حَدَّثَنَا حَجَّاجُ بْنُ مُحَمَّدٍ قَالَ قَالَ لَيْثٌ يَعْنِي ابْنَ سَعْدٍ حَدَّثَنِي بَكْرٌ يَعْنِي ابْنَ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْأَشَجِّ عَنْ نَابِلٍ صَاحِبِ الْعَبَاءِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ عَنْ صُهَيْبٍ صَاحِبِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُقَالَ مَرَرْتُ بِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ يُصَلِّي فَسَلَّمْتُ فَرَدَّ إِلَيَّ إِشَارَةً وَقَالَ لَا أَعْلَمُ إِلَّا أَنَّهُ قَالَ إِشَارَةً بِإِصْبَعِهِ

Rasululloh ﷺning sahobalari Suhayb (roziyallohu anhu) aytdi: Men Rasululloh ﷺning yonlaridan oʻtdim, u zot namoz oʻqiyotgan edilar. Men u zotga salom berdim, u zot menga ishora bilan (salomimni) qaytardilar. U (roviy): «Men u zot barmoqlari bilan ishora qildilar, deganidan boshqasini bilmayman», dedi.Расулуллоҳ ﷺнинг саҳобалари Суҳайб (розияллоҳу анҳу) айтди: Мен Расулуллоҳ ﷺнинг ёнларидан ўтдим, у зот намоз ўқиётган эдилар. Мен у зотга салом бердим, у зот менга ишора билан (саломимни) қайтардилар. У (ровий): «Мен у зот бармоқлари билан ишора қилдилар, деганидан бошқасини билмайман», деди.

حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ أَخْبَرَنَا عَبْدُ الْحَمِيدِ بْنُ جَعْفَرٍ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ مُحَمَّدٍ الْأَنْصَارِيِّ قَالَ حَدَّثَنِي رَجُلٌ مَنْ النَّمِرِ بْنِ قَاسِطٍ قَالَ سَمِعْتُ صُهَيْبَ بْنَ سِنَانٍ يُحَدِّثُ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَيُّمَا رَجُلٍ أَصْدَقَ امْرَأَةً صَدَاقًا وَاللَّهُ يَعْلَمُ أَنَّهُ لَا يُرِيدُ أَدَاءَهُ إِلَيْهَا فَغَرَّهَا بِاللَّهِ وَاسْتَحَلَّ فَرْجَهَا بِالْبَاطِلِ لَقِيَ اللَّهَ يَوْمَ يَلْقَاهُ وَهُوَ زَانٍ وَأَيُّمَا رَجُلٍ ادَّانَ مِنْ رَجُلٍ دَيْنًا وَاللَّهُ يَعْلَمُ أَنَّهُ لَا يُرِيدُ أَدَاءَهُ إِلَيْهِ فَغَرَّهُ بِاللَّهِ وَاسْتَحَلَّ مَالَهُ بِالْبَاطِلِ لَقِيَ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ يَوْمَ يَلْقَاهُ وَهُوَ سَارِقٌ

Suhayb ibn Sinon (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ shunday dedilar: «Qaysi bir kishi bir ayolga mahr belgilasa-yu, Alloh uning bu mahrni unga ado etishni istamasligini bilsa, u Alloh (nomi) bilan uni aldabdi va uning farjini botil bilan halol qilib olibdi — u Allohga yoʻliqadigan kuni zinokor boʻlgan holda yoʻliqadi. Qaysi bir kishi bir kishidan qarz olsa-yu, Alloh uning bu qarzni ado etishni istamasligini bilsa, u Alloh (nomi) bilan uni aldabdi va uning molini botil bilan halol qilib olibdi — u Alloh azza va jallaga yoʻliqadigan kuni oʻgʻri boʻlgan holda yoʻliqadi».Суҳайб ибн Синон (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: «Қайси бир киши бир аёлга маҳр белгиласа-ю, Аллоҳ унинг бу маҳрни унга адо этишни истамаслигини билса, у Аллоҳ (номи) билан уни алдабди ва унинг фаржини ботил билан ҳалол қилиб олибди — у Аллоҳга йўлиқадиган куни зинокор бўлган ҳолда йўлиқади. Қайси бир киши бир кишидан қарз олса-ю, Аллоҳ унинг бу қарзни адо этишни истамаслигини билса, у Аллоҳ (номи) билан уни алдабди ва унинг молини ботил билан ҳалол қилиб олибди — у Аллоҳ азза ва жаллага йўлиқадиган куни ўғри бўлган ҳолда йўлиқади».

