وَحَدَّثَنِي أَبُو الطَّاهِرِ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ وَهْبٍ، عَنِ اللَّيْثِ، وَغَيْرِهِ، عَنْ يَزِيدَ بْنِ، أَبِي حَبِيبٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ شُمَاسَةَ، أَنَّهُ سَمِعَ عُقْبَةَ بْنَ عَامِرٍ، عَلَى الْمِنْبَرِ يَقُولُ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " الْمُؤْمِنُ أَخُو الْمُؤْمِنِ فَلاَ يَحِلُّ لِلْمُؤْمِنِ أَنْ يَبْتَاعَ عَلَى بَيْعِ أَخِيهِ وَلاَ يَخْطُبَ عَلَى خِطْبَةِ أَخِيهِ حَتَّى يَذَرَ " .
Uqba ibn Omir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Albatta, Rasululloh ﷺ: ‹Moʻmin moʻminning birodaridir, bas, moʻminga birodarining savdosi ustiga savdo qilishi halol emas va u (birodari sovchilikdan) voz kechmaguncha, uning sovchiligi ustiga sovchilik qilishi (ham halol emas)›, — dedilar».Уқба ибн Омир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Албатта, Расулуллоҳ ﷺ: ‹Мўмин мўминнинг биродаридир, бас, мўминга биродарининг савдоси устига савдо қилиши ҳалол эмас ва у (биродари совчиликдан) воз кечмагунча, унинг совчилиги устига совчилик қилиши (ҳам ҳалол эмас)›, — дедилар».
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ أَيُّوبَ، حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ، ح وَحَدَّثَنَا ابْنُ نُمَيْرٍ، حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، ح وَحَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا أَبُو خَالِدٍ الأَحْمَرُ، ح وَحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، حَدَّثَنَا يَحْيَى، - وَهُوَ الْقَطَّانُ - عَنْ عَبْدِ الْحَمِيدِ بْنِ جَعْفَرٍ، عَنْ يَزِيدَ بْنِ أَبِي حَبِيبٍ، عَنْ مَرْثَدِ بْنِ عَبْدِ، اللَّهِ الْيَزَنِيِّ عَنْ عُقْبَةَ بْنِ عَامِرٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " إِنَّ أَحَقَّ الشَّرْطِ أَنْ يُوفَى بِهِ مَا اسْتَحْلَلْتُمْ بِهِ الْفُرُوجَ " . هَذَا لَفْظُ حَدِيثِ أَبِي بَكْرٍ وَابْنِ الْمُثَنَّى . غَيْرَ أَنَّ ابْنَ الْمُثَنَّى قَالَ " الشُّرُوطِ " .
Uqba ibn Omir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Vafo qilinishga eng haqli shart — shu (ayollar) bilan yaqinlikni oʻzingizga halol qilgan (nikoh) shartidir», — dedilar. Faqat Ibn al-Musanno «shartlar» (deb koʻplikda) dedi.Уқба ибн Омир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Вафо қилинишга энг ҳақли шарт — шу (аёллар) билан яқинликни ўзингизга ҳалол қилган (никоҳ) шартидир», — дедилар. Фақат Ибн ал-Мусанно «шартлар» (деб кўпликда) деди.
حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ حَاتِمِ بْنِ مَيْمُونٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ، حَدَّثَنَا مُعَاوِيَةُ بْنُ صَالِحٍ، عَنْ رَبِيعَةَ، - يَعْنِي ابْنَ يَزِيدَ - عَنْ أَبِي إِدْرِيسَ الْخَوْلاَنِيِّ، عَنْ عُقْبَةَ بْنِ عَامِرٍ، ح
وَحَدَّثَنِي أَبُو عُثْمَانَ، عَنْ جُبَيْرِ بْنِ نُفَيْرٍ، عَنْ عُقْبَةَ بْنِ عَامِرٍ، قَالَ كَانَتْ عَلَيْنَا رِعَايَةُ الإِبِلِ فَجَاءَتْ نَوْبَتِي فَرَوَّحْتُهَا بِعَشِيٍّ فَأَدْرَكْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَائِمًا يُحَدِّثُ النَّاسَ فَأَدْرَكْتُ مِنْ قَوْلِهِ " مَا مِنْ مُسْلِمٍ يَتَوَضَّأُ فَيُحْسِنُ وُضُوءَهُ ثُمَّ يَقُومُ فَيُصَلِّي رَكْعَتَيْنِ مُقْبِلٌ عَلَيْهِمَا بِقَلْبِهِ وَوَجْهِهِ إِلاَّ وَجَبَتْ لَهُ الْجَنَّةُ " . قَالَ فَقُلْتُ مَا أَجْوَدَ هَذِهِ . فَإِذَا قَائِلٌ بَيْنَ يَدَىَّ يَقُولُ الَّتِي قَبْلَهَا أَجْوَدُ . فَنَظَرْتُ فَإِذَا عُمَرُ قَالَ إِنِّي قَدْ رَأَيْتُكَ جِئْتَ آنِفًا قَالَ " مَا مِنْكُمْ مِنْ أَحَدٍ يَتَوَضَّأُ فَيُبْلِغُ - أَوْ فَيُسْبِغُ - الْوُضُوءَ ثُمَّ يَقُولُ أَشْهَدُ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُ اللَّهِ وَرَسُولُهُ إِلاَّ فُتِحَتْ لَهُ أَبْوَابُ الْجَنَّةِ الثَّمَانِيَةُ يَدْخُلُ مِنْ أَيِّهَا شَاءَ " .
Uqba ibn Omir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bizga tuyalarni boqish (vazifasi) yuklangan edi. Bas, mening navbatim keldi va men ularni kechqurun (oʻtloqdan) haydab keldim. Shunda men Rasululloh ﷺ ni — turib, odamlarga hadis aytayotgan holda — topdim (yetib keldim). Bas, men Uning soʻzidan (shuni) ilgab oldim: «Qaysi bir musulmon tahorat qilib, tahoratini goʻzal qilsa-da, soʻng turib, ikki rakaat (namoz) oʻqisa — qalbi va yuzi bilan ularga yuzlangan holda —, albatta unga jannat vojib boʻladi». (Roviy) dedi: Shunda men: «Bu nima degan goʻzal (soʻz)!» dedim. Shu payt oldimdagi bir soʻzlovchi: «Undan oldingi (soʻz) undan-da goʻzalroqdir» dedi. Men qaradim — bu Umar edi. U dedi: «Albatta men seni hozirgina kelganingni koʻrdim. (Paygʻambar): ‹Sizlardan hech bir kishi tahorat qilib, tahoratni (toʻla) yetkazsa — yoki: mukammal qilsa — soʻng: «Ashhadu an la ilaha illallohu va anna Muhammadan abdullohi va rasuluhu (Guvohlik beramanki, Allohdan boshqa iloh yoʻq va Muhammad Allohning bandasi va Rasulidir)» desa, illo unga jannatning sakkiz eshigi ochiladi — ularning qaysisidan xohlasa, (oʻshandan) kiradi›, dedilar».Уқба ибн Омир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бизга туяларни боқиш (вазифаси) юкланган эди. Бас, менинг навбатим келди ва мен уларни кечқурун (ўтлоқдан) ҳайдаб келдим. Шунда мен Расулуллоҳ ﷺ ни — туриб, одамларга ҳадис айтаётган ҳолда — топдим (етиб келдим). Бас, мен Унинг сўзидан (шуни) илгаб олдим: «Қайси бир мусулмон таҳорат қилиб, таҳоратини гўзал қилса-да, сўнг туриб, икки ракаат (намоз) ўқиса — қалби ва юзи билан уларга юзланган ҳолда —, албатта унга жаннат вожиб бўлади». (Ровий) деди: Шунда мен: «Бу нима деган гўзал (сўз)!» дедим. Шу пайт олдимдаги бир сўзловчи: «Ундан олдинги (сўз) ундан-да гўзалроқдир» деди. Мен қарадим — бу Умар эди. У деди: «Албатта мен сени ҳозиргина келганингни кўрдим. (Пайғамбар): ‹Сизлардан ҳеч бир киши таҳорат қилиб, таҳоратни (тўла) етказса — ёки: мукаммал қилса — сўнг: «Ашҳаду ан ла илаҳа иллаллоҳу ва анна Муҳаммадан абдуллоҳи ва расулуҳу (Гувоҳлик бераманки, Аллоҳдан бошқа илоҳ йўқ ва Муҳаммад Аллоҳнинг бандаси ва Расулидир)» деса, илло унга жаннатнинг саккиз эшиги очилади — уларнинг қайсисидан хоҳласа, (ўшандан) киради›, дедилар».
