حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ أَبِي عَدِيٍّ عَنْ سُلَيْمَانَ يَعْنِي التَّيْمِيَّ عَنْ أَبِي عُثْمَانَ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي بَكْرٍ قَالَجَاءَ أَبُو بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ بِضَيْفٍ لَهُ أَوْ بِأَضْيَافٍ لَهُ قَالَ فَأَمْسَى عِنْدَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ فَلَمَّا أَمْسَى قَالَتْ لَهُ أُمِّي احْتَبَسْتَ عَنْ ضَيْفِكَ أَوْ أَضْيَافِكَ مُنْذُ اللَّيْلَةِ قَالَ أَمَا عَشَّيْتِهِمْ قَالَتْ لَا قَالَتْ قَدْ عَرَضْتُ ذَاكَ عَلَيْهِ أَوْ عَلَيْهِمْ فَأَبَوْا أَوْ فَأَبَى قَالَ فَغَضِبَ أَبُو بَكْرٍ وَحَلَفَ أَنْ لَا يَطْعَمَهُ وَحَلَفَ الضَّيْفُ أَوْ الْأَضْيَافُ أَنْ لَا يَطْعَمُوهُ حَتَّى يَطْعَمَهُ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ إِنْ كَانَتْ هَذِهِ مِنْ الشَّيْطَانِ قَالَ فَدَعَا بِالطَّعَامِ فَأَكَلَ وَأَكَلُوا قَالَ فَجَعَلُوا لَا يَرْفَعُونَ لُقْمَةً إِلَّا رَبَتْ مِنْ أَسْفَلِهَا أَكْثَرَ مِنْهَا فَقَالَ يَا أُخْتَ بَنِي فِرَاسٍ مَا هَذَا قَالَ فَقَالَتْ قُرَّةُ عَيْنِي إِنَّهَا الْآنَ لَأَكْثَرُ مِنْهَا قَبْلَ أَنْ نَأْكُلَ قَالَ فَأَكَلُوا وَبَعَثَ بِهَا إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَذَكَرَ أَنَّهُ أَكَلَ مِنْهَا

Abdurrahmon ibn Abu Bakr (roziyallohu anhumo) aytdi: Abu Bakr (roziyallohu anhu) oʻzining bir mehmoni — yoki mehmonlari — bilan keldi va oʻzi Nabiy ﷺ huzurlarida kechgacha qoldi. Kech kirganida onam unga: «Bu kechada mehmoningdan — yoki mehmonlaringdan — ushlanib qolding», dedi. U: «Ularga kechki taom bermadingmi?» dedi. (Onam): «Yoʻq», dedi va: «Men buni unga — yoki ularga — taklif qildim, ammo ular bosh tortdilar — yoki u bosh tortdi», dedi. Abu Bakr gʻazablandi va uni yemaslikka qasam ichdi; mehmon — yoki mehmonlar — ham Abu Bakr yemaguncha uni yemaslikka qasam ichdi. Abu Bakr: «Bu shaytondan boʻlsa kerak», dedi va taomni keltirishni buyurib, oʻzi yedi, ular ham yedilar. Ular qaysi luqmani koʻtarmasinlar, uning ostidan undan koʻproq (taom) koʻpayardi. U: «Ey Bani Firosning singlisi, bu nima?» dedi. (Onam): «Koʻzimning nuriga qasamki, u hozir biz yeyishdan oldingidan koʻproqdir», dedi. Bas, ular yedilar va u undan Nabiy ﷺga yubordi; u zot undan yeganlari zikr qilindi.Абдурраҳмон ибн Абу Бакр (розияллоҳу анҳумо) айтди: Абу Бакр (розияллоҳу анҳу) ўзининг бир меҳмони — ёки меҳмонлари — билан келди ва ўзи Набий ﷺ ҳузурларида кечгача қолди. Кеч кирганида онам унга: «Бу кечада меҳмонингдан — ёки меҳмонларингдан — ушланиб қолдинг», деди. У: «Уларга кечки таом бермадингми?» деди. (Онам): «Йўқ», деди ва: «Мен буни унга — ёки уларга — таклиф қилдим, аммо улар бош тортдилар — ёки у бош тортди», деди. Абу Бакр ғазабланди ва уни емасликка қасам ичди; меҳмон — ёки меҳмонлар — ҳам Абу Бакр емагунча уни емасликка қасам ичди. Абу Бакр: «Бу шайтондан бўлса керак», деди ва таомни келтиришни буюриб, ўзи еди, улар ҳам едилар. Улар қайси луқмани кўтармасинлар, унинг остидан ундан кўпроқ (таом) кўпаярди. У: «Эй Бани Фироснинг синглиси, бу нима?» деди. (Онам): «Кўзимнинг нурига қасамки, у ҳозир биз ейишдан олдингидан кўпроқдир», деди. Бас, улар едилар ва у ундан Набий ﷺга юборди; у зот ундан еганлари зикр қилинди.

