عَن أنسٍ قَالَ: كَانَ أَحَبُّ الثِّيَابِ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ يَلْبَسَهَا الْحِبَرَةُ

(Anas ibn Molik (roziyallohu anhu) aytdi:) Paygʻambar ﷺ kiyishni eng yaxshi koʻrgan kiyim hibara edi.(Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу) айтди:) Пайғамбар ﷺ кийишни энг яхши кўрган кийим ҳибара эди.

وَعَنِ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ: أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَبِسَ جُبَّةً رُومِيَّةً ضَيِّقَةَ الْكُمَّيْنِ

Mugʻiyra ibn Shuʼba (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ yengi tor rumlik jubba kiydilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir.Муғийра ибн Шуъба (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ енги тор румлик жубба кийдилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир.

وَعَنْ أَبِي بُرْدَةَ قَالَ: أَخْرَجَتْ إِلَيْنَا عَائِشَةُ كِسَاءً مُلَبَّدًا وَإِزَارًا غَلِيظًا فَقَالَتْ: قُبِضَ رُوحُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي هذَيْن

Abu Burda (rahimahulloh) aytdi: Oisha (roziyallohu anho) bizga yamalgan jundan (toʻqilgan) bir kisoʼ (chopon) va dagʻal bir izorni chiqarib keltirdi va: «Rasululloh ﷺning ruhlari mana shu ikkisida (kiyovlarida) olindi», dedi. Abu Iso aytdi: Bu bobda Ali va Ibn Masʼuddan ham (rivoyatlar) bor. Oishaning hadisi hasan sahih hadisdir.Абу Бурда (раҳимаҳуллоҳ) айтди: Оиша (розияллоҳу анҳо) бизга ямалган жундан (тўқилган) бир кисў (чопон) ва дағал бир изорни чиқариб келтирди ва: «Расулуллоҳ ﷺнинг руҳлари мана шу иккисида (киёвларида) олинди», деди. Абу Исо айтди: Бу бобда Али ва Ибн Масъуддан ҳам (ривоятлар) бор. Оишанинг ҳадиси ҳасан саҳиҳ ҳадисдир.

وَعَن عَائِشَة قَالَتْ: كَانَ فِرَاشُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الَّذِي يَنَامُ عَلَيْهِ أَدَمًا حَشْوُهُ لِيف

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ uxlaydigan toʻshaklari xurmo tolasi bilan toʻldirilgan teridan (qilingan) edi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ ухлайдиган тўшаклари хурмо толаси билан тўлдирилган теридан (қилинган) эди.

وَعَنْهَا قَالَتْ: كَانَ وِسَادُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الَّذِي يَتَّكِئُ عَلَيْهِ مَنْ أَدَمٍ حشْوُهُ ليفٌ. رَوَاهُ مُسلم

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ suyanib oʻtiradigan yostiqlari xurmo tolasi bilan toʻldirilgan teridan edi. Muslim rivoyat qilgan.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ суяниб ўтирадиган ёстиқлари хурмо толаси билан тўлдирилган теридан эди. Муслим ривоят қилган.

وعنها قَالَت: بَينا نَحْنُ جُلُوسٌ فِي بَيْتِنَا فِي حَرِّ الظَّهِيرَةِ قَالَ قَائِلٌ لِأَبِي بَكْرٍ: هَذَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مُقْبِلًا مُتَقَنِّعًا. رَوَاهُ البُخَارِيّ

