقَطَّانُ - عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ، أَخْبَرَنِي
نَافِعٌ، أَنَّهُ سَمِعَ أَبَا لُبَابَةَ، يُخْبِرُ ابْنَ عُمَرَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم نَهَى عَنْ قَتْلِ
الْجِنَّانِ .
Abu Luboba (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Abu Luboba Ibn Umarga Rasululloh ﷺ ilonlarni oʻldirishdan qaytarganlarini xabar berdi.Абу Лубоба (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Абу Лубоба Ибн Умарга Расулуллоҳ ﷺ илонларни ўлдиришдан қайтарганларини хабар берди.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ، - يَعْنِي الثَّقَفِيَّ - قَالَ سَمِعْتُ يَحْيَى،
بْنَ سَعِيدٍ يَقُولُ أَخْبَرَنِي نَافِعٌ، أَنَّ أَبَا لُبَابَةَ بْنَ عَبْدِ الْمُنْذِرِ الأَنْصَارِيَّ، - وَكَانَ مَسْكَنُهُ بِقُبَاءٍ
فَانْتَقَلَ إِلَى الْمَدِينَةِ - فَبَيْنَمَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ جَالِسًا مَعَهُ يَفْتَحُ خَوْخَةً لَهُ إِذَا هُمْ بِحَيَّةٍ
مِنْ عَوَامِرِ الْبُيُوتِ فَأَرَادُوا قَتْلَهَا فَقَالَ أَبُو لُبَابَةَ إِنَّهُ قَدْ نُهِيَ عَنْهُنَّ - يُرِيدُ عَوَامِرَ الْبُيُوتِ
- وَأُمِرَ بِقَتْلِ الأَبْتَرِ وَذِي الطُّفْيَتَيْنِ وَقِيلَ هُمَا اللَّذَانِ يَلْتَمِعَانِ الْبَصَرَ وَيَطْرَحَانِ أَوْلاَدَ النِّسَاءِ
.
Abu Luboba (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Abu Luboba ibn Abdulmunzir al-Ansoriy — uning maskani Quboda boʻlib, soʻng Madinaga koʻchib oʻtgan edi — (haqida shunday rivoyat qilinadi): Abdulloh ibn Umar u bilan birga oʻtirib, oʻziga bir tuynuk ochayotgan edi. Shu payt ular uy ilonlaridan bir ilonni koʻrib qolib, uni oʻldirmoqchi boʻlishdi. Shunda Abu Luboba: «Bulardan — yaʼni uy ilonlaridan — (oʻldirishdan) qaytarilgan. Dumi kalta ilon va belida ikki chiziq boʻlgan ilonni oʻldirishga buyurilgan», dedi. Aytilishicha, bu ikkisi koʻzning nurini olib qoʻyadi va ayollarning (qornidagi) bolalarini tushirib yuboradi.Абу Лубоба (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Абу Лубоба ибн Абдулмунзир ал-Ансорий — унинг маскани Қубода бўлиб, сўнг Мадинага кўчиб ўтган эди — (ҳақида шундай ривоят қилинади): Абдуллоҳ ибн Умар у билан бирга ўтириб, ўзига бир туйнук очаётган эди. Шу пайт улар уй илонларидан бир илонни кўриб қолиб, уни ўлдирмоқчи бўлишди. Шунда Абу Лубоба: «Булардан — яъни уй илонларидан — (ўлдиришдан) қайтарилган. Думи калта илон ва белида икки чизиқ бўлган илонни ўлдиришга буюрилган», деди. Айтилишича, бу иккиси кўзнинг нурини олиб қўяди ва аёлларнинг (қорнидаги) болаларини тушириб юборади.