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ حَمَّادِ بْنِ سَلَمَةَ عَنْ ثَابِتٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى عَنْ صُهَيْبٍ قَالَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُحَرِّكُ شَفَتَيْهِ أَيَّامَ حُنَيْنٍ بِشَيْءٍ لَمْ يَكُنْ يَفْعَلُهُ قَبْلَ ذَلِكَ قَالَ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ نَبِيًّا كَانَ فِيمَنْ كَانَ قَبْلَكُمْ أَعْجَبَتْهُ أُمَّتُهُ فَقَالَ لَنْ يَرُومَ هَؤُلَاءِ شَيْءٌ فَأَوْحَى اللَّهُ إِلَيْهِ أَنْ خَيِّرْهُمْ بَيْنَ إِحْدَى ثَلَاثٍ إِمَّا أَنْ أُسَلِّطَ عَلَيْهِمْ عَدُوًّا مِنْ غَيْرِهِمْ فَيَسْتَبِيحَهُمْ أَوْ الْجُوعَ أَوْ الْمَوْتَ قَالَ فَقَالُوا أَمَّا الْقَتْلُ أَوْ الْجُوعُ فَلَا طَاقَةَ لَنَا بِهِ وَلَكِنْ الْمَوْتُ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَمَاتَ فِي ثَلَاثٍ سَبْعُونَ أَلْفًا قَالَ فَقَالَ فَأَنَا أَقُولُ الْآنَ اللَّهُمَّ بِكَ أُحَاوِلُ وَبِكَ أَصُولُ وَبِكَ أُقَاتِلُ

Suhayb (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Hunayn kunlarida Rasululloh ﷺ lablarini ilgari qilmaydigan bir narsa bilan qimirlatar edilar. Soʻng Nabiy ﷺ: «Albatta, sizlardan oldingilar orasida bir paygʻambar bor edi, uni ummati hayratga soldi va u: ‹Bularga hech narsa bas kela olmaydi›, dedi. Shunda Alloh unga: ‹Ularni uch narsadan birini tanlashga qoʻy: yo ustlariga oʻzlaridan boshqa bir dushmanni hukmron qilaman, u ularni talon-taroj qiladi, yo ochlik, yo oʻlim›, deb vahiy qildi», dedilar. Ular: «Oʻldirilishga ham, ochlikka ham toqatimiz yoʻq, lekin oʻlim (boʻlsin)», deyishdi. Rasululloh ﷺ: «Bas, uch (kun) ichida yetmish ming kishi oʻldi», dedilar. Soʻng u zot: «Men esa hozir: ‹Allohim, Sen bilan (ish) qilaman, Sen bilan hamla qilaman va Sen bilan jang qilaman›, deyapman», dedilar.Суҳайб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Ҳунайн кунларида Расулуллоҳ ﷺ лабларини илгари қилмайдиган бир нарса билан қимирлатар эдилар. Сўнг Набий ﷺ: «Албатта, сизлардан олдингилар орасида бир пайғамбар бор эди, уни уммати ҳайратга солди ва у: ‹Буларга ҳеч нарса бас кела олмайди›, деди. Шунда Аллоҳ унга: ‹Уларни уч нарсадан бирини танлашга қўй: ё устларига ўзларидан бошқа бир душманни ҳукмрон қиламан, у уларни талон-тарож қилади, ё очлик, ё ўлим›, деб ваҳий қилди», дедилар. Улар: «Ўлдирилишга ҳам, очликка ҳам тоқатимиз йўқ, лекин ўлим (бўлсин)», дейишди. Расулуллоҳ ﷺ: «Бас, уч (кун) ичида етмиш минг киши ўлди», дедилар. Сўнг у зот: «Мен эса ҳозир: ‹Аллоҳим, Сен билан (иш) қиламан, Сен билан ҳамла қиламан ва Сен билан жанг қиламан›, деяпман», дедилар.

حَدَّثَنَا بَهْزٌ وَحَجَّاجٌ قَالَا ثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ الْمُغِيرَةِ عَنْ ثَابِتٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى عَنْ صُهَيْبٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَجِبْتُ مِنْ أَمْرِ الْمُؤْمِنِ إِنَّ أَمْرَ الْمُؤْمِنِ كُلَّهُ لَهُ خَيْرٌ وَلَيْسَ ذَلِكَ لِأَحَدٍ إِلَّا لِلْمُؤْمِنِ إِنْ أَصَابَتْهُ سَرَّاءُ شَكَرَ كَانَ ذَلِكَ لَهُ خَيْرًا وَإِنْ أَصَابَتْهُ ضَرَّاءُ فَصَبَرَ كَانَ ذَلِكَ لَهُ خَيْرًا

Suhayb (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Moʻminning ishidan hayratga tushdim! Albatta, moʻminning butun ishi unga yaxshilikdir va bu moʻmindan boshqa hech kimga (nasib boʻlmagan)dir. Agar unga xursandchilik yetsa, shukr qiladi va bu unga yaxshi boʻladi; agar unga musibat yetsa, sabr qiladi va bu (ham) unga yaxshi boʻladi», dedilar.Суҳайб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Мўминнинг ишидан ҳайратга тушдим! Албатта, мўминнинг бутун иши унга яхшиликдир ва бу мўминдан бошқа ҳеч кимга (насиб бўлмаган)дир. Агар унга хурсандчилик етса, шукр қилади ва бу унга яхши бўлади; агар унга мусибат етса, сабр қилади ва бу (ҳам) унга яхши бўлади», дедилар.

حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ أَخْبَرَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ عَنْ ثَابِتٍ الْبُنَانِيِّ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى عَنْ صُهَيْبٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا دَخَلَ أَهْلُ الْجَنَّةِ الْجَنَّةَ نُودُوا يَا أَهْلَ الْجَنَّةِ إِنَّ لَكُمْ مَوْعِدًا عِنْدَ اللَّهِ لَمْ تَرَوْهُ فَقَالُوا وَمَا هُوَ أَلَمْ تُبَيِّضْ وُجُوهَنَا وَتُزَحْزِحْنَا عَنْ النَّارِ وَتُدْخِلْنَا الْجَنَّةَ قَالَ فَيُكْشَفُ الْحِجَابُ فَيَنْظُرُونَ إِلَيْهِ فَوَاللَّهِ مَا أَعْطَاهُمْ اللَّهُ شَيْئًا أَحَبَّ إِلَيْهِمْ مِنْهُ ثُمَّ تَلَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ {لِلَّذِينَ أَحْسَنُوا الْحُسْنَى وَزِيَادَةٌ}

Suhayb (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Jannat ahli jannatga kirganlarida ularga: ‹Ey jannat ahli, sizlar uchun Alloh huzurida siz koʻrmagan bir vaʼda bor›, deb nido qilinadi. Ular: ‹U nima? Alloh yuzlarimizni oqartirib, bizni doʻzaxdan uzoqlashtirib, jannatga kiritmadimi?› deydilar. Shunda parda ochiladi va ular Unga nazar soladilar. Allohga qasamki, Alloh ularga Oʻziga nazar solishdan koʻra mahbubroq boʻlgan biror narsani bermagandir», dedilar. Soʻng Rasululloh ﷺ: {Chiroyli amal qilganlar uchun eng chiroyli (mukofot) va yana ziyoda (narsa) bordir} (Yunus 26) (oyatini) tilovat qildilar.Суҳайб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Жаннат аҳли жаннатга кирганларида уларга: ‹Эй жаннат аҳли, сизлар учун Аллоҳ ҳузурида сиз кўрмаган бир ваъда бор›, деб нидо қилинади. Улар: ‹У нима? Аллоҳ юзларимизни оқартириб, бизни дўзахдан узоқлаштириб, жаннатга киритмадими?› дейдилар. Шунда парда очилади ва улар Унга назар соладилар. Аллоҳга қасамки, Аллоҳ уларга Ўзига назар солишдан кўра маҳбуброқ бўлган бирор нарсани бермагандир», дедилар. Сўнг Расулуллоҳ ﷺ: {Чиройли амал қилганлар учун энг чиройли (мукофот) ва яна зиёда (нарса) бордир} (Юнус 26) (оятини) тиловат қилдилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ عَنْ ثَابِتٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى عَنْ صُهَيْبٍعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِذَا دَخَلَ أَهْلُ الْجَنَّةِ الْجَنَّةَ وَأَهْلُ النَّارِ النَّارَ نُودُوا يَا أَهْلَ الْجَنَّةِ إِنَّ لَكُمْ عِنْدَ اللَّهِ مَوْعِدًا فَقَالُوا أَلَمْ يُثَقِّلْ مَوَازِينَنَا وَيُعْطِينَا كُتُبَنَا بِأَيْمَانِنَا وَيُدْخِلْنَا الْجَنَّةَ وَيُنْجِينَا مِنْ النَّارِ فَيُكْشَفُ الْحِجَابُ قَالَ فَيَتَجَلَّى اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ لَهُمْ قَالَ فَمَا أَعْطَاهُمْ اللَّهُ شَيْئًا أَحَبَّ إِلَيْهِمْ مِنْ النَّظَرِ إِلَيْهِ

