أَخْبَرَنَا هَارُونُ بْنُ زَيْدٍ، - وَهُوَ ابْنُ أَبِي الزَّرْقَاءِ - قَالَ حَدَّثَنَا أَبِي قَالَ، حَدَّثَنَا خَالِدُ بْنُ مَيْسَرَةَ، قَالَ سَمِعْتُ مُعَاوِيَةَ بْنَ قُرَّةَ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ كَانَ نَبِيُّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِذَا جَلَسَ يَجْلِسُ إِلَيْهِ نَفَرٌ مِنْ أَصْحَابِهِ وَفِيهِمْ رَجُلٌ لَهُ ابْنٌ صَغِيرٌ يَأْتِيهِ مِنْ خَلْفِ ظَهْرِهِ فَيُقْعِدُهُ بَيْنَ يَدَيْهِ فَهَلَكَ فَامْتَنَعَ الرَّجُلُ أَنْ يَحْضُرَ الْحَلْقَةَ لِذِكْرِ ابْنِهِ فَحَزِنَ عَلَيْهِ فَفَقَدَهُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ " مَا لِي لاَ أَرَى فُلاَنًا " . قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ بُنَيَّهُ الَّذِي رَأَيْتَهُ هَلَكَ . فَلَقِيَهُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَسَأَلَهُ عَنْ بُنَيِّهِ فَأَخْبَرَهُ أَنَّهُ هَلَكَ فَعَزَّاهُ عَلَيْهِ ثُمَّ قَالَ " يَا فُلاَنُ أَيُّمَا كَانَ أَحَبُّ إِلَيْكَ أَنْ تَمَتَّعَ بِهِ عُمْرَكَ أَوْ لاَ تَأْتِي غَدًا إِلَى بَابٍ مِنْ أَبْوَابِ الْجَنَّةِ إِلاَّ وَجَدْتَهُ قَدْ سَبَقَكَ إِلَيْهِ يَفْتَحُهُ لَكَ " . قَالَ يَا نَبِيَّ اللَّهِ بَلْ يَسْبِقُنِي إِلَى بَابِ الْجَنَّةِ فَيَفْتَحُهَا لِي لَهُوَ أَحَبُّ إِلَىَّ . قَالَ " فَذَاكَ لَكَ " .
Muoviya ibn Qurra (roziyallohu anhu) otasidan rivoyat qilinadi: Ollohning Nabiysi ﷺ oʻtirganlarida, ashoblaridan bir necha kishi u zot bilan oʻtirardi. Ular orasida kichkina oʻgʻli bor bir kishi bor edi. U oʻgʻli otasining orqasidan kelib, uni oldiga oʻtqazardi. Soʻng oʻgʻli vafot etdi. Kishi oʻgʻlini eslagani uchun halqaga kelishdan toʻxtadi va unga gʻamgin boʻldi. Paygʻambar ﷺ uni topmay: «Nega men falonchini koʻrmayapman?» dedilar. Ular: «Ey Rasululloh, siz koʻrgan oʻgʻilchasi vafot etdi», dedilar. Paygʻambar ﷺ uni uchratib, oʻgʻilchasini soʻradilar. U vafot etganini xabar berdi. U zot unga taʼziya bildirib, soʻng: «Ey falonchi, senga qaysi biri sevimliroq: umring boʻyi u bilan bahramand boʻlishmi yoki ertaga jannat eshiklaridan qaysi biriga borsang, uni oʻzingdan oldin borib, sen uchun ochib turganini koʻrishingmi?» dedilar. U: «Ey Ollohning Nabiysi, aksincha, u mendan oldin jannat eshigiga borib, uni men uchun ochib tursa, bu menga sevimliroqdir», dedi. U zot: «Bu senga boʻladi», dedilar.Муовия ибн Қурра (розияллоҳу анҳу) отасидан ривоят қилинади: Оллоҳнинг Набийси ﷺ ўтирганларида, ашобларидан бир неча киши у зот билан ўтирарди. Улар орасида кичкина ўғли бор бир киши бор эди. У ўғли отасининг орқасидан келиб, уни олдига ўтқазарди. Сўнг ўғли вафот этди. Киши ўғлини эслагани учун ҳалқага келишдан тўхтади ва унга ғамгин бўлди. Пайғамбар ﷺ уни топмай: «Нега мен фалончини кўрмаяпман?» дедилар. Улар: «Эй Расулуллоҳ, сиз кўрган ўғилчаси вафот этди», дедилар. Пайғамбар ﷺ уни учратиб, ўғилчасини сўрадилар. У вафот этганини хабар берди. У зот унга таъзия билдириб, сўнг: «Эй фалончи, сенга қайси бири севимлироқ: умринг бўйи у билан баҳраманд бўлишми ёки эртага жаннат эшикларидан қайси бирига борсанг, уни ўзингдан олдин бориб, сен учун очиб турганини кўришингми?» дедилар. У: «Эй Оллоҳнинг Набийси, аксинча, у мендан олдин жаннат эшигига бориб, уни мен учун очиб турса, бу менга севимлироқдир», деди. У зот: «Бу сенга бўлади», дедилар.
