حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ أَخْبَرَنَا عَلِيُّ بْنُ زَيْدٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي بَكْرَةَ عَنِ الْأَسْوَدِ بْنِ سَرِيعٍ قَالَأَتَيْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي قَدْ حَمِدْتُ رَبِّي تَبَارَكَ وَتَعَالَى بِمَحَامِدَ وَمِدَحٍ وَإِيَّاكَ قَالَ هَاتِ مَا حَمِدْتَ بِهِ رَبَّكَ عَزَّ وَجَلَّ قَالَ فَجَعَلْتُ أُنْشِدُهُ فَجَاءَ رَجُلٌ أَدْلَمُ فَاسْتَأْذَنَ قَالَ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَيِّنْ بَيِّنْ قَالَ فَتَكَلَّمَ سَاعَةً ثُمَّ خَرَجَ قَالَ فَجَعَلْتُ أُنْشِدُهُ قَالَ ثُمَّ جَاءَ فَاسْتَأْذَنَ قَالَ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَيِّنْ بَيِّنْ فَفَعَلَ ذَاكَ مَرَّتَيْنِ أَوْ ثَلَاثًا قَالَ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَنْ هَذَا الَّذِي اسْتَنْصَتَّنِي لَهُ قَالَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ هَذَا رَجُلٌ لَا يُحِبُّ الْبَاطِلَ

Asvad ibn Sariʼ (roziyallohu anhu) aytdi: Men Nabiy ﷺ huzurlariga keldim va: «Ey Allohning Rasuli, men Robbim taboraka va taologa hamdlar va maqtovlar bilan hamd aytdim, sizga ham (maqtov aytdim)», dedim. U zot: «Robbing azza va jallaga aytgan hamdingni keltir», dedilar. (Asvad) aytdi: Men u zotga oʻqiy boshladim. Shu payt qorachadan kelgan bir kishi kelib, izn soʻradi. (Asvad) aytdi: Nabiy ﷺ: «Bayna bayna», dedilar. (Asvad) aytdi: U bir soat gapirdi, soʻng chiqib ketdi. (Asvad) aytdi: Men yana oʻqiy boshladim. (Asvad) aytdi: Soʻng u yana kelib, izn soʻradi. (Asvad) aytdi: Nabiy ﷺ: «Bayna bayna», dedilar. Buni ikki yoki uch marta qildilar. (Asvad) aytdi: Men: «Ey Allohning Rasuli, siz meni kim uchun jim qildingiz?» dedim. U zot: «Umar ibn Xattob. Bu botilni yoqtirmaydigan kishidir», dedilar.Асвад ибн Сариъ (розияллоҳу анҳу) айтди: Мен Набий ﷺ ҳузурларига келдим ва: «Эй Аллоҳнинг Расули, мен Роббим таборака ва таолога ҳамдлар ва мақтовлар билан ҳамд айтдим, сизга ҳам (мақтов айтдим)», дедим. У зот: «Роббинг азза ва жаллага айтган ҳамдингни келтир», дедилар. (Асвад) айтди: Мен у зотга ўқий бошладим. Шу пайт қорачадан келган бир киши келиб, изн сўради. (Асвад) айтди: Набий ﷺ: «Байна байна», дедилар. (Асвад) айтди: У бир соат гапирди, сўнг чиқиб кетди. (Асвад) айтди: Мен яна ўқий бошладим. (Асвад) айтди: Сўнг у яна келиб, изн сўради. (Асвад) айтди: Набий ﷺ: «Байна байна», дедилар. Буни икки ёки уч марта қилдилар. (Асвад) айтди: Мен: «Эй Аллоҳнинг Расули, сиз мени ким учун жим қилдингиз?» дедим. У зот: «Умар ибн Хаттоб. Бу ботилни ёқтирмайдиган кишидир», дедилар.

حَدَّثَنَا رَوْحٌ قَالَ حَدَّثَنَا عَوْفٌ عَنِ الْحَسَنِ عَنْ الْأَسْوَدِ بْنِ سَرِيعٍ قَالَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَلَا أُنْشِدُكَ مَحَامِدَ حَمِدْتُ بِهَا رَبِّي تَبَارَكَ وَتَعَالَى قَالَ أَمَا إِنَّ رَبَّكَ عَزَّ وَجَلَّ يُحِبُّ الْحَمْدَ