Suhayb (roziyallohu anhu) Nabiy ﷺdan rivoyat qiladi: U zot: «Jannat ahli jannatga, doʻzax ahli doʻzaxga kirganlarida: ‹Ey jannat ahli, sizlar uchun Alloh huzurida bir vaʼda bor›, deb nido qilinadi. Ular: ‹U mezonlarimizni ogʻir qilmadimi, kitoblarimizni oʻng qoʻlimizga bermadimi, bizni jannatga kiritib, doʻzaxdan qutqarmadimi?› deydilar. Shunda parda ochiladi va Alloh azza va jalla ularga tajalliy qiladi. Bas, Alloh ularga Oʻziga nazar solishdan koʻra mahbubroq boʻlgan biror narsani bermagandir», dedilar.Суҳайб (розияллоҳу анҳу) Набий ﷺдан ривоят қилади: У зот: «Жаннат аҳли жаннатга, дўзах аҳли дўзахга кирганларида: ‹Эй жаннат аҳли, сизлар учун Аллоҳ ҳузурида бир ваъда бор›, деб нидо қилинади. Улар: ‹У мезонларимизни оғир қилмадими, китобларимизни ўнг қўлимизга бермадими, бизни жаннатга киритиб, дўзахдан қутқармадими?› дейдилар. Шунда парда очилади ва Аллоҳ азза ва жалла уларга тажаллий қилади. Бас, Аллоҳ уларга Ўзига назар солишдан кўра маҳбуброқ бўлган бирор нарсани бермагандир», дедилар.

قَالَ حَدَّثَنَا عَفَّانُ مِنْ كِتَابِهِ قَالَ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ يَعْنِي ابْنَ الْمُغِيرَةِ قَالَ ثَنَا ثَابِتٌ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى عَنْ صُهَيْبٍ قَالَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا صَلَّى هَمَسَ شَيْئًا لَا نَفْهَمُهُ وَلَا يُحَدِّثُنَا بِهِ قَالَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَطِنْتُمْ لِي قَالَ قَائِلٌ نَعَمْ قَالَ فَإِنِّي قَدْ ذَكَرْتُ نَبِيًّا مِنْ الْأَنْبِيَاءِ أُعْطِيَ جُنُودًا مِنْ قَوْمِهِ فَقَالَ مَنْ يُكَافِئُ هَؤُلَاءِ أَوْ مَنْ يَقُومُ لِهَؤُلَاءِ أَوْ كَلِمَةً شَبِيهَةً بِهَذِهِ شَكَّ سُلَيْمَانُ قَالَ فَأَوْحَى اللَّهُ إِلَيْهِ اخْتَرْ لِقَوْمِكَ بَيْنَ إِحْدَى ثَلَاثٍ إِمَّا أَنْ أُسَلِّطَ عَلَيْهِمْ عَدُوًّا مِنْ غَيْرِهِمْ أَوْ الْجُوعَ أَوْ الْمَوْتَ قَالَ فَاسْتَشَارَ قَوْمَهُ فِي ذَلِكَ فَقَالُوا أَنْتَ نَبِيُّ اللَّهِ نَكِلُ ذَلِكَ إِلَيْكَ فَخِرْ لَنَا قَالَ فَقَامَ إِلَى صَلَاتِهِ قَالَ وَكَانُوا يَفْزَعُونَ إِذَا فَزِعُوا إِلَى الصَّلَاةِ قَالَ فَصَلَّى قَالَ أَمَّا عَدُوٌّ مِنْ غَيْرِهِمْ فَلَا أَوْ الْجُوعُ فَلَا وَلَكِنْ الْمَوْتُ قَالَ فَسُلِّطَ عَلَيْهِمْ الْمَوْتُ ثَلَاثَةَ أَيَّامٍ فَمَاتَ مِنْهُمْ سَبْعُونَ أَلْفًا فَهَمْسِي الَّذِي تَرَوْنَ أَنِّي أَقُولُ اللَّهُمَّ يَا رَبِّ بِكَ أُقَاتِلُ وَبِكَ أُصَاوِلُ وَلَا حَوْلَ وَلَا قُوَّةَ إِلَّا بِاللَّهِحَدَّثَنَا عَفَّانُ قَالَ ثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ بِهَذَا الْحَدِيثِ سَوَاءً بِهَذَا الْكَلَامِ كُلِّهِ وَبِهَذَا الْإِسْنَادِ وَلَمْ يَقُلْ فِيهِ كَانُوا إِذَا فَزِعُوا فَزِعُوا إِلَى الصَّلَاةِ