حَدَّثَنَا عَبَّاسُ بْنُ عَبْدِ الْعَظِيمِ، حَدَّثَنَا أَبُو عَامِرٍ عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ عَمْرٍو، حَدَّثَنَا خَالِدُ بْنُ مَيْسَرَةَ، - يَعْنِي الْعَطَّارَ - عَنْ مُعَاوِيَةَ بْنِ قُرَّةَ، عَنْ أَبِيهِ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم نَهَى عَنْ هَاتَيْنِ الشَّجَرَتَيْنِ وَقَالَ " مَنْ أَكَلَهُمَا فَلاَ يَقْرَبَنَّ مَسْجِدَنَا " . وَقَالَ " إِنْ كُنْتُمْ لاَ بُدَّ آكِلِيهِمَا فَأَمِيتُوهُمَا طَبْخًا " . قَالَ يَعْنِي الْبَصَلَ وَالثُّومَ .
Muoviya ibn Qurra (rahimahulloh) otasidan rivoyat qilishicha, Nabiy ﷺ mana bu ikki oʻsimlikdan qaytardilar va: «Kim ularni yesa, masjidimizga aslo yaqinlashmasin», dedilar. Yana: «Agar ularni yeyishdan chora topa olmasangiz, pishirib (hidini) oʻldiringlar», dedilar. (Roviy) buni piyoz va sarimsoqni nazarda tutib aytdi.Муовия ибн Қурра (раҳимаҳуллоҳ) отасидан ривоят қилишича, Набий ﷺ мана бу икки ўсимликдан қайтардилар ва: «Ким уларни еса, масжидимизга асло яқинлашмасин», дедилар. Яна: «Агар уларни ейишдан чора топа олмасангиз, пишириб (ҳидини) ўлдиринглар», дедилар. (Ровий) буни пиёз ва саримсоқни назарда тутиб айтди.
حَدَّثَنَا النُّفَيْلِيُّ، وَأَحْمَدُ بْنُ يُونُسَ، قَالاَ حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ، حَدَّثَنَا عُرْوَةُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، - قَالَ ابْنُ نُفَيْلٍ ابْنُ قُشَيْرٍ أَبُو مَهَلٍ الْجُعْفِيُّ - حَدَّثَنَا مُعَاوِيَةُ بْنُ قُرَّةَ، حَدَّثَنِي أَبِي قَالَ، أَتَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي رَهْطٍ مِنْ مُزَيْنَةَ فَبَايَعْنَاهُ وَإِنَّ قَمِيصَهُ لَمُطْلَقُ الأَزْرَارِ - قَالَ - فَبَايَعْتُهُ ثُمَّ أَدْخَلْتُ يَدِي فِي جَيْبِ قَمِيصِهِ فَمَسِسْتُ الْخَاتَمَ . قَالَ عُرْوَةُ فَمَا رَأَيْتُ مُعَاوِيَةَ وَلاَ ابْنَهُ قَطُّ إِلاَّ مُطْلِقِي أَزْرَارِهِمَا فِي شِتَاءٍ وَلاَ حَرٍّ وَلاَ يُزَرِّرَانِ أَزْرَارَهُمَا أَبَدًا .
Muoviya ibn Qurra otasidan rivoyat qilib aytadi: Men Muzayna qabilasidan bir guruh kishilar bilan Rasululloh ﷺning huzurlariga keldim va u zotga bayʼat qildik. U zotning koʻylaklarining tugmalari ochiq edi. Men u zotga bayʼat qildim, soʻng qoʻlimni koʻylaklarining yoqasiga kiritib, (paygʻambarlik) muhrini ushlab koʻrdim. Urva aytadi: Men Muoviyani ham, uning oʻgʻlini ham qishu yozda koʻylaklarining tugmalarini ochiq qoʻyib yurganlaridan boshqa holatda hech qachon koʻrmadim; ular tugmalarini hech qachon taqmas edilar.Муовия ибн Қурра отасидан ривоят қилиб айтади: Мен Музайна қабиласидан бир гуруҳ кишилар билан Расулуллоҳ ﷺнинг ҳузурларига келдим ва у зотга байъат қилдик. У зотнинг кўйлакларининг тугмалари очиқ эди. Мен у зотга байъат қилдим, сўнг қўлимни кўйлакларининг ёқасига киритиб, (пайғамбарлик) муҳрини ушлаб кўрдим. Урва айтади: Мен Муовияни ҳам, унинг ўғлини ҳам қишу ёзда кўйлакларининг тугмаларини очиқ қўйиб юрганларидан бошқа ҳолатда ҳеч қачон кўрмадим; улар тугмаларини ҳеч қачон тақмас эдилар.
حَدَّثَنَا مَطَرُ بْنُ الْفَضْلِ، قَالَ: حَدَّثَنَا رَوْحُ بْنُ عُبَادَةَ، قَالَ: حَدَّثَنَا بِسْطَامٌ قَالَ: سَمِعْتُ مُعَاوِيَةَ بْنَ قُرَّةَ قَالَ: قَالَ لِي أَبِي: يَا بُنَيَّ، إِنْ كُنْتَ فِي مَجْلِسٍ تَرْجُو خَيْرَهُ، فَعَجِلَتْ بِكَ حَاجَةٌ فَقُلْ: سَلاَمٌ عَلَيْكُمْ، فَإِنَّكَ تَشْرَكُهُمْ فِيمَا أَصَابُوا فِي ذَلِكَ الْمَجْلِسِ، وَمَا مِنْ قَوْمٍ يَجْلِسُونَ مَجْلِسًا فَيَتَفَرَّقُونَ عَنْهُ لَمْ يُذْكَرِ اللَّهُ، إِلاَّ كَأَنَّمَا تَفَرَّقُوا عَنْ جِيفَةِ حِمَارٍ.
Muoviya ibn Qurra (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: otam menga dedi: «Ey oʻgʻilcham, agar sen yaxshiligidan umid qiladigan bir majlisda boʻlsang-u, seni biror hojat shoshiltirsa, ‹Assalomu alaykum›, deb ayt. Shunda ular oʻsha majlisda erishgan (yaxshilik)da sen ham sherik boʻlasan. Alloh zikr etilmagan bir majlisda oʻtirib, soʻng undan tarqalgan qavm xuddi eshak oʻligi atrofidan tarqalgandek boʻladi.»Муовия ибн Қурра (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: отам менга деди: «Эй ўғилчам, агар сен яхшилигидан умид қиладиган бир мажлисда бўлсанг-у, сени бирор ҳожат шошилтирса, ‹Ассалому алайкум›, деб айт. Шунда улар ўша мажлисда эришган (яхшилик)да сен ҳам шерик бўласан. Аллоҳ зикр этилмаган бир мажлисда ўтириб, сўнг ундан тарқалган қавм худди эшак ўлиги атрофидан тарқалгандек бўлади.»
حَدَّثَنَا مَطَرٌ، قَالَ: حَدَّثَنَا رَوْحُ بْنُ عُبَادَةَ، قَالَ: حَدَّثَنَا بِسْطَامٌ قَالَ: سَمِعْتُ مُعَاوِيَةَ بْنَ قُرَّةَ قَالَ: قَالَ لِي أَبِي: يَا بُنَيَّ، إِذَا مَرَّ بِكَ الرَّجُلُ فَقَالَ: السَّلاَمُ عَلَيْكُمْ، فَلاَ تَقُلْ: وَعَلَيْكَ، كَأَنَّكَ تَخُصُّهُ بِذَلِكَ وَحْدَهُ، فَإِنَّهُ لَيْسَ وَحْدَهُ، وَلَكِنْ قُلِ: السَّلامُ عَلَيْكُمْ.