وَحَدَّثَنَاهُ أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا زَيْدُ بْنُ الْحُبَابِ، حَدَّثَنَا مُعَاوِيَةُ بْنُ صَالِحٍ، عَنْ رَبِيعَةَ بْنِ يَزِيدَ، عَنْ أَبِي إِدْرِيسَ الْخَوْلاَنِيِّ، وَأَبِي، عُثْمَانَ عَنْ جُبَيْرِ بْنِ نُفَيْرِ بْنِ مَالِكٍ الْحَضْرَمِيِّ، عَنْ عُقْبَةَ بْنِ عَامِرٍ الْجُهَنِيِّ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم . قَالَ فَذَكَرَ مِثْلَهُ غَيْرَ أَنَّهُ قَالَ " مَنْ تَوَضَّأَ فَقَالَ أَشْهَدُ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ وَحْدَهُ لاَ شَرِيكَ لَهُ وَأَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ " .
Uqba ibn Omir al-Juhaniy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ (yuqoridagining) mislini aytdilar; faqat (bunda): «Kim tahorat qilib: ‹Ashhadu an la ilaha illallohu vahdahu la sharika lah, va ashhadu anna Muhammadan abduhu va rasuluh (Guvohlik beramanki, yagona, sherigi yoʻq Allohdan boshqa iloh yoʻq; va guvohlik beramanki, Muhammad Uning bandasi va Rasulidir)› desa» (deyilgan).Уқба ибн Омир ал-Жуҳаний (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ (юқоридагининг) мислини айтдилар; фақат (бунда): «Ким таҳорат қилиб: ‹Ашҳаду ан ла илаҳа иллаллоҳу ваҳдаҳу ла шарика лаҳ, ва ашҳаду анна Муҳаммадан абдуҳу ва расулуҳ (Гувоҳлик бераманки, ягона, шериги йўқ Аллоҳдан бошқа илоҳ йўқ; ва гувоҳлик бераманки, Муҳаммад Унинг бандаси ва Расулидир)› деса» (дейилган).
وَحَدَّثَنَا زَكَرِيَّاءُ بْنُ يَحْيَى بْنِ صَالِحٍ الْمِصْرِيُّ، حَدَّثَنَا الْمُفَضَّلُ، - يَعْنِي ابْنَ فَضَالَةَ - حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَيَّاشٍ، عَنْ يَزِيدَ بْنِ أَبِي حَبِيبٍ، عَنْ أَبِي الْخَيْرِ، عَنْ عُقْبَةَ بْنِ عَامِرٍ، أَنَّهُ قَالَ نَذَرَتْ أُخْتِي أَنْ تَمْشِيَ، إِلَى بَيْتِ اللَّهِ حَافِيَةً فَأَمَرَتْنِي أَنْ أَسْتَفْتِيَ لَهَا رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَاسْتَفْتَيْتُهُ فَقَالَ " لِتَمْشِ وَلْتَرْكَبْ " .
Uqba ibn Omir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Singlim Allohning uyiga (Kaʼbaga) yalangoyoq piyoda yurishni nazr qildi va menga buning haqida Rasululloh ﷺ dan fatvo soʻrashimni buyurdi. Men u zotdan fatvo soʻradim. Shunda u zot: ‹U (bir qism yoʻlni) piyoda yursin va (bir qism yoʻlni) ulovga minsin›, — dedilar».Уқба ибн Омир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Синглим Аллоҳнинг уйига (Каъбага) ялангоёқ пиёда юришни назр қилди ва менга бунинг ҳақида Расулуллоҳ ﷺ дан фатво сўрашимни буюрди. Мен у зотдан фатво сўрадим. Шунда у зот: ‹У (бир қисм йўлни) пиёда юрсин ва (бир қисм йўлни) уловга минсин›, — дедилар».
