Urva ibn az-Zubayr

حَدَّثَنَا سُوَيْدُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ زَكَرِيَّا بْنِ أَبِي زَائِدَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ خَالِدِ بْنِ سَلَمَةَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ الْبَهِيِّ، عَنْ عُرْوَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ كَانَ يَذْكُرُ اللَّهَ عَلَى كُلِّ أَحْيَانِهِ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ hamma holatlarida Allohni zikr qilar edilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ ҳамма ҳолатларида Аллоҳни зикр қилар эдилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رُمْحٍ، أَنْبَأَنَا اللَّيْثُ بْنُ سَعْدٍ، عَنْ يَزِيدَ بْنِ أَبِي حَبِيبٍ، عَنْ بُكَيْرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، عَنِ الْمُنْذِرِ بْنِ الْمُغِيرَةِ، عَنْ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ، أَنَّ فَاطِمَةَ بِنْتَ أَبِي حُبَيْشٍ، حَدَّثَتْهُ أَنَّهَا، أَتَتْ رَسُولَ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ فَشَكَتْ إِلَيْهِ الدَّمَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏"‏ إِنَّمَا ذَلِكَ عِرْقٌ فَانْظُرِي إِذَا أَتَى قَرْؤُكِ فَلاَ تُصَلِّي فَإِذَا مَرَّ الْقَرْءُ فَتَطَهَّرِي ثُمَّ صَلِّي مَا بَيْنَ الْقَرْءِ إِلَى الْقَرْءِ ‏"‏ ‏.‏

Fotima bint Abu Hubaysh (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, u Rasululloh ﷺ huzurlariga kelib, unga qon (istihoza qoni) haqida shikoyat qildi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Bu faqat bir tomirdir. Hayzing kelganini koʻrsang, namoz oʻqima. Hayz muddati oʻtsa, poklan, soʻng bir hayzdan ikkinchi hayzgacha namoz oʻqi», dedilar.Фотима бинт Абу Ҳубайш (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, у Расулуллоҳ ﷺ ҳузурларига келиб, унга қон (истиҳоза қони) ҳақида шикоят қилди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Бу фақат бир томирдир. Ҳайзинг келганини кўрсанг, намоз ўқима. Ҳайз муддати ўтса, поклан, сўнг бир ҳайздан иккинчи ҳайзгача намоз ўқи», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ آدَمَ، عَنْ أَبِي بَكْرِ بْنِ عَيَّاشٍ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ حَبِيبٍ، - يَعْنِي ابْنَ أَبِي ثَابِتٍ - عَنْ عُرْوَةَ، قَالَ سُئِلَ ابْنُ عُمَرَ فِي أَىِّ شَهْرٍ اعْتَمَرَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ قَالَ فِي رَجَبٍ ‏.‏ فَقَالَتْ عَائِشَةُ مَا اعْتَمَرَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ فِي رَجَبٍ قَطُّ وَمَا اعْتَمَرَ إِلاَّ وَهُوَ مَعَهُ - تَعْنِي ابْنَ عُمَرَ ‏.‏

Urva (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan: «Rasululloh ﷺ qaysi oyda umra qilgan edilar?» deb soʻralganda, u: «Rajab oyida», dedi. Oisha (roziyallohu anho) esa: «Rasululloh ﷺ Rajab oyida hech qachon umra qilmaganlar. U (yaʼni Ibn Umar) esa faqat Rasululloh ﷺ bilan birga boʻlgan holdagina umra qilgan», dedi.