Muoviya ibn Qurra (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: Otam menga: «Ey oʻgʻilcham, bir kishi yoningdan oʻtib: ‹Assalomu alaykum›, desa, xuddi alikni yolgʻiz oʻshaning oʻziga xoslayotgandek: ‹Va alayka›, deb (yakkalik shaklda) aytma. Chunki u yolgʻiz emas. Balki: ‹Assalomu alaykum›, deb ayt», dedi.Муовия ибн Қурра (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: Отам менга: «Эй ўғилчам, бир киши ёнингдан ўтиб: ‹Ассалому алайкум›, деса, худди аликни ёлғиз ўшанинг ўзига хослаётгандек: ‹Ва алайка›, деб (яккалик шаклда) айтма. Чунки у ёлғиз эмас. Балки: ‹Ассалому алайкум›, деб айт», деди.
أَخْبَرَنَا سَعِيدُ بْنُ عَامِرٍ ، عَنْ الْخَلِيلِ بْنِ مُرَّةَ ، عَنْ مُعَاوِيَةَ بْنِ قُرَّةَ ، قَالَ : " كُنْتُ فِي حَلْقَةٍ فِيهَا الْمَشْيَخَةُ وَهُمْ يَتَرَاجَعُونَ، فِيهِمْ عَابِدُ بْنُ عَمْرٍو، فَقَالَ شَابٌّ فِي نَاحِيَةِ الْقَوْمِ : أَفِيضُوا فِي ذِكْرِ اللَّهِ، بَارَكَ اللَّهُ فِيكُمْ، فَنَظَرَ الْقَوْمُ بَعْضُهُمْ إِلَى بَعْضٍ، فِي أَيِّ شَيْءٍ رَآنَا؟ ثُمَّ قَالَ بَعْضُهُمْ : مَنْ أَمَرَكَ بِهَذَا؟ فَمُرَّ، لَئِنْ عُدْتَ، لَنَفْعَلَنَّ وَلَنَفْعَلَنَّ "
Muoviya ibn Qurra aytdi: «Men bir halqada edim, unda mashoyixlar bor edi va ular oʻzaro (soʻz) qaytarishardi; ular ichida Obid ibn Amr ham bor edi. Qavmning bir chetidagi bir yigit: ‹Allohning zikriga shoʻngʻinglar, Alloh sizlarga baraka bersin›, dedi. Shunda qavm bir-biriga qaradi: bizni qanday holatda koʻrdi ekan? Soʻng ulardan biri: ‹Buni senga kim buyurdi? Yur (ket)! Agar qaytarsang, albatta shunday-shunday qilamiz›, dedi».Муовия ибн Қурра айтди: «Мен бир ҳалқада эдим, унда машойихлар бор эди ва улар ўзаро (сўз) қайтаришарди; улар ичида Обид ибн Амр ҳам бор эди. Қавмнинг бир четидаги бир йигит: ‹Аллоҳнинг зикрига шўнғинглар, Аллоҳ сизларга барака берсин›, деди. Шунда қавм бир-бирига қаради: бизни қандай ҳолатда кўрди экан? Сўнг улардан бири: ‹Буни сенга ким буюрди? Юр (кет)! Агар қайтарсанг, албатта шундай-шундай қиламиз›, деди».
أَخْبَرَنَا الْحَكَمُ بْنُ الْمُبَارَكِ ، أَخْبَرَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ بُجَيْرٍ ، عَنْ مُعَاوِيَةَ بْنِ قُرَّةَ ، قَالَ : " لَوْ أَنَّ أَدْنَى هَذِهِ الْأُمَّةِ عِلْمًا أَخَذَتْ أُمَّةٌ مِنْ الْأُمَمِ بِعِلْمِهِ، لَرَشَدَتْ تِلْكَ الْأُمَّةُ "
Muoviya ibn Qurra aytdi: «Agar ummatlardan biri bu ummatning ilmi eng kam kishisining ilmini olganida, oʻsha ummat toʻgʻri yoʻlga tushardi».Муовия ибн Қурра айтди: «Агар умматлардан бири бу умматнинг илми энг кам кишисининг илмини олганида, ўша уммат тўғри йўлга тушарди».
نا أَبُو عُبَيْدٍ الْمَحَامِلِيُّ ، نا سَعِيدُ بْنُ يَحْيَى الأُمَوِيُّ , نا عَبْدَةُ بْنُ سُلَيْمَانَ , عَنْ سَعِيدٍ , عَنْ قَتَادَةَ , عَنْ مُعَاوِيَةَ بْنِ قُرَّةَ , أَنَّ رَجُلا أَوْطَأَ بَعِيرُهُ أُدْحِيَّ نَعَامَةٍ , فَسَأَلَ عَلِيًّا عَلَيْهِ السَّلامُ عَنْ ذَلِكَ , فَقَالَ : عَلَيْكَ لِكُلِّ بَيْضَةٍ ضِرَابُ نَاقَةٍ , أَوْ جَنِينُ نَاقَةٍ , فَانْطَلَقَ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَخْبَرَهُ بِمَا قَالَ عَلِيُّ عَلَيْهِ السَّلامُ , فَقَالَ : " قَدْ قَالَ مَا سَمِعْتَ هَلُمَّ إِلَى الرُّخْصَةِ : عَلَيْكَ لِكُلِّ بَيْضَةٍ صِيَامُ يَوْمٍ أَوْ إِطْعَامُ مِسْكِينٍ "
Muoviya ibn Qurra rivoyat qildiki, bir kishining tuyasi tuyaqush uyasini bosib ketdi. U bu haqda Ali (alayhissalom)dan soʻradi. Ali: «Har bir tuxum uchun zimmangda tuyani qochirish yoki tuyaning homilasi bor», dedi. Soʻng u Rasululloh ﷺ ning huzurlariga borib, Ali (alayhissalom) aytganini xabar qildi. U zot: «U sen eshitganini aytibdi. Yengillikka kel: har bir tuxum uchun zimmangda bir kun roʻza tutish yoki bir miskinni taomlantirish bordir», dedilar.Муовия ибн Қурра ривоят қилдики, бир кишининг туяси туяқуш уясини босиб кетди. У бу ҳақда Али (алайҳиссалом)дан сўради. Али: «Ҳар бир тухум учун зиммангда туяни қочириш ёки туянинг ҳомиласи бор», деди. Сўнг у Расулуллоҳ ﷺ нинг ҳузурларига бориб, Али (алайҳиссалом) айтганини хабар қилди. У зот: «У сен эшитганини айтибди. Енгилликка кел: ҳар бир тухум учун зиммангда бир кун рўза тутиш ёки бир мискинни таомлантириш бордир», дедилар.
نَا جَعْفَرُ بْنُ أَحْمَدَ بْنِ الْحَكَمِ ، نَا مُوسَى بْنُ إِسْحَاقَ , نَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ ، نَا عَبْدُ الأَعْلَى , عَنِ الْجَلْدِ بْنِ أَيُّوبَ , عَنْ مُعَاوِيَةَ بْنِ قُرَّةَ ، أَنَّ رَجُلا قَالَ لِرَجُلٍ : " يَا ابْنَ شَامَةِ الْوَذْرِ , فَاسْتَعْدَى عَلَيْهِ عُثْمَانُ بْنُ عَفَّانَ , فَقَالَ : إِنَّمَا عَنَيْتُ بِهِ كَذَا وَكَذَا " , فَأَمَرَ بِهِ عُثْمَانُ بْنُ عَفَّانَ ، فَجُلِدَ الْحَدَّ "
Muoviya ibn Qurradan rivoyat qilinadiki, bir kishi boshqa bir kishiga: «Ey goʻsht parchalarini hidlovchi (ayol)ning oʻgʻli!» dedi. Shunda (haligi kishi) unga qarshi Usmon ibn Affondan yordam soʻradi. U: «Men bu bilan shunday-shunday (maʼnoni) qasd qildim», dedi. Usmon ibn Affon esa uning haqida buyruq berdi va unga had urildi.Муовия ибн Қуррадан ривоят қилинадики, бир киши бошқа бир кишига: «Эй гўшт парчаларини ҳидловчи (аёл)нинг ўғли!» деди. Шунда (ҳалиги киши) унга қарши Усмон ибн Аффондан ёрдам сўради. У: «Мен бу билан шундай-шундай (маънони) қасд қилдим», деди. Усмон ибн Аффон эса унинг ҳақида буйруқ берди ва унга ҳад урилди.