Asvad ibn Sariʼ (roziyallohu anhu) aytdi: Men: «Ey Allohning Rasuli, sizga Robbim taboraka va taologa aytgan hamdlarimni oʻqib bermaymi?» dedim. U zot: «Bilginki, Robbing azza va jalla hamdni yaxshi koʻradi», dedilar.Асвад ибн Сариъ (розияллоҳу анҳу) айтди: Мен: «Эй Аллоҳнинг Расули, сизга Роббим таборака ва таолога айтган ҳамдларимни ўқиб бермайми?» дедим. У зот: «Билгинки, Роббинг азза ва жалла ҳамдни яхши кўради», дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مُصْعَبٍ حَدَّثَنَا سَلَّامُ بْنُ مِسْكِينٍ وَالْمُبَارَكُ عَنِ الْحَسَنِ عَنِ الْأَسْوَدِ بْنِ سَرِيعٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أُتِيَ بِأَسِيرٍ فَقَالَ اللَّهُمَّ إِنِّي أَتُوبُ إِلَيْكَ وَلَا أَتُوبُ إِلَى مُحَمَّدٍ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَرَفَ الْحَقَّ لِأَهْلِهِ

Asvad ibn Sariʼ (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ huzurlariga bir asir keltirildi. U: «Allohim, men Senga tavba qilaman va Muhammadga tavba qilmayman», dedi. Shunda Nabiy ﷺ: «Haqni uning ahliga (tegishli deb) tanidi», dedilar.Асвад ибн Сариъ (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ ҳузурларига бир асир келтирилди. У: «Аллоҳим, мен Сенга тавба қиламан ва Муҳаммадга тавба қилмайман», деди. Шунда Набий ﷺ: «Ҳақни унинг аҳлига (тегишли деб) таниди», дедилар.

حَدَّثَنَا يُونُسُ حَدَّثَنَا أَبَانُ عَنْ قَتَادَةَ عَنِ الْحَسَنِ عَنِ الْأَسْوَدِ بْنِ سَرِيعٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَعَثَ سَرِيَّةً يَوْمَ حُنَيْنٍ فَقَاتَلُوا الْمُشْرِكِينَ فَأَفْضَى بِهِمْ الْقَتْلُ إِلَى الذُّرِّيَّةِ فَلَمَّا جَاءُوا قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا حَمَلَكُمْ عَلَى قَتْلِ الذُّرِّيَّةِ قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّمَا كَانُوا أَوْلَادَ الْمُشْرِكِينَ قَالَ أَوَهَلْ خِيَارُكُمْ إِلَّا أَوْلَادُ الْمُشْرِكِينَ وَالَّذِي نَفْسُ مُحَمَّدٍ بِيَدِهِ مَا مِنْ نَسَمَةٍ تُولَدُ إِلَّا عَلَى الْفِطْرَةِ حَتَّى يُعْرِبَ عَنْهَا لِسَانُهَا

Asvad ibn Sariʼ (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ Hunayn kuni bir sariya joʻnatdilar. Ular mushriklar bilan jang qildilar va oʻldirish bolalarga ham yetib bordi. Ular qaytib kelganlarida, Rasululloh ﷺ: «Sizlarni bolalarni oʻldirishga nima undadi?» dedilar. Ular: «Ey Allohning Rasuli, ular mushriklarning bolalari edi-ku», dedilar. U zot: «Sizlarning yaxshilaringiz ham mushriklarning bolalari emasmidi? Muhammadning joni qoʻlida boʻlgan Zotga qasamki, har bir tugʻiladigan jon fitrat uzra tugʻiladi — toki tili (oʻzidan) soʻzlab bergunicha», dedilar.Асвад ибн Сариъ (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ Ҳунайн куни бир сария жўнатдилар. Улар мушриклар билан жанг қилдилар ва ўлдириш болаларга ҳам етиб борди. Улар қайтиб келганларида, Расулуллоҳ ﷺ: «Сизларни болаларни ўлдиришга нима ундади?» дедилар. Улар: «Эй Аллоҳнинг Расули, улар мушрикларнинг болалари эди-ку», дедилар. У зот: «Сизларнинг яхшиларингиз ҳам мушрикларнинг болалари эмасмиди? Муҳаммаднинг жони қўлида бўлган Зотга қасамки, ҳар бир туғиладиган жон фитрат узра туғилади — токи тили (ўзидан) сўзлаб бергунича», дедилар.

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ قَالَ أَخْبَرَنَا يُونُسُ عَنِ الْحَسَنِ عَنِ الْأَسْوَدِ بْنِ سَرِيعٍ قَالَأَتَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَغَزَوْتُ مَعَهُ فَأَصَبْتُ ظَهْرًا فَقَتَلَ النَّاسُ يَوْمَئِذٍ حَتَّى قَتَلُوا الْوِلْدَانَ وَقَالَ مَرَّةً الذُّرِّيَّةَ فَبَلَغَ ذَلِكَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ مَا بَالُ أَقْوَامٍ جَاوَزَهُمْ الْقَتْلُ الْيَوْمَ حَتَّى قَتَلُوا الذُّرِّيَّةَ فَقَالَ رَجُلٌ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّمَا هُمْ أَوْلَادُ الْمُشْرِكِينَ فَقَالَ أَلَا إِنَّ خِيَارَكُمْ أَبْنَاءُ الْمُشْرِكِينَ ثُمَّ قَالَ أَلَا لَا تَقْتُلُوا ذُرِّيَّةً أَلَا لَا تَقْتُلُوا ذُرِّيَّةً قَالَ كُلُّ نَسَمَةٍ تُولَدُ عَلَى الْفِطْرَةِ حَتَّى يُعْرِبَ عَنْهَا لِسَانُهَا فَأَبَوَاهَا يُهَوِّدَانِهَا وَيُنَصِّرَانِهَا