حَدَّثَنَا عَارِمٌ حَدَّثَنَا مُعْتَمِرُ بْنُ سُلَيْمَانَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي عُثْمَانَ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي بَكْرٍ أَنَّهُقَالَ كُنَّا مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثَلَاثِينَ وَمِائَةً فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ هَلْ مَعَ أَحَدٍ مِنْكُمْ طَعَامٌ فَإِذَا مَعَ رَجُلٍ صَاعٌ مِنْ طَعَامٍ أَوْ نَحْوُهُ فَعُجِنَ ثُمَّ جَاءَ رَجُلٌ مُشْرِكٌ مُشْعَانٌّ طَوِيلٌ بِغَنَمٍ يَسُوقُهَا فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَبَيْعًا أَمْ عَطِيَّةً أَوْ قَالَ أَمْ هَدِيَّةً قَالَ لَا بَلْ بَيْعٌ فَاشْتَرَى مِنْهُ شَاةً فَصُنِعَتْ وَأَمَرَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِسَوَادِ الْبَطْنِ أَنْ يُشْوَى قَالَ وَايْمُ اللَّهِ مَا مِنْ الثَّلَاثِينَ وَالْمِائَةِ إِلَّا قَدْ حَزَّ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حُزَّةً مِنْ سَوَادِ بَطْنِهَا إِنْ كَانَ شَاهِدًا أَعْطَاهَا إِيَّاهُ وَإِنْ كَانَ غَائِبًا خَبَأَ لَهُ قَالَ وَجَعَلَ مِنْهَا قَصْعَتَيْنِ قَالَ فَأَكَلْنَا أَجْمَعُونَ وَشَبِعْنَا وَفَضَلَ فِي الْقَصْعَتَيْنِ فَجَعَلْنَاهُ عَلَى الْبَعِيرِ أَوْ كَمَا قَالَ

Abdurrahmon ibn Abu Bakr (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Biz Paygʻambar ﷺ bilan birga boʻlgan bir yuz oʻttiz kishi edik. U zot bizdan — birortamizda taom bormi, deb — soʻradi. Bir kishida taxminan bir soʼ bugʻdoy bor edi va u (suvga) aralashtirildi. Juda novcha bir mushrik qoʻylar haydab keldi. Paygʻambar ﷺ undan: «(Bir qoʻyni) bizga sotasanmi yoki hadya (sifatida) berasanmi?» — deb soʻradi. U: «Yoʻq, men sizga (bir qoʻyni) sotaman», — dedi. Paygʻambar ﷺ bir qoʻy sotib oldi va u soʻyildi. Paygʻambar ﷺ uning jigari va boshqa ich aʼzolarini qovurishni buyurdi. Allohga qasamki, Paygʻambar ﷺ oʻsha bir yuz oʻttiz kishining har biriga undan bir boʻlak berdi: ular orasida hozir boʻlganlarning hammasiga berdi va hozir boʻlmaganlarning ulushlarini saqlab qoʻydi. Soʻng Paygʻambar ﷺ uning goʻshtini ikki katta tovoqqa soldi va ularning hammasi toʻyib yedi hamda shundan keyin (ham) ikki tovoqda taom ortdi — u tuyaga ortildi (yoki u zot shunga oʻxshash biror narsa dedi).Абдурраҳмон ибн Абу Бакр (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Биз Пайғамбар ﷺ билан бирга бўлган бир юз ўттиз киши эдик. У зот биздан — бирортамизда таом борми, деб — сўради. Бир кишида тахминан бир сў буғдой бор эди ва у (сувга) аралаштирилди. Жуда новча бир мушрик қўйлар ҳайдаб келди. Пайғамбар ﷺ ундан: «(Бир қўйни) бизга сотасанми ёки ҳадя (сифатида) берасанми?» — деб сўради. У: «Йўқ, мен сизга (бир қўйни) сотаман», — деди. Пайғамбар ﷺ бир қўй сотиб олди ва у сўйилди. Пайғамбар ﷺ унинг жигари ва бошқа ич аъзоларини қовуришни буюрди. Аллоҳга қасамки, Пайғамбар ﷺ ўша бир юз ўттиз кишининг ҳар бирига ундан бир бўлак берди: улар орасида ҳозир бўлганларнинг ҳаммасига берди ва ҳозир бўлмаганларнинг улушларини сақлаб қўйди. Сўнг Пайғамбар ﷺ унинг гўштини икки катта товоққа солди ва уларнинг ҳаммаси тўйиб еди ҳамда шундан кейин (ҳам) икки товоқда таом ортди — у туяга ортилди (ёки у зот шунга ўхшаш бирор нарса деди).

