حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ عَنْ شَقِيقٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ حَلَفَ عَلَى يَمِينٍ هُوَ فِيهَا فَاجِرٌ لِيَقْتَطِعَ بِهَا مَالَ امْرِئٍ مُسْلِمٍ لَقِيَ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ وَهُوَ عَلَيْهِ غَضْبَانُ فَقَالَ الْأَشْعَثُ فِيَّ كَانَ وَاللَّهِ ذَلِكَ كَانَ بَيْنِي وَبَيْنَ رَجُلٍ مِنْ الْيَهُودِ أَرْضٌ فَجَحَدَنِي فَقَدَّمْتُهُ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَلَكَ بَيِّنَةٌ قُلْتُ لَا فَقَالَ لِلْيَهُودِيِّ احْلِفْ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِذَنْ يَحْلِفَ فَذَهَبَ بِمَالِي فَأَنْزَلَ اللَّهُ تَعَالَى {إِنَّ الَّذِينَ يَشْتَرُونَ بِعَهْدِ اللَّهِ وَأَيْمَانِهِمْ ثَمَنًا قَلِيلًا} إِلَى آخِرِ الْآيَةِ

Abdulloh ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim bir musulmonning molini nohaq olib qoʻyish uchun yolgʻonchi boʻla turib qasam ichsa, Alloh azza va jallaga U Zot oʻziga gʻazabnok holida roʻbaroʻ boʻladi», dedilar. Shunda Ashʼas: «Vallohi, bu (oyat) mening haqimda nozil boʻlgan. Mening bilan bir yahudiy oʻrtasida yer (haqida nizo) bor edi, u (yerni) mendan inkor qildi. Men uni Nabiy ﷺ huzurlariga olib bordim. Rasululloh ﷺ menga: ‹Daliling bormi?› dedilar. Men: ‹Yoʻq›, dedim. U zot yahudiyga: ‹Qasam ich›, dedilar. Men: ‹Yo Rasululloh, unday boʻlsa, u qasam ichib, molimni olib ketadi-ku›, dedim. Shunda Alloh taolo: {Albatta, Allohga bergan ahdlarini va qasamlarini arzon bahoga sotadiganlar…} oyatining oxirigacha nozil qildi», dedi.Абдуллоҳ ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким бир мусулмоннинг молини ноҳақ олиб қўйиш учун ёлғончи бўла туриб қасам ичса, Аллоҳ азза ва жаллага У Зот ўзига ғазабнок ҳолида рўбарў бўлади», дедилар. Шунда Ашъас: «Валлоҳи, бу (оят) менинг ҳақимда нозил бўлган. Менинг билан бир яҳудий ўртасида ер (ҳақида низо) бор эди, у (ерни) мендан инкор қилди. Мен уни Набий ﷺ ҳузурларига олиб бордим. Расулуллоҳ ﷺ менга: ‹Далилинг борми?› дедилар. Мен: ‹Йўқ›, дедим. У зот яҳудийга: ‹Қасам ич›, дедилар. Мен: ‹Ё Расулуллоҳ, ундай бўлса, у қасам ичиб, молимни олиб кетади-ку›, дедим. Шунда Аллоҳ таоло: {Албатта, Аллоҳга берган аҳдларини ва қасамларини арзон баҳога сотадиганлар…} оятининг охиригача нозил қилди», деди.

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ سَلْمِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ زِيَادِ بْنِ كُلَيْبٍ عَنِ الْأَشْعَثِ بْنِ قَيْسٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا يَشْكُرُ اللَّهَ مَنْ لَا يَشْكُرُ النَّاسَ