Asvad ibn Sariʼ (roziyallohu anhu) aytdi: Men Rasululloh ﷺ huzurlariga keldim va u zot bilan birga gʻazot qildim hamda (jangda) ulov oʻljasiga erishdim. Oʻsha kuni odamlar shu qadar oʻldirdilarki, hatto bolalarni ham — bir safar: zurriyotni ham, dedi — oʻldirdilar. Bu (xabar) Rasululloh ﷺ ga yetdi va u zot: «Bugun baʼzi qavmlarga nima boʻldiki, oʻldirishda haddan oshib, bolalarni ham oʻldiribdilar?» dedilar. Bir kishi: «Ey Allohning Rasuli, ular mushriklarning bolalari-ku», dedi. U zot: «Ogoh boʻlinglar, sizlarning yaxshilaringiz ham mushriklarning bolalaridir», dedilar. Soʻng: «Ogoh boʻlinglar, bolalarni oʻldirmanglar! Ogoh boʻlinglar, bolalarni oʻldirmanglar!» dedilar. Yana: «Har bir tugʻiladigan jon fitrat uzra tugʻiladi — toki tili (oʻzidan) soʻzlab bergunicha; soʻng ota-onasi uni yahudiy yoki nasroniy qiladi», dedilar.Асвад ибн Сариъ (розияллоҳу анҳу) айтди: Мен Расулуллоҳ ﷺ ҳузурларига келдим ва у зот билан бирга ғазот қилдим ҳамда (жангда) улов ўлжасига эришдим. Ўша куни одамлар шу қадар ўлдирдиларки, ҳатто болаларни ҳам — бир сафар: зурриётни ҳам, деди — ўлдирдилар. Бу (хабар) Расулуллоҳ ﷺ га етди ва у зот: «Бугун баъзи қавмларга нима бўлдики, ўлдиришда ҳаддан ошиб, болаларни ҳам ўлдирибдилар?» дедилар. Бир киши: «Эй Аллоҳнинг Расули, улар мушрикларнинг болалари-ку», деди. У зот: «Огоҳ бўлинглар, сизларнинг яхшиларингиз ҳам мушрикларнинг болаларидир», дедилар. Сўнг: «Огоҳ бўлинглар, болаларни ўлдирманглар! Огоҳ бўлинглар, болаларни ўлдирманглар!» дедилар. Яна: «Ҳар бир туғиладиган жон фитрат узра туғилади — токи тили (ўзидан) сўзлаб бергунича; сўнг ота-онаси уни яҳудий ёки насроний қилади», дедилар.

حَدَّثَنَا حَسَنُ بْنُ مُوسَى حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ عَنْ عَلِيِّ بْنِ زَيْدٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي بَكْرَةَ أَنَّ الْأَسْوَدَ بْنَ سَرِيعٍ قَالَأَتَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي قَدْ حَمِدْتُ رَبِّي تَبَارَكَ وَتَعَالَى بِمَحَامِدَ وَمِدَحٍ وَإِيَّاكَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَمَا إِنَّ رَبَّكَ تَبَارَكَ وَتَعَالَى يُحِبُّ الْمَدْحَ هَاتِ مَا امْتَدَحْتَ بِهِ رَبَّكَ قَالَ فَجَعَلْتُ أُنْشِدُهُ فَجَاءَ رَجُلٌ فَاسْتَأْذَنَ أَدْلَمُ أَصْلَعُ أَعْسَرُ أَيْسَرُ قَالَ فَاسْتَنْصَتَنِي لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَوَصَفَ لَنَا أَبُو سَلَمَةَ كَيْفَ اسْتَنْصَتَهُ قَالَ كَمَا صَنَعَ بِالْهِرِّ فَدَخَلَ الرَّجُلُ فَتَكَلَّمَ سَاعَةً ثُمَّ خَرَجَ ثُمَّ أَخَذْتُ أُنْشِدُهُ أَيْضًا ثُمَّ رَجَعَ بَعْدُ فَاسْتَنْصَتَنِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَوَصَفَهُ أَيْضًا فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَنْ ذَا الَّذِي اسْتَنْصَتَّنِي لَهُ فَقَالَ هَذَا رَجُلٌ لَا يُحِبُّ الْبَاطِلَ هَذَا عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِحَدَّثَنَا رَوْحٌ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ قَالَ أَخْبَرَنَا عَلِيُّ بْنُ زَيْدٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي بَكْرَةَ عَنِ الْأَسْوَدِ بْنِ سَرِيعٍ قَالَ أَتَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَذَكَرَ الْحَدِيثَ