حَدَّثَنَا عَارِمٌ وَعَفَّانُ قَالَا حَدَّثَنَا مُعْتَمِرُ بْنُ سُلَيْمَانَ قَالَ عَفَّانُ فِي حَدِيثِهِ قَالَ سَمِعْتُ أَبِي حَدَّثَنَا أَبُو عُثْمَانَ أَنَّهُ حَدَّثَهُ عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ أَبِي بَكْرٍأَنَّ أَصْحَابَ الصُّفَّةِ كَانُوا أُنَاسًا فُقَرَاءَ وَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَرَّةً مَنْ كَانَ عِنْدَهُ طَعَامُ اثْنَيْنِ فَلْيَذْهَبْ بِثَالِثٍ وَقَالَ عَفَّانُ بِثَلَاثَةٍ وَمَنْ كَانَ عِنْدَهُ طَعَامُ أَرْبَعَةٍ فَلْيَذْهَبْ بِخَامِسٍ سَادِسٍ أَوْ كَمَا قَالَ وَأَنَّ أَبَا بَكْرٍ جَاءَ بِثَلَاثَةٍ وَانْطَلَقَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِعَشَرَةٍ وَأَبُو بَكْرٍ بِثَلَاثَةٍ قَالَ عَفَّانُ بِسَادِسٍ

Abdurrahmon ibn Abu Bakr (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Suffa ahli kambagʻal odamlar edilar. Rasululloh ﷺ bir marta: «Kimning yonida ikki kishilik taomi boʻlsa, uchinchini olib borsin — Affon (oʻz rivoyatida): ‹uch kishini olib borsin›, dedi — kimning yonida toʻrt kishilik taomi boʻlsa, beshinchi, oltinchini olib borsin», dedilar yo shunga oʻxshash aytdilar. Abu Bakr uch kishini olib keldi; Nabiy ﷺ oʻn kishini, Abu Bakr esa uch kishini olib bordi. Affon: «oltinchi bilan», dedi.Абдурраҳмон ибн Абу Бакр (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Суффа аҳли камбағал одамлар эдилар. Расулуллоҳ ﷺ бир марта: «Кимнинг ёнида икки кишилик таоми бўлса, учинчини олиб борсин — Аффон (ўз ривоятида): ‹уч кишини олиб борсин›, деди — кимнинг ёнида тўрт кишилик таоми бўлса, бешинчи, олтинчини олиб борсин», дедилар ё шунга ўхшаш айтдилар. Абу Бакр уч кишини олиб келди; Набий ﷺ ўн кишини, Абу Бакр эса уч кишини олиб борди. Аффон: «олтинчи билан», деди.

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ عَمْرٍو يَعْنِي ابْنَ دِينَارٍ أَخْبَرَهُ عَمْرُو بْنُ أَوْسٍ الثَّقَفِيُّ أَخْبَرَنِي عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ أَبِي بَكْرٍ قَالَأَمَرَنِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ أُرْدِفَ عَائِشَةَ إِلَى التَّنْعِيمِ فَأُعْمِرَهَا

Abdurrahmon ibn Abu Bakr (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺ menga Oishani (ulovga) mingashtirib Tanʼimga olib borishimni va unga umra qildirishimni buyurdilar.Абдурраҳмон ибн Абу Бакр (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ менга Оишани (уловга) мингаштириб Танъимга олиб боришимни ва унга умра қилдиришимни буюрдилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ بَكْرٍ السَّهْمِيُّ حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ حَسَّانَ عَنِ الْقَاسِمِ بْنِ مِهْرَانَ عَنْ مُوسَى بْنِ عُبَيْدٍ عَنْ مَيْمُونِ بْنِ مِهْرَانَ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي بَكْرٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّ رَبِّي أَعْطَانِي سَبْعِينَ أَلْفًا مِنْ أُمَّتِي يَدْخُلُونَ الْجَنَّةَ بِغَيْرِ حِسَابٍ فَقَالَ عُمَرُ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَهَلَّا اسْتَزَدْتَهُ قَالَ قَدْ اسْتَزَدْتُهُ فَأَعْطَانِي مَعَ كُلِّ رَجُلٍ سَبْعِينَ أَلْفًا قَالَ عُمَرُ فَهَلَّا اسْتَزَدْتَهُ قَالَ قَدْ اسْتَزَدْتُهُ فَأَعْطَانِي هَكَذَا وَفَرَّجَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ بَكْرٍ بَيْنَ يَدَيْهِ وَقَالَ عَبْدُ اللَّهِ وَبَسَطَ بَاعَيْهِ وَحَثَا عَبْدُ اللَّهِو قَالَ هِشَامٌ وَهَذَا مِنْ اللَّهِ لَا يُدْرَى مَا عَدَدُهُ

Abdurrahmon ibn Abu Bakr (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ: «Albatta, Robbim menga ummatimdan yetmish ming (kishi)ni — hisob-kitobsiz jannatga kiradiganlarni — ato qildi», dedilar. Umar: «Yo Rasululloh, undan koʻproq soʻramadingizmi?» dedi. U zot: «Soʻradim, U menga har bir kishi bilan birga yetmish mingdan berdi», dedilar. Umar: «Yana koʻproq soʻramadingizmi?» dedi. U zot: «Soʻradim, U menga mana bunday berdi», dedilar — Abdulloh ibn Bakr qoʻllarini bir-biridan ochib koʻrsatdi va ikki bilagini keng yoydi hamda hovuchlab ishora qildi. Hishom aytdi: Bu — Allohdan (boʻlgan narsa); uning adadi qanchaligi bilinmaydi.Абдурраҳмон ибн Абу Бакр (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта, Роббим менга умматимдан етмиш минг (киши)ни — ҳисоб-китобсиз жаннатга кирадиганларни — ато қилди», дедилар. Умар: «Ё Расулуллоҳ, ундан кўпроқ сўрамадингизми?» деди. У зот: «Сўрадим, У менга ҳар бир киши билан бирга етмиш мингдан берди», дедилар. Умар: «Яна кўпроқ сўрамадингизми?» деди. У зот: «Сўрадим, У менга мана бундай берди», дедилар — Абдуллоҳ ибн Бакр қўлларини бир-биридан очиб кўрсатди ва икки билагини кенг ёйди ҳамда ҳовучлаб ишора қилди. Ҳишом айтди: Бу — Аллоҳдан (бўлган нарса); унинг адади қанчалиги билинмайди.