وَحَدَّثَنِي إِسْحَاقُ بْنُ مَنْصُورٍ، أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَهْضَمٍ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، - وَهُوَ
عِنْدَنَا ابْنُ جَعْفَرٍ - عَنْ عُمَرَ بْنِ نَافِعٍ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ كَانَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ يَوْمًا عِنْدَ هَدْمٍ
لَهُ فَرَأَى وَبِيصَ جَانٍّ فَقَالَ اتَّبِعُوا هَذَا الْجَانَّ فَاقْتُلُوهُ . قَالَ أَبُو لُبَابَةَ الأَنْصَارِيُّ إِنِّي
سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم نَهَى عَنْ قَتْلِ الْجِنَّانِ الَّتِي تَكُونُ فِي الْبُيُوتِ إِلاَّ
الأَبْتَرَ وَذَا الطُّفْيَتَيْنِ فَإِنَّهُمَا اللَّذَانِ يَخْطِفَانِ الْبَصَرَ وَيَتَتَبَّعَانِ مَا فِي بُطُونِ النِّسَاءِ .
Abu Luboba (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Abdulloh ibn Umar bir kuni oʻzining (buzilgan) bir devori oldida turgan edi, ilon yaltirashini koʻrib qoldi-da: «Mana bu ilonni quvib, oʻldiringlar», dedi. Shunda Abu Luboba al-Ansoriy: «Men Rasululloh ﷺ ni uylarda boʻladigan ilonlarni oʻldirishdan qaytarganlarini eshitganman; faqat dumi kalta ilon va belida ikki chiziq boʻlgan ilon bundan mustasno, chunki bu ikkisi koʻzni ilib ketadi va ayollarning qornidagi (homila)ni izlab, (tushirib yuboradi)», dedi.Абу Лубоба (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Абдуллоҳ ибн Умар бир куни ўзининг (бузилган) бир девори олдида турган эди, илон ялтирашини кўриб қолди-да: «Мана бу илонни қувиб, ўлдиринглар», деди. Шунда Абу Лубоба ал-Ансорий: «Мен Расулуллоҳ ﷺ ни уйларда бўладиган илонларни ўлдиришдан қайтарганларини эшитганман; фақат думи калта илон ва белида икки чизиқ бўлган илон бундан мустасно, чунки бу иккиси кўзни илиб кетади ва аёлларнинг қорнидаги (ҳомила)ни излаб, (тушириб юборади)», деди.
وَحَدَّثَنَا هَارُونُ بْنُ سَعِيدٍ الأَيْلِيُّ، حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ، حَدَّثَنِي أُسَامَةُ، أَنَّ نَافِعًا، حَدَّثَهُ
أَنَّ أَبَا لُبَابَةَ مَرَّ بِابْنِ عُمَرَ وَهُوَ عِنْدَ الأُطُمِ الَّذِي عِنْدَ دَارِ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ يَرْصُدُ حَيَّةً بِنَحْوِ
حَدِيثِ اللَّيْثِ بْنِ سَعْدٍ .
Abu Luboba (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Abu Luboba Ibn Umarning yonidan oʻtib qoldi — u Umar ibn al-Xattobning uyi yonidagi qalʼa oldida bir ilonni poylab turgan edi — Lays ibn Saʼd hadisiga oʻxshash (rivoyat keladi).Абу Лубоба (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Абу Лубоба Ибн Умарнинг ёнидан ўтиб қолди — у Умар ибн ал-Хаттобнинг уйи ёнидаги қалъа олдида бир илонни пойлаб турган эди — Лайс ибн Саъд ҳадисига ўхшаш (ривоят келади).
حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ أَسْمَاءَ الضُّبَعِيُّ، حَدَّثَنَا جُوَيْرِيَةُ بْنُ أَسْمَاءَ، عَنْ نَافِعٍ،
عَنْ عَبْدِ اللَّهِ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " عُذِّبَتِ امْرَأَةٌ فِي هِرَّةٍ سَجَنَتْهَا
حَتَّى مَاتَتْ فَدَخَلَتْ فِيهَا النَّارَ لاَ هِيَ أَطْعَمَتْهَا وَسَقَتْهَا إِذْ حَبَسَتْهَا وَلاَ هِيَ تَرَكَتْهَا تَأْكُلُ
مِنْ خَشَاشِ الأَرْضِ " .
Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Bir ayol oʻlguniga qadar bogʻlab qoʻygan mushugi sababli azoblandi va shu (mushuk) sababli doʻzaxga kirdi. U (ayol mushukni) qamab qoʻyganida, na uni boqdi, na suv berdi, na uni yerning hasharotlaridan yeb yashasin deb qoʻyib yubordi», — dedilar.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Бир аёл ўлгунига қадар боғлаб қўйган мушуги сабабли азобланди ва шу (мушук) сабабли дўзахга кирди. У (аёл мушукни) қамаб қўйганида, на уни боқди, на сув берди, на уни ернинг ҳашаротларидан еб яшасин деб қўйиб юборди», — дедилар.
حَدَّثَنِي هَارُونُ بْنُ سَعِيدٍ الأَيْلِيُّ، وَأَبُو طَاهِرٍ وَأَحْمَدُ بْنُ عِيسَى قَالَ أَحْمَدُ حَدَّثَنَا
وَقَالَ الآخَرَانِ، أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ، أَخْبَرَنِي مَخْرَمَةُ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ نَافِعٍ، قَالَ كَانَ ابْنُ عُمَرَ
إِذَا اسْتَجْمَرَ اسْتَجْمَرَ بِالأَلُوَّةِ غَيْرِ مُطَرَّاةٍ وَبِكَافُورٍ يَطْرَحُهُ مَعَ الأَلُوَّةِ ثُمَّ قَالَ هَكَذَا كَانَ
يَسْتَجْمِرُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم .
Nofeʼ (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: Ibn Umar tutatqi qilmoqchi boʻlsa, hech narsa qoʻshilmagan aluvva (uvilxon yogʻochi) bilan tutatardi yoki uvilxon yogʻochi bilan birga kofur tashlab tutatardi, soʻng: «Rasululloh ﷺ mana shunday tutatqi qilar edilar», derdi.Нофеъ (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: Ибн Умар тутатқи қилмоқчи бўлса, ҳеч нарса қўшилмаган алувва (увилхон ёғочи) билан тутатарди ёки увилхон ёғочи билан бирга кофур ташлаб тутатарди, сўнг: «Расулуллоҳ ﷺ мана шундай тутатқи қилар эдилар», дерди.
وَحَدَّثَنَاهُ قُتَيْبَةُ، وَابْنُ، رُمْحٍ عَنِ اللَّيْثِ بْنِ سَعْدٍ، ح وَحَدَّثَنَا ابْنُ رَافِعٍ، حَدَّثَنَا ابْنُ،
أَبِي فُدَيْكٍ أَخْبَرَنَا الضَّحَّاكُ، - يَعْنِي ابْنَ عُثْمَانَ - كِلاَهُمَا عَنْ نَافِعٍ، بِهَذَا الإِسْنَادِ وَفِي
حَدِيثِ اللَّيْثِ قَالَ نَافِعٌ حَسِبْتُ أَنَّ ابْنَ عُمَرَ قَالَ " جُزْءٌ مِنْ سَبْعِينَ جُزْءًا مِنَ النُّبُوَّةِ "
.
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan shu kabi hadis xuddi shu isnod bilan rivoyat qilingan. Laysning hadisida esa Nofeʼ aytdi: «Mening gumonimcha, Ibn Umar: ‹Paygʻambarlikning yetmishdan bir boʻlagidir›, dedi».Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан шу каби ҳадис худди шу иснод билан ривоят қилинган. Лайснинг ҳадисида эса Нофеъ айтди: «Менинг гумонимча, Ибн Умар: ‹Пайғамбарликнинг етмишдан бир бўлагидир›, деди».
حَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ، حَدَّثَنَا رَوْحُ بْنُ عُبَادَةَ، حَدَّثَنَا هِشَامٌ، عَنْ أَيُّوبَ، عَنْ نَافِعٍ،
قَالَ لَقِيَ ابْنُ عُمَرَ ابْنَ صَائِدٍ فِي بَعْضِ طُرُقِ الْمَدِينَةِ فَقَالَ لَهُ قَوْلاً أَغْضَبَهُ فَانْتَفَخَ حَتَّى
مَلأَ السِّكَّةَ فَدَخَلَ ابْنُ عُمَرَ عَلَى حَفْصَةَ وَقَدْ بَلَغَهَا فَقَالَتْ لَهُ رَحِمَكَ اللَّهُ مَا أَرَدْتَ مِنِ ابْنِ
صَائِدٍ أَمَا عَلِمْتَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " إِنَّمَا يَخْرُجُ مِنْ غَضْبَةٍ يَغْضَبُهَا
" .