Asvad ibn Sariʼ (roziyallohu anhu) aytdi: Men Rasululloh ﷺ huzurlariga keldim va: «Ey Allohning Rasuli, men Robbim taboraka va taologa hamdlar va maqtovlar bilan hamd aytdim, sizga ham (maqtov aytdim)», dedim. Shunda Rasululloh ﷺ: «Bilginki, Robbing taboraka va taolo maqtovni yaxshi koʻradi. Robbingga aytgan maqtovingni keltir», dedilar. (Asvad) aytdi: Men u zotga oʻqiy boshladim. Shu payt bir kishi kelib izn soʻradi — qorachadan kelgan, boshining oldi kal, ikki qoʻli bilan ham baravar ish qiladigan kishi edi. (Asvad) aytdi: Rasululloh ﷺ meni u uchun jim qildilar. Abu Salama bizga u zot qanday jim qilganlarini taʼriflab: Mushukka qilganlaridek, dedi. Bas, u kishi kirib, bir soat gapirdi, soʻng chiqib ketdi. Soʻng men yana oʻqiy boshladim. Keyin u yana qaytib keldi va Rasululloh ﷺ meni yana jim qildilar — buni ham (Abu Salama) taʼriflab berdi. Men: «Ey Allohning Rasuli, siz meni kim uchun jim qildingiz?» dedim. U zot: «Bu botilni yoqtirmaydigan kishidir; bu Umar ibn Xattobdir», dedilar. Boshqa rivoyatda Asvad ibn Sariʼ aytdi: Men Rasululloh ﷺ huzurlariga keldim — soʻng hadisni zikr qildi.Асвад ибн Сариъ (розияллоҳу анҳу) айтди: Мен Расулуллоҳ ﷺ ҳузурларига келдим ва: «Эй Аллоҳнинг Расули, мен Роббим таборака ва таолога ҳамдлар ва мақтовлар билан ҳамд айтдим, сизга ҳам (мақтов айтдим)», дедим. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Билгинки, Роббинг таборака ва таоло мақтовни яхши кўради. Роббингга айтган мақтовингни келтир», дедилар. (Асвад) айтди: Мен у зотга ўқий бошладим. Шу пайт бир киши келиб изн сўради — қорачадан келган, бошининг олди кал, икки қўли билан ҳам баравар иш қиладиган киши эди. (Асвад) айтди: Расулуллоҳ ﷺ мени у учун жим қилдилар. Абу Салама бизга у зот қандай жим қилганларини таърифлаб: Мушукка қилганларидек, деди. Бас, у киши кириб, бир соат гапирди, сўнг чиқиб кетди. Сўнг мен яна ўқий бошладим. Кейин у яна қайтиб келди ва Расулуллоҳ ﷺ мени яна жим қилдилар — буни ҳам (Абу Салама) таърифлаб берди. Мен: «Эй Аллоҳнинг Расули, сиз мени ким учун жим қилдингиз?» дедим. У зот: «Бу ботилни ёқтирмайдиган кишидир; бу Умар ибн Хаттобдир», дедилар. Бошқа ривоятда Асвад ибн Сариъ айтди: Мен Расулуллоҳ ﷺ ҳузурларига келдим — сўнг ҳадисни зикр қилди.

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ حَدَّثَنَا زِيَادُ بْنُ مِخْرَاقٍ عَنْ مُعَاوِيَةَ بْنِ قُرَّةَ عَنْ أَبِيهِأَنَّ رَجُلًا قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي لَأَذْبَحُ الشَّاةَ وَأَنَا أَرْحَمُهَا أَوْ قَالَ إِنِّي لَأَرْحَمُ الشَّاةَ أَنْ أَذْبَحَهَا فَقَالَ وَالشَّاةُ إِنْ رَحِمْتَهَا رَحِمَكَ اللَّهُ

Muoviya ibn Qurra otasidan rivoyat qiladiki, bir kishi: «Ey Allohning Rasuli, men qoʻyni soʻyaman-u, unga rahmim keladi», dedi — yoki: «Men qoʻyni soʻyishga rahm qilaman», dedi. Shunda u zot: «Qoʻyga rahm qilsang, Alloh senga rahm qiladi», dedilar.Муовия ибн Қурра отасидан ривоят қиладики, бир киши: «Эй Аллоҳнинг Расули, мен қўйни сўяман-у, унга раҳмим келади», деди — ёки: «Мен қўйни сўйишга раҳм қиламан», деди. Шунда у зот: «Қўйга раҳм қилсанг, Аллоҳ сенга раҳм қилади», дедилар.