Men ota-onamni hamisha dinga (islomga) eʼtiqod qilgan holatdagina (esimni) tanidim. Bizning ustimizdan biror kun oʻtmasdiki, unda Rasululloh ﷺ bizning oldimizga kunning ikki tarafida — ertalab va kechqurun — kelmagan boʻlsalar. Musulmonlar (Makkada) sinovga (ozorga) duch kelganlarida, Abu Bakr Habashiston yurti tomon hijrat qilib chiqdi. U Barkul-Gʻimodga yetganda, unga Ibn Dagʻina — u Qora (qabilasi)ning sayyidi edi — yoʻliqdi va: «Qayoqqa (bormoqchisan), ey Abu Bakr?» dedi. Abu Bakr: «Meni qavmim (yurtdan) chiqardi, men yer yuzida sayohat qilib, Robbimga ibodat qilmoqchiman», dedi. Ibn Dagʻina: «Ey Abu Bakr, sendek kishi (yurtdan) chiqmaydi va chiqarilmaydi (ham). Sen yoʻq-yoʻqchilarga (kambagʻallarga) kasb (rizq) topib berasan, qarindoshchilikni ulaysan, ojizlarning (yukini) koʻtarasan, mehmonni siylaysan va haq (yoʻl)dagi musibatlarda yordam berasan. Men senga himoyachiman, qayt va Robbingga oʻz yurtingda ibodat qil», dedi. (Abu Bakr) qaytdi va Ibn Dagʻina u bilan birga (Makkaga) yoʻl oldi. Ibn Dagʻina kechqurun Qurayshning ashroflari (zodagonlari) orasida aylanib, ularga: «Abu Bakrdek kishi chiqmaydi va chiqarilmaydi (ham). Yoʻq-yoʻqchilarga kasb topib beradigan, qarindoshchilikni ulaydigan, ojizlarning (yukini) koʻtaradigan, mehmonni siylaydigan va haq (yoʻl)dagi musibatlarda yordam beradigan bir kishini chiqarasizlarmi?» dedi. Quraysh Ibn Dagʻinaning himoyasini rad etmadi (yolgʻonga chiqarmadi) va Ibn Dagʻinaga: «Abu Bakrga buyur, Robbiga oʻz uyida ibodat qilsin, unda namoz oʻqisin va xohlaganini (Qurʼon) oʻqisin, ammo buni bilan bizga ozor bermasin va uni oshkor qilmasin. Chunki biz uning ayollarimiz va bolalarimizni (yoʻldan ozdirib) fitnaga solishidan qoʻrqamiz», deyishdi. Ibn Dagʻina buni Abu Bakrga aytdi. Abu Bakr shu (shart) bilan, Robbiga oʻz uyida ibodat qilib, namozini oshkor qilmay va uyidan boshqa joyda (Qurʼon) oʻqimay turdi. Soʻng Abu Bakrning xayoliga (boshqa fikr) keldi: u uyining hovlisida bir masjid qurib, unda namoz oʻqir va Qurʼon oʻqir edi. Shunda mushriklarning ayollari va bolalari uning ustiga (toʻplanib) yopirilib, undan hayratlanib, unga qarardilar. Abu Bakr koʻp yigʻlaydigan kishi edi, Qurʼon oʻqiganda koʻzlariga (yoshini) ega olmasdi. Bu mushriklardan boʻlgan Quraysh ashroflarini xavotirga soldi va ular Ibn Dagʻinaga (odam) yuborishdi, u ularning oldiga keldi. Ular: «Biz Abu Bakrga sening himoyang bilan, Robbiga oʻz uyida ibodat qilishi (sharti) bilan omonlik bergan edik. U esa buni oshib oʻtdi: uyining hovlisida masjid qurib, unda namoz va qiroatni oshkor qildi. Biz uning ayollarimiz va bolalarimizni fitnaga solishidan qoʻrqdik. Bas, uni qaytar (man qil). Agar Robbiga oʻz uyida ibodat qilish bilan kifoyalanishni xohlasa, qilsin; agar buni oshkor qilishdan boshqasiga koʻnmasa, undan sening zimmangni (omonligingni) senga qaytarishini soʻra. Chunki biz sening ahdingni buzishni (xafa qilishni) xush koʻrmadik va Abu Bakrga (bu) oshkorlikni tan olmaymiz», deyishdi. Oisha aytdi: Ibn Dagʻina Abu Bakrning oldiga kelib: «Sen men senga shartlashgan narsani bilasan. Endi yo shu (shart)da kifoyalanasan, yoxud mening zimmamni (omonligimni) menga qaytarasan. Chunki men arablarning, men ahd bergan bir kishi haqida ahdim buzildi (men sharmanda boʻldim), deb eshitishini xush koʻrmayman», dedi. Abu Bakr: «Men senga sening himoyangni qaytaraman va Alloh azza va jallaning himoyasiga rozi boʻlaman», dedi. Oʻsha