Usmon ibn Affon Zun-nurayn

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ، حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ يُوسُفَ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ أَبِي سَهْلٍ، - يَعْنِي عُثْمَانَ بْنَ حَكِيمٍ - حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ أَبِي عَمْرَةَ، عَنْ عُثْمَانَ بْنِ عَفَّانَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ مَنْ صَلَّى الْعِشَاءَ فِي جَمَاعَةٍ كَانَ كَقِيَامِ نِصْفِ لَيْلَةٍ وَمَنْ صَلَّى الْعِشَاءَ وَالْفَجْرَ فِي جَمَاعَةٍ كَانَ كَقِيَامِ لَيْلَةٍ ‏"‏ ‏.‏

Usmon ibn Affon (roziyallohu anhu) aytadilar: Rasululloh ﷺ shunday dedilar: «Kim xufton namozini jamoat bilan oʻqisa, u kechaning yarmini (ibodat bilan) tirik oʻtkazgan kabi boʻladi; kim xufton va bomdod namozlarini jamoat bilan oʻqisa, u butun kechani (ibodat bilan) tirik oʻtkazgan kabi boʻladi».Усмон ибн Аффон (розияллоҳу анҳу) айтадилар: Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: «Ким хуфтон намозини жамоат билан ўқиса, у кечанинг ярмини (ибодат билан) тирик ўтказган каби бўлади; ким хуфтон ва бомдод намозларини жамоат билан ўқиса, у бутун кечани (ибодат билан) тирик ўтказган каби бўлади».

أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ عَوْنٍ، أَخْبَرَنَا هُشَيْمٌ، عَنْ عَوْفٍ، عَنْ يَزِيدَ الْفَارِسِيِّ، قَالَ سَمِعْتُ ابْنَ عَبَّاسٍ، قَالَ قُلْتُ لِعُثْمَانَ بْنِ عَفَّانَ مَا حَمَلَكُمْ أَنْ عَمَدْتُمْ، إِلَى بَرَاءَةَ وَهِيَ مِنَ الْمِئِينَ وَإِلَى الأَنْفَالِ وَهِيَ مِنَ الْمَثَانِي فَجَعَلْتُمُوهُمَا فِي السَّبْعِ الطُّوَلِ وَلَمْ تَكْتُبُوا بَيْنَهُمَا سَطْرَ ‏{‏ بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ ‏}‏ قَالَ عُثْمَانُ كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم مِمَّا يَنْزِلُ عَلَيْهِ الآيَاتُ فَيَدْعُو بَعْضَ مَنْ كَانَ يَكْتُبُ لَهُ وَيَقُولُ لَهُ ‏"‏ ضَعْ هَذِهِ الآيَةَ فِي السُّورَةِ الَّتِي يُذْكَرُ فِيهَا كَذَا وَكَذَا ‏"‏ ‏.‏ وَتَنْزِلُ عَلَيْهِ الآيَةُ وَالآيَتَانِ فَيَقُولُ مِثْلَ ذَلِكَ وَكَانَتِ الأَنْفَالُ مِنْ أَوَّلِ مَا أُنْزِلَ عَلَيْهِ بِالْمَدِينَةِ وَكَانَتْ بَرَاءَةُ مِنْ آخِرِ مَا نَزَلَ مِنَ الْقُرْآنِ وَكَانَتْ قِصَّتُهَا شَبِيهَةً بِقِصَّتِهَا فَظَنَنْتُ أَنَّهَا مِنْهَا فَمِنْ هُنَاكَ وَضَعْتُهُمَا فِي السَّبْعِ الطُّوَلِ وَلَمْ أَكْتُبْ بَيْنَهُمَا سَطْرَ ‏{‏ بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ ‏}‏ ‏.‏