Урва (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан: «Расулуллоҳ ﷺ қайси ойда умра қилган эдилар?» деб сўралганда, у: «Ражаб ойида», деди. Оиша (розияллоҳу анҳо) эса: «Расулуллоҳ ﷺ Ражаб ойида ҳеч қачон умра қилмаганлар. У (яъни Ибн Умар) эса фақат Расулуллоҳ ﷺ билан бирга бўлган ҳолдагина умра қилган», деди.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رُمْحٍ، أَنْبَأَنَا اللَّيْثُ بْنُ سَعْدٍ، عَنْ يَزِيدَ بْنِ أَبِي حَبِيبٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ، أَنَّ زَيْنَبَ بِنْتَ أَبِي سَلَمَةَ، حَدَّثَتْهُ أَنَّ أُمَّ حَبِيبَةَ حَدَّثَتْهَا أَنَّهَا، قَالَتْ لِرَسُولِ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ انْكِحْ أُخْتِي عَزَّةَ ‏.‏ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏"‏ أَتُحِبِّينَ ذَلِكَ ‏"‏ ‏.‏ قَالَتْ نَعَمْ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَلَسْتُ لَكَ بِمُخْلِيَةٍ وَأَحَقُّ مَنْ شَرِكَنِي فِي خَيْرٍ أُخْتِي ‏.‏ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏"‏ فَإِنَّ ذَلِكَ لاَ يَحِلُّ لِي ‏"‏ ‏.‏ قَالَتْ فَإِنَّا نَتَحَدَّثُ أَنَّكَ تُرِيدُ أَنْ تَنْكِحَ دُرَّةَ بِنْتَ أَبِي سَلَمَةَ ‏.‏ فَقَالَ ‏"‏ بِنْتَ أُمِّ سَلَمَةَ ‏"‏ ‏.‏ قَالَتْ نَعَمْ ‏.‏ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏"‏ فَإِنَّهَا لَوْ لَمْ تَكُنْ رَبِيبَتِي فِي حِجْرِي مَا حَلَّتْ لِي إِنَّهَا ابْنَةُ أَخِي مِنَ الرَّضَاعَةِ أَرْضَعَتْنِي وَأَبَاهَا ثُوَيْبَةُ فَلاَ تَعْرِضْنَ عَلَىَّ أَخَوَاتِكُنَّ وَلاَ بَنَاتِكُنَّ ‏"‏ ‏.‏ حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ نُمَيْرٍ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ زَيْنَبَ بِنْتِ أُمِّ سَلَمَةَ، عَنْ أُمِّ حَبِيبَةَ، عَنِ النَّبِيِّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ نَحْوَهُ ‏.‏

Umm Habiba (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: U Rasululloh ﷺga: «Singlim Azzani nikohingizga oling», dedi. Rasululloh ﷺ: «Buni xohlaysanmi?» dedilar. U: «Ha, ey Allohning Rasuli, men sizga yolgʻiz emasman va yaxshilikda menga sherik boʻlishga eng haqli kishi singlimdir», dedi. Rasululloh ﷺ: «Bu menga halol emas», dedilar. U: «Bizga aytishlaricha, siz Durra bint Abu Salamani nikohingizga olmoqchi ekansiz», dedi. U zot: «Umm Salamaning qizinimi?» dedilar. U: «Ha», dedi. Rasululloh ﷺ: «Agar u mening tarbiyamdagi oʻgay qizim boʻlmaganida ham, menga halol boʻlmasdi. Chunki u mening emizishdan boʻlgan akamning qizidir; meni ham, uning otasini ham Suvayba emizgan. Bas, menga singillaringizni ham, qizlaringizni ham taklif qilmanglar», dedilar.Умм Ҳабиба (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: У Расулуллоҳ ﷺга: «Синглим Аззани никоҳингизга олинг», деди. Расулуллоҳ ﷺ: «Буни хоҳлайсанми?» дедилар. У: «Ҳа, эй Аллоҳнинг Расули, мен сизга ёлғиз эмасман ва яхшиликда менга шерик бўлишга энг ҳақли киши синглимдир», деди. Расулуллоҳ ﷺ: «Бу менга ҳалол эмас», дедилар. У: «Бизга айтишларича, сиз Дурра бинт Абу Саламани никоҳингизга олмоқчи экансиз», деди. У зот: «Умм Саламанинг қизиними?» дедилар. У: «Ҳа», деди. Расулуллоҳ ﷺ: «Агар у менинг тарбиямдаги ўгай қизим бўлмаганида ҳам, менга ҳалол бўлмасди. Чунки у менинг эмизишдан бўлган акамнинг