kunlarda Paygʻambar ﷺ Makkada edilar. Paygʻambar ﷺ musulmonlarga: «Menga sizlarning hijrat (qiladigan) yurtingiz koʻrsatildi — u ikki harra (qora toshli) orasidagi xurmozorli (yer)dir», dedilar — ular ikki harra (toshli maydon) edi. Shunda hijrat qiluvchilar Madina tomon hijrat qildi va Habashiston yurtida hijrat qilganlarning koʻpchiligi Madinaga qaytdi. Abu Bakr ham Madina tomon (otlanib) tayyorgarlik koʻrdi. Rasululloh ﷺ unga: «Shoshilma, men ham (hijratga) izn berilishini umid qilaman», dedilar. Abu Bakr: «Buni umid qilasizmi? Otam sizga fido boʻlsin», dedi. U zot: «Ha», dedilar. Shunda Abu Bakr Rasululloh ﷺga hamroh boʻlish uchun oʻzini ushlab (kutib) turdi va oʻzida boʻlgan ikki ulovni (tuyani) toʻrt oy davomida samur (daraxti) bargi — yaʼni xabat (qoqilib tushirilgan barg) bilan boqdi. Ibn Shihob aytdi: Urva aytdi: Oisha aytdi: Bir kuni biz Abu Bakrning uyida kun qoq peshinda oʻtirganimizda, kimdir Abu Bakrga: «Mana Rasululloh ﷺ — boshlarini yopib (oʻranib) kelmoqdalar — u zot bizning oldimizga (odatda) kelmaydigan bir soatda», dedi. Abu Bakr: «Otam-onam u zotga fido boʻlsin, Allohga qasamki, u zotni bu soatda faqat (muhim) bir ish (sabab) keltirdi», dedi. (Oisha) aytdi: Rasululloh ﷺ kelib, (kirishga) izn soʻradilar, izn berildi, u zot kirdilar. Paygʻambar ﷺ Abu Bakrga: «Yoningdagilarni chiqar», dedilar. Abu Bakr: «Otam sizga fido boʻlsin, ey Allohning Rasuli, ular faqat sizning ahlingiz (oilangiz)», dedi. U zot: «Albatta menga (Makkadan) chiqishga (hijratga) izn berildi», dedilar. Abu Bakr: «Hamrohlik (ham), otam sizga fido boʻlsin, ey Allohning Rasuli?» dedi. Rasululloh ﷺ: «Ha», dedilar. Abu Bakr: «Otam sizga fido boʻlsin, ey Allohning Rasuli, mana bu ikki ulovimdan birini oling», dedi. Rasululloh ﷺ: «(Faqat) toʻlovi (narxi) bilan», dedilar. Oisha aytdi: Biz ularga (yoʻl) jihozini eng tez (shaylangan) holda tayyorladik va ularga bir charm xaltada (sufra) ozuqa qildik. Asmo bint Abu Bakr oʻz belbogʻidan (nitoq) bir parcha kesib, u bilan xaltaning ogʻzini bogʻladi. Shu sababli u «Zotun-Nitoqayn» (ikki belbogʻ egasi) deb ataldi. (Oisha) aytdi: Soʻng Rasululloh ﷺ va Abu Bakr Savr togʻidagi bir gʻorga yetib, unda uch kecha yashirinib turishdi. Ular bilan birga Abdulloh ibn Abu Bakr — zukko, ziyrak bir yigit — tunar va ulardan sahar paytida (qorongʻida) chiqib ketib, Makkada Quraysh bilan (xuddi) tunni (oʻsha yerda) oʻtkazgandek tongni qarshilardi. U ular (Paygʻambar ﷺ va Abu Bakr)ka qarshi qilinayotgan biror tadbirni eshitsa, uni yodida tutib, qorongʻi aralashganda ularga shu xabarni keltirardi. Abu Bakrning quli Omir ibn Fuhayra ular uchun bir poda sogʻin qoʻyni boqar va xufton (vaqti)dan bir soat oʻtganda uni ularning oldiga (haydab) keltirardi. Ular sutdan — ularning sogʻin (qoʻyi)ning suti va (qizdirilgan toshda) issitilgan (sut)idan — (bahramand boʻlib) tunardilar, to Omir ibn Fuhayra qorongʻida uni (podani) baqirtib (haydab ketguncha). U buni oʻsha uch kechaning har bir kechasida (shunday) qilardi. Rasululloh ﷺ va Abu Bakr Bani Dil — u Bani Abd ibn Adiydan — boʻlgan bir kishini yoʻl boshlovchi, mohir yoʻlchi (xirrit) qilib yolladilar — «xirrit» yoʻl koʻrsatishda mohir (kishi) demakdir. U Os ibn Voil as-Sahmiy xonadoni bilan (ittifoq) ahdiga botgan (bogʻlangan) va Quraysh kofirlarining dini ustida edi. Ular unga ishonishdi va ikki ulovlarini unga topshirib, undan uch kechadan keyin — uchinchi (kun)ning tongida — ikki ulovini Savr gʻoriga keltirishini vaʼdalashdilar. Omir ibn Fuhayra va yoʻlboshlovchi ular bilan birga yoʻlga chiqdi, u ularni sohil yoʻlidan olib ketdi.