Suhayb (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ namoz oʻqiganlarida biz tushunmaydigan bir narsani pichirlar, uni bizga aytmas edilar. Soʻng Rasululloh ﷺ: «Meni sezdingizmi?» dedilar. Bir kishi: «Ha», dedi. U zot: «Men paygʻambarlardan bir paygʻambarni esladim; unga qavmidan lashkarlar berilgan edi. U: ‹Bularga kim tenglasha oladi?› yoki ‹Bularga kim bas kela oladi?› yoxud shunga oʻxshash bir soʻzni aytdi — Sulaymon shubha qildi. Shunda Alloh unga: ‹Qavming uchun uch narsadan birini tanla: yo ustlariga oʻzlaridan boshqa dushmanni hukmron qilaman, yo ochlik, yo oʻlim›, deb vahiy qildi. U bu haqda qavmi bilan maslahatlashdi. Ular: ‹Sen Allohning paygʻambarisan, buni senga topshirdik, biz uchun (yaxshisini) tanla›, deyishdi. U namoziga turdi — ular biror narsadan qoʻrqsalar, namozga shoshilar edilar — va namoz oʻqidi. Soʻng: ‹Oʻzlaridan boshqa dushman — yoʻq, ochlik ham — yoʻq, lekin oʻlim (boʻlsin)›, dedi. Bas, ularga uch kun oʻlim hukmron qilindi va ulardan yetmish ming kishi oʻldi. Sizlar koʻrayotgan pichirlashim esa — mening: ‹Allohim, ey Rabbim, Sen bilan jang qilaman, Sen bilan hamla qilaman, la havla va la quvvata illa billah›, deyishimdir», dedilar. Affon bizga Hammod ibn Salamadan shu hadisni ayni shu soʻzlar bilan va shu isnod bilan soʻzlab berdi, lekin unda: «Ular qoʻrqqanlarida namozga shoshilar edilar», demadi.Суҳайб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ намоз ўқиганларида биз тушунмайдиган бир нарсани пичирлар, уни бизга айтмас эдилар. Сўнг Расулуллоҳ ﷺ: «Мени сездингизми?» дедилар. Бир киши: «Ҳа», деди. У зот: «Мен пайғамбарлардан бир пайғамбарни эсладим; унга қавмидан лашкарлар берилган эди. У: ‹Буларга ким тенглаша олади?› ёки ‹Буларга ким бас кела олади?› ёхуд шунга ўхшаш бир сўзни айтди — Сулаймон шубҳа қилди. Шунда Аллоҳ унга: ‹Қавминг учун уч нарсадан бирини танла: ё устларига ўзларидан бошқа душманни ҳукмрон қиламан, ё очлик, ё ўлим›, деб ваҳий қилди. У бу ҳақда қавми билан маслаҳатлашди. Улар: ‹Сен Аллоҳнинг пайғамбарисан, буни сенга топширдик, биз учун (яхшисини) танла›, дейишди. У намозига турди — улар бирор нарсадан қўрқсалар, намозга шошилар эдилар — ва намоз ўқиди. Сўнг: ‹Ўзларидан бошқа душман — йўқ, очлик ҳам — йўқ, лекин ўлим (бўлсин)›, деди. Бас, уларга уч кун ўлим ҳукмрон қилинди ва улардан етмиш минг киши ўлди. Сизлар кўраётган пичирлашим эса — менинг: ‹Аллоҳим, эй Раббим, Сен билан жанг қиламан, Сен билан ҳамла қиламан, ла ҳавла ва ла қуввата илла биллаҳ›, дейишимдир», дедилар. Аффон бизга Ҳаммод ибн Саламадан шу ҳадисни айни шу сўзлар билан ва шу иснод билан сўзлаб берди, лекин унда: «Улар қўрққанларида намозга шошилар эдилар», демади.