Yazid al-Forisiy aytdi: Men Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)ning shunday deganini eshitdim: Men Usmon ibn Affon (roziyallohu anhu)ga: «Yuz oyatli (miʼun) suralardan boʻlgan Baroatni (Tavba surasini) hamda masoniydan boʻlgan Anfolni — bularni nima uchun yetti uzun sura (sabʼu tival) qatoriga qoʻyib, orasiga {Bismillahir-Rohmanir-Rohiym} satrini yozmadingiz?» dedim. Usmon: «Nabiy ﷺ ga oyatlar nozil boʻlganda, oʻzlariga vahiy yozib beruvchilardan birini chaqirib unga: ‹Bu oyatni falon-falon narsa zikr qilingan suraga qoʻy›, der edilar. Baʼzan u zotga bir yoki ikki oyat nozil boʻlar, shunda ham shunga oʻxshash der edilar. Anfol Madinada nozil boʻlgan ilk suralardan, Baroat esa Qurʼondan eng oxirgi nozil boʻlgan suralardan edi. Uning (Baroatning) qissasi uning (Anfolning) qissasiga oʻxshash edi, shuning uchun men uni oʻshanga (Anfolga) tegishli deb oʻyladim. Mana shu sababdan ularni yetti uzun sura qatoriga qoʻydim va ikkisining orasiga {Bismillahir-Rohmanir-Rohiym} satrini yozmadim», dedi.Язид ал-Форисий айтди: Мен Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)нинг шундай деганини эшитдим: Мен Усмон ибн Аффон (розияллоҳу анҳу)га: «Юз оятли (миъун) суралардан бўлган Бароатни (Тавба сурасини) ҳамда масонийдан бўлган Анфолни — буларни нима учун етти узун сура (сабъу тивал) қаторига қўйиб, орасига {Бисмиллаҳир-Роҳманир-Роҳийм} сатрини ёзмадингиз?» дедим. Усмон: «Набий ﷺ га оятлар нозил бўлганда, ўзларига ваҳий ёзиб берувчилардан бирини чақириб унга: ‹Бу оятни фалон-фалон нарса зикр қилинган сурага қўй›, дер эдилар. Баъзан у зотга бир ёки икки оят нозил бўлар, шунда ҳам шунга ўхшаш дер эдилар. Анфол Мадинада нозил бўлган илк суралардан, Бароат эса Қуръондан энг охирги нозил бўлган суралардан эди. Унинг (Бароатнинг) қиссаси унинг (Анфолнинг) қиссасига ўхшаш эди, шунинг учун мен уни ўшанга (Анфолга) тегишли деб ўйладим. Мана шу сабабдан уларни етти узун сура қаторига қўйдим ва иккисининг орасига {Бисмиллаҳир-Роҳманир-Роҳийм} сатрини ёзмадим», деди.

حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ مُوسَى الرَّازِيُّ، حَدَّثَنَا هِشَامٌ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ بَحِيرٍ، عَنْ هَانِئٍ، مَوْلَى عُثْمَانَ عَنْ عُثْمَانَ بْنِ عَفَّانَ، قَالَ كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم إِذَا فَرَغَ مِنْ دَفْنِ الْمَيِّتِ وَقَفَ عَلَيْهِ فَقَالَ ‏"‏ اسْتَغْفِرُوا لأَخِيكُمْ وَسَلُوا لَهُ التَّثْبِيتَ فَإِنَّهُ الآنَ يُسْأَلُ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو دَاوُدَ بَحِيرُ بْنُ رَيْسَانَ ‏.‏

Ibrohim ibn Muso ar-Roziy bizga Hishomdan, u Abdulloh ibn Bahirdan, u Usmonning ozod qilgan quli Honiʼdan, u Usmon ibn Affondan rivoyat qildi. U (Usmon roziyallohu anhu) shunday dedi: Nabiy ﷺ mayyitni dafn etishdan farogʻat topganlarida, uning (qabri) ustida toʻxtab: «Birodaringiz uchun magʻfirat soʻranglar va unga (savol-javobda) sobit-qadam boʻlishini tilanglar, chunki u hozir savol qilinmoqda», der edilar. Abu Dovud dedi: Bahirning toʻliq ismi Bahir ibn Raysondir.Иброҳим ибн Мусо ар-Розий бизга Ҳишомдан, у Абдуллоҳ ибн Баҳирдан, у Усмоннинг озод қилган қули Ҳониъдан, у Усмон ибн Аффондан ривоят қилди. У (Усмон розияллоҳу анҳу) шундай деди: Набий ﷺ маййитни дафн этишдан фароғат топганларида, унинг (қабри) устида тўхтаб: «Биродарингиз учун мағфират сўранглар ва унга (савол-жавобда) собит-қадам бўлишини тиланглар, чунки у ҳозир савол қилинмоқда», дер эдилар. Абу Довуд деди: Баҳирнинг тўлиқ исми Баҳир ибн Райсондир.

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ، حَدَّثَنَا أَبُو مَوْدُودٍ، عَمَّنْ سَمِعَ أَبَانَ بْنَ عُثْمَانَ، يَقُولُ سَمِعْتُ عُثْمَانَ، - يَعْنِي ابْنَ عَفَّانَ - يَقُولُ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏"‏ مَنْ قَالَ بِسْمِ اللَّهِ الَّذِي لاَ يَضُرُّ مَعَ اسْمِهِ شَىْءٌ فِي الأَرْضِ وَلاَ فِي السَّمَاءِ وَهُوَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ ثَلاَثَ مَرَّاتٍ لَمْ تُصِبْهُ فَجْأَةُ بَلاَءٍ حَتَّى يُصْبِحَ وَمَنْ قَالَهَا حِينَ يُصْبِحُ ثَلاَثَ مَرَّاتٍ لَمْ تُصِبْهُ فَجْأَةُ بَلاَءٍ حَتَّى يُمْسِيَ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ فَأَصَابَ أَبَانَ بْنَ عُثْمَانَ الْفَالِجُ فَجَعَلَ الرَّجُلُ الَّذِي سَمِعَ مِنْهُ الْحَدِيثَ يَنْظُرُ إِلَيْهِ فَقَالَ لَهُ مَا لَكَ تَنْظُرُ إِلَىَّ فَوَاللَّهِ مَا كَذَبْتُ عَلَى عُثْمَانَ وَلاَ كَذَبَ عُثْمَانُ عَلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَلَكِنَّ الْيَوْمَ الَّذِي أَصَابَنِي فِيهِ مَا أَصَابَنِي غَضِبْتُ فَنَسِيتُ أَنْ أَقُولَهَا ‏.‏