Мен ота-онамни ҳамиша динга (исломга) эътиқод қилган ҳолатдагина (эсимни) танидим. Бизнинг устимиздан бирор кун ўтмасдики, унда Расулуллоҳ ﷺ бизнинг олдимизга куннинг икки тарафида — эрталаб ва кечқурун — келмаган бўлсалар. Мусулмонлар (Маккада) синовга (озорга) дуч келганларида, Абу Бакр Ҳабашистон юрти томон ҳижрат қилиб чиқди. У Баркул-Ғимодга етганда, унга Ибн Дағина — у Қора (қабиласи)нинг саййиди эди — йўлиқди ва: «Қаёққа (бормоқчисан), эй Абу Бакр?» деди. Абу Бакр: «Мени қавмим (юртдан) чиқарди, мен ер юзида саёҳат қилиб, Роббимга ибодат қилмоқчиман», деди. Ибн Дағина: «Эй Абу Бакр, сендек киши (юртдан) чиқмайди ва чиқарилмайди (ҳам). Сен йўқ-йўқчиларга (камбағалларга) касб (ризқ) топиб берасан, қариндошчиликни улайсан, ожизларнинг (юкини) кўтарасан, меҳмонни сийлайсан ва ҳақ (йўл)даги мусибатларда ёрдам берасан. Мен сенга ҳимоячиман, қайт ва Роббингга ўз юртингда ибодат қил», деди. (Абу Бакр) қайтди ва Ибн Дағина у билан бирга (Маккага) йўл олди. Ибн Дағина кечқурун Қурайшнинг ашрофлари (зодагонлари) орасида айланиб, уларга: «Абу Бакрдек киши чиқмайди ва чиқарилмайди (ҳам). Йўқ-йўқчиларга касб топиб берадиган, қариндошчиликни улайдиган, ожизларнинг (юкини) кўтарадиган, меҳмонни сийлайдиган ва ҳақ (йўл)даги мусибатларда ёрдам берадиган бир кишини чиқарасизларми?» деди. Қурайш Ибн Дағинанинг ҳимоясини рад этмади (ёлғонга чиқармади) ва Ибн Дағинага: «Абу Бакрга буюр, Роббига ўз уйида ибодат қилсин, унда намоз ўқисин ва хоҳлаганини (Қуръон) ўқисин, аммо буни билан бизга озор бермасин ва уни ошкор қилмасин. Чунки биз унинг аёлларимиз ва болаларимизни (йўлдан оздириб) фитнага солишидан қўрқамиз», дейишди. Ибн Дағина буни Абу Бакрга айтди. Абу Бакр шу (шарт) билан, Роббига ўз уйида ибодат қилиб, намозини ошкор қилмай ва уйидан бошқа жойда (Қуръон) ўқимай турди. Сўнг Абу Бакрнинг хаёлига (бошқа фикр) келди: у уйининг ҳовлисида бир масжид қуриб, унда намоз ўқир ва Қуръон ўқир эди. Шунда мушрикларнинг аёллари ва болалари унинг устига (тўпланиб) ёпирилиб, ундан ҳайратланиб, унга қарардилар. Абу Бакр кўп йиғлайдиган киши эди, Қуръон ўқиганда кўзларига (ёшини) эга олмасди. Бу мушриклардан бўлган Қурайш ашрофларини хавотирга солди ва улар Ибн Дағинага (одам) юборишди, у уларнинг олдига келди. Улар: «Биз Абу Бакрга сенинг ҳимоянг билан, Роббига ўз уйида ибодат қилиши (шарти) билан омонлик берган эдик. У эса буни ошиб ўтди: уйининг ҳовлисида масжид қуриб, унда намоз ва қироатни ошкор қилди. Биз унинг аёлларимиз ва болаларимизни фитнага солишидан қўрқдик. Бас, уни қайтар (ман қил). Агар Роббига ўз уйида ибодат қилиш билан кифояланишни хоҳласа, қилсин; агар буни ошкор қилишдан бошқасига кўнмаса, ундан сенинг зиммангни (омонлигингни) сенга қайтаришини сўра. Чунки биз сенинг аҳдингни бузишни (хафа қилишни) хуш кўрмадик ва Абу Бакрга (бу) ошкорликни тан олмаймиз», дейишди. Оиша айтди: Ибн Дағина Абу Бакрнинг олдига келиб: «Сен мен сенга шартлашган нарсани биласан. Энди ё шу (шарт)да кифояланасан, ёхуд менинг зиммамни (омонлигимни) менга қайтарасан. Чунки мен арабларнинг, мен аҳд берган бир киши ҳақида аҳдим бузилди (мен шарманда бўлдим), деб эшитишини хуш кўрмайман», деди. Абу Бакр: «Мен сенга сенинг ҳимоянгни қайтараман ва Аллоҳ азза ва жалланинг ҳимоясига рози бўламан», деди. Ўша кунларда Пайғамбар