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ شُعْبَةَ عَنْ مُعَاوِيَةَ بْنِ قُرَّةَ عَنْ أَبِيهِقَالَ مَسَحَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى رَأْسِي

Muoviya ibn Qurra otasidan rivoyat qiladi: U aytdi: Nabiy ﷺ boshimni siladilar.Муовия ибн Қурра отасидан ривоят қилади: У айтди: Набий ﷺ бошимни силадилар.

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ مُعَاوِيَةَ بْنِ قُرَّةَ عَنْ أَبِيهِ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ صِيَامُ ثَلَاثَةِ أَيَّامٍ مِنْ كُلِّ شَهْرٍ صِيَامُ الدَّهْرِ وَإِفْطَارُهُ

Qurra ibn Iyos (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Har oyda uch kun roʻza tutish — dahr roʻzasi va uning iftoridir», dedilar.Қурра ибн Иёс (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ҳар ойда уч кун рўза тутиш — даҳр рўзаси ва унинг ифторидир», дедилар.

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ مُعَاوِيَةَ بْنِ قُرَّةَ عَنْ أَبِيهِأَنَّ رَجُلًا كَانَ يَأْتِي النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَعَهُ ابْنٌ لَهُ فَقَالَ لَهُ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَتُحِبُّهُ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَحَبَّكَ اللَّهُ كَمَا أُحِبُّهُ فَفَقَدَهُ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ لِي مَا فَعَلَ ابْنُ فُلَانٍ قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ مَاتَ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِأَبِيهِ أَمَا تُحِبُّ أَنْ لَا تَأْتِيَ بَابًا مِنْ أَبْوَابِ الْجَنَّةِ إِلَّا وَجَدْتَهُ يَنْتَظِرُكَ فَقَالَ الرَّجُلُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَلَهُ خَاصَّةً أَمْ لِكُلِّنَا قَالَ بَلْ لِكُلِّكُمْ

Qurra ibn Iyos (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir kishi Nabiy ﷺ ning huzurlariga bir oʻgʻli bilan kelar edi. U zot unga: «Buni yaxshi koʻrasanmi?» dedilar. U: «Ey Allohning Rasuli, men uni yaxshi koʻrganimdek, Alloh sizni yaxshi koʻrsin», dedi. Soʻng Nabiy ﷺ uni koʻrmay qolib, menga: «Falonchining oʻgʻli nima boʻldi?» dedilar. Ular: «Ey Allohning Rasuli, vafot etdi», deyishdi. Shunda Nabiy ﷺ uning otasiga: «Jannat eshiklaridan qaysi biriga borsang, uni oʻsha yerda seni kutib turgan holda topishing seni xursand qilmaydimi?» dedilar. U kishi: «Ey Allohning Rasuli, bu faqat ungami yoki hammamizgami?» dedi. U zot: «Balki hammangizga», dedilar.Қурра ибн Иёс (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир киши Набий ﷺ нинг ҳузурларига бир ўғли билан келар эди. У зот унга: «Буни яхши кўрасанми?» дедилар. У: «Эй Аллоҳнинг Расули, мен уни яхши кўрганимдек, Аллоҳ сизни яхши кўрсин», деди. Сўнг Набий ﷺ уни кўрмай қолиб, менга: «Фалончининг ўғли нима бўлди?» дедилар. Улар: «Эй Аллоҳнинг Расули, вафот этди», дейишди. Шунда Набий ﷺ унинг отасига: «Жаннат эшикларидан қайси бирига борсанг, уни ўша ерда сени кутиб турган ҳолда топишинг сени хурсанд қилмайдими?» дедилар. У киши: «Эй Аллоҳнинг Расули, бу фақат унгами ёки ҳаммамизгами?» деди. У зот: «Балки ҳаммангизга», дедилар.

حَدَّثَنَا يَزِيدُ أَخْبَرَنَا شُعْبَةُ عَنْ مُعَاوِيَةَ بْنِ قُرَّةَ عَنْ أَبِيهِ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا فَسَدَ أَهْلُ الشَّامِ فَلَا خَيْرَ فِيكُمْ وَلَا يَزَالُ أُنَاسٌ مِنْ أُمَّتِي مَنْصُورِينَ لَا يُبَالُونَ مَنْ خَذَلَهُمْ حَتَّى تَقُومَ السَّاعَةُ

Qurra ibn Iyos (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Shom ahli buzilsa, sizlarda (bironta) yaxshilik qolmaydi. Ummatimdan bir toifa kishilar doimo (Allohning) nusratiga sazovor boʻlib turadilar; qiyomat qoyim boʻlguniga qadar ularni xor qilganlarga parvo qilmaydilar», dedilar.Қурра ибн Иёс (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Шом аҳли бузилса, сизларда (биронта) яхшилик қолмайди. Умматимдан бир тоифа кишилар доимо (Аллоҳнинг) нусратига сазовор бўлиб турадилар; қиёмат қойим бўлгунига қадар уларни хор қилганларга парво қилмайдилар», дедилар.