حَدَّثَنَا يَزِيدُ أَنْبَأَنَا صَدَقَةُ بْنُ مُوسَى عَنْ أَبِي عِمْرَانَ الْجَوْنِيِّ عَنْ قَيْسِ بْنِ زَيْدٍ عَنْ قَاضِي الْمِصْرَيْنِ وَهُوَ شُرَيْحٌ وَالْمِصْرَانِ الْبَصْرَةُ وَالْكُوفَةُ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي بَكْرٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ لَيَدْعُو بِصَاحِبِ الدَّيْنِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ فَيُقِيمُهُ بَيْنَ يَدَيْهِ فَيَقُولُ أَيْ عَبْدِي فِيمَ أَذْهَبْتَ مَالَ النَّاسِ فَيَقُولُ أَيْ رَبِّ قَدْ عَلِمْتَ أَنِّي لَمْ أُفْسِدْهُ إِنَّمَا ذَهَبَ فِي غَرَقٍ أَوْ حَرَقٍ أَوْ سَرِقَةٍ أَوْ وَضِيعَةٍ فَيَدْعُو اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ بِشَيْءٍ فَيَضَعُهُ فِي مِيزَانِهِ فَتَرْجَحُ حَسَنَاتُهُ

Abdurrahmon ibn Abu Bakr (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Albatta, Alloh azza va jalla qiyomat kuni qarzdorni chaqirib, uni Oʻz huzurida turgʻizadi va: ‹Ey bandam, odamlarning molini nimaga sarflading?› deydi. U: ‹Ey Robbim, Sen bilasanki, men uni buzib-yoʻqotganim yoʻq; u faqat suvda gʻarq boʻlishda yoki yongʻinda yoki oʻgʻirlikda yoki zarar koʻrishda ketdi›, deydi. Shunda Alloh azza va jalla bir narsani keltirishni buyuradi va uni uning tarozisiga qoʻyadi, bas, hasanotlari ogʻir keladi», dedilar.Абдурраҳмон ибн Абу Бакр (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта, Аллоҳ азза ва жалла қиёмат куни қарздорни чақириб, уни Ўз ҳузурида турғизади ва: ‹Эй бандам, одамларнинг молини нимага сарфладинг?› дейди. У: ‹Эй Роббим, Сен биласанки, мен уни бузиб-йўқотганим йўқ; у фақат сувда ғарқ бўлишда ёки ёнғинда ёки ўғирликда ёки зарар кўришда кетди›, дейди. Шунда Аллоҳ азза ва жалла бир нарсани келтиришни буюради ва уни унинг тарозисига қўяди, бас, ҳасанотлари оғир келади», дедилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الصَّمَدِ حَدَّثَنَا صَدَقَةُ حَدَّثَنَا أَبُو عِمْرَانَ حَدَّثَنِي قَيْسُ بْنُ زَيْدٍ عَنْ قَاضِي الْمِصْرَيْنِ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي بَكْرٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ يَدْعُو اللَّهُ بِصَاحِبِ الدَّيْنِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ حَتَّى يُوقَفَ بَيْنَ يَدَيْهِ فَيُقَالُ يَا ابْنَ آدَمَ فِيمَ أَخَذْتَ هَذَا الدَّيْنَ وَفِيمَ ضَيَّعْتَ حُقُوقَ النَّاسِ فَيَقُولُ يَا رَبِّ إِنَّكَ تَعْلَمُ أَنِّي أَخَذْتُهُ فَلَمْ آكُلْ وَلَمْ أَشْرَبْ وَلَمْ أَلْبَسْ وَلَمْ أُضَيِّعْ وَلَكِنْ أَتَى عَلَى يَدَيَّ إِمَّا حَرَقٌ وَإِمَّا سَرَقٌ وَإِمَّا وَضِيعَةٌ فَيَقُولُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ صَدَقَ عَبْدِي أَنَا أَحَقُّ مَنْ قَضَى عَنْكَ الْيَوْمَ فَيَدْعُو اللَّهُ بِشَيْءٍ فَيَضَعُهُ فِي كِفَّةِ مِيزَانِهِ فَتَرْجَحُ حَسَنَاتُهُ عَلَى سَيِّئَاتِهِ فَيَدْخُلُ الْجَنَّةَ بِفَضْلِ رَحْمَتِهِ