Ashʼas ibn Qays (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Odamlarga shukr qilmagan kishi Allohga shukr qilmagan boʻladi», dedilar.Ашъас ибн Қайс (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Одамларга шукр қилмаган киши Аллоҳга шукр қилмаган бўлади», дедилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ عَنْ عَقِيلِ بْنِ طَلْحَةَ عَنْ مُسْلِمِ بْنِ هَيْضَمٍ عَنِ الْأَشْعَثِ بْنِ قَيْسٍ قَالَأَتَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي وَفْدٍ لَا يَرَوْنَ إِلَّا أَنِّي أَفْضَلُهُمْ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّا نَزْعُمُ أَنَّكُمْ مِنَّا قَالَ نَحْنُ بَنُو النَّضْرِ بْنُ كِنَانَةَ لَا نَقْفُو أُمَّنَا وَلَا نَنْتَفِي مِنْ أَبِينَاقَالَ فَكَانَ الْأَشْعَثُ يَقُولُ لَا أُوتَى بِرَجُلٍ نَفَى قُرَيْشًا مِنْ النَّضْرِ بْنِ كِنَانَةَ إِلَّا جَلَدْتُهُ الْحَدَّ

Ashʼas ibn Qays (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men bir vakillar hayʼati qatorida Rasululloh ﷺning huzurlariga keldim, ular meni ularning eng afzali deb bilishardi. Men: «Yo Rasululloh, biz sizlarni bizdan deb bilamiz», dedim. U zot: «Biz Nazr ibn Kinona farzandlarimiz, onamizni ayblab, uni qoralamaymiz va otamizdan tonmaymiz», dedilar. Ashʼas: «Menga Qurayshni Nazr ibn Kinonadan tondirgan biror kishi keltirilsa, albatta unga had urardim», der edi.Ашъас ибн Қайс (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен бир вакиллар ҳайъати қаторида Расулуллоҳ ﷺнинг ҳузурларига келдим, улар мени уларнинг энг афзали деб билишарди. Мен: «Ё Расулуллоҳ, биз сизларни биздан деб биламиз», дедим. У зот: «Биз Назр ибн Кинона фарзандларимиз, онамизни айблаб, уни қораламаймиз ва отамиздан тонмаймиз», дедилар. Ашъас: «Менга Қурайшни Назр ибн Кинонадан тондирган бирор киши келтирилса, албатта унга ҳад урардим», дер эди.

حَدَّثَنَا سُرَيْجُ بْنُ النُّعْمَانِ حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ أَنْبَأَنَا مُجَالِدٌ عَنِ الشَّعْبِيِّ حَدَّثَنَا الْأَشْعَثُ بْنُ قَيْسٍ قَالَقَدِمْتُ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي وَفْدِ كِنْدَةَ فَقَالَ لِي هَلْ لَكَ مِنْ وَلَدٍ قُلْتُ غُلَامٌ وُلِدَ لِي فِي مَخْرَجِي إِلَيْكَ مِنْ ابْنَةِ جَدٍّ وَلَوَدِدْتُ أَنَّ مَكَانَهُ شَبِعَ الْقَوْمُ قَالَ لَا تَقُولَنَّ ذَلِكَ فَإِنَّ فِيهِمْ قُرَّةَ عَيْنٍ وَأَجْرًا إِذَا قُبِضُوا ثُمَّ وَلَئِنْ قُلْتَ ذَاكَ إِنَّهُمْ لَمَجْبَنَةٌ مَحْزَنَةٌ إِنَّهُمْ لَمَجْبَنَةٌ مَحْزَنَةٌ

Ashʼas ibn Qays (roziyallohu anhu) aytdi: Men Kinda vakillari qatorida Rasululloh ﷺning huzurlariga keldim. U zot menga: «Sening farzanding bormi?» dedilar. Men: «Sizning oldingizga chiqqanimda Jadning qizidan bir oʻgʻil koʻrdim. Uning oʻrniga qavm toʻyganini istardim», dedim. U zot: «Bunday dema! Chunki ularda koʻz quvonchi bor, ular vafot etsalar esa ajr bor. Sen shunday desang ham, ular — qoʻrqoqlik va gʻam (manbai)dir, ular — qoʻrqoqlik va gʻam (manbai)dir», dedilar.Ашъас ибн Қайс (розияллоҳу анҳу) айтди: Мен Кинда вакиллари қаторида Расулуллоҳ ﷺнинг ҳузурларига келдим. У зот менга: «Сенинг фарзандинг борми?» дедилар. Мен: «Сизнинг олдингизга чиққанимда Жаднинг қизидан бир ўғил кўрдим. Унинг ўрнига қавм тўйганини истардим», дедим. У зот: «Бундай дема! Чунки уларда кўз қувончи бор, улар вафот этсалар эса ажр бор. Сен шундай десанг ҳам, улар — қўрқоқлик ва ғам (манбаи)дир, улар — қўрқоқлик ва ғам (манбаи)дир», дедилар.

