حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ قَيْسٍ، عَنْ طَارِقِ بْنِ شِهَابٍ، قَالَتِ الْيَهُودُ لِعُمَرَ إِنَّكُمْ تَقْرَءُونَ آيَةً لَوْ نَزَلَتْ فِينَا لاَتَّخَذْنَاهَا عِيدًا. فَقَالَ عُمَرُ إِنِّي لأَعْلَمُ حَيْثُ أُنْزِلَتْ، وَأَيْنَ أُنْزِلَتْ، وَأَيْنَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حِينَ أُنْزِلَتْ يَوْمَ عَرَفَةَ، وَإِنَّا وَاللَّهِ بِعَرَفَةَ ـ قَالَ سُفْيَانُ وَأَشُكُّ كَانَ يَوْمَ الْجُمُعَةِ أَمْ لاَ – [quran sura="5" aya_start="3" aya_end="3"]{الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ}
(Toriq ibn Shihob aytdi:) Yahudiylar Umarga: «Sizlar bir oyatni oʻqiysizlar — agar u biz haqimizda nozil boʻ lganida, biz uni (nozil boʻ lgan kunni) bayram qilib olgan boʻ lardik», dedi. Umar: «Men u qachon nozil boʻ lganini, qaerda nozil boʻ lganini va u nozil boʻ lganida Rasululloh ﷺ qaerda boʻ lganlarini bilaman — Arafa kuni; biz, Allohga qasamki, Arafada edik», dedi. (Sufyon: «Juma kuni edimi, yoʻqmi — shubha qilaman», dedi.) (Oyat:) ‹Bugun sizlarga diningizni mukammal qildim...› (Moida surasi, 3).(Ториқ ибн Шиҳоб айтди:) Яҳудийлар Умарга: «Сизлар бир оятни ўқийсизлар — агар у биз ҳақимизда нозил бў лганида, биз уни (нозил бў лган кунни) байрам қилиб олган бў лардик», деди. Умар: «Мен у қачон нозил бў лганини, қаэрда нозил бў лганини ва у нозил бў лганида Расулуллоҳ ﷺ қаэрда бў лганларини биламан — Арафа куни; биз, Аллоҳга қасамки, Арафада эдик», деди. (Суфён: «Жума куни эдими, йўқми — шубҳа қиламан», деди.) (Оят:) ‹Бугун сизларга динингизни мукаммал қилдим...› (Моида сураси, 3).
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنْ سُفْيَانَ، حَدَّثَنِي قَيْسُ بْنُ مُسْلِمٍ، عَنْ طَارِقِ بْنِ شِهَابٍ، عَنْ أَبِي بَكْرٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ لِوَفْدِ بُزَاخَةَ تَتْبَعُونَ أَذْنَابَ الإِبِلِ حَتَّى يُرِيَ اللَّهُ خَلِيفَةَ نَبِيِّهِ صلى الله عليه وسلم وَالْمُهَاجِرِينَ أَمْرًا يَعْذِرُونَكُمْ بِهِ.
(Toriq ibn Shihob aytdi: Abu Bakr (roziyallohu anhu) Buzoxa (qabilasi) vakillariga: «Sizlar tuyalarning dumlariga ergashib (xor boʻlib) yuraverasiz — toki Alloh Paygʻambari ﷺning xalifasiga va muhojirlarga, sizlarni (oʻsha ish uchun) maʼzur tutadigan (kechiriladigan) bir ishni koʻrsatguncha», dedi.)(Ториқ ибн Шиҳоб айтди: Абу Бакр (розияллоҳу анҳу) Бузоха (қабиласи) вакилларига: «Сизлар туяларнинг думларига эргашиб (хор бўлиб) юраверасиз — токи Аллоҳ Пайғамбари ﷺнинг халифасига ва муҳожирларга, сизларни (ўша иш учун) маъзур тутадиган (кечириладиган) бир ишни кўрсатгунча», деди.)
حَدَّثَنَا الْحُمَيْدِيُّ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ مِسْعَرٍ، وَغَيْرِهِ، عَنْ قَيْسِ بْنِ مُسْلِمٍ، عَنْ طَارِقِ بْنِ شِهَابٍ، قَالَ قَالَ رَجُلٌ مِنَ الْيَهُودِ لِعُمَرَ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ لَوْ أَنَّ عَلَيْنَا نَزَلَتْ هَذِهِ الآيَةُ { الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ وَأَتْمَمْتُ عَلَيْكُمْ نِعْمَتِي وَرَضِيتُ لَكُمُ الإِسْلاَمَ دِينًا} لاَتَّخَذْنَا ذَلِكَ الْيَوْمَ عِيدًا. فَقَالَ عُمَرُ إِنِّي لأَعْلَمُ أَىَّ يَوْمٍ نَزَلَتْ هَذِهِ الآيَةُ، نَزَلَتْ يَوْمَ عَرَفَةَ فِي يَوْمِ جُمُعَةٍ. سَمِعَ سُفْيَانُ مِنْ مِسْعَرٍ وَمِسْعَرٌ قَيْسًا وَقَيْسٌ طَارِقًا.
Toriq ibn Shihob (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: Yahudiylardan bir kishi Umar (roziyallohu anhu)ga: «Ey amir al-muʼminin! Agar bizga {Bugun sizlarga diningizni komil qildim, sizlarga neʼmatimni toʻliq qilib berdim va sizlar uchun Islomni din qilib tanladim} (Moida 3) degan ushbu oyat nozil boʻlganida edi, biz oʻsha kunni bayram qilib olgan boʻlardik», dedi. Shunda Umar: «Albatta, men bu oyat qaysi kunda nozil boʻlganini bilaman. U arafa kunida, juma kunida nozil boʻlgan», dedi.Ториқ ибн Шиҳоб (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: Яҳудийлардан бир киши Умар (розияллоҳу анҳу)га: «Эй амир ал-муъминин! Агар бизга {Бугун сизларга динингизни комил қилдим, сизларга неъматимни тўлиқ қилиб бердим ва сизлар учун Исломни дин қилиб танладим} (Моида 3) деган ушбу оят нозил бўлганида эди, биз ўша кунни байрам қилиб олган бўлардик», деди. Шунда Умар: «Албатта, мен бу оят қайси кунда нозил бўлганини биламан. У арафа кунида, жума кунида нозил бўлган», деди.