Abdurrahmon ibn Abu Bakr (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ: «Alloh qiyomat kuni qarzdorni chaqiradi, toki u Oʻz huzurida turgʻizilguncha. Soʻng: ‹Ey Odam farzandi, bu qarzni nimaga olding va odamlarning haqlarini nimada zoye qilding?› deyiladi. U: ‹Ey Robbim, Sen bilasanki, men uni olib, yemadim ham, ichmadim ham, kiymadim ham, zoye ham qilmadim; balki qoʻlimda yo yongʻin, yo oʻgʻirlik, yo zarar yuz berdi›, deydi. Shunda Alloh azza va jalla: ‹Bandam rost aytdi. Bugun sening (qarzingni) uzishga Men haqliroqman›, deydi. Soʻng Alloh bir narsani keltirishni buyuradi va uni uning tarozisi pallasiga qoʻyadi; bas, hasanotlari yomonliklaridan ogʻir keladi va u Oʻz rahmatining fazli bilan jannatga kiradi», dedilar.Абдурраҳмон ибн Абу Бакр (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ: «Аллоҳ қиёмат куни қарздорни чақиради, токи у Ўз ҳузурида турғизилгунча. Сўнг: ‹Эй Одам фарзанди, бу қарзни нимага олдинг ва одамларнинг ҳақларини нимада зое қилдинг?› дейилади. У: ‹Эй Роббим, Сен биласанки, мен уни олиб, емадим ҳам, ичмадим ҳам, киймадим ҳам, зое ҳам қилмадим; балки қўлимда ё ёнғин, ё ўғирлик, ё зарар юз берди›, дейди. Шунда Аллоҳ азза ва жалла: ‹Бандам рост айтди. Бугун сенинг (қарзингни) узишга Мен ҳақлироқман›, дейди. Сўнг Аллоҳ бир нарсани келтиришни буюради ва уни унинг тарозиси палласига қўяди; бас, ҳасанотлари ёмонликларидан оғир келади ва у Ўз раҳматининг фазли билан жаннатга киради», дедилар.

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ إِسْحَاقَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ يَعْنِي ابْنَ الْمُبَارَكِ أَنْبَأَنَا زَكَرِيَّا بْنُ إِسْحَاقَ عَنِ ابْنِ أَبِي نَجِيحٍ أَنَّ أَبَاهُ حَدَّثَهُ أَنَّهُ أَخْبَرَهُ مَنْ سَمِعَ عَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ أَبِي بَكْرٍ يَقُولُقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ارْحَلْ هَذِهِ النَّاقَةَ ثُمَّ أَرْدِفْ أُخْتَكَ فَإِذَا هَبَطْتُمَا مِنْ أَكَمَةِ التَّنْعِيمِ فَأَهِلَّا وَأَقْبِلَا وَذَلِكَ لَيْلَةُ الصَّدَرِ

Abdurrahmon ibn Abu Bakr (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Mana bu tuyaga egar ur, soʻng singlingni orqangga mingashtirib ol. Tanʼim tepaligidan tushganingizda, ikkovingiz ihromga kirib (talbiya aytinglar) va kelinglar», dedilar. Bu — sadr (Makkadan qaytish) kechasi edi.Абдурраҳмон ибн Абу Бакр (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Мана бу туяга эгар ур, сўнг синглингни орқангга мингаштириб ол. Танъим тепалигидан тушганингизда, икковингиз иҳромга кириб (талбия айтинглар) ва келинглар», дедилар. Бу — садр (Маккадан қайтиш) кечаси эди.

حَدَّثَنَا دَاوُدُ بْنُ مِهْرَانَ الدَّبَّاغُ حَدَّثَنَا دَاوُدُ يَعْنِي الْعَطَّارَ عَنِ ابْنِ خُثَيْمٍ عَنْ يُوسُفَ بْنِ مَاهَكَ عَنْ حَفْصَةَ ابْنَةِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ عَنْ أَبِيهَاأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لِعَبْدِ الرَّحْمَنِ أَرْدِفْ أُخْتَكَ يَعْنِي عَائِشَةَ فَأَعْمِرْهَا مِنْ التَّنْعِيمِ فَإِذَا هَبَطْتَ بِهَا مِنْ الْأَكَمَةِ فَمُرْهَا فَلْتُحْرِمْ فَإِنَّهَا عُمْرَةٌ مُتَقَبَّلَةٌ

Hafsa binti Abdurrahmon ibn Abu Bakr as-Siddiq otasidan rivoyat qiladi: Rasululloh ﷺ Abdurrahmonga: «Singlingni — yaʼni Oishani — (ulovga) mingashtirib ol va unga Tanʼimdan umra qildir. Uni tepalikdan tushirganingda, unga buyur, ihromga kirsin; chunki u qabul qilingan umradir», dedilar.Ҳафса бинти Абдурраҳмон ибн Абу Бакр ас-Сиддиқ отасидан ривоят қилади: Расулуллоҳ ﷺ Абдурраҳмонга: «Синглингни — яъни Оишани — (уловга) мингаштириб ол ва унга Танъимдан умра қилдир. Уни тепаликдан туширганингда, унга буюр, иҳромга кирсин; чунки у қабул қилинган умрадир», дедилар.