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ عَنْ شُعْبَةَ قَالَ حَدَّثَنِي مُعَاوِيَةُ بْنُ قُرَّةَ عَنْ أَبِيهِعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِذَا فَسَدَ أَهْلُ الشَّامِ فَلَا خَيْرَ فِيكُمْ وَلَنْ تَزَالَ طَائِفَةٌ مِنْ أُمَّتِي مَنْصُورِينَ لَا يَضُرُّهُمْ مَنْ خَذَلَهُمْ حَتَّى تَقُومَ السَّاعَةُ

Qurra ibn Iyos (roziyallohu anhu) Nabiy ﷺ dan rivoyat qiladi: U zot: «Shom ahli buzilsa, sizlarda (bironta) yaxshilik qolmaydi. Ummatimdan bir toifa doimo (Allohning) nusratiga sazovor boʻlib turadi; qiyomat qoyim boʻlguniga qadar ularni xor qilganlar ularga zarar yetkaza olmaydi», dedilar.Қурра ибн Иёс (розияллоҳу анҳу) Набий ﷺ дан ривоят қилади: У зот: «Шом аҳли бузилса, сизларда (биронта) яхшилик қолмайди. Умматимдан бир тоифа доимо (Аллоҳнинг) нусратига сазовор бўлиб туради; қиёмат қойим бўлгунига қадар уларни хор қилганлар уларга зарар етказа олмайди», дедилар.

قَالَ حَدَّثَنَا رَوْحٌ قَالَ حَدَّثَنَا سَعِيدٌ وَعَبْدُ الْوَهَّابِ قَالَ أَخْبَرَنَا سَعِيدٌ عَنْ قَتَادَةَ عَنِ الْحَسَنِ عَنِ الْأَسْوَدِ بْنِ سَرِيعٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَعَثَ سَرِيَّةً يَوْمَ حُنَيْنٍ قَالَ رَوْحٌ فَأَتَوْا حَيًّا مِنْ أَحْيَاءِ الْعَرَبِ فَذَكَرَ الْحَدِيثَ قَالَ وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ مَا مِنْ نَسَمَةٍ تُولَدُ إِلَّا عَلَى الْفِطْرَةِ حَتَّى يُعْرِبَ عَنْهَا لِسَانُهَا

Asvad ibn Sariʼ (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh Ǻ Hunayn kuni bir sariyya yubordilar. Ravh aytdi: Ular arab qabilalaridan bir qabilaga bordilar — soʻng hadisni zikr qildi. U zot: «Jonim qoʻlida boʻlgan Zotga qasamki, hech bir jon tugʻilmaydiki, u fitrat uzra tugʻilmagan boʻlsin — toki tili undan oʻz eʼtiqodini izhor qilguncha», dedilar.Асвад ибн Сариъ (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ Ǻ Ҳунайн куни бир сарийя юбордилар. Равҳ айтди: Улар араб қабилаларидан бир қабилага бордилар — сўнг ҳадисни зикр қилди. У зот: «Жоним қўлида бўлган Зотга қасамки, ҳеч бир жон туғилмайдики, у фитрат узра туғилмаган бўлсин — токи тили ундан ўз эътиқодини изҳор қилгунча», дедилар.

قَالَ حَدَّثَنَا حَسَنُ بْنُ مُوسَى حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ عَنْ عَلِيِّ بْنِ زَيْدٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي بَكْرَةَ عَنِ الْأَسْوَدِ بْنِ سَرِيعٍ قَالَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي قَدْ مَدَحْتُ اللَّهَ بِمَدْحَةٍ وَمَدَحْتُكَ بِأُخْرَى فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ هَاتِ وَابْدَأْ بِمَدْحَةِ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ

Asvad ibn Sariʼ (roziyallohu anhu) aytdi: Men: «Ey Allohning Rasuli, men Allohni bir madh bilan maqtadim, sizni esa boshqa madh bilan maqtadim», dedim. Shunda Nabiy Ǻ: «Keltir, avval Alloh azza va jallaning madhidan boshla», dedilar.Асвад ибн Сариъ (розияллоҳу анҳу) айтди: Мен: «Эй Аллоҳнинг Расули, мен Аллоҳни бир мадҳ билан мақтадим, сизни эса бошқа мадҳ билан мақтадим», дедим. Шунда Набий Ǻ: «Келтир, аввал Аллоҳ азза ва жалланинг мадҳидан бошла», дедилар.