ﷺ Маккада эдилар. Пайғамбар ﷺ мусулмонларга: «Менга сизларнинг ҳижрат (қиладиган) юртингиз кўрсатилди — у икки ҳарра (қора тошли) орасидаги хурмозорли (ер)дир», дедилар — улар икки ҳарра (тошли майдон) эди. Шунда ҳижрат қилувчилар Мадина томон ҳижрат қилди ва Ҳабашистон юртида ҳижрат қилганларнинг кўпчилиги Мадинага қайтди. Абу Бакр ҳам Мадина томон (отланиб) тайёргарлик кўрди. Расулуллоҳ ﷺ унга: «Шошилма, мен ҳам (ҳижратга) изн берилишини умид қиламан», дедилар. Абу Бакр: «Буни умид қиласизми? Отам сизга фидо бўлсин», деди. У зот: «Ҳа», дедилар. Шунда Абу Бакр Расулуллоҳ ﷺга ҳамроҳ бўлиш учун ўзини ушлаб (кутиб) турди ва ўзида бўлган икки уловни (туяни) тўрт ой давомида самур (дарахти) барги — яъни хабат (қоқилиб туширилган барг) билан боқди. Ибн Шиҳоб айтди: Урва айтди: Оиша айтди: Бир куни биз Абу Бакрнинг уйида кун қоқ пешинда ўтирганимизда, кимдир Абу Бакрга: «Мана Расулуллоҳ ﷺ — бошларини ёпиб (ўраниб) келмоқдалар — у зот бизнинг олдимизга (одатда) келмайдиган бир соатда», деди. Абу Бакр: «Отам-онам у зотга фидо бўлсин, Аллоҳга қасамки, у зотни бу соатда фақат (муҳим) бир иш (сабаб) келтирди», деди. (Оиша) айтди: Расулуллоҳ ﷺ келиб, (киришга) изн сўрадилар, изн берилди, у зот кирдилар. Пайғамбар ﷺ Абу Бакрга: «Ёнингдагиларни чиқар», дедилар. Абу Бакр: «Отам сизга фидо бўлсин, эй Аллоҳнинг Расули, улар фақат сизнинг аҳлингиз (оилангиз)», деди. У зот: «Албатта менга (Маккадан) чиқишга (ҳижратга) изн берилди», дедилар. Абу Бакр: «Ҳамроҳлик (ҳам), отам сизга фидо бўлсин, эй Аллоҳнинг Расули?» деди. Расулуллоҳ ﷺ: «Ҳа», дедилар. Абу Бакр: «Отам сизга фидо бўлсин, эй Аллоҳнинг Расули, мана бу икки уловимдан бирини олинг», деди. Расулуллоҳ ﷺ: «(Фақат) тўлови (нархи) билан», дедилар. Оиша айтди: Биз уларга (йўл) жиҳозини энг тез (шайланган) ҳолда тайёрладик ва уларга бир чарм халтада (суфра) озуқа қилдик. Асмо бинт Абу Бакр ўз белбоғидан (нитоқ) бир парча кесиб, у билан халтанинг оғзини боғлади. Шу сабабли у «Зотун-Нитоқайн» (икки белбоғ эгаси) деб аталди. (Оиша) айтди: Сўнг Расулуллоҳ ﷺ ва Абу Бакр Савр тоғидаги бир ғорга етиб, унда уч кеча яшириниб туришди. Улар билан бирга Абдуллоҳ ибн Абу Бакр — зукко, зийрак бир йигит — тунар ва улардан саҳар пайтида (қоронғида) чиқиб кетиб, Маккада Қурайш билан (худди) тунни (ўша ерда) ўтказгандек тонгни қаршиларди. У улар (Пайғамбар ﷺ ва Абу Бакр)ка қарши қилинаётган бирор тадбирни эшица, уни ёдида тутиб, қоронғи аралашганда уларга шу хабарни келтирарди. Абу Бакрнинг қули Омир ибн Фуҳайра улар учун бир пода соғин қўйни боқар ва хуфтон (вақти)дан бир соат ўтганда уни уларнинг олдига (ҳайдаб) келтирарди. Улар сутдан — уларнинг соғин (қўйи)нинг сути ва (қиздирилган тошда) исситилган (сут)идан — (баҳраманд бўлиб) тунардилар, то Омир ибн Фуҳайра қоронғида уни (подани) бақиртиб (ҳайдаб кетгунча). У буни ўша уч кечанинг ҳар бир кечасида (шундай) қиларди. Расулуллоҳ ﷺ ва Абу Бакр Бани Дил — у Бани Абд ибн Адийдан — бўлган бир кишини йўл бошловчи, моҳир йўлчи (хиррит) қилиб ёлладилар — «хиррит» йўл кўрсатишда моҳир (киши) демакдир. У Ос ибн Воил ас-Саҳмий хонадони билан (иттифоқ) аҳдига ботган (боғланган) ва Қурайш кофирларининг дини устида эди. Улар унга ишонишди ва икки уловларини унга топшириб, ундан уч кечадан кейин — учинчи (кун)нинг тонгида — икки уловини Савр ғорига келтиришини ваъдалашдилар. Омир ибн Фуҳайра ва йўлбошловчи улар билан бирга йўлга чиқди, у уларни соҳил йўлидан олиб кетди.