حَدَّثَنَا عَارِمٌ حَدَّثَنَا مُعْتَمِرُ بْنُ سُلَيْمَانَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي عُثْمَانَ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي بَكْرٍأَنَّهُ قَالَ كُنَّا مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثَلَاثِينَ وَمِائَةً فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ هَلْ مَعَ أَحَدٍ مِنْكُمْ طَعَامٌ فَإِذَا مَعَ رَجُلٍ صَاعٌ مِنْ طَعَامٍ أَوْ نَحْوُهُ فَعُجِنَ ثُمَّ جَاءَ رَجُلٌ مُشْرِكٌ مُشْعَانٌّ طَوِيلٌ بِغَنَمٍ يَسُوقُهَا فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَبَيْعًا أَمْ عَطِيَّةً أَوْ قَالَ أَمْ هِبَةً قَالَ لَا بَلْ بَيْعٌ فَاشْتَرَى مِنْهُ شَاةً فَصُنِعَتْ وَأَمَرَ نَبِيُّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِسَوَادِ الْبَطْنِ أَنْ يُشْوَى قَالَ وَايْمُ اللَّهِ مَا مِنْ الثَّلَاثِينَ وَالْمِائَةِ إِلَّا قَدْ حَزَّ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَهُ حُزَّةً مِنْ سَوَادِ بَطْنِهَا إِنْ كَانَ شَاهِدًا أَعْطَاهُ إِيَّاهُ وَإِنْ كَانَ غَائِبًا خَبَأَ لَهُ قَالَ وَجَعَلَ مِنْهَا قَصْعَتَيْنِ قَالَ فَأَكَلْنَا أَجْمَعُونَ وَشَبِعْنَا وَفَضَلَ فِي الْقَصْعَتَيْنِ فَحَمَلْنَاهُ عَلَى بَعِيرٍ أَوْ كَمَا قَالَ

Abdurrahmon ibn Abu Bakr (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Biz Paygʻambar ﷺ bilan birga boʻlgan bir yuz oʻttiz kishi edik. U zot bizdan — birortamizda taom bormi, deb — soʻradi. Bir kishida taxminan bir soʼ bugʻdoy bor edi va u (suvga) aralashtirildi. Juda novcha bir mushrik qoʻylar haydab keldi. Paygʻambar ﷺ undan: «(Bir qoʻyni) bizga sotasanmi yoki hadya (sifatida) berasanmi?» — deb soʻradi. U: «Yoʻq, men sizga (bir qoʻyni) sotaman», — dedi. Paygʻambar ﷺ bir qoʻy sotib oldi va u soʻyildi. Paygʻambar ﷺ uning jigari va boshqa ich aʼzolarini qovurishni buyurdi. Allohga qasamki, Paygʻambar ﷺ oʻsha bir yuz oʻttiz kishining har biriga undan bir boʻlak berdi: ular orasida hozir boʻlganlarning hammasiga berdi va hozir boʻlmaganlarning ulushlarini saqlab qoʻydi. Soʻng Paygʻambar ﷺ uning goʻshtini ikki katta tovoqqa soldi va ularning hammasi toʻyib yedi hamda shundan keyin (ham) ikki tovoqda taom ortdi — u tuyaga ortildi (yoki u zot shunga oʻxshash biror narsa dedi).Абдурраҳмон ибн Абу Бакр (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Биз Пайғамбар ﷺ билан бирга бўлган бир юз ўттиз киши эдик. У зот биздан — бирортамизда таом борми, деб — сўради. Бир кишида тахминан бир сў буғдой бор эди ва у (сувга) аралаштирилди. Жуда новча бир мушрик қўйлар ҳайдаб келди. Пайғамбар ﷺ ундан: «(Бир қўйни) бизга сотасанми ёки ҳадя (сифатида) берасанми?» — деб сўради. У: «Йўқ, мен сизга (бир қўйни) сотаман», — деди. Пайғамбар ﷺ бир қўй сотиб олди ва у сўйилди. Пайғамбар ﷺ унинг жигари ва бошқа ич аъзоларини қовуришни буюрди. Аллоҳга қасамки, Пайғамбар ﷺ ўша бир юз ўттиз кишининг ҳар бирига ундан бир бўлак берди: улар орасида ҳозир бўлганларнинг ҳаммасига берди ва ҳозир бўлмаганларнинг улушларини сақлаб қўйди. Сўнг Пайғамбар ﷺ унинг гўштини икки катта товоққа солди ва уларнинг ҳаммаси тўйиб еди ҳамда шундан кейин (ҳам) икки товоқда таом ортди — у туяга ортилди (ёки у зот шунга ўхшаш бирор нарса деди).