وَحَدَّثَنِي هَارُونُ بْنُ سَعِيدٍ الأَيْلِيُّ، وَيُونُسُ بْنُ عَبْدِ الأَعْلَى، وَأَحْمَدُ بْنُ عِيسَى، قَالَ يُونُسُ أَخْبَرَنَا وَقَالَ الآخَرَانِ، حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ، أَخْبَرَنِي عَمْرُو بْنُ الْحَارِثِ، عَنْ كَعْبِ بْنِ، عَلْقَمَةَ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ شُمَاسَةَ، عَنْ أَبِي الْخَيْرِ، عَنْ عُقْبَةَ بْنِ عَامِرٍ، عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " كَفَّارَةُ النَّذْرِ كَفَّارَةُ الْيَمِينِ " .
Uqba ibn Omir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Nazrning kafforati qasamning kafforatidir», — dedilar.Уқба ибн Омир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Назрнинг каффорати қасамнинг каффоратидир», — дедилар.
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا لَيْثٌ، ح وَحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رُمْحٍ، أَخْبَرَنَا اللَّيْثُ، عَنْ يَزِيدَ بْنِ أَبِي حَبِيبٍ، عَنْ أَبِي الْخَيْرِ، عَنْ عُقْبَةَ بْنِ عَامِرٍ، أَنَّهُ قَالَ قُلْنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّكَ تَبْعَثُنَا فَنَنْزِلُ بِقَوْمٍ فَلاَ يَقْرُونَنَا فَمَا تَرَى فَقَالَ لَنَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " إِنْ نَزَلْتُمْ بِقَوْمٍ فَأَمَرُوا لَكُمْ بِمَا يَنْبَغِي لِلضَّيْفِ فَاقْبَلُوا فَإِنْ لَمْ يَفْعَلُوا فَخُذُوا مِنْهُمْ حَقَّ الضَّيْفِ الَّذِي يَنْبَغِي لَهُمْ " .
Uqba ibn Omir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U dedi: «Yo Rasululloh, Siz bizni (biror joyga) joʻnatasiz, biz bir qavmning oldiga tushamiz, ammo ular bizni mehmon qilmaydilar. Bu haqda nima deysiz?» dedik. Shunda Rasululloh ﷺ bizga: «Agar bir qavmning oldiga tushsangiz-u, ular sizlarga mehmonga loyiq (narsalar) bilan (kutib olishni) buyursalar, qabul qilinglar. Agar bunday qilmasalar, ulardan mehmonga loyiq boʻlgan, oʻzlariga vojib boʻlgan haqni olinglar», dedilar.Уқба ибн Омир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У деди: «Ё Расулуллоҳ, Сиз бизни (бирор жойга) жўнатасиз, биз бир қавмнинг олдига тушамиз, аммо улар бизни меҳмон қилмайдилар. Бу ҳақда нима дейсиз?» дедик. Шунда Расулуллоҳ ﷺ бизга: «Агар бир қавмнинг олдига тушсангиз-у, улар сизларга меҳмонга лойиқ (нарсалар) билан (кутиб олишни) буюрсалар, қабул қилинглар. Агар бундай қилмасалар, улардан меҳмонга лойиқ бўлган, ўзларига вожиб бўлган ҳақни олинглар», дедилар.
وَحَدَّثَنَا هَارُونُ بْنُ مَعْرُوفٍ، حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ، أَخْبَرَنِي عَمْرُو بْنُ الْحَارِثِ، عَنْ
أَبِي عَلِيٍّ، عَنْ عُقْبَةَ بْنِ عَامِرٍ، قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " سَتُفْتَحُ
عَلَيْكُمْ أَرَضُونَ وَيَكْفِيكُمُ اللَّهُ فَلاَ يَعْجِزُ أَحَدُكُمْ أَنْ يَلْهُوَ بِأَسْهُمِهِ " .
Uqba ibn Omir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺ ni shunday deganlarini eshitdim: «Sizlarga (yana qancha) yerlar fath qilib beriladi va Alloh sizlarga (dushmaningizga qarshi) kifoya qiladi. Bas, biringiz oʻq otish (mashqi) bilan shugʻullanishdan ojiz qolmasin (uni tark etmasin)».Уқба ибн Омир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺ ни шундай деганларини эшитдим: «Сизларга (яна қанча) ерлар фатҳ қилиб берилади ва Аллоҳ сизларга (душманингизга қарши) кифоя қилади. Бас, бирингиз ўқ отиш (машқи) билан шуғулланишдан ожиз қолмасин (уни тарк этмасин)».
وَحَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا لَيْثٌ، ح وَحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رُمْحٍ، أَخْبَرَنَا اللَّيْثُ، عَنْ
يَزِيدَ بْنِ أَبِي حَبِيبٍ، عَنْ أَبِي الْخَيْرِ، عَنْ عُقْبَةَ بْنِ عَامِرٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم
أَعْطَاهُ غَنَمًا يَقْسِمُهَا عَلَى أَصْحَابِهِ ضَحَايَا فَبَقِيَ عَتُودٌ فَذَكَرَهُ لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه
وسلم فَقَالَ " ضَحِّ بِهِ أَنْتَ " . قَالَ قُتَيْبَةُ عَلَى صَحَابَتِهِ .
Uqba ibn Omir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ unga sahobalariga qurbonlik uchun taqsimlab berish maqsadida qoʻylar berdilar. Bir atud (bir yoshli echki bolasi) ortib qoldi. (Uqba) buni Rasululloh ﷺ ga aytdi. Shunda u zot: «Sen oʻzing uni soʻyib qurbonlik qil», — dedilar. Qutayba: «sahobalariga» — dedi.Уқба ибн Омир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ унга саҳобаларига қурбонлик учун тақсимлаб бериш мақсадида қўйлар бердилар. Бир атуд (бир ёшли эчки боласи) ортиб қолди. (Уқба) буни Расулуллоҳ ﷺ га айтди. Шунда у зот: «Сен ўзинг уни сўйиб қурбонлик қил», — дедилар. Қутайба: «саҳобаларига» — деди.
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا لَيْثٌ، عَنْ يَزِيدَ بْنِ أَبِي حَبِيبٍ، عَنْ أَبِي الْخَيْرِ، عَنْ عُقْبَةَ بْنِ عَامِرٍ، أَنَّهُ قَالَ أُهْدِيَ لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَرُّوجُ حَرِيرٍ فَلَبِسَهُ ثُمَّ صَلَّى فِيهِ ثُمَّ انْصَرَفَ فَنَزَعَهُ نَزْعًا شَدِيدًا كَالْكَارِهِ لَهُ ثُمَّ قَالَ " لاَ يَنْبَغِي هَذَا لِلْمُتَّقِينَ ".
Uqba ibn Omir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ ga ipakdan toʻzilgan bir farruj (toʻn) hadya qilindi, u zot uni kiyib, unda namoz oʻqidilar, soʻng (namozdan) qaytib, uni yoqtirmagan kishidek qattiq junjib yechdilar. Soʻng: «Bu taqvodorlarga loyiq emas», dedilar.Уқба ибн Омир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ га ипакдан тўзилган бир фарруж (тўн) ҳадя қилинди, у зот уни кийиб, унда намоз ўқидилар, сўнг (намоздан) қайтиб, уни ёқтирмаган кишидек қаттиқ жунжиб ечдилар. Сўнг: «Бу тақводорларга лойиқ эмас», дедилар.
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا لَيْثٌ، عَنْ يَزِيدَ بْنِ أَبِي حَبِيبٍ، عَنْ أَبِي الْخَيْرِ، عَنْ
عُقْبَةَ بْنِ عَامِرٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم خَرَجَ يَوْمًا فَصَلَّى عَلَى أَهْلِ أُحُدٍ صَلاَتَهُ
عَلَى الْمَيِّتِ ثُمَّ انْصَرَفَ إِلَى الْمِنْبَرِ فَقَالَ " إِنِّي فَرَطٌ لَكُمْ وَأَنَا شَهِيدٌ عَلَيْكُمْ وَإِنِّي وَاللَّهِ لأَنْظُرُ
إِلَى حَوْضِيَ الآنَ وَإِنِّي قَدْ أُعْطِيتُ مَفَاتِيحَ خَزَائِنِ الأَرْضِ أَوْ مَفَاتِيحَ الأَرْضِ وَإِنِّي وَاللَّهِ
مَا أَخَافُ عَلَيْكُمْ أَنْ تُشْرِكُوا بَعْدِي وَلَكِنْ أَخَافُ عَلَيْكُمْ أَنْ تَتَنَافَسُوا فِيهَا " .