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: U Madina yoʻllaridan birida Ibn Soidga duch keldi-da, unga shunday bir soʻz aytdiki, bu uni gʻazablantirdi. Shunda u koʻpchib (shishib) ketib, butun koʻchani toʻldirib yubordi. Soʻng Ibn Umar Hafsaning oldiga kirdi, (voqea) unga ham yetib borgan edi. Hafsa unga: «Alloh senga rahm qilsin! Ibn Soiddan nima istading?! Rasululloh ﷺ: ‹U faqat (kimsadir) uni gʻazablantirgan gʻazab tufayligina (Dajjol boʻlib) chiqadi›, deganliklarini bilmasmiding?» dedi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: У Мадина йўлларидан бирида Ибн Соидга дуч келди-да, унга шундай бир сўз айтдики, бу уни ғазаблантирди. Шунда у кўпчиб (шишиб) кетиб, бутун кўчани тўлдириб юборди. Сўнг Ибн Умар Ҳафсанинг олдига кирди, (воқеа) унга ҳам етиб борган эди. Ҳафса унга: «Аллоҳ сенга раҳм қилсин! Ибн Соиддан нима истадинг?! Расулуллоҳ ﷺ: ‹У фақат (кимсадир) уни ғазаблантирган ғазаб туфайлигина (Дажжол бўлиб) чиқади›, деганликларини билмасмидинг?» деди.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، حَدَّثَنَا حُسَيْنٌ، - يَعْنِي ابْنَ حَسَنِ بْنِ يَسَارٍ - حَدَّثَنَا ابْنُ،
عَوْنٍ عَنْ نَافِعٍ، قَالَ كَانَ نَافِعٌ يَقُولُ ابْنُ صَيَّادٍ . قَالَ قَالَ ابْنُ عُمَرَ لَقِيتُهُ مَرَّتَيْنِ - قَالَ
- فَلَقِيتُهُ فَقُلْتُ لِبَعْضِهِمْ هَلْ تَحَدَّثُونَ أَنَّهُ هُوَ قَالَ لاَ وَاللَّهِ - قَالَ - قُلْتُ كَذَبْتَنِي وَاللَّهِ
لَقَدْ أَخْبَرَنِي بَعْضُكُمْ أَنَّهُ لَنْ يَمُوتَ حَتَّى يَكُونَ أَكْثَرَكُمْ مَالاً وَوَلَدًا فَكَذَلِكَ هُوَ زَعَمُوا الْيَوْمَ
- قَالَ - فَتَحَدَّثْنَا ثُمَّ فَارَقْتُهُ - قَالَ - فَلَقِيتُهُ لَقْيَةً أُخْرَى وَقَدْ نَفَرَتْ عَيْنُهُ - قَالَ -
فَقُلْتُ مَتَى فَعَلَتْ عَيْنُكَ مَا أَرَى قَالَ لاَ أَدْرِي - قَالَ - قُلْتُ لاَ تَدْرِي وَهِيَ فِي رَأْسِكَ
قَالَ إِنْ شَاءَ اللَّهُ خَلَقَهَا فِي عَصَاكَ هَذِهِ . قَالَ فَنَخَرَ كَأَشَدِّ نَخِيرِ حِمَارٍ سَمِعْتُ - قَالَ
- فَزَعَمَ بَعْضُ أَصْحَابِي أَنِّي ضَرَبْتُهُ بِعَصًا كَانَتْ مَعِيَ حَتَّى تَكَسَّرَتْ وَأَمَّا أَنَا فَوَاللَّهِ مَا
شَعَرْتُ - قَالَ - وَجَاءَ حَتَّى دَخَلَ عَلَى أُمِّ الْمُؤْمِنِينَ فَحَدَّثَهَا فَقَالَتْ مَا تُرِيدُ إِلَيْهِ أَلَمْ تَعْلَمْ
أَنَّهُ قَدْ قَالَ " إِنَّ أَوَّلَ مَا يَبْعَثُهُ عَلَى النَّاسِ غَضَبٌ يَغْضَبُهُ " .