حَدَّثَنَا عَارِمٌ حَدَّثَنَا مُعْتَمِرُ بْنُ سُلَيْمَانَ عَنْ أَبِيهِ حَدَّثَنَا أَبُو عُثْمَانَ أَنَّهُ حَدَّثَهُ عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ أَبِي بَكْرٍأَنَّ أَصْحَابَ الصُّفَّةِ كَانُوا أُنَاسًا فُقَرَاءَ وَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَرَّةً مَنْ كَانَ عِنْدَهُ طَعَامُ اثْنَيْنِ فَلْيَذْهَبْ بِثَالِثٍ مَنْ كَانَ عِنْدَهُ طَعَامُ أَرْبَعَةٍ فَلْيَذْهَبْ بِخَامِسٍ بِسَادِسٍ أَوْ كَمَا قَالَ وَأَنَّ أَبَا بَكْرٍ جَاءَ بِثَلَاثَةٍ فَانْطَلَقَ نَبِيُّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِعَشَرَةٍ وَأَبُو بَكْرٍ بِثَلَاثَةٍ قَالَ فَهُوَ أَنَا وَأَبِي وَأُمِّي وَلَا أَدْرِي هَلْ قَالَ وَامْرَأَتِي وَخَادِمٌ بَيْنَ بَيْتِنَا وَبَيْتِ أَبِي بَكْرٍ وَإِنَّ أَبَا بَكْرٍ تَعَشَّى عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثُمَّ لَبِثَ حَتَّى صَلَّيْتُ الْعِشَاءَ ثُمَّ رَجَعَ فَلَبِثَ حَتَّى نَعَسَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَجَاءَ بَعْدَمَا مَضَى مِنْ اللَّيْلِ مَا شَاءَ اللَّهُ قَالَتْ لَهُ امْرَأَتُهُ مَا حَبَسَكَ عَنْ أَضْيَافِكَ أَوْ قَالَتْ ضَيْفِكَ قَالَ أَوَمَا عَشَّيْتِهِمْ قَالَتْ أَبَوْا حَتَّى تَجِيءَ قَدْ عَرَضُوا عَلَيْهِمْ فَغَلَبُوهُمْ قَالَ فَذَهَبْتُ أَنَا فَاخْتَبَأْتُ قَالَ يَا غُنْثَرُ أَوْ يَا عَنْتَرُ فَجَدَّعَ وَسَبَّ وَقَالَ كُلُوا لَا هَنِيًّا وَقَالَ وَاللَّهِ لَا أَطْعَمُهُ أَبَدًا قَالَ وَحَلَفَ الضَّيْفُ أَنْ لَا يَطْعَمَهُ حَتَّى يَطْعَمَهُ أَبُو بَكْرٍ قَالَ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ هَذِهِ مِنْ الشَّيْطَانِ قَالَ فَدَعَا بِالطَّعَامِ فَأَكَلَ قَالَ فَايْمُ اللَّهِ مَا كُنَّا نَأْخُذُ مِنْ لُقْمَةٍ إِلَّا رَبَا مِنْ أَسْفَلِهَا أَكْثَرَ مِنْهَا قَالَ حَتَّى شَبِعُوا