قَالَ حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ حَدَّثَنَا مُعَاذُ بْنُ هِشَامٍ قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي عَنْ قَتَادَةَ عَنِ الْأَحْنَفِ بْنِ قَيْسٍ عَنِ الْأَسْوَدِ بْنِ سَرِيعٍأَنَّ نَبِيَّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أَرْبَعَةٌ يَوْمَ الْقِيَامَةِ رَجُلٌ أَصَمُّ لَا يَسْمَعُ شَيْئًا وَرَجُلٌ أَحْمَقُ وَرَجُلٌ هَرَمٌ وَرَجُلٌ مَاتَ فِي فَتْرَةٍ فَأَمَّا الْأَصَمُّ فَيَقُولُ رَبِّ لَقَدْ جَاءَ الْإِسْلَامُ وَمَا أَسْمَعُ شَيْئًا وَأَمَّا الْأَحْمَقُ فَيَقُولُ رَبِّ لَقَدْ جَاءَ الْإِسْلَامُ وَالصِّبْيَانُ يَحْذِفُونِي بِالْبَعْرِ وَأَمَّا الْهَرَمُ فَيَقُولُ رَبِّي لَقَدْ جَاءَ الْإِسْلَامُ وَمَا أَعْقِلُ شَيْئًا وَأَمَّا الَّذِي مَاتَ فِي الْفَتْرَةِ فَيَقُولُ رَبِّ مَا أَتَانِي لَكَ رَسُولٌ فَيَأْخُذُ مَوَاثِيقَهُمْ لَيُطِيعُنَّهُ فَيُرْسِلُ إِلَيْهِمْ أَنْ ادْخُلُوا النَّارَ قَالَ فَوَالَّذِي نَفْسُ مُحَمَّدٍ بِيَدِهِ لَوْ دَخَلُوهَا لَكَانَتْ عَلَيْهِمْ بَرْدًا وَسَلَامًاقَالَ حَدَّثَنَا عَلِيٌّ حَدَّثَنَا مُعَاذُ بْنُ هِشَامٍ قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي عَنِ الْحَسَنِ عَنْ أَبِي رَافِعٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ مِثْلَ هَذَا غَيْرَ أَنَّهُ قَالَ فِي آخِرِهِ فَمَنْ دَخَلَهَا كَانَتْ عَلَيْهِ بَرْدًا وَسَلَامًا وَمَنْ لَمْ يَدْخُلْهَا يُسْحَبُ إِلَيْهَا