Uqba ibn Omir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ bir kuni chiqib, Uhud (shahidlari) ahliga xuddi mayyit ustiga oʻqiganidek (janoza) namozini oʻqidilar, soʻng minbarga oʻtib shunday dedilar: «Albatta men sizlar uchun (Havz boshida yetib boruvchi) peshqadamman va men sizlarga guvohman. Vallohi, men hozir ham oʻz Havzimga qarab turibman. Menga yer (osti) xazinalarining kalitlari — yoki yerning kalitlari — ato etildi. Vallohi, men sizlarning mendan keyin shirk keltirishingizdan qoʻrqmayman, balki men sizlarning u (dunyo)da bir-biringiz bilan musobaqaga (talashishga) tushib qolishingizdan qoʻrqaman».Уқба ибн Омир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ бир куни чиқиб, Уҳуд (шаҳидлари) аҳлига худди маййит устига ўқиганидек (жаноза) намозини ўқидилар, сўнг минбарга ўтиб шундай дедилар: «Албатта мен сизлар учун (Ҳавз бошида етиб борувчи) пешқадамман ва мен сизларга гувоҳман. Валлоҳи, мен ҳозир ҳам ўз Ҳавзимга қараб турибман. Менга ер (ости) хазиналарининг калитлари — ёки ернинг калитлари — ато этилди. Валлоҳи, мен сизларнинг мендан кейин ширк келтиришингиздан қўрқмайман, балки мен сизларнинг у (дунё)да бир-бирингиз билан мусобақага (талашишга) тушиб қолишингиздан қўрқаман».
وَحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، حَدَّثَنَا وَهْبٌ، - يَعْنِي ابْنَ جَرِيرٍ - حَدَّثَنَا أَبِي قَالَ، سَمِعْتُ
يَحْيَى بْنَ أَيُّوبَ، يُحَدِّثُ عَنْ يَزِيدَ بْنِ أَبِي حَبِيبٍ، عَنْ مَرْثَدٍ، عَنْ عُقْبَةَ بْنِ عَامِرٍ، قَالَ صَلَّى
رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَلَى قَتْلَى أُحُدٍ ثُمَّ صَعِدَ الْمِنْبَرَ كَالْمُوَدِّعِ لِلأَحْيَاءِ وَالأَمْوَاتِ
فَقَالَ " إِنِّي فَرَطُكُمْ عَلَى الْحَوْضِ وَإِنَّ عَرْضَهُ كَمَا بَيْنَ أَيْلَةَ إِلَى الْجُحْفَةِ إِنِّي لَسْتُ أَخْشَى
عَلَيْكُمْ أَنْ تُشْرِكُوا بَعْدِي وَلَكِنِّي أَخْشَى عَلَيْكُمُ الدُّنْيَا أَنْ تَنَافَسُوا فِيهَا وَتَقْتَتِلُوا فَتَهْلِكُوا
كَمَا هَلَكَ مَنْ كَانَ قَبْلَكُمْ " . قَالَ عُقْبَةُ فَكَانَتْ آخِرَ مَا رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه
وسلم عَلَى الْمِنْبَرِ .
Uqba ibn Omir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Uhud (jangida) shahid boʻlganlarga (janoza) namozini oʻqidilar, soʻng tiriklar bilan oʻliklar bilan xayrlashayotgandek minbarga koʻtarilib, shunday dedilar: «Albatta men Havz boshida sizlarning peshqadamingizman. Uning kengligi Ayla bilan Juhfa orasidagi masofadek (uzoq)dir. Men sizlarning mendan keyin shirk keltirishingizdan qoʻrqmayman, balki men sizlarning dunyoga (berilib), unda bir-biringiz bilan musobaqaga tushib, bir-biringizni oʻldirishingizdan va shu sababli sizlardan oldingilar halok boʻlganidek halok boʻlishingizdan qoʻrqaman». Uqba dedi: Bu mening Rasululloh ﷺ ni minbar ustida koʻrishimning eng oxirgisi boʻldi.Уқба ибн Омир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Уҳуд (жангида) шаҳид бўлганларга (жаноза) намозини ўқидилар, сўнг тириклар билан ўликлар билан хайрлашаётгандек минбарга кўтарилиб, шундай дедилар: «Албатта мен Ҳавз бошида сизларнинг пешқадамингизман. Унинг кенглиги Айла билан Жуҳфа орасидаги масофадек (узоқ)дир. Мен сизларнинг мендан кейин ширк келтиришингиздан қўрқмайман, балки мен сизларнинг дунёга (берилиб), унда бир-бирингиз билан мусобақага тушиб, бир-бирингизни ўлдиришингиздан ва шу сабабли сизлардан олдингилар ҳалок бўлганидек ҳалок бўлишингиздан қўрқаман». Уқба деди: Бу менинг Расулуллоҳ ﷺ ни минбар устида кўришимнинг энг охиргиси бўлди.
وَحَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا الْفَضْلُ بْنُ دُكَيْنٍ، عَنْ مُوسَى بْنِ عُلَىٍّ، قَالَ سَمِعْتُ أَبِي يُحَدِّثُ، عَنْ عُقْبَةَ بْنِ عَامِرٍ، قَالَ خَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَنَحْنُ فِي الصُّفَّةِ فَقَالَ " أَيُّكُمْ يُحِبُّ أَنْ يَغْدُوَ كُلَّ يَوْمٍ إِلَى بُطْحَانَ أَوْ إِلَى الْعَقِيقِ فَيَأْتِيَ مِنْهُ بِنَاقَتَيْنِ كَوْمَاوَيْنِ فِي غَيْرِ إِثْمٍ وَلاَ قَطْعِ رَحِمٍ " . فَقُلْنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ نُحِبُّ ذَلِكَ . قَالَ " أَفَلاَ يَغْدُو أَحَدُكُمْ إِلَى الْمَسْجِدِ فَيَعْلَمَ أَوْ يَقْرَأَ آيَتَيْنِ مِنْ كِتَابِ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ خَيْرٌ لَهُ مِنْ نَاقَتَيْنِ وَثَلاَثٌ خَيْرٌ لَهُ مِنْ ثَلاَثٍ وَأَرْبَعٌ خَيْرٌ لَهُ مِنْ أَرْبَعٍ وَمِنْ أَعْدَادِهِنَّ مِنَ الإِبِلِ " .
Uqba ibn Omir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: biz Suffada (ahli Suffa orasida) edik, Rasululloh ﷺ chiqib keldilar va: «Qaysingiz har kuni ertalab Buthonga yoki Aqiqqa borib, hech gunoh qilmasdan va qarindoshlik aloqasini uzmasdan u yerdan ikkita oʻrkachi katta tuya olib kelishni xohlaydi?» — dedilar. Biz: «Yo Rasululloh! Buni xohlaymiz», dedik. (Rasululloh) dedilar: «Sizdan biringiz ertalab masjidga borib, Aziz va Jalil boʻlgan Allohning Kitobidan ikki oyatni oʻrgansa yoki oʻqisa, bu unga ikkita tuyadan koʻra yaxshiroqdir; uchta (oyat) unga uchta (tuya)dan koʻra yaxshiroq; toʻrtta (oyat) unga toʻrtta (tuya)dan koʻra yaxshiroq; va shu kabi (oyatlar) soni qancha boʻlsa, shuncha tuyadan koʻra yaxshiroqdir».Уқба ибн Омир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: биз Суффада (аҳли Суффа орасида) эдик, Расулуллоҳ ﷺ чиқиб келдилар ва: «Қайсингиз ҳар куни эрталаб Бутҳонга ёки Ақиққа бориб, ҳеч гуноҳ қилмасдан ва қариндошлик алоқасини узмасдан у ердан иккита ўркачи катта туя олиб келишни хоҳлайди?» — дедилар. Биз: «Ё Расулуллоҳ! Буни хоҳлаймиз», дедик. (Расулуллоҳ) дедилар: «Сиздан бирингиз эрталаб масжидга бориб, Азиз ва Жалил бўлган Аллоҳнинг Китобидан икки оятни ўрганса ёки ўқиса, бу унга иккита туядан кўра яхшироқдир; учта (оят) унга учта (туя)дан кўра яхшироқ; тўртта (оят) унга тўртта (туя)дан кўра яхшироқ; ва шу каби (оятлар) сони қанча бўлса, шунча туядан кўра яхшироқдир».
وَحَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا جَرِيرٌ، عَنْ بَيَانٍ، عَنْ قَيْسِ بْنِ أَبِي حَازِمٍ، عَنْ عُقْبَةَ بْنِ عَامِرٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " أَلَمْ تَرَ آيَاتٍ أُنْزِلَتِ اللَّيْلَةَ لَمْ يُرَ مِثْلُهُنَّ قَطُّ { قُلْ أَعُوذُ بِرَبِّ الْفَلَقِ} وَ { قُلْ أَعُوذُ بِرَبِّ النَّاسِ} " .
Uqba ibn Omir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Bu kecha shunday oyatlar nozil boʻlganini koʻrmadingmi? Ularning oʻxshashi hech qachon koʻrilmagan: {Qul aʼuzu bi-Rabbil-falaq} ({Aytgin: Men tong Robbidan panoh soʻrayman}) va {Qul aʼuzu bi-Rabbin-nos} ({Aytgin: Men odamlar Robbidan panoh soʻrayman})», — dedilar.Уқба ибн Омир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Бу кеча шундай оятлар нозил бўлганини кўрмадингми? Уларнинг ўхшаши ҳеч қачон кўрилмаган: {Қул аъузу би-Раббил-фалақ} ({Айтгин: Мен тонг Роббидан паноҳ сўрайман}) ва {Қул аъузу би-Раббин-нос} ({Айтгин: Мен одамлар Роббидан паноҳ сўрайман})», — дедилар.
وَحَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ نُمَيْرٍ، حَدَّثَنَا أَبِي، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، عَنْ قَيْسٍ، عَنْ عُقْبَةَ بْنِ عَامِرٍ، قَالَ قَالَ لِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " أُنْزِلَ - أَوْ أُنْزِلَتْ - عَلَىَّ آيَاتٌ لَمْ يُرَ مِثْلُهُنَّ قَطُّ الْمُعَوِّذَتَيْنِ " .
Uqba ibn Omir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ menga: «Menga shunday oyatlar nozil qilindi (yoki: nozil qilindilar) ki, ularning oʻxshashi hech qachon koʻrilmagan — ular Muavvizatayndir», — dedilar.Уқба ибн Омир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ менга: «Менга шундай оятлар нозил қилинди (ёки: нозил қилиндилар) ки, уларнинг ўхшаши ҳеч қачон кўрилмаган — улар Муаввизатайндир», — дедилар.
وَحَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ وَهْبٍ، عَنْ مُوسَى بْنِ عُلَىٍّ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ سَمِعْتُ عُقْبَةَ بْنَ عَامِرٍ الْجُهَنِيَّ، يَقُولُ ثَلاَثُ سَاعَاتٍ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَنْهَانَا أَنْ نُصَلِّيَ فِيهِنَّ أَوْ أَنْ نَقْبُرَ فِيهِنَّ مَوْتَانَا حِينَ تَطْلُعُ الشَّمْسُ بَازِغَةً حَتَّى تَرْتَفِعَ وَحِينَ يَقُومُ قَائِمُ الظَّهِيرَةِ حَتَّى تَمِيلَ الشَّمْسُ وَحِينَ تَضَيَّفُ الشَّمْسُ لِلْغُرُوبِ حَتَّى تَغْرُبَ .
Uqba ibn Omir al-Juhaniy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Uch vaqt bor ediki, Rasululloh ﷺ bizni oʻsha (vaqt)larda namoz oʻqishimizdan yoki oʻlganlarimizni dafn qilishimizdan qaytarardilar: quyosh chiqib koʻtarilgunga qadar, kunduz oʻrtasida quyosh tikka turib ogʻishgunga qadar va quyosh botishga moyil boʻlib botgunga qadar.Уқба ибн Омир ал-Жуҳаний (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Уч вақт бор эдики, Расулуллоҳ ﷺ бизни ўша (вақт)ларда намоз ўқишимиздан ёки ўлганларимизни дафн қилишимиздан қайтарардилар: қуёш чиқиб кўтарилгунга қадар, кундуз ўртасида қуёш тикка туриб оғишгунга қадар ва қуёш ботишга мойил бўлиб ботгунга қадар.