وَعَنْ جَابِرٍ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَهُ: «فِرَاشٌ لِلرَّجُلِ وَفِرَاشٌ لِامْرَأَتِهِ وَالثَّالِثُ للضيف وَالرَّابِع للشَّيْطَان» . رَوَاهُ مُسلم

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ unga: «Bir toʻshak erkak uchun, bir toʻshak uning xotini uchun, uchinchisi mehmon uchun, toʻrtinchisi esa shayton uchundir», dedilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ унга: «Бир тўшак эркак учун, бир тўшак унинг хотини учун, учинчиси меҳмон учун, тўртинчиси эса шайтон учундир», дедилар.

وَعَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: «لَا يَنْظُرُ اللَّهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ إِلَى مَنْ جَرَّ إزَاره بطرا»

(Abu Hurayra (roziyallohu anhu) rivoyat qildi)ki, Rasululloh ﷺ: «Alloh qiyomat kuni izorini manmanlik (kibr) bilan sudragan kishiga (rahmat nazari bilan) boqmaydi» dedilar.(Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу) ривоят қилди)ки, Расулуллоҳ ﷺ: «Аллоҳ қиёмат куни изорини манманлик (кибр) билан судраган кишига (раҳмат назари билан) боқмайди» дедилар.

وَعَنِ ابْنِ عُمَرَ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: «مَنْ جَرَّ ثَوْبَهُ خُيَلَاءَ لَمْ يَنْظُرِ اللَّهُ إِلَيْهِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ»

(Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo) rivoyat qildi)ki, Paygʻambar ﷺ: «Kim kiyimini kibr-havo bilan sudrasa, Alloh qiyomat kuni unga (rahmat nazari bilan) boqmaydi» dedilar. Abu Bakr (roziyallohu anhu): «Yo Rasululloh, agar men (izorimni) ushlab turmasam, uning bir tomoni osilib (tushib) ketadi» dedi. Paygʻambar ﷺ: «Sen buni kibr-havo bilan qiladiganlardan emassan» dedilar.(Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) ривоят қилди)ки, Пайғамбар ﷺ: «Ким кийимини кибр-ҳаво билан судраса, Аллоҳ қиёмат куни унга (раҳмат назари билан) боқмайди» дедилар. Абу Бакр (розияллоҳу анҳу): «Ё Расулуллоҳ, агар мен (изоримни) ушлаб турмасам, унинг бир томони осилиб (тушиб) кетади» деди. Пайғамбар ﷺ: «Сен буни кибр-ҳаво билан қиладиганлардан эмассан» дедилар.

