حَدَّثَنَا يَزِيدُ قَالَ قَالَ مُحَمَّدٌ يَعْنِي ابْنَ إِسْحَاقَ حَدَّثَنِي مَنْ سَمِعَ عِكْرِمَةَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَكَانَ الَّذِي أَسَرَ الْعَبَّاسَ بْنَ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ أَبُو الْيَسَرِ بْنُ عَمْرٍو وَهُوَ كَعْبُ بْنُ عَمْرٍو أَحَدُ بَنِي سَلِمَةَ فَقَالَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَيْفَ أَسَرْتَهُ يَا أَبَا الْيَسَرِ قَالَ لَقَدْ أَعَانَنِي عَلَيْهِ رَجُلٌ مَا رَأَيْتُهُ بَعْدُ وَلَا قَبْلُ هَيْئَتُهُ كَذَا هَيْئَتُهُ كَذَا قَالَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَقَدْ أَعَانَكَ عَلَيْهِ مَلَكٌ كَرِيمٌ وَقَالَ لِلْعَبَّاسِ يَا عَبَّاسُ افْدِ نَفْسَكَ وَابْنَ أَخِيكَ عَقِيلَ بْنَ أَبِي طَالِبٍ وَنَوْفَلَ بْنَ الْحَارِثِ وَحَلِيفَكَ عُتْبَةَ بْنَ جَحْدَمٍ أَحَدُ بَنِي الْحَارِثِ بْنِ فِهْرٍ قَالَ فَأَبَى وَقَالَ إِنِّي كُنْتُ مُسْلِمًا قَبْلَ ذَلِكَ وَإِنَّمَا اسْتَكْرَهُونِي قَالَ اللَّهُ أَعْلَمُ بِشَأْنِكَ إِنْ يَكُ مَا تَدَّعِي حَقًّا فَاللَّهُ يَجْزِيكَ بِذَلِكَ وَأَمَّا ظَاهِرُ أَمْرِكَ فَقَدْ كَانَ عَلَيْنَا فَافْدِ نَفْسَكَ وَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَدْ أَخَذَ مِنْهُ عِشْرِينَ أُوقِيَّةَ ذَهَبٍ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ احْسُبْهَا لِي مِنْ فِدَايَ قَالَ لَا ذَاكَ شَيْءٌ أَعْطَانَاهُ اللَّهُ مِنْكَ قَالَ فَإِنَّهُ لَيْسَ لِي مَالٌ قَالَ فَأَيْنَ الْمَالُ الَّذِي وَضَعْتَهُ بِمَكَّةَ حَيْثُ خَرَجْتَ عِنْدَ أُمِّ الْفَضْلِ وَلَيْسَ مَعَكُمَا أَحَدٌ غَيْرَكُمَا فَقُلْتَ إِنْ أُصِبْتُ فِي سَفَرِي هَذَا فَلِلْفَضْلِ كَذَا وَلِقُثَمَ كَذَا وَلِعَبْدِ اللَّهِ كَذَا قَالَ فَوَالَّذِي بَعَثَكَ بِالْحَقِّ مَا عَلِمَ بِهَذَا أَحَدٌ مِنْ النَّاسِ غَيْرِي وَغَيْرُهَا
Abbos ibn Abdulmuttalibni asir olgan kishi Abul-Yasar ibn Amr edi — u Kaʼb ibn Amr boʻlib, Banu Salimadan edi. Rasululloh ﷺ unga: «Ey Abul-Yasar, uni qanday asir olding?» dedilar. U: «Menga unga qarshi bir kishi yordam berdi; men uni na undan keyin, na undan oldin koʻrganman; uning qiyofasi bunday, qiyofasi bunday edi», dedi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Senga unga qarshi karomatli bir farishta yordam beribdi», dedilar. Soʻng Abbosga: «Ey Abbos, oʻzingni, jiyaning Aqil ibn Abu Tolibni, Navfal ibn Horisni va halifing Utba ibn Jahdamni — Banu Horis ibn Fihrdan — fidya berib qutqar», dedilar. U bosh tortib: «Men bundan oldin ham musulmon edim, meni majburlab (olib chiqishgan)», dedi. U zot: «Alloh sening ishingni yaxshi biladi. Agar daʼvo qilayotganing haq boʻlsa, Alloh senga buning (mukofotini) beradi. Ammo ishingning zohiri bizga qarshi edi. Bas, oʻzingni fidya berib qutqar», dedilar. Rasululloh ﷺ undan yigirma uqiya oltin olgan edilar. U: «Ey Allohning Rasuli, uni fidyamdan hisoblang», dedi. U zot: «Yoʻq, u — Alloh bizga sendan bergan bir narsadir», dedilar. U: «Mening molim yoʻq», dedi. U zot: «Chiqayotganingda Makkada Ummul-Fazlning oldiga qoʻygan mol qani? Ikkovingizdan boshqa hech kim yoʻq edi. Sen: ‹Agar bu safarimda halok boʻlsam, Fazlga buncha, Qusamga buncha, Abdullohga buncha›, deb aytgan eding», dedilar. U: «Seni haq bilan yuborgan Zotga qasamki, buni odamlardan mendan va undan boshqa hech kim bilmagan edi», dedi.Аббос ибн Абдулмутталибни асир олган киши Абул-Ясар ибн Амр эди — у Каъб ибн Амр бўлиб, Бану Салимадан эди. Расулуллоҳ ﷺ унга: «Эй Абул-Ясар, уни қандай асир олдинг?» дедилар. У: «Менга унга қарши бир киши ёрдам берди; мен уни на ундан кейин, на ундан олдин кўрганман; унинг қиёфаси бундай, қиёфаси бундай эди», деди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Сенга унга қарши кароматли бир фаришта ёрдам берибди», дедилар. Сўнг Аббосга: «Эй Аббос, ўзингни, жиянинг Ақил ибн Абу Толибни, Навфал ибн Ҳорисни ва ҳалифинг Утба ибн Жаҳдамни — Бану Ҳорис ибн Фиҳрдан — фидя бериб қутқар», дедилар. У бош тортиб: «Мен бундан олдин ҳам мусулмон эдим, мени мажбурлаб (олиб чиқишган)», деди. У зот: «Аллоҳ сенинг ишингни яхши билади. Агар даъво қилаётганинг ҳақ бўлса, Аллоҳ сенга бунинг (мукофотини) беради. Аммо ишингнинг зоҳири бизга қарши эди. Бас, ўзингни фидя бериб қутқар», дедилар. Расулуллоҳ ﷺ ундан йигирма уқия олтин олган эдилар. У: «Эй Аллоҳнинг Расули, уни фидямдан ҳисобланг», деди. У зот: «Йўқ, у — Аллоҳ бизга сендан берган бир нарсадир», дедилар. У: «Менинг молим йўқ», деди. У зот: «Чиқаётганингда Маккада Уммул-Фазлнинг олдига қўйган мол қани? Икковингиздан бошқа ҳеч ким йўқ эди. Сен: ‹Агар бу сафаримда ҳалок бўлсам, Фазлга бунча, Қусамга бунча, Абдуллоҳга бунча›, деб айтган эдинг», дедилар. У: «Сени ҳақ билан юборган Зотга қасамки, буни одамлардан мендан ва ундан бошқа ҳеч ким билмаган эди», деди.