حَدَّثَنَا عَفَّانُ مِنْ كِتَابِهِ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ حَدَّثَنَا ثَابِتٌ عَنِ ابْنِ أَبِي لَيْلَى عَنْ صُهَيْبٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَجِبْتُ لِأَمْرِ الْمُؤْمِنِ إِنَّ أَمْرَ الْمُؤْمِنِ كُلَّهُ لَهُ خَيْرٌ لَيْسَ ذَلِكَ لِأَحَدٍ إِلَّا لِلْمُؤْمِنِ إِنْ أَصَابَتْهُ سَرَّاءُ شَكَرَ وَكَانَ خَيْرًا وَإِنْ أَصَابَتْهُ ضَرَّاءُ صَبَرَ وَكَانَ خَيْرًا

Suhayb (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Moʻminning ishidan hayratga tushdim! Albatta, moʻminning butun ishi unga yaxshilikdir; bu moʻmindan boshqa hech kimga (nasib boʻlmagan)dir. Agar unga xursandchilik yetsa, shukr qiladi va bu yaxshi boʻladi; agar unga musibat yetsa, sabr qiladi va bu (ham) yaxshi boʻladi», dedilar.Суҳайб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Мўминнинг ишидан ҳайратга тушдим! Албатта, мўминнинг бутун иши унга яхшиликдир; бу мўминдан бошқа ҳеч кимга (насиб бўлмаган)дир. Агар унга хурсандчилик етса, шукр қилади ва бу яхши бўлади; агар унга мусибат етса, сабр қилади ва бу (ҳам) яхши бўлади», дедилар.

حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ يَعْنِي ابْنَ سَلَمَةَ حَدَّثَنَا ثَابِتٌ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى عَنْ صُهَيْبٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ أَيَّامَ حُنَيْنٍ يُحَرِّكُ شَفَتَيْهِ بَعْدَ صَلَاةِ الْفَجْرِ بِشَيْءٍ لَمْ نَكُنْ نَرَاهُ يَفْعَلُهُ فَقُلْنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّا نَرَاكَ تَفْعَلُ شَيْئًا لَمْ تَكُنْ تَفْعَلُهُ فَمَا هَذَا الَّذِي تُحَرِّكُ شَفَتَيْكَ قَالَ إِنَّ نَبِيًّا فِيمَنْ كَانَ قَبْلَكُمْ أَعْجَبَتْهُ كَثْرَةُ أُمَّتِهِ فَقَالَ لَنْ يَرُومَ هَؤُلَاءِ شَيْءٌ فَأَوْحَى اللَّهُ إِلَيْهِ أَنْ خَيِّرْ أُمَّتَكَ بَيْنَ إِحْدَى ثَلَاثٍ إِمَّا أَنْ نُسَلِّطَ عَلَيْهِمْ عَدُوًّا مِنْ غَيْرِهِمْ فَيَسْتَبِيحَهُمْ أَوْ الْجُوعَ وَإِمَّا أَنْ أُرْسِلَ عَلَيْهِمْ الْمَوْتَ فَشَاوَرَهُمْ فَقَالُوا أَمَّا الْعَدُوُّ فَلَا طَاقَةَ لَنَا بِهِمْ وَأَمَّا الْجُوعُ فَلَا صَبْرَ لَنَا عَلَيْهِ وَلَكِنْ الْمَوْتُ فَأَرْسَلَ عَلَيْهِمْ الْمَوْتَ فَمَاتَ مِنْهُمْ فِي ثَلَاثَةِ أَيَّامٍ سَبْعُونَ أَلْفًا قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَنَا أَقُولُ الْآنَ حَيْثُ رَأَى كَثْرَتَهُمْ اللَّهُمَّ بِكَ أُحَاوِلُ وَبِكَ أُصَاوِلُ وَبِكَ أُقَاتِلُ