حَدَّثَنَا زِيَادُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الطُّفَيْلِ الْبَكَّائِيُّ حَدَّثَنَا مَنْصُورٌ عَنْ شَقِيقٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ قَالَمَنْ حَلَفَ عَلَى يَمِينٍ صَبْرًا يَسْتَحِقُّ بِهَا مَالًا وَهُوَ فِيهَا فَاجِرٌ لَقِيَ اللَّهَ وَهُوَ عَلَيْهِ غَضْبَانُ وَإِنَّ تَصْدِيقَهَا لَفِي الْقُرْآنِ {إِنَّ الَّذِينَ يَشْتَرُونَ بِعَهْدِ اللَّهِ وَأَيْمَانِهِمْ ثَمَنًا قَلِيلًا} إِلَى آخِرِ الْآيَةِ قَالَ فَخَرَجَ الْأَشْعَثُ وَهُوَ يَقْرَؤُهَا قَالَ فِيَّ أُنْزِلَتْ هَذِهِ الْآيَةُ إِنَّ رَجُلًا ادَّعَى رَكِيًّا لِي فَاخْتَصَمْنَا إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ شَاهِدَاكَ أَوْ يَمِينُهُ فَقُلْتُ أَمَا إِنَّهُ إِنْ حَلَفَ حَلَفَ فَاجِرًا فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ حَلَفَ عَلَى يَمِينٍ صَبْرًا يَسْتَحِقُّ بِهَا مَالًا لَقِيَ اللَّهَ وَهُوَ عَلَيْهِ غَضْبَانُ

Abdulloh ibn Masʼud (roziyallohu anhu) aytdi: Kim biror molni (nohaq) egallash uchun qasddan qasam ichsa-yu, unda yolgʻonchi boʻlsa, Allohga U Zot oʻziga gʻazabnok holda roʻbaroʻ boʻladi. Buning tasdigʻi Qurʼonda bordir: {Albatta, Allohga bergan ahdlarini va qasamlarini arzon bahoga sotadiganlar…} — oyatning oxirigacha. Shunda Ashʼas uni oʻqib turgan holda chiqdi va: «Bu oyat mening haqimda nozil boʻlgan. Bir kishi mening quduqimni daʼvo qildi, biz Rasululloh ﷺ huzurlarida daʼvolashdik. U zot: ‹Ikki guvohing, yoki uning qasami›, dedilar. Men: ‹Agar u qasam ichsa, yolgʻonchi boʻlib qasam ichadi›, dedim. Shunda Nabiy ﷺ: ‹Kim biror molni (nohaq) egallash uchun qasddan qasam ichsa, Allohga U Zot oʻziga gʻazabnok holda roʻbaroʻ boʻladi›, dedilar», dedi.Абдуллоҳ ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу) айтди: Ким бирор молни (ноҳақ) эгаллаш учун қасддан қасам ичса-ю, унда ёлғончи бўлса, Аллоҳга У Зот ўзига ғазабнок ҳолда рўбарў бўлади. Бунинг тасдиғи Қуръонда бордир: {Албатта, Аллоҳга берган аҳдларини ва қасамларини арзон баҳога сотадиганлар…} — оятнинг охиригача. Шунда Ашъас уни ўқиб турган ҳолда чиқди ва: «Бу оят менинг ҳақимда нозил бўлган. Бир киши менинг қудуқимни даъво қилди, биз Расулуллоҳ ﷺ ҳузурларида даъволашдик. У зот: ‹Икки гувоҳинг, ёки унинг қасами›, дедилар. Мен: ‹Агар у қасам ичса, ёлғончи бўлиб қасам ичади›, дедим. Шунда Набий ﷺ: ‹Ким бирор молни (ноҳақ) эгаллаш учун қасддан қасам ичса, Аллоҳга У Зот ўзига ғазабнок ҳолда рўбарў бўлади›, дедилар», деди.