وَعَنْهُ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «بَيْنَمَا رَجُلٌ يَجُرُّ إِزَارَهُ مِنَ الْخُيَلَاءِ خُسِفَ بِهِ فَهُوَ يَتَجَلْجَلُ فِي الْأَرْضِ إِلى يومِ الْقِيَامَة» . رَوَاهُ البُخَارِيّ

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Bir kishi — kiyimini takabburlik bilan sudrab yurganda — yerga yutdirildi (yutib yuborildi) va u — Qiyomat kunigacha — unga (yerga) botib boraveradi», — dedi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Бир киши — кийимини такаббурлик билан судраб юрганда — ерга ютдирилди (ютиб юборилди) ва у — Қиёмат кунигача — унга (ерга) ботиб бораверади», — деди.

وَعَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «مَا أَسْفَلَ مِنَ الْكَعْبَيْنِ مِنَ الْإِزَارِ فِي النَّارِ» . رَوَاهُ الْبُخَارِيُّ

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Izorning toʻpiqlardan pastda boʻlgan qismi doʻzaxdadir», dedilar. Buxoriy rivoyat qilgan.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Изорнинг тўпиқлардан пастда бўлган қисми дўзахдадир», дедилар. Бухорий ривоят қилган.

وَعَنْ جَابِرٍ قَالَ: نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ يَأْكُلَ الرَّجُلُ بِشِمَالِهِ أَو يمشي فِي نعل وَاحِد وَأَن يشْتَمل الصماء أَو يجتني فِي ثَوْبٍ وَاحِدٍ كَاشِفًا عَنْ فَرْجِهِ. رَوَاهُ مُسلم

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ kishining yuz tuban yotgan holida yeyishidan qaytardilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ кишининг юз тубан ётган ҳолида ейишидан қайтардилар.

وعن عمر وأنس وابن الزبير وأبي أمامة رضي الله عنهم أجمعين عن النبي صلى الله عليه وسلم قال : " من لبس الحرير في الدنيا لم يلبسه في الآخرة "

Umar ibn al-Xattob (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ: «Kim dunyoda ipak kiysa, oxiratda uni kiyolmaydi», dedilar. Bu bobda Aliy, Huzayfa, Anas va boshqa koʻp (sahobalar)dan ham (hadis) bor, biz uni Libos kitobida zikr qilganmiz. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir, u Umardan bir necha yoʻl bilan rivoyat qilingan. Asmo bint Abu Bakr as-Siddiqning mavlosining ismi Abdulloh boʻlib, kunyasi Abu Umar edi, undan Ato ibn Abu Raboh va Amr ibn Dinor rivoyat qilgan.Умар ибн ал-Хаттоб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ: «Ким дунёда ипак кийса, охиратда уни киёлмайди», дедилар. Бу бобда Алий, Ҳузайфа, Анас ва бошқа кўп (саҳобалар)дан ҳам (ҳадис) бор, биз уни Либос китобида зикр қилганмиз. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир, у Умардан бир неча йўл билан ривоят қилинган. Асмо бинт Абу Бакр ас-Сиддиқнинг мавлосининг исми Абдуллоҳ бўлиб, куняси Абу Умар эди, ундан Ато ибн Абу Рабоҳ ва Амр ибн Динор ривоят қилган.

وَعَنِ ابْنِ عُمَرَ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «إِنَّمَا يَلْبَسُ الْحَرِيرَ فِي الدُّنْيَا مَنْ لَا خَلَاقَ لَهُ فِي الْآخِرَة»