Suhayb (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ Hunayn kunlarida bomdod namozidan soʻng biz u zotning qilganlarini koʻrmagan bir narsa bilan lablarini qimirlatar edilar. Biz: «Yo Rasululloh, sizni ilgari qilmagan bir narsani qilayotganingizni koʻrayapmiz; lablaringizni qimirlatayotganingiz nima?» dedik. U zot: «Sizlardan oldingilar orasidagi bir paygʻambarni ummatining koʻpligi hayratga soldi va u: ‹Bularga hech narsa bas kela olmaydi›, dedi. Shunda Alloh unga: ‹Ummatingni uch narsadan birini tanlashga qoʻy: yo ustlariga oʻzlaridan boshqa bir dushmanni hukmron qilamiz, u ularni talon-taroj qiladi, yo ochlik, yoxud ustlariga oʻlimni yuboraman›, deb vahiy qildi. U ular bilan maslahatlashdi. Ular: ‹Dushmanga bizning toqatimiz yoʻq, ochlikka esa sabrimiz yoʻq, lekin oʻlim (boʻlsin)›, deyishdi. Bas, Alloh ularga oʻlimni yubordi va uch kun ichida ulardan yetmish ming kishi oʻldi», dedilar. Rasululloh ﷺ ularning koʻpligini koʻrgan (paygʻambar haqida): «Men esa hozir: ‹Allohim, Sen bilan (ish) qilaman, Sen bilan hamla qilaman va Sen bilan jang qilaman›, deyapman», dedilar.Суҳайб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ Ҳунайн кунларида бомдод намозидан сўнг биз у зотнинг қилганларини кўрмаган бир нарса билан лабларини қимирлатар эдилар. Биз: «Ё Расулуллоҳ, сизни илгари қилмаган бир нарсани қилаётганингизни кўраяпмиз; лабларингизни қимирлатаётганингиз нима?» дедик. У зот: «Сизлардан олдингилар орасидаги бир пайғамбарни умматининг кўплиги ҳайратга солди ва у: ‹Буларга ҳеч нарса бас кела олмайди›, деди. Шунда Аллоҳ унга: ‹Умматингни уч нарсадан бирини танлашга қўй: ё устларига ўзларидан бошқа бир душманни ҳукмрон қиламиз, у уларни талон-тарож қилади, ё очлик, ёхуд устларига ўлимни юбораман›, деб ваҳий қилди. У улар билан маслаҳатлашди. Улар: ‹Душманга бизнинг тоқатимиз йўқ, очликка эса сабримиз йўқ, лекин ўлим (бўлсин)›, дейишди. Бас, Аллоҳ уларга ўлимни юборди ва уч кун ичида улардан етмиш минг киши ўлди», дедилар. Расулуллоҳ ﷺ уларнинг кўплигини кўрган (пайғамбар ҳақида): «Мен эса ҳозир: ‹Аллоҳим, Сен билан (иш) қиламан, Сен билан ҳамла қиламан ва Сен билан жанг қиламан›, деяпман», дедилар.

حَدَّثَنَا عَفَّانُ أَخْبَرَنَا حَمَّادٌ أَخْبَرَنَا ثَابِتٌ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى عَنْ صُهَيْبٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَلَا هَذِهِ الْآيَةَ {لِلَّذِينَ أَحْسَنُوا الْحُسْنَى وَزِيَادَةٌ} قَالَ إِذَا دَخَلَ أَهْلُ الْجَنَّةِ الْجَنَّةَ وَأَهْلُ النَّارِ النَّارَ نَادَى مُنَادٍ يَا أَهْلَ الْجَنَّةِ إِنَّ لَكُمْ عِنْدَ اللَّهِ مَوْعِدًا يُرِيدُ أَنْ يُنْجِزَكُمُوهُ فَيَقُولُونَ وَمَا هُوَ أَلَمْ يُثَقِّلْ مَوَازِينَنَا وَيُبَيِّضْ وُجُوهَنَا وَيُدْخِلْنَا الْجَنَّةَ وَيُجِرْنَا مِنْ النَّارِ قَالَ فَيُكْشَفُ لَهُمْ الْحِجَابُ فَيَنْظُرُونَ إِلَيْهِ قَالَ فَوَاللَّهِ مَا أَعْطَاهُمْ شَيْئًا أَحَبَّ إِلَيْهِمْ مِنْ النَّظَرِ إِلَيْهِ وَلَا أَقَرَّ بِأَعْيُنِهِمْ

Suhayb (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ mana bu oyatni: {Chiroyli amal qilganlar uchun eng chiroyli (mukofot) va yana ziyoda (narsa) bordir} (Yunus 26) deb tilovat qildilar va dedilar: «Jannat ahli jannatga, doʻzax ahli doʻzaxga kirganlarida, bir nido qiluvchi: ‹Ey jannat ahli, sizlar uchun Alloh huzurida bir vaʼda bor, U buni sizlarga ado etishni istaydi›, deb nido qiladi. Ular: ‹U nima? Alloh mezonlarimizni ogʻir qilib, yuzlarimizni oqartirib, bizni jannatga kiritib, doʻzaxdan panoh bermadimi?› deydilar. Shunda ularga parda ochiladi va ular Unga nazar soladilar. Allohga qasamki, Alloh ularga Oʻziga nazar solishdan koʻra mahbubroq va koʻzlariga quvvatroq boʻlgan biror narsani bermagandir».Суҳайб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ мана бу оятни: {Чиройли амал қилганлар учун энг чиройли (мукофот) ва яна зиёда (нарса) бордир} (Юнус 26) деб тиловат қилдилар ва дедилар: «Жаннат аҳли жаннатга, дўзах аҳли дўзахга кирганларида, бир нидо қилувчи: ‹Эй жаннат аҳли, сизлар учун Аллоҳ ҳузурида бир ваъда бор, У буни сизларга адо этишни истайди›, деб нидо қилади. Улар: ‹У нима? Аллоҳ мезонларимизни оғир қилиб, юзларимизни оқартириб, бизни жаннатга киритиб, дўзахдан паноҳ бермадими?› дейдилар. Шунда уларга парда очилади ва улар Унга назар соладилар. Аллоҳга қасамки, Аллоҳ уларга Ўзига назар солишдан кўра маҳбуброқ ва кўзларига қувватроқ бўлган бирор нарсани бермагандир».