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Men unga ikki marta duch keldim. Men unga duch kelib, ulardan baʼzilariga: «Sizlar uni oʻsha (Dajjol) deb gapirasizlarmi?» dedim. U: «Yoʻq, Allohga qasam», dedi. Men: «Allohga qasamki, menga yolgʻon aytding. Sizlardan baʼzilaringiz menga, u sizlarning eng koʻp mol-mulkli va eng koʻp farzandlilaringiz boʻlmaguncha oʻlmaydi, deb xabar bergan edi. Bugun u haqida ana shunday deb oʻylar emishlar», dedim. Soʻng biz gaplashdik, keyin men undan ajraldim. Soʻng men unga boshqa bir marta duch keldim, uning koʻzi qabarib (boʻrtib) chiqib qolgan edi. Men: «Koʻzing qachondan beri men koʻrayotgan (ahvolga) keldi?» dedim. U: «Bilmayman», dedi. Men: «U sening boshingda turibdi-yu, bilmaysanmi?!» dedim. U: «Agar Alloh xohlasa, uni mana shu hassangda yaratadi», dedi. Soʻng u men eshitgan eng qattiq eshak hangrashidek hangradi. Baʼzi sheriklarim, men yonimdagi hassa bilan uni sindirib yuborgunimcha urganman, deb daʼvo qildilar. Ammo men, Allohga qasamki, (urganimni) sezmadim. Soʻng u (Ibn Umar) kelib moʻminlarning onasi (huzuriga) kirdi va unga (voqeani) gapirib berdi. Shunda u: «Undan nima istaysan?! Rasululloh ﷺ: ‹Albatta, uni odamlarga qarshi (Dajjol qilib) chiqaradigan eng birinchi narsa — uni gʻazablantiradigan gʻazabdir›, deganliklarini bilmasmiding?» dedi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Мен унга икки марта дуч келдим. Мен унга дуч келиб, улардан баъзиларига: «Сизлар уни ўша (Дажжол) деб гапирасизларми?» дедим. У: «Йўқ, Аллоҳга қасам», деди. Мен: «Аллоҳга қасамки, менга ёлғон айтдинг. Сизлардан баъзиларингиз менга, у сизларнинг энг кўп мол-мулкли ва энг кўп фарзандлиларингиз бўлмагунча ўлмайди, деб хабар берган эди. Бугун у ҳақида ана шундай деб ўйлар эмишлар», дедим. Сўнг биз гаплашдик, кейин мен ундан ажралдим. Сўнг мен унга бошқа бир марта дуч келдим, унинг кўзи қабариб (бўртиб) чиқиб қолган эди. Мен: «Кўзинг қачондан бери мен кўраётган (аҳволга) келди?» дедим. У: «Билмайман», деди. Мен: «У сенинг бошингда турибди-ю, билмайсанми?!» дедим. У: «Агар Аллоҳ хоҳласа, уни мана шу ҳассангда яратади», деди. Сўнг у мен эшитган энг қаттиқ эшак ҳанграшидек ҳангради. Баъзи шерикларим, мен ёнимдаги ҳасса билан уни синдириб юборгунимча урганман, деб даъво қилдилар. Аммо мен, Аллоҳга қасамки, (урганимни) сезмадим. Сўнг у (Ибн Умар) келиб мўминларнинг онаси (ҳузурига) кирди ва унга (воқеани) гапириб берди. Шунда у: «Ундан нима истайсан?! Расулуллоҳ ﷺ: ‹Албатта, уни одамларга қарши (Дажжол қилиб) чиқарадиган энг биринчи нарса — уни ғазаблантирадиган ғазабдир›, деганликларини билмасмидинг?» деди.