қизидир; мени ҳам, унинг отасини ҳам Сувайба эмизган. Бас, менга сингилларингизни ҳам, қизларингизни ҳам таклиф қилманглар», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا عُقْبَةُ بْنُ خَالِدٍ، ح وَحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الصَّبَّاحِ، أَنْبَأَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ مُحَمَّدٍ، جَمِيعًا عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ لَمَّا أَنْ كَبِرَتْ، سَوْدَةُ بِنْتُ زَمْعَةَ وَهَبَتْ يَوْمَهَا لِعَائِشَةَ فَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ يَقْسِمُ لِعَائِشَةَ بِيَوْمِ سَوْدَةَ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Savda binti Zamʼa keksayib qolganida, oʻz navbat kunini Oishaga hadya qildi. Shundan soʻng Rasululloh ﷺ Savdaning kuni ham Oisha huzuriga borar edilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Савда бинти Замъа кексайиб қолганида, ўз навбат кунини Оишага ҳадя қилди. Шундан сўнг Расулуллоҳ ﷺ Савданинг куни ҳам Оиша ҳузурига борар эдилар.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بِشْرٍ، عَنْ زَكَرِيَّا، عَنْ خَالِدِ بْنِ سَلَمَةَ، عَنِ الْبَهِيِّ، عَنْ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ، قَالَ قَالَتْ عَائِشَةُ مَا عَلِمْتُ حَتَّى دَخَلَتْ عَلَىَّ زَيْنَبُ بِغَيْرِ إِذْنٍ وَهِيَ غَضْبَى ‏.‏ ثُمَّ قَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَحَسْبُكَ إِذَا قَلَبَتْ لَكَ بُنَيَّةُ أَبِي بَكْرٍ ذُرَيْعَتَيْهَا ‏.‏ ثُمَّ أَقْبَلَتْ عَلَىَّ فَأَعْرَضْتُ عَنْهَا حَتَّى قَالَ النَّبِيُّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏"‏ دُونَكِ فَانْتَصِرِي ‏"‏ ‏.‏ فَأَقْبَلْتُ عَلَيْهَا حَتَّى رَأَيْتُهَا وَقَدْ يَبِسَ رِيقُهَا فِي فِيهَا مَا تَرُدُّ عَلَىَّ شَيْئًا فَرَأَيْتُ النَّبِيَّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ يَتَهَلَّلُ وَجْهُهُ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Zaynab yonimga izsiz kirib kelmaguncha va u gʻazablangan holda: «Ey Rasululloh, Abu Bakrning qizchasi sizga qarab qoʻllarini silkitgani sizga yetarli emasmi?» demaguncha men hech narsani sezmadim. Soʻng u menga yuzlandi, men esa undan yuz oʻgirdim. Nihoyat Nabiy ﷺ: «Oʻzingni himoya qilaver», dedilar. Shunda men unga yuzlandim, hatto ogʻzidagi soʻlagi qurib, menga hech narsa qaytara olmay qolganini koʻrdim. Nabiy ﷺning yuzlari yorishayotganini koʻrdim.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Зайнаб ёнимга изсиз кириб келмагунча ва у ғазабланган ҳолда: «Эй Расулуллоҳ, Абу Бакрнинг қизчаси сизга қараб қўлларини силкитгани сизга етарли эмасми?» демагунча мен ҳеч нарсани сезмадим. Сўнг у менга юзланди, мен эса ундан юз ўгирдим. Ниҳоят Набий ﷺ: «Ўзингни ҳимоя қилавер», дедилар. Шунда мен унга юзландим, ҳатто оғзидаги сўлаги қуриб, менга ҳеч нарса қайтара олмай қолганини кўрдим. Набий ﷺнинг юзлари ёришаётганини кўрдим.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رُمْحِ بْنِ الْمُهَاجِرِ الْمِصْرِيُّ، أَنْبَأَنَا اللَّيْثُ بْنُ سَعْدٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ، أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ الزُّبَيْرِ، حَدَّثَهُ أَنَّ رَجُلاً مِنَ الأَنْصَارِ خَاصَمَ الزُّبَيْرَ عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ فِي شِرَاجِ الْحَرَّةِ الَّتِي يَسْقُونَ بِهَا النَّخْلَ فَقَالَ الأَنْصَارِيُّ سَرِّحِ الْمَاءَ يَمُرُّ ‏.‏ فَأَبَى عَلَيْهِ فَاخْتَصَمَا عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏"‏ اسْقِ يَا زُبَيْرُ ثُمَّ أَرْسِلِ الْمَاءَ إِلَى جَارِكَ ‏"‏ ‏.‏ فَغَضِبَ الأَنْصَارِيُّ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَنْ كَانَ ابْنَ عَمَّتِكَ فَتَلَوَّنَ وَجْهُ رَسُولِ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ثُمَّ قَالَ ‏"‏ يَا زُبَيْرُ اسْقِ ثُمَّ احْبِسِ الْمَاءَ حَتَّى يَرْجِعَ إِلَى الْجَدْرِ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ فَقَالَ الزُّبَيْرُ وَاللَّهِ إِنِّي لأَحْسَبُ هَذِهِ الآيَةَ نَزَلَتْ فِي ذَلِكَ {فَلاَ وَرَبِّكَ لاَ يُؤْمِنُونَ حَتَّى يُحَكِّمُوكَ فِيمَا شَجَرَ بَيْنَهُمْ ثُمَّ لاَ يَجِدُوا فِي أَنْفُسِهِمْ حَرَجًا مِمَّا قَضَيْتَ وَيُسَلِّمُوا تَسْلِيمًا}‏ ‏.‏

Abdulloh ibn az-Zubayr (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Ansorlardan bir kishi Harra soyliklaridagi xurmolarni sugʻoradigan suv ariqlari borasida az-Zubayr bilan Rasululloh ﷺ huzurida daʼvolashdi. Ansoriy: «Suvni qoʻyib yubor, oʻtib ketsin», dedi. Ammo az-Zubayr bunga koʻnmadi, shunda ular Rasululloh ﷺ huzurida daʼvolashdilar. Rasululloh ﷺ: «Ey Zubayr, oʻzing sugʻor, soʻng suvni qoʻshningga oqizib yubor», dedilar. Ansoriy gʻazablanib: «Ey Rasululloh, u ammangizning oʻgʻli boʻlgani uchunmi?» dedi. Shunda Rasululloh ﷺning yuzlari oʻzgardi va: «Ey Zubayr, sugʻor, soʻng suvni togʻoralar oyogʻiga qaytguncha ushlab tur», dedilar. Az-Zubayr: «Allohga qasamki, men bu oyat shu haqda nozil boʻlgan deb oʻylayman», dedi: {Yoʻq, Robbingga qasamki, ular oʻrtalaridagi janjalli ishlarda seni hakam qilmagunlaricha, soʻngra sen chiqargan hukmdan koʻngillarida gʻashlik sezmay, uni butunlay qabul qilmagunlaricha imon keltirgan boʻlmaydilar} (Niso 65).Абдуллоҳ ибн аз-Зубайр (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Ансорлардан бир киши Ҳарра сойликларидаги хурмоларни суғорадиган сув ариқлари борасида аз-Зубайр билан Расулуллоҳ ﷺ ҳузурида даъволашди. Ансорий: «Сувни қўйиб юбор, ўтиб кетсин», деди. Аммо аз-Зубайр бунга кўнмади, шунда улар Расулуллоҳ ﷺ ҳузурида даъволашдилар. Расулуллоҳ ﷺ: «Эй Зубайр, ўзинг суғор, сўнг сувни қўшнингга оқизиб юбор», дедилар. Ансорий ғазабланиб: «Эй Расулуллоҳ, у аммангизнинг ўғли бўлгани учунми?» деди. Шунда Расулуллоҳ ﷺнинг юзлари ўзгарди ва: «Эй Зубайр, суғор, сўнг сувни тоғоралар оёғига қайтгунча ушлаб тур», дедилар. Аз-Зубайр: «Аллоҳга қасамки, мен бу оят шу ҳақда нозил бўлган деб ўйлайман», деди: {Йўқ, Роббингга қасамки, улар ўрталаридаги жанжалли ишларда сени ҳакам қилмагунларича, сўнгра сен чиқарган ҳукмдан кўнгилларида ғашлик сезмай, уни бутунлай қабул қилмагунларича имон келтирган бўлмайдилар} (Нисо 65).