حَدَّثَنَا بَهْزٌ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ أَخْبَرَنَا زَيْدُ بْنُ أَسْلَمَ أَنَّ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ قَالَ لِصُهَيْبٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَالَوْلَا ثَلَاثُ خِصَالٍ فِيكَ لَمْ يَكُنْ بِكَ بَأْسٌ قَالَ وَمَا هُنَّ فَوَاللَّهِ مَا نَرَاكَ تَعِيبُ شَيْئًا قَالَ اكْتِنَاؤُكَ بِأَبِي يَحْيَى وَلَيْسَ لَكَ وَلَدٌ وَادِّعَاؤُكَ إِلَى النَّمِرِ بْنِ قَاسِطٍ وَأَنْتَ رَجُلٌ أَلْكَنُ وَأَنَّكَ لَا تُمْسِكُ الْمَالَ قَالَ أَمَّا اكْتِنَائِي بِأَبِي يَحْيَى فَإِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَنَّانِي بِهَا فَلَا أَدَعُهَا حَتَّى أَلْقَاهُ وَأَمَّا ادِّعَائِي إِلَى النَّمِرِ بْنِ قَاسِطٍ فَإِنِّي امْرُؤٌ مِنْهُمْ وَلَكِنْ اسْتُرْضِعَ لِي بِالْأَيْلَةِ فَهَذِهِ اللُّكْنَةُ مِنْ ذَاكَ وَأَمَّا الْمَالُ فَهَلْ تُرَانِي أُنْفِقُ إِلَّا فِي حَقٍّ

Zayd ibn Aslamdan rivoyat qilinishicha, Umar ibn Xattob Suhaybga (roziyallohu anhumo): «Senda uchta xislat boʻlmaganida, senda hech qanday kamchilik boʻlmasdi», dedi. U: «Ular nima? Allohga qasamki, biz seni biror narsani ayblaydi deb bilmasdik», dedi. Umar: «Farzanding boʻlmasa ham, oʻzingga Abu Yahyo deb kunya olishing; sen tili duduq odam boʻla turib, oʻzingni Namir ibn Qositga nisbat berishing va molni ushlab turmasliging», dedi. Suhayb: «Abu Yahyo deb kunya olishimga kelsak, menga bu kunyani Rasululloh ﷺ qoʻyganlar, men u zotga yoʻliqqunimcha uni tark etmayman. Oʻzimni Namir ibn Qositga nisbat berishimga kelsak, men haqiqatan ham ulardandirman, lekin men Aylada emizdirilganman, bu duduqlik oʻshandandir. Molga kelsak, meni haqdan boshqasiga sarflayapti deb koʻryapsanmi?» dedi.Зайд ибн Асламдан ривоят қилинишича, Умар ибн Хаттоб Суҳайбга (розияллоҳу анҳумо): «Сенда учта хислат бўлмаганида, сенда ҳеч қандай камчилик бўлмасди», деди. У: «Улар нима? Аллоҳга қасамки, биз сени бирор нарсани айблайди деб билмасдик», деди. Умар: «Фарзандинг бўлмаса ҳам, ўзингга Абу Яҳё деб куня олишинг; сен тили дудуқ одам бўла туриб, ўзингни Намир ибн Қоситга нисбат беришинг ва молни ушлаб турмаслигинг», деди. Суҳайб: «Абу Яҳё деб куня олишимга келсак, менга бу куняни Расулуллоҳ ﷺ қўйганлар, мен у зотга йўлиққунимча уни тарк этмайман. Ўзимни Намир ибн Қоситга нисбат беришимга келсак, мен ҳақиқатан ҳам улардандирман, лекин мен Айлада эмиздирилганман, бу дудуқлик ўшандандир. Молга келсак, мени ҳақдан бошқасига сарфлаяпти деб кўряпсанми?» деди.