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ عَنْ أَبِي وَائِلٍ قَالَدَخَلَ الْأَشْعَثُ بْنُ قَيْسٍ فَقَالَ مَا يُحَدِّثُكُمْ أَبُو عَبْدِ الرَّحْمَنِ فَأَخْبَرُوهُ فَقَالَ أَشْعَثُ صَدَقَ فِيَّ نَزَلَتْ كَانَ بَيْنِي وَبَيْنَ رَجُلٍ خُصُومَةٌ فِي أَرْضٍ فَخَاصَمْتُهُ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ أَلَكَ بَيِّنَةٌ قُلْتُ لَا قَالَ فَيَمِينُهُ قَالَ قُلْتُ إِذَنْ يَحْلِفَ قَالَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ حَلَفَ عَلَى يَمِينٍ صَبْرًا لِيَقْتَطِعَ بِهَا مَالَ امْرِئٍ مُسْلِمٍ وَهُوَ فِيهَا فَاجِرٌ لَقِيَ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ وَهُوَ عَلَيْهِ غَضْبَانُ قَالَ فَنَزَلَتْ {إِنَّ الَّذِينَ يَشْتَرُونَ بِعَهْدِ اللَّهِ وَأَيْمَانِهِمْ ثَمَنًا قَلِيلًا}

Abu Voil aytdi: Ashʼas ibn Qays kirib: «Abu Abdurahmon sizlarga nima soʻzlab beryapti?» dedi. Ular unga xabar berdilar. Ashʼas: «U rost aytdi, (bu oyat) mening haqimda nozil boʻlgan. Men bilan bir kishi orasida yer haqida nizo bor edi. Men u bilan Nabiy ﷺ huzurlarida daʼvolashdim. U zot: ‹Daliling bormi?› dedilar. Men: ‹Yoʻq›, dedim. U zot: ‹Unday boʻlsa, uning qasami (hal qiladi)›, dedilar. Men: ‹Unday boʻlsa, u qasam ichadi-ku›, dedim. Shunda Rasululloh ﷺ: ‹Kim bir musulmon kishining molini oʻzlashtirib olish uchun qasddan qasam ichsa-yu, unda yolgʻonchi boʻlsa, Alloh azza va jallaga U Zot oʻziga gʻazabnok holda roʻbaroʻ boʻladi›, dedilar», dedi. Shunda {Albatta, Allohga bergan ahdlarini va qasamlarini arzon bahoga sotadiganlar…} (oyati) nozil boʻldi.Абу Воил айтди: Ашъас ибн Қайс кириб: «Абу Абдураҳмон сизларга нима сўзлаб беряпти?» деди. Улар унга хабар бердилар. Ашъас: «У рост айтди, (бу оят) менинг ҳақимда нозил бўлган. Мен билан бир киши орасида ер ҳақида низо бор эди. Мен у билан Набий ﷺ ҳузурларида даъволашдим. У зот: ‹Далилинг борми?› дедилар. Мен: ‹Йўқ›, дедим. У зот: ‹Ундай бўлса, унинг қасами (ҳал қилади)›, дедилар. Мен: ‹Ундай бўлса, у қасам ичади-ку›, дедим. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: ‹Ким бир мусулмон кишининг молини ўзлаштириб олиш учун қасддан қасам ичса-ю, унда ёлғончи бўлса, Аллоҳ азза ва жаллага У Зот ўзига ғазабнок ҳолда рўбарў бўлади›, дедилар», деди. Шунда {Албатта, Аллоҳга берган аҳдларини ва қасамларини арзон баҳога сотадиганлар…} (ояти) нозил бўлди.