Asvad ibn Sariʼ (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Allohning Nabiysi Ǻ: «Qiyomat kuni toʻrt kishi boʻladi: hech narsa eshitmaydigan kar kishi, ahmoq kishi, keksayib qolgan kishi va fatratda vafot etgan kishi. Kar kishi: ‹Robbim, Islom keldi, men esa hech narsa eshitmas edim›, deydi. Ahmoq esa: ‹Robbim, Islom keldi, bolalar meni tezak bilan otar edilar›, deydi. Keksa kishi: ‹Robbim, Islom keldi, men esa hech narsani anglamas edim›, deydi. Fatratda vafot etgan kishi esa: ‹Robbim, menga Sening biror rasuling kelmagan edi›, deydi. Shunda Alloh ulardan Oʻziga itoat qilishlariga ahdlarini oladi va ularga: ‹Doʻzaxga kiringlar›, deb yuboradi», dedilar. U zot: «Muhammadning joni qoʻlida boʻlgan Zotga qasamki, agar ular unga kirsalar, u ularga salqin va omonlik boʻlar edi», dedilar. Abu Hurayradan ham shunga oʻxshashi rivoyat qilindi, faqat uning oxirida: «Kim unga kirsa, u unga salqin va omonlik boʻladi; kim unga kirmasa, unga tomon sudraladi», deyilgan.Асвад ибн Сариъ (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Аллоҳнинг Набийси Ǻ: «Қиёмат куни тўрт киши бўлади: ҳеч нарса эшитмайдиган кар киши, аҳмоқ киши, кексайиб қолган киши ва фатратда вафот этган киши. Кар киши: ‹Роббим, Ислом келди, мен эса ҳеч нарса эшитмас эдим›, дейди. Аҳмоқ эса: ‹Роббим, Ислом келди, болалар мени тезак билан отар эдилар›, дейди. Кекса киши: ‹Роббим, Ислом келди, мен эса ҳеч нарсани англамас эдим›, дейди. Фатратда вафот этган киши эса: ‹Роббим, менга Сенинг бирор расулинг келмаган эди›, дейди. Шунда Аллоҳ улардан Ўзига итоат қилишларига аҳдларини олади ва уларга: ‹Дўзахга киринглар›, деб юборади», дедилар. У зот: «Муҳаммаднинг жони қўлида бўлган Зотга қасамки, агар улар унга кирсалар, у уларга салқин ва омонлик бўлар эди», дедилар. Абу Ҳурайрадан ҳам шунга ўхшаши ривоят қилинди, фақат унинг охирида: «Ким унга кирса, у унга салқин ва омонлик бўлади; ким унга кирмаса, унга томон судралади», дейилган.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ قَالَ حَدَّثَنَا السَّرِيُّ بْنُ يَحْيَى حَدَّثَنَا الْحَسَنُ عَنْ الْأَسْوَدِ بْنِ سَرِيعٍ وَكَانَ رَجُلًا مِنْ بَنِي سَعْدٍ قَالَ وَكَانَ أَوَّلَ مَنْ قَصَّ فِي هَذَا الْمَسْجِدِ يَعْنِي الْمَسْجِدَ الْجَامِعَ قَالَغَزَوْتُ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَرْبَعَ غَزَوَاتٍ قَالَ فَتَنَاوَلَ قَوْمٌ الذُّرِّيَّةَ بَعْدَمَا قَتَلُوا الْمُقَاتِلَةَ فَبَلَغَ ذَلِكَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ أَلَا مَا بَالُ أَقْوَامٍ قَتَلُوا الْمُقَاتِلَةَ حَتَّى تَنَاوَلُوا الذُّرِّيَّةَ قَالَ فَقَالَ رَجُلٌ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَوَلَيْسَ أَبْنَاءُ الْمُشْرِكِينَ قَالَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ خِيَارَكُمْ أَبْنَاءُ الْمُشْرِكِينَ إِنَّهَا لَيْسَتْ نَسَمَةٌ تُولَدُ إِلَّا وُلِدَتْ عَلَى الْفِطْرَةِ فَمَا تَزَالُ عَلَيْهَا حَتَّى يُبِينَ عَنْهَا لِسَانُهَا فَأَبَوَاهَا يُهَوِّدَانِهَا أَوْ يُنَصِّرَانِهَاقَالَ وَأَخْفَاهَا الْحَسَنُ

Asvad ibn Sariʼ (roziyallohu anhu)dan — u Banu Saʼddan boʻlib, bu masjidda, yaʼni jomeʼ masjidda birinchi boʻlib vaʼz aytgan kishi edi — rivoyat qilinadi. U aytdi: Men Rasululloh Ǻ bilan birga toʻrtta gʻazotda qatnashdim. Bir qavm jangchilarni oʻldirganlaridan keyin bolalarga ham qoʻl uzatdi. Bu Rasululloh Ǻga yetgach, u zot: «Ogoh boʻlinglar! Baʼzi qavmlarga nima boʻldiki, jangchilarni oʻldirib, bolalarga ham qoʻl uzatdilar?» dedilar. Bir kishi: «Ey Allohning Rasuli, ular mushriklarning bolalari emasmi?» dedi. Shunda Rasululloh Ǻ: «Albatta, sizlarning yaxshilaringiz mushriklarning bolalaridir. Hech bir jon tugʻilmaydiki, fitrat uzra tugʻilmagan boʻlsin; toki tili undan oʻz eʼtiqodini izhor qilguncha, u shu fitrat uzra boʻladi. Soʻng ota-onasi uni yahudiy yoki nasroniy qiladi», dedilar. Hasan buni pastroq ovozda aytar edi.Асвад ибн Сариъ (розияллоҳу анҳу)дан — у Бану Саъддан бўлиб, бу масжидда, яъни жомеъ масжидда биринчи бўлиб ваъз айтган киши эди — ривоят қилинади. У айтди: Мен Расулуллоҳ Ǻ билан бирга тўртта ғазотда қатнашдим. Бир қавм жангчиларни ўлдирганларидан кейин болаларга ҳам қўл узатди. Бу Расулуллоҳ Ǻга етгач, у зот: «Огоҳ бўлинглар! Баъзи қавмларга нима бўлдики, жангчиларни ўлдириб, болаларга ҳам қўл узатдилар?» дедилар. Бир киши: «Эй Аллоҳнинг Расули, улар мушрикларнинг болалари эмасми?» деди. Шунда Расулуллоҳ Ǻ: «Албатта, сизларнинг яхшиларингиз мушрикларнинг болаларидир. Ҳеч бир жон туғилмайдики, фитрат узра туғилмаган бўлсин; токи тили ундан ўз эътиқодини изҳор қилгунча, у шу фитрат узра бўлади. Сўнг ота-онаси уни яҳудий ёки насроний қилади», дедилар. Ҳасан буни пастроқ овозда айтар эди.