Abdulloh ibn Maslama bizga aytib berib, bizga Abu Mavdud aytib berib, u Abon ibn Usmondan eshitgan bir kishidan rivoyat qildi. U aytar edi: Men Usmon — yaʼni Ibn Affon (roziyallohu anhu)dan — eshitdim, u aytar edi: Men Rasululloh ﷺdan eshitdim, u zot: «Kim uch marta: ‹Bismillahil-lazi lo yazurru maʼasmihi shayʼun fil-arzi va lo fis-samai va huvas-samiʼul-aliym (Otini zikr qilgan kishiga yerda ham, osmonda ham hech narsa zarar yetkaza olmaydigan Alloh nomi bilan boshlayman, U eshituvchi, biluvchidir)›, desa, tonggacha unga toʻsatdan kelgan biror balo yetmaydi. Kim buni tongda uch marta aytsa, kechgacha unga toʻsatdan kelgan biror balo yetmaydi», dedilar. (Ravoiy) dedi: Soʻng Abon ibn Usmonni shol (falaj) kasalligi tutdi. Bu hadisni undan eshitgan kishi unga tikilib qaray boshladi. Shunda u kishiga: «Senga nima boʻldi, menga tikilib qaraysan? Allohga qasamki, men Usmonga nisbatan yolgʻon gapirmadim, Usmon ham Nabiy ﷺga nisbatan yolgʻon gapirmagan. Lekin boshimga shu kun tushgan kunda men jahllanib qolib, uni aytishni unutibman», dedi.Абдуллоҳ ибн Маслама бизга айтиб бериб, бизга Абу Мавдуд айтиб бериб, у Абон ибн Усмондан эшитган бир кишидан ривоят қилди. У айтар эди: Мен Усмон — яъни Ибн Аффон (розияллоҳу анҳу)дан — эшитдим, у айтар эди: Мен Расулуллоҳ ﷺдан эшитдим, у зот: «Ким уч марта: ‹Бисмиллаҳил-лази ло язурру маъасмиҳи шайъун фил-арзи ва ло фис-самаи ва ҳувас-самиъул-алийм (Отини зикр қилган кишига ерда ҳам, осмонда ҳам ҳеч нарса зарар етказа олмайдиган Аллоҳ номи билан бошлайман, У эшитувчи, билувчидир)›, деса, тонггача унга тўсатдан келган бирор бало етмайди. Ким буни тонгда уч марта айтса, кечгача унга тўсатдан келган бирор бало етмайди», дедилар. (Равоий) деди: Сўнг Абон ибн Усмонни шол (фалаж) касаллиги тутди. Бу ҳадисни ундан эшитган киши унга тикилиб қарай бошлади. Шунда у кишига: «Сенга нима бўлди, менга тикилиб қарайсан? Аллоҳга қасамки, мен Усмонга нисбатан ёлғон гапирмадим, Усмон ҳам Набий ﷺга нисбатан ёлғон гапирмаган. Лекин бошимга шу кун тушган кунда мен жаҳлланиб қолиб, уни айтишни унутибман», деди.

حَدَّثَنَا حَفْصُ بْنُ عُمَرَ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ عَلْقَمَةَ بْنِ مَرْثَدٍ، عَنْ سَعْدِ بْنِ عُبَيْدَةَ، عَنْ أَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ عُثْمَانَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ خَيْرُكُمْ مَنْ تَعَلَّمَ الْقُرْآنَ وَعَلَّمَهُ ‏"‏ ‏.‏

Hafs ibn Umar bizga Shuʼbadan, u Alqama ibn Marsaddan, u Saʼd ibn Ubaydadan, u Abu Abdurrahmondan, u Usmon (roziyallohu anhu)dan, u Nabiy ﷺdan rivoyat qildiki, u zot dedilar: «Sizlarning eng yaxshingiz Qurʼonni oʻrgangan va uni (boshqalarga) oʻrgatgan kishidir».Ҳафс ибн Умар бизга Шуъбадан, у Алқама ибн Марсаддан, у Саъд ибн Убайдадан, у Абу Абдурраҳмондан, у Усмон (розияллоҳу анҳу)дан, у Набий ﷺдан ривоят қилдики, у зот дедилар: «Сизларнинг энг яхшингиз Қуръонни ўрганган ва уни (бошқаларга) ўргатган кишидир».