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا الْحَارِثُ بْنُ سُلَيْمَانَ عَنْ كُرْدُوسٍ عَنِ الْأَشْعَثِ بْنِ قَيْسٍعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ حَلَفَ عَلَى يَمِينٍ صَبْرًا لِيَقْتَطِعَ بِهَا مَالَ امْرِئٍ مُسْلِمٍ وَهُوَ فِيهَا كَاذِبٌ لَقِيَ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ وَهُوَ أَجْذَمُ

Ashʼas ibn Qays (roziyallohu anhu) Nabiy ﷺdan rivoyat qiladi: u zot: «Kim bir musulmon kishining molini oʻzlashtirib olish uchun qasddan qasam ichsa-yu, unda yolgʻonchi boʻlsa, Alloh azza va jallaga qoʻli kesilgan holda roʻbaroʻ boʻladi», dedilar.Ашъас ибн Қайс (розияллоҳу анҳу) Набий ﷺдан ривоят қилади: у зот: «Ким бир мусулмон кишининг молини ўзлаштириб олиш учун қасддан қасам ичса-ю, унда ёлғончи бўлса, Аллоҳ азза ва жаллага қўли кесилган ҳолда рўбарў бўлади», дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ سُلَيْمَانَ عَنْ أَبِي وَائِلٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَالَ مَنْ حَلَفَ عَلَى يَمِينٍ كَاذِبًا لِيَقْتَطِعَ بِهَا مَالَ رَجُلٍ أَوْ قَالَ أَخِيهِ لَقِيَ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ وَهُوَ عَلَيْهِ غَضْبَانُ وَأُنْزِلَ تَصْدِيقُ ذَلِكَ فِي الْقُرْآنِ {إِنَّ الَّذِينَ يَشْتَرُونَ بِعَهْدِ اللَّهِ وَأَيْمَانِهِمْ ثَمَنًا قَلِيلًا أُولَئِكَ لَا خَلَاقَ لَهُمْ فِي الْآخِرَةِ إِلَى عَذَابٌ أَلِيمٌ} قَالَ فَلَقِيَنِي الْأَشْعَثُ فَقَالَ مَا حَدَّثَكُمْ عَبْدُ اللَّهِ الْيَوْمَ قَالَ قُلْتُ لَهُ كَذَا وَكَذَا قَالَ فِيَّ أُنْزِلَتْ

Abu Voil Abdullohdan rivoyat qiladi: Nabiy ﷺ: «Kim bir kishining — yoki: birodarining — molini oʻzlashtirib olish uchun yolgʻon qasam ichsa, Alloh azza va jallaga U Zot oʻziga gʻazabnok holda roʻbaroʻ boʻladi», dedilar. Buning tasdigʻi Qurʼonda nozil boʻldi: {Albatta, Allohga bergan ahdlarini va qasamlarini arzon bahoga sotadiganlar — ana oʻshalarga oxiratda hech nasiba yoʻq… alamli azob (bordir)}. (Abu Voil) dedi: Soʻng Ashʼas men bilan uchrashib: «Bugun Abdulloh sizlarga nima soʻzlab berdi?» dedi. Men unga: «Shunday-shunday», dedim. U: «(Bu oyat) mening haqimda nozil boʻlgan», dedi.Абу Воил Абдуллоҳдан ривоят қилади: Набий ﷺ: «Ким бир кишининг — ёки: биродарининг — молини ўзлаштириб олиш учун ёлғон қасам ичса, Аллоҳ азза ва жаллага У Зот ўзига ғазабнок ҳолда рўбарў бўлади», дедилар. Бунинг тасдиғи Қуръонда нозил бўлди: {Албатта, Аллоҳга берган аҳдларини ва қасамларини арзон баҳога сотадиганлар — ана ўшаларга охиратда ҳеч насиба йўқ… аламли азоб (бордир)}. (Абу Воил) деди: Сўнг Ашъас мен билан учрашиб: «Бугун Абдуллоҳ сизларга нима сўзлаб берди?» деди. Мен унга: «Шундай-шундай», дедим. У: «(Бу оят) менинг ҳақимда нозил бўлган», деди.

حَدَّثَنَا بَهْزٌ وَعَفَّانُ قَالَا حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ حَدَّثَنِي عَقِيلُ بْنُ طَلْحَةَ قَالَ عَفَّانُ فِي حَدِيثِهِ أَنَا عَقِيلُ بْنُ طَلْحَةَ السُّلَمِيُّ عَنْ مُسْلِمِ بْنِ هَيْضَمٍ عَنِ الْأَشْعَثِ بْنِ قَيْسٍ أَنَّهُ قَالَأَتَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي وَفْدٍ مِنْ كِنْدَةَ قَالَ عَفَّانُ لَا يَرَوْنِي إِلَّا أَفْضَلَهُمْ قَالَ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّا نَزْعُمُ أَنَّكُمْ مِنَّا قَالَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَحْنُ بَنُو النَّضْرِ بْنُ كِنَانَةَ لَا نَقْفُو أُمَّنَا وَلَا نَنْتَفِي مِنْ أَبِينَاقَالَ قَالَ الْأَشْعَثُ فَوَاللَّهِ لَا أَسْمَعُ أَحَدًا نَفَى قُرَيْشًا مِنْ النَّضْرِ بْنِ كِنَانَةَ إِلَّا جَلَدْتُهُ الْحَدَّ

Ashʼas ibn Qays (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Kinda vakillari qatorida Rasululloh ﷺning huzurlariga keldim — Affon: «ular meni ularning eng afzali deb bilishardi», dedi. Men: «Yo Rasululloh, biz sizlarni bizdan deb bilamiz», dedim. Shunda Rasululloh ﷺ: «Biz Nazr ibn Kinona farzandlarimiz, onamizni ayblab, uni qoralamaymiz va otamizdan tonmaymiz», dedilar. Ashʼas aytdi: Vallohi, Qurayshni Nazr ibn Kinonadan tondirgan biror kishini eshitsam, albatta unga had urardim.Ашъас ибн Қайс (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Кинда вакиллари қаторида Расулуллоҳ ﷺнинг ҳузурларига келдим — Аффон: «улар мени уларнинг энг афзали деб билишарди», деди. Мен: «Ё Расулуллоҳ, биз сизларни биздан деб биламиз», дедим. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Биз Назр ибн Кинона фарзандларимиз, онамизни айблаб, уни қораламаймиз ва отамиздан тонмаймиз», дедилар. Ашъас айтди: Валлоҳи, Қурайшни Назр ибн Кинонадан тондирган бирор кишини эшитсам, албатта унга ҳад урардим.

حَدَّثَنَا بَهْزٌ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ طَلْحَةَ بْنِ مُصَرِّفٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ شَرِيكٍ الْعَامِرِيِّ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَدِيٍّ الْكِنْدِيِّ عَنِ الْأَشْعَثِ بْنِ قَيْسٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ أَشْكَرَ النَّاسِ لِلَّهِ عَزَّ وَجَلَّ أَشْكَرُهُمْ لِلنَّاسِ

Ashʼas ibn Qays (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Albatta, odamlarning Alloh azza va jallaga eng koʻp shukr qiluvchisi — odamlarga eng koʻp shukr qiluvchisidir», dedilar.Ашъас ибн Қайс (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта, одамларнинг Аллоҳ азза ва жаллага энг кўп шукр қилувчиси — одамларга энг кўп шукр қилувчисидир», дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ فُضَيْلٍ عَنِ ابْنِ شُبْرُمَةَ عَنْ أَبِي مَعْشَرٍ عَنِ الْأَشْعَثِ بْنِ قَيْسٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا يَشْكُرُ اللَّهَ مَنْ لَا يَشْكُرُ النَّاسَ

Ashʼas ibn Qays (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Odamlarga shukr qilmagan kishi Allohga shukr qilmagan boʻladi», dedilar.Ашъас ибн Қайс (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Одамларга шукр қилмаган киши Аллоҳга шукр қилмаган бўлади», дедилар.