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: U: «Umar Atorid at-Tamimiyning bozorda ipak chiziqli bir hulla (kiyim)ni sotuvga qoʻyganini koʻrdi — u podshohlar huzuriga borib turadigan va ulardan (sovgʻa) oladigan kishi edi — shunda Umar: ‹Yo Rasululloh! Men Atoridning bozorda ipak chiziqli bir hulla sotuvga qoʻyganini koʻrdim. Uni sotib olib, sizning huzuringizga arab elchilari kelganda kiysangiz (yaxshi boʻlardi)›, dedi» — (rivoyatchi) deydi: Menimcha, u: «Va uni juma kuni kiysangiz», ham dedi — «shunda Rasululloh ﷺ unga: ‹Bu dunyoda ipakni faqat oxiratda nasibasi yoʻq kishi kiyadi›, dedilar. Shundan keyin Rasululloh ﷺ ga ipak chiziqli hullalar keltirildi. U zot Umarga bir hulla, Usoma ibn Zaydga bir hulla yubordilar va Ali ibn Abu Tolibga ham bir hulla berib: ‹Buni boʻlak-boʻlak qilib, ayollaringga roʻmol qilib ber›, dedilar. (Rivoyatchi) deydi: Umar hullasini koʻtarib kelib: ‹Yo Rasululloh! Kecha Atorid hullasi haqida shularni aytgan boʻla turib, buni menga yuboribsiz›, dedi. U zot: ‹Men buni senga kiyishing uchun yuborgan emasman, balki uni sotib (foyda) olishing uchun yuborganman›, dedilar. Usomaga kelsak, u hullasini kiyib chiqdi. Rasululloh ﷺ unga shunday bir nazar bilan qaradilarki, u (Usoma) Rasululloh ﷺ qilgan ishini maʼqul koʻrmaganlarini fahmladi-da: ‹Yo Rasululloh! Nega menga bunday qarayapsiz? Axir buni menga oʻzingiz yuborgan edingiz-ku›, dedi. U zot: ‹Men buni senga kiyishing uchun yuborgan emasman, balki uni boʻlak-boʻlak qilib ayollaringga roʻmol qilib berishing uchun yuborganman›, dedilar», dedi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: У: «Умар Аторид ат-Тамимийнинг бозорда ипак чизиқли бир ҳулла (кийим)ни сотувга қўйганини кўрди — у подшоҳлар ҳузурига бориб турадиган ва улардан (совға) оладиган киши эди — шунда Умар: ‹Ё Расулуллоҳ! Мен Аториднинг бозорда ипак чизиқли бир ҳулла сотувга қўйганини кўрдим. Уни сотиб олиб, сизнинг ҳузурингизга араб элчилари келганда кийсангиз (яхши бўларди)›, деди» — (ривоятчи) дейди: Менимча, у: «Ва уни жума куни кийсангиз», ҳам деди — «шунда Расулуллоҳ ﷺ унга: ‹Бу дунёда ипакни фақат охиратда насибаси йўқ киши кияди›, дедилар. Шундан кейин Расулуллоҳ ﷺ га ипак чизиқли ҳуллалар келтирилди. У зот Умарга бир ҳулла, Усома ибн Зайдга бир ҳулла юбордилар ва Али ибн Абу Толибга ҳам бир ҳулла бериб: ‹Буни бўлак-бўлак қилиб, аёлларингга рўмол қилиб бер›, дедилар. (Ривоятчи) дейди: Умар ҳулласини кўтариб келиб: ‹Ё Расулуллоҳ! Кеча Аторид ҳулласи ҳақида шуларни айтган бўла туриб, буни менга юборибсиз›, деди. У зот: ‹Мен буни сенга кийишинг учун юборган эмасман, балки уни сотиб (фойда) олишинг учун юборганман›, дедилар. Усомага келсак, у ҳулласини кийиб чиқди. Расулуллоҳ ﷺ унга шундай бир назар билан қарадиларки, у (Усома) Расулуллоҳ ﷺ қилган ишини маъқул кўрмаганларини фаҳмлади-да: ‹Ё Расулуллоҳ! Нега менга бундай қараяпсиз? Ахир буни менга ўзингиз юборган эдингиз-ку›, деди. У зот: ‹Мен буни сенга кийишинг учун юборган эмасман, балки уни бўлак-бўлак қилиб аёлларингга рўмол қилиб беришинг учун юборганман›, дедилар», деди.

وَعَنْ حُذَيْفَةَ قَالَ: نَهَانَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ نَشْرَبَ فِي آنِيَةِ الْفِضَّةِ وَالذَّهَبِ وَأَنْ نَأْكُلَ فِيهَا وَعَنْ لُبْسِ الْحَرِيرِ وَالدِّيبَاجِ وَأَنْ نَجْلِسَ عَلَيْهِ

(Huzayfa (roziyallohu anhu) aytdi:) Paygʻambar ﷺ bizni oltin va kumush idishlarda ichishdan va ularda yeyishdan, hamda ipak va deboj kiyishdan va ular ustida oʻtirishdan qaytardilar.(Ҳузайфа (розияллоҳу анҳу) айтди:) Пайғамбар ﷺ бизни олтин ва кумуш идишларда ичишдан ва уларда ейишдан, ҳамда ипак ва дебож кийишдан ва улар устида ўтиришдан қайтардилар.

وَعَنْ عَلِيٍّ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ: أُهْدِيَتْ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسلم حُلّة سِيَرَاءَ فَبَعَثَ بِهَا إِلَيَّ فَلَبِسْتُهَا فَعَرَفْتُ الْغَضَبَ فِي وَجْهِهِ فَقَالَ: «إِنