حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، وَهَنَّادٌ، وَأَبُو كُرَيْبٍ وَأَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ وَمَحْمُودُ بْنُ غَيْلاَنَ وَأَبُو عَمَّارٍ الْحُسَيْنُ بْنُ حُرَيْثٍ قَالُوا حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ حَبِيبِ بْنِ أَبِي ثَابِتٍ، عَنْ عُرْوَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَبَّلَ بَعْضَ نِسَائِهِ ثُمَّ خَرَجَ إِلَى الصَّلاَةِ وَلَمْ يَتَوَضَّأْ . قَالَ قُلْتُ مَنْ هِيَ إِلاَّ أَنْتِ قَالَ فَضَحِكَتْ . قَالَ أَبُو عِيسَى وَقَدْ رُوِيَ نَحْوُ هَذَا عَنْ غَيْرِ وَاحِدٍ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَالتَّابِعِينَ . وَهُوَ قَوْلُ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ وَأَهْلِ الْكُوفَةِ قَالُوا لَيْسَ فِي الْقُبْلَةِ وُضُوءٌ . وَقَالَ مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ وَالأَوْزَاعِيُّ وَالشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَاقُ فِي الْقُبْلَةِ وُضُوءٌ . وَهُوَ قَوْلُ غَيْرِ وَاحِدٍ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَالتَّابِعِينَ . وَإِنَّمَا تَرَكَ أَصْحَابُنَا حَدِيثَ عَائِشَةَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فِي هَذَا لأَنَّهُ لاَ يَصِحُّ عِنْدَهُمْ لِحَالِ الإِسْنَادِ . قَالَ وَسَمِعْتُ أَبَا بَكْرٍ الْعَطَّارَ الْبَصْرِيَّ يَذْكُرُ عَنْ عَلِيِّ بْنِ الْمَدِينِيِّ قَالَ ضَعَّفَ يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ الْقَطَّانُ هَذَا الْحَدِيثَ جِدًّا . وَقَالَ هُوَ شِبْهُ لاَ شَىْءَ . قَالَ وَسَمِعْتُ مُحَمَّدَ بْنَ إِسْمَاعِيلَ يُضَعِّفُ هَذَا الْحَدِيثَ وَقَالَ حَبِيبُ بْنُ أَبِي ثَابِتٍ لَمْ يَسْمَعْ مِنْ عُرْوَةَ . وَقَدْ رُوِيَ عَنْ إِبْرَاهِيمَ التَّيْمِيِّ عَنْ عَائِشَةَ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَبَّلَهَا وَلَمْ يَتَوَضَّأْ . وَهَذَا لاَ يَصِحُّ أَيْضًا . وَلاَ نَعْرِفُ لإِبْرَاهِيمَ التَّيْمِيِّ سَمَاعًا مِنْ عَائِشَةَ . وَلَيْسَ يَصِحُّ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فِي هَذَا الْبَابِ شَيْءٌ .
Urva (rahimahulloh) Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qiladiki, Nabiy ﷺ ayollaridan birini oʻpdilar, soʻng tahorat olmasdan namozga chiqdilar. (Urva) aytdi: «Men: ‹U (ayol) sizdan boshqa kim boʻlardi?› dedim». (Oisha) kuldi. Abu Iso aytdi: Bunga oʻxshash (rivoyat) Nabiy ﷺning sahobalaridan va tobeʼinlardan boʻlgan bir nechta ilm ahlidan rivoyat qilingan. Bu Sufyon Savriy va kufaliklarning soʻzi boʻlib, ular: «Oʻpishda tahorat (vojib) emas», dedilar. Molik ibn Anas, Avzoiy, Shofiʼiy, Ahmad va Ishoq esa: «Oʻpishda tahorat (vojib) boʻladi», dedilar. Bu Nabiy ﷺning sahobalaridan va tobeʼinlardan boʻlgan bir nechta ilm ahlining (ham) soʻzidir. Bizning ashoblarimiz (sheriklarimiz) bu masalada Oishaning Nabiy ﷺdan (qilgan) hadisini faqat shuning uchun tark etdilarki, u isnodi holati tufayli ularning nazdida sahih emas. (Abu Iso) aytdi: Men Abu Bakr Attor Basriyning Ali ibn Madiniydan zikr qilib aytganini eshitdim: Yahyo ibn Said Qatton bu hadisni juda zaif (sanagan) va: «U deyarli hech narsa (yoʻq) kabidir», degan. (Abu Iso) aytdi: Men Muhammad ibn Ismoilning (Buxoriyning) bu hadisni zaif sanaganini eshitdim, u: «Habib ibn Abu Sobit Urvadan (hadis) eshitmagan», dedi. Ibrohim Taymiydan, u Oishadan rivoyat qilinishicha, Nabiy ﷺ uni oʻpdilar va tahorat olmadilar. Bu ham sahih emas. Biz Ibrohim Taymiyning Oishadan (hadis) eshitganini bilmaymiz. Bu bobda Nabiy ﷺdan biror sahih (narsa) yoʻq.Урва (раҳимаҳуллоҳ) Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қиладики, Набий ﷺ аёлларидан бирини ўпдилар, сўнг таҳорат олмасдан намозга чиқдилар. (Урва) айтди: «Мен: ‹У (аёл) сиздан бошқа ким бўларди?› дедим». (Оиша) кулди. Абу Исо айтди: Бунга ўхшаш (ривоят) Набий ﷺнинг саҳобаларидан ва тобеъинлардан бўлган бир нечта илм аҳлидан ривоят қилинган. Бу Суфён Саврий ва куфаликларнинг сўзи бўлиб, улар: «Ўпишда таҳорат (вожиб) эмас», дедилар. Молик ибн Анас, Авзоий, Шофиъий, Аҳмад ва Ишоқ эса: «Ўпишда таҳорат (вожиб) бўлади», дедилар. Бу Набий ﷺнинг саҳобаларидан ва тобеъинлардан бўлган бир нечта илм аҳлининг (ҳам) сўзидир. Бизнинг ашобларимиз (шерикларимиз) бу масалада Оишанинг Набий ﷺдан (қилган) ҳадисини фақат шунинг учун тарк этдиларки, у исноди ҳолати туфайли уларнинг наздида саҳиҳ эмас. (Абу Исо) айтди: Мен Абу Бакр Аттор Басрийнинг Али ибн Мадинийдан зикр қилиб айтганини эшитдим: Яҳё ибн Саид Қаттон бу ҳадисни жуда заиф (санаган) ва: «У деярли ҳеч нарса (йўқ) кабидир», деган. (Абу Исо) айтди: Мен Муҳаммад ибн Исмоилнинг (Бухорийнинг) бу ҳадисни заиф санаганини эшитдим, у: «Ҳабиб ибн Абу Собит Урвадан (ҳадис) эшитмаган», деди. Иброҳим Таймийдан, у Оишадан ривоят қилинишича, Набий ﷺ уни ўпдилар ва таҳорат олмадилар. Бу ҳам саҳиҳ эмас. Биз Иброҳим Таймийнинг Оишадан (ҳадис) эшитганини билмаймиз. Бу бобда Набий ﷺдан бирор саҳиҳ (нарса) йўқ.
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عُرْوَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، أَنَّهَا قَالَتْ صَلَّى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم الْعَصْرَ وَالشَّمْسُ فِي حُجْرَتِهَا لَمْ يَظْهَرِ الْفَىْءُ مِنْ حُجْرَتِهَا . قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنْ أَنَسٍ وَأَبِي أَرْوَى وَجَابِرٍ وَرَافِعِ بْنِ خَدِيجٍ . قَالَ وَيُرْوَى عَنْ رَافِعٍ أَيْضًا عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فِي تَأْخِيرِ الْعَصْرِ وَلاَ يَصِحُّ . قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عَائِشَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ . وَهُوَ الَّذِي اخْتَارَهُ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم مِنْهُمْ عُمَرُ وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْعُودٍ وَعَائِشَةُ وَأَنَسٌ وَغَيْرُ وَاحِدٍ مِنَ التَّابِعِينَ تَعْجِيلُ صَلاَةِ الْعَصْرِ وَكَرِهُوا تَأْخِيرَهَا . وَبِهِ يَقُولُ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُبَارَكِ وَالشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَاقُ .
Urva Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qiladiki, u: «Rasululloh ﷺ asrni oʻqidilar, quyosh hali uning (Oishaning) hujrasida (tushib turar), hujradan soya hali koʻtarilmagan edi», dedi. U (rovi) aytdi: Bu bobda Anas, Abu Arvo, Jobir va Rofiʼ ibn Xadij (roziyallohu anhum)dan ham (rivoyatlar) bor. U aytdi: Rofiʼdan ham Paygʻambar ﷺdan asrni kechiktirish haqida rivoyat qilinadi, lekin u sahih emas. Abu Iso aytdi: Oishaning hadisi hasan sahih hadisdir. Bu Paygʻambar ﷺning sahobalaridan baʼzi ahli ilm ixtiyor qilgan (qarash)dir; ular orasida Umar, Abdulloh ibn Masʼud, Oisha, Anas va tobeinlardan koʻpchilik bor — (ular) asr namozini erta oʻqishni (maʼqul koʻrib), uni kechiktirishni makruh sanaganlar. Abdulloh ibn Muborak, Shofeiy, Ahmad va Ishoq ham shuni aytadilar.Урва Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қиладики, у: «Расулуллоҳ ﷺ асрни ўқидилар, қуёш ҳали унинг (Оишанинг) ҳужрасида (тушиб турар), ҳужрадан соя ҳали кўтарилмаган эди», деди. У (рови) айтди: Бу бобда Анас, Абу Арво, Жобир ва Рофиъ ибн Хадиж (розияллоҳу анҳум)дан ҳам (ривоятлар) бор. У айтди: Рофиъдан ҳам Пайғамбар ﷺдан асрни кечиктириш ҳақида ривоят қилинади, лекин у саҳиҳ эмас. Абу Исо айтди: Оишанинг ҳадиси ҳасан саҳиҳ ҳадисдир. Бу Пайғамбар ﷺнинг саҳобаларидан баъзи аҳли илм ихтиёр қилган (қараш)дир; улар орасида Умар, Абдуллоҳ ибн Масъуд, Оиша, Анас ва тобеинлардан кўпчилик бор — (улар) аср намозини эрта ўқишни (маъқул кўриб), уни кечиктиришни макруҳ санаганлар. Абдуллоҳ ибн Муборак, Шофеий, Аҳмад ва Ишоқ ҳам шуни айтадилар.
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عُرْوَةَ، أَنَّ عَائِشَةَ، أَخْبَرَتْهُ أَنَّ بَرِيرَةَ جَاءَتْ تَسْتَعِينُ عَائِشَةَ فِي كِتَابَتِهَا وَلَمْ تَكُنْ قَضَتْ مِنْ كِتَابَتِهَا شَيْئًا فَقَالَتْ لَهَا عَائِشَةُ ارْجِعِي إِلَى أَهْلِكِ فَإِنْ أَحَبُّوا أَنْ أَقْضِيَ عَنْكِ كِتَابَتَكِ وَيَكُونَ لِي وَلاَؤُكِ فَعَلْتُ . فَذَكَرَتْ ذَلِكَ بَرِيرَةُ لأَهْلِهَا فَأَبَوْا وَقَالُوا إِنْ شَاءَتْ أَنْ تَحْتَسِبَ عَلَيْكِ وَيَكُونَ لَنَا وَلاَؤُكِ فَلْتَفْعَلْ . فَذَكَرَتْ ذَلِكَ لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ لَهَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " ابْتَاعِي فَأَعْتِقِي فَإِنَّمَا الْوَلاَءُ لِمَنْ أَعْتَقَ " ثُمَّ قَامَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ " مَا بَالُ أَقْوَامٍ يَشْتَرِطُونَ شُرُوطًا لَيْسَتْ فِي كِتَابِ اللَّهِ مَنِ اشْتَرَطَ شَرْطًا لَيْسَ فِي كِتَابِ اللَّهِ فَلَيْسَ لَهُ وَإِنِ اشْتَرَطَ مِائَةَ مَرَّةٍ " . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رُوِيَ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ عَنْ عَائِشَةَ . وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ أَنَّ الْوَلاَءَ لِمَنْ أَعْتَقَ .
Urva (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadiki, Oisha (roziyallohu anho) unga xabar bergan: Barira mukotaba (ozodlik shartnomasi) toʻlovida Oishadan yordam soʻrab keldi, u mukotabasidan hali hech narsa toʻlamagan edi. Oisha unga: «Ahling oldiga qayt, agar ular mukotabangni men toʻlashim va sening valong men uchun boʻlishiga rozi boʻlishsa, men buni qilaman», dedi. Barira buni ahliga aytdi, ular esa rad etib: «Agar u sening (ozodliging uchun) ajr (savob) istasa-yu, valong biz uchun boʻlsa, qilaversin», deyishdi. (Oisha) buni Rasululloh ﷺga aytdi. Shunda Rasululloh ﷺ unga: «Uni sotib ol va ozod qil, zero valo faqat ozod qilgan kishiga boʻladi», dedilar. Soʻng Rasululloh ﷺ turib: «Allohning Kitobida boʻlmagan shartlarni shart qilayotgan qavmlarga nima boʻldi?! Kim Allohning Kitobida boʻlmagan shartni shart qilsa, u (shart) unga (foyda bermaydi va) yaroqsizdir, garchi yuz marta shart qilsa ham», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir, Oishadan bir necha yoʻl bilan ham rivoyat qilingan. Ilm ahli huzurida amal shunga koʻradir: valo (meros huquqi) faqat ozod qilgan kishiga boʻladi.Урва (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинадики, Оиша (розияллоҳу анҳо) унга хабар берган: Барира мукотаба (озодлик шартномаси) тўловида Оишадан ёрдам сўраб келди, у мукотабасидан ҳали ҳеч нарса тўламаган эди. Оиша унга: «Аҳлинг олдига қайт, агар улар мукотабангни мен тўлашим ва сенинг валонг мен учун бўлишига рози бўлишса, мен буни қиламан», деди. Барира буни аҳлига айтди, улар эса рад этиб: «Агар у сенинг (озодлигинг учун) ажр (савоб) истаса-ю, валонг биз учун бўлса, қилаверсин», дейишди. (Оиша) буни Расулуллоҳ ﷺга айтди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ унга: «Уни сотиб ол ва озод қил, зеро вало фақат озод қилган кишига бўлади», дедилар. Сўнг Расулуллоҳ ﷺ туриб: «Аллоҳнинг Китобида бўлмаган шартларни шарт қилаётган қавмларга нима бўлди?! Ким Аллоҳнинг Китобида бўлмаган шартни шарт қилса, у (шарт) унга (фойда бермайди ва) яроқсиздир, гарчи юз марта шарт қилса ҳам», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир, Оишадан бир неча йўл билан ҳам ривоят қилинган. Илм аҳли ҳузурида амал шунга кўрадир: вало (мерос ҳуқуқи) фақат озод қилган кишига бўлади.
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ بْنُ سَعْدٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ، أَنَّهُ حَدَّثَهُ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ الزُّبَيْرِ حَدَّثَهُ أَنَّ رَجُلاً مِنَ الأَنْصَارِ خَاصَمَ الزُّبَيْرَ فِي شِرَاجِ الْحَرَّةِ الَّتِي يَسْقُونَ بِهَا النَّخْلَ . فَقَالَ الأَنْصَارِيُّ سَرِّحِ الْمَاءَ يَمُرُّ فَأَبَى عَلَيْهِ فَاخْتَصَمُوا إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لِلزُّبَيْرِ " اسْقِ يَا زُبَيْرُ وَأَرْسِلِ الْمَاءَ إِلَى جَارِكَ " . فَغَضِبَ الأَنْصَارِيُّ وَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَنْ كَانَ ابْنَ عَمَّتِكَ . فَتَغَيَّرَ وَجْهُ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ثُمَّ قَالَ " يَا زُبَيْرُ اسْقِ وَاحْبِسِ الْمَاءَ حَتَّى يَرْجِعَ إِلَى الْجَدْرِ " . فَقَالَ الزُّبَيْرُ وَاللَّهِ إِنِّي لأَحْسِبُ هَذِهِ الآيَةَ نَزَلَتْ فِي ذَلِك : (فَلاَ وَرَبِّكَ لاَ يُؤْمِنُونَ حَتَّى يُحَكِّمُوكَ فِيمَا شَجَرَ بَيْنَهم) الآيَةَ . قَالَ أَبُو عِيسَى سَمِعْتُ مُحَمَّدًا يَقُولُ قَدْ رَوَى ابْنُ وَهْبٍ هَذَا الْحَدِيثِ عَنِ اللَّيْثِ بْنِ سَعْدٍ وَيُونُسَ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الزُّبَيْرِ نَحْوَ هَذَا الْحَدِيثِ . وَرَوَى شُعَيْبُ بْنُ أَبِي حَمْزَةَ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُرْوَةَ عَنِ الزُّبَيْرِ وَلَمْ يَذْكُرْ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الزُّبَيْرِ .
Abdulloh ibn Zubayr (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Ansorlardan bir kishi xurmozorni sugʻoradigan Harra arigʻi xususida Zubayr bilan janjallashdi. Ansoriy: «Suvni qoʻyib yubor, oʻtsin», dedi. Zubayr esa unamadi. Shunda ular nizolarini Rasululloh ﷺ huzuriga olib bordilar. Rasululloh ﷺ Zubayrga: «Ey Zubayr, (avval oʻzing) sugʻorgin, soʻng suvni qoʻshningga oqizib yubor», dedilar. Ansoriy gʻazablanib: «Ey Rasululloh, u ammangizning oʻgʻli boʻlgani uchunmi?!» dedi. Shunda Rasululloh ﷺning yuzlari oʻzgardi-da: «Ey Zubayr, sugʻorgin, soʻng suvni devorga(cha qaytib kelguncha) toʻsib turgin», dedilar. Zubayr: «Allohga qasamki, men bu oyat shu xususda nozil boʻlgan deb oʻylayman: {Yoʻq, Robbingga qasamki, ular oʻrtalaridagi nizoda seni hakam qilmagunlaricha imon keltirmaganlaridek (boʻlurlar)...}» (Niso 65) dedi. Abu Iso aytdi: Muhammadning shunday deganini eshitdim: Ibn Vahb bu hadisni Lays ibn Saʼd va Yunusdan, ular Zuhriydan, u Urvadan, u Abdulloh ibn Zubayrdan shunga oʻxshash qilib rivoyat qilgan. Shuayb ibn Abu Hamza esa uni Zuhriydan, u Urvadan, u Zubayrdan deb rivoyat qilib, Abdulloh ibn Zubayrni zikr qilmagan.Абдуллоҳ ибн Зубайр (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Ансорлардан бир киши хурмозорни суғорадиган Ҳарра ариғи хусусида Зубайр билан жанжаллашди. Ансорий: «Сувни қўйиб юбор, ўтсин», деди. Зубайр эса унамади. Шунда улар низоларини Расулуллоҳ ﷺ ҳузурига олиб бордилар. Расулуллоҳ ﷺ Зубайрга: «Эй Зубайр, (аввал ўзинг) суғоргин, сўнг сувни қўшнингга оқизиб юбор», дедилар. Ансорий ғазабланиб: «Эй Расулуллоҳ, у аммангизнинг ўғли бўлгани учунми?!» деди. Шунда Расулуллоҳ ﷺнинг юзлари ўзгарди-да: «Эй Зубайр, суғоргин, сўнг сувни деворга(ча қайтиб келгунча) тўсиб тургин», дедилар. Зубайр: «Аллоҳга қасамки, мен бу оят шу хусусда нозил бўлган деб ўйлайман: {Йўқ, Роббингга қасамки, улар ўрталаридаги низода сени ҳакам қилмагунларича имон келтирмаганларидек (бўлурлар)...}» (Нисо 65) деди. Абу Исо айтди: Муҳаммаднинг шундай деганини эшитдим: Ибн Ваҳб бу ҳадисни Лайс ибн Саъд ва Юнусдан, улар Зуҳрийдан, у Урвадан, у Абдуллоҳ ибн Зубайрдан шунга ўхшаш қилиб ривоят қилган. Шуайб ибн Абу Ҳамза эса уни Зуҳрийдан, у Урвадан, у Зубайрдан деб ривоят қилиб, Абдуллоҳ ибн Зубайрни зикр қилмаган.
حَدَّثَنَا حُمَيْدُ بْنُ مَسْعَدَةَ، حَدَّثَنَا حُمَيْدُ بْنُ الأَسْوَدِ، عَنْ أُسَامَةَ بْنِ زَيْدٍ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ عُرْوَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ مَا كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَسْرُدُ سَرْدَكُمْ هَذَا وَلَكِنَّهُ كَانَ يَتَكَلَّمُ بِكَلاَمٍ بَيْنَهُ فَصْلٌ يَحْفَظُهُ مَنْ جَلَسَ إِلَيْهِ . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ لاَ نَعْرِفُهُ إِلاَّ مِنْ حَدِيثِ الزُّهْرِيِّ وَقَدْ رَوَاهُ يُونُسُ بْنُ يَزِيدَ عَنِ الزُّهْرِيِّ .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: U: «Rasululloh ﷺ sizlar kabi (soʻzlarni) ketma-ket shoshib gapirmas edilar, balki orasi ajralib turadigan, oldida oʻtirgan kishi yodlab oladigan tarzda gapirar edilar», dedi. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir, biz uni faqat Zuhriyning hadisi orqaligina bilamiz. Uni Yunus ibn Yazid ham Zuhriydan rivoyat qilgan.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: У: «Расулуллоҳ ﷺ сизлар каби (сўзларни) кетма-кет шошиб гапирмас эдилар, балки ораси ажралиб турадиган, олдида ўтирган киши ёдлаб оладиган тарзда гапирар эдилар», деди. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир, биз уни фақат Зуҳрийнинг ҳадиси орқалигина биламиз. Уни Юнус ибн Язид ҳам Зуҳрийдан ривоят қилган.
حَدَّثَنَا أَبُو سَلَمَةَ، يَحْيَى بْنُ خَلَفٍ حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ الْمُفَضَّلِ، عَنْ بُرْدِ بْنِ سِنَانٍ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ عُرْوَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ جِئْتُ وَرَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُصَلِّي فِي الْبَيْتِ وَالْبَابُ عَلَيْهِ مُغْلَقٌ فَمَشَى حَتَّى فَتَحَ لِي ثُمَّ رَجَعَ إِلَى مَكَانِهِ . وَوَصَفَتِ الْبَابَ فِي الْقِبْلَةِ . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: U: «Men keldim, Rasululloh ﷺ uyda namoz oʻqiyotgan edilar, eshik ham yopiq edi. Bas, u zot yurib borib, menga eshikni ochdilar, soʻng oʻz joylariga qaytdilar», dedi. U eshikni qibla tomonida ekanini taʼrifladi. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan gʻaribdir.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: У: «Мен келдим, Расулуллоҳ ﷺ уйда намоз ўқиётган эдилар, эшик ҳам ёпиқ эди. Бас, у зот юриб бориб, менга эшикни очдилар, сўнг ўз жойларига қайтдилар», деди. У эшикни қибла томонида эканини таърифлади. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан ғарибдир.
حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ آدَمَ، عَنْ أَبِي بَكْرِ بْنِ عَيَّاشٍ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ حَبِيبِ بْنِ أَبِي ثَابِتٍ، عَنْ عُرْوَةَ، قَالَ سُئِلَ ابْنُ عُمَرَ فِي أَىِّ شَهْرٍ اعْتَمَرَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ فِي رَجَبٍ . قَالَ فَقَالَتْ عَائِشَةُ مَا اعْتَمَرَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِلاَّ وَهُوَ مَعَهُ تَعْنِي ابْنَ عُمَرَ وَمَا اعْتَمَرَ فِي شَهْرِ رَجَبٍ قَطُّ . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ . سَمِعْتُ مُحَمَّدًا يَقُولُ حَبِيبُ بْنُ أَبِي ثَابِتٍ لَمْ يَسْمَعْ مِنْ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ .
Urva (rahimahulloh) aytadi: Ibn Umardan: «Rasululloh ﷺ qaysi oyda umra qildilar?» — deb soʻralganda, u: «Rajab oyida», — dedi. Shunda Oisha (roziyallohu anho): «Rasululloh ﷺ qachon umra qilgan boʻlsalar, u (yaʼni Ibn Umar) ham albatta u zot bilan birga boʻlgan; u zot hech qachon rajab oyida umra qilmaganlar», — dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis gʻaribdir. Men Muhammad (ibn Ismoil)ning: «Habib ibn Abu Sobit Urva ibn az-Zubayrdan (hadis) eshitmagan», — deganini eshitdim.Урва (раҳимаҳуллоҳ) айтади: Ибн Умардан: «Расулуллоҳ ﷺ қайси ойда умра қилдилар?» — деб сўралганда, у: «Ражаб ойида», — деди. Шунда Оиша (розияллоҳу анҳо): «Расулуллоҳ ﷺ қачон умра қилган бўлсалар, у (яъни Ибн Умар) ҳам албатта у зот билан бирга бўлган; у зот ҳеч қачон ражаб ойида умра қилмаганлар», — дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ғарибдир. Мен Муҳаммад (ибн Исмоил)нинг: «Ҳабиб ибн Абу Собит Урва ибн аз-Зубайрдан (ҳадис) эшитмаган», — деганини эшитдим.