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ آدَمَ حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ عَيَّاشٍ عَنْ عَاصِمِ بْنِ أَبِي النَّجُودِ عَنْ شَقِيقِ بْنِ سَلَمَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ ثَلَاثَةَ أَحَادِيثَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ اقْتَطَعَ مَالَ امْرِئٍ مُسْلِمٍ بِغَيْرِ حَقٍّ لَقِيَ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ وَهُوَ عَلَيْهِ غَضْبَانُ قَالَ فَجَاءَ الْأَشْعَثُ بْنُ قَيْسٍ فَقَالَ مَا يُحَدِّثُكُمْ أَبُو عَبْدِ الرَّحْمَنِ قَالَ فَحَدَّثْنَاهُ قَالَ فِيَّ كَانَ هَذَا الْحَدِيثُ خَاصَمْتُ ابْنَ عَمٍّ لِي إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي بِئْرٍ كَانَتْ لِي فِي يَدِهِ فَجَحَدَنِي فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَيِّنَتُكَ أَنَّهَا بِئْرُكَ وَإِلَّا فَيَمِينُهُ قَالَ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا لِي بِيَمِينِهِ وَإِنْ تَجْعَلْهَا بِيَمِينِهِ تَذْهَبْ بِئْرِي إِنَّ خَصْمِي امْرُؤٌ فَاجِرٌ قَالَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ اقْتَطَعَ مَالَ امْرِئٍ مُسْلِمٍ بِغَيْرِ حَقٍّ لَقِيَ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ وَهُوَ عَلَيْهِ غَضْبَانُ قَالَ وَقَرَأَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ {إِنَّ الَّذِينَ يَشْتَرُونَ بِعَهْدِ اللَّهِ} الْآيَةَ

Abdulloh ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim bir musulmon kishining molini nohaq oʻzlashtirib olsa, Alloh azza va jallaga U Zot oʻziga gʻazabnok holda roʻbaroʻ boʻladi», dedilar. Shunda Ashʼas ibn Qays kelib: «Abu Abdurahmon sizlarga nima soʻzlab beryapti?» dedi. Biz unga soʻzlab berdik. U: «Bu hadis mening haqimda boʻlgan. Men amakivachcham bilan uning qoʻlida boʻlgan, oʻzimga tegishli bir quduq haqida Rasululloh ﷺ huzurlarida daʼvolashgan edim, u (haqimni) inkor qildi. Rasululloh ﷺ: ‹Bu quduq seniki ekaniga dalilingni (keltir), boʻlmasa uning qasami›, dedilar. Men: ‹Yo Rasululloh, uning qasamidan menga nima (foyda)? Agar (ishni) uning qasamiga qoʻysangiz, quduqim ketadi. Mening raqibim fojir kishidir›, dedim. Shunda Rasululloh ﷺ: ‹Kim bir musulmon kishining molini nohaq oʻzlashtirib olsa, Alloh azza va jallaga U Zot oʻziga gʻazabnok holda roʻbaroʻ boʻladi›, dedilar», dedi. Va Rasululloh ﷺ {Albatta, Allohga bergan ahdlarini… sotadiganlar} oyatini oʻqidilar.Абдуллоҳ ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким бир мусулмон кишининг молини ноҳақ ўзлаштириб олса, Аллоҳ азза ва жаллага У Зот ўзига ғазабнок ҳолда рўбарў бўлади», дедилар. Шунда Ашъас ибн Қайс келиб: «Абу Абдураҳмон сизларга нима сўзлаб беряпти?» деди. Биз унга сўзлаб бердик. У: «Бу ҳадис менинг ҳақимда бўлган. Мен амакиваччам билан унинг қўлида бўлган, ўзимга тегишли бир қудуқ ҳақида Расулуллоҳ ﷺ ҳузурларида даъволашган эдим, у (ҳақимни) инкор қилди. Расулуллоҳ ﷺ: ‹Бу қудуқ сеники эканига далилингни (келтир), бўлмаса унинг қасами›, дедилар. Мен: ‹Ё Расулуллоҳ, унинг қасамидан менга нима (фойда)? Агар (ишни) унинг қасамига қўйсангиз, қудуқим кетади. Менинг рақибим фожир кишидир›, дедим. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: ‹Ким бир мусулмон кишининг молини ноҳақ ўзлаштириб олса, Аллоҳ азза ва жаллага У Зот ўзига ғазабнок ҳолда рўбарў бўлади›, дедилар», деди. Ва Расулуллоҳ ﷺ {Албатта, Аллоҳга берган аҳдларини… сотадиганлар} оятини ўқидилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ نُمَيْرٍ حَدَّثَنَا الْحَارِثُ بْنُ سُلَيْمَانَ حَدَّثَنَا كُرْدُوسٌ عَنِ الْأَشْعَثِ بْنِ قَيْسٍأَنَّ رَجُلًا مِنْ كِنْدَةَ وَرَجُلًا مِنْ حَضْرَمَوْتَ اخْتَصَمَا إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي أَرْضٍ بِالْيَمَنِ فَقَالَ الْحَضْرَمِيُّ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَرْضِي اغْتَصَبَهَا هَذَا وَأَبُوهُ فَقَالَ الْكِنْدِيُّ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَرْضِي وَرِثْتُهَا مِنْ أَبِي فَقَالَ الْحَضْرَمِيُّ يَا رَسُولَ اللَّهِ اسْتَحْلِفْهُ أَنَّهُ مَا يَعْلَمُ أَنَّهَا أَرْضِي وَأَرْضُ وَالِدِي وَالَّذِي اغْتَصَبَهَا أَبُوهُ فَتَهَيَّأَ الْكِنْدِيُّ لِلْيَمِينِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّهُ لَا يَقْتَطِعُ عَبْدٌ أَوْ رَجُلٌ بِيَمِينِهِ مَالًا إِلَّا لَقِيَ اللَّهَ يَوْمَ يَلْقَاهُ وَهُوَ أَجْذَمُ فَقَالَ الْكِنْدِيُّ هِيَ أَرْضُهُ وَأَرْضُ وَالِدِهِ

Ashʼas ibn Qays (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Kinda qabilasidan boʻlgan bir kishi bilan Hazramavtdan boʻlgan bir kishi Yamandagi bir yer haqida Rasululloh ﷺ huzurlarida daʼvolashdilar. Hazramavtlik: «Yo Rasululloh, mening yerimni bu kishi va uning otasi gʻasb qilib olgan», dedi. Kindalik: «Yo Rasululloh, bu mening yerim, uni otamdan meros olganman», dedi. Hazramavtlik: «Yo Rasululloh, unga qasam ichirting: u bu yer mening va otamning yerim ekanini hamda uni uning otasi gʻasb qilganini bilmasligiga (qasam ichsin)», dedi. Kindalik qasam ichishga shaylandi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Qaysi bir banda — yoki kishi — qasami bilan molni (nohaq) olib qoʻysa, albatta u Allohga roʻbaroʻ boʻladigan kuni qoʻli kesilgan holda roʻbaroʻ boʻladi», dedilar. Shunda kindalik: «U (yer) uning va otasining yeridir», dedi.Ашъас ибн Қайс (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Кинда қабиласидан бўлган бир киши билан Ҳазрамавтдан бўлган бир киши Ямандаги бир ер ҳақида Расулуллоҳ ﷺ ҳузурларида даъволашдилар. Ҳазрамавтлик: «Ё Расулуллоҳ, менинг еримни бу киши ва унинг отаси ғасб қилиб олган», деди. Киндалик: «Ё Расулуллоҳ, бу менинг ерим, уни отамдан мерос олганман», деди. Ҳазрамавтлик: «Ё Расулуллоҳ, унга қасам ичиртинг: у бу ер менинг ва отамнинг ерим эканини ҳамда уни унинг отаси ғасб қилганини билмаслигига (қасам ичсин)», деди. Киндалик қасам ичишга шайланди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Қайси бир банда — ёки киши — қасами билан молни (ноҳақ) олиб қўйса, албатта у Аллоҳга рўбарў бўладиган куни қўли кесилган ҳолда рўбарў бўлади», дедилар. Шунда киндалик: «У (ер) унинг ва отасининг еридир», деди.