Abdurahmon ibn Abu Bakr (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: suffa ahli kambagʻal odamlar edilar. Rasululloh ﷺ bir kuni: «Kimning yonida ikki kishilik taomi boʻlsa, uchinchini olib borsin; kimning yonida toʻrt kishilik taomi boʻlsa, beshinchi, oltinchini olib borsin», dedilar yo shunga oʻxshash aytdilar. Abu Bakr uch kishini, Allohning Nabiysi ﷺ esa oʻn kishini olib bordilar. (Abdurahmon) dedi: u (kishilar) — u, men, otam va onam (edik) — bilmadim, xotinim va bizning uy bilan Abu Bakrning uyi oʻrtasidagi xizmatkorni ham aytdimi. Abu Bakr kechki taomni Rasululloh ﷺ huzurida yedi, soʻng men xufton namozini oʻqiguncha qoldi, soʻng qaytib, Rasululloh ﷺ mudrab qolgunlaricha qoldi, soʻng kechaning Alloh xohlagancha qismi oʻtgach (uyga) keldi. Xotini unga: «Mehmonlaringdan seni nima ushlab qoldi?» dedi — yo «mehmoningdan» dedi. (Abu Bakr): «Ularga kechki taom bermadingmi?» dedi. (Xotini): «Sen kelguningcha (yemay) bosh tortdilar. Ularga taklif qilindi, ammo ular ustun keldilar», dedi. (Abdurahmon) dedi: men borib yashirinib oldim. (Abu Bakr): «Ey ahmoq!» dedi va soʻkdi, koyidi, soʻng (mehmonlarga): «Yenglaringlar, sizlarga noxush boʻlsin!» dedi hamda: «Vallohi, men buni hech qachon yemayman!» dedi. Mehmon ham Abu Bakr yemaguncha uni yemaslikka qasam ichdi. Shunda Abu Bakr: «Bu shaytondandir», dedi va taomni keltirishni buyurib, yedi. (Abdurahmon) dedi: Alloh nomi bilan qasamki, biz qaysi luqmani olsak, uning ostidan undan koʻproq (taom) koʻtarilib chiqaverdi, toki hammalari toʻyguncha.Абдураҳмон ибн Абу Бакр (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: суффа аҳли камбағал одамлар эдилар. Расулуллоҳ ﷺ бир куни: «Кимнинг ёнида икки кишилик таоми бўлса, учинчини олиб борсин; кимнинг ёнида тўрт кишилик таоми бўлса, бешинчи, олтинчини олиб борсин», дедилар ё шунга ўхшаш айтдилар. Абу Бакр уч кишини, Аллоҳнинг Набийси ﷺ эса ўн кишини олиб бордилар. (Абдураҳмон) деди: у (кишилар) — у, мен, отам ва онам (эдик) — билмадим, хотиним ва бизнинг уй билан Абу Бакрнинг уйи ўртасидаги хизматкорни ҳам айтдими. Абу Бакр кечки таомни Расулуллоҳ ﷺ ҳузурида еди, сўнг мен хуфтон намозини ўқигунча қолди, сўнг қайтиб, Расулуллоҳ ﷺ мудраб қолгунларича қолди, сўнг кечанинг Аллоҳ хоҳлаганча қисми ўтгач (уйга) келди. Хотини унга: «Меҳмонларингдан сени нима ушлаб қолди?» деди — ё «меҳмонингдан» деди. (Абу Бакр): «Уларга кечки таом бермадингми?» деди. (Хотини): «Сен келгунингча (емай) бош тортдилар. Уларга таклиф қилинди, аммо улар устун келдилар», деди. (Абдураҳмон) деди: мен бориб яшириниб олдим. (Абу Бакр): «Эй аҳмоқ!» деди ва сўкди, койиди, сўнг (меҳмонларга): «Енгларинглар, сизларга нохуш бўлсин!» деди ҳамда: «Валлоҳи, мен буни ҳеч қачон емайман!» деди. Меҳмон ҳам Абу Бакр емагунча уни емасликка қасам ичди. Шунда Абу Бакр: «Бу шайтондандир», деди ва таомни келтиришни буюриб, еди. (Абдураҳмон) деди: Аллоҳ номи билан қасамки, биз қайси луқмани олсак, унинг остидан ундан кўпроқ (таом) кўтарилиб чиқаверди, токи ҳаммалари тўйгунча.

حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا مُعْتَمِرُ بْنُ سُلَيْمَانَ قَالَ سَمِعْتُ أَبِي يَقُولُ حَدَّثَنَا أَبُو عُثْمَانَ أَنَّهُ حَدَّثَهُ عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ أَبِي بَكْرٍأَنَّ أَصْحَابَ الصُّفَّةِ كَانُوا أُنَاسًا فُقَرَاءَ وَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ كَانَ عِنْدَهُ طَعَامُ اثْنَيْنِ فَلْيَذْهَبْ بِثَلَاثَةٍ وَمَنْ كَانَ عِنْدَهُ طَعَامُ أَرْبَعَةٍ فَلْيَذْهَبْ بِخَامِسٍ بِسَادِسٍ أَوْ كَمَا قَالَ وَأَنَّ أَبَا بَكْرٍ جَاءَ بِثَلَاثَةٍ وَانْطَلَقَ نَبِيُّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِعَشَرَةٍ قَالَ فَهُوَ وَأَنَا وَأَبِي وَأُمِّي وَلَا أَدْرِي هَلْ قَالَ امْرَأَتِي وَخَادِمٌ بَيْنَ بَيْتِنَا وَبَيْتِ أَبِي بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ تَعَالَى عَنْهُ

Abdurahmon ibn Abu Bakr (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: suffa ahli kambagʻal odamlar edilar. Rasululloh ﷺ: «Kimning yonida ikki kishilik taomi boʻlsa, uch kishini olib borsin; kimning yonida toʻrt kishilik taomi boʻlsa, beshinchi, oltinchini olib borsin», dedilar yo shunga oʻxshash aytdilar. Abu Bakr uch kishini olib keldi, Allohning Nabiysi ﷺ esa oʻn kishini olib bordilar. (Abdurahmon) dedi: u (kishilar) — u, men, otam va onam (edik) — bilmadim, xotinim va bizning uy bilan Abu Bakr (roziyallohu anhu)ning uyi oʻrtasidagi xizmatkorni ham aytdimi.Абдураҳмон ибн Абу Бакр (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: суффа аҳли камбағал одамлар эдилар. Расулуллоҳ ﷺ: «Кимнинг ёнида икки кишилик таоми бўлса, уч кишини олиб борсин; кимнинг ёнида тўрт кишилик таоми бўлса, бешинчи, олтинчини олиб борсин», дедилар ё шунга ўхшаш айтдилар. Абу Бакр уч кишини олиб келди, Аллоҳнинг Набийси ﷺ эса ўн кишини олиб бордилар. (Абдураҳмон) деди: у (кишилар) — у, мен, отам ва онам (эдик) — билмадим, хотиним ва бизнинг уй билан Абу Бакр (розияллоҳу анҳу)нинг уйи ўртасидаги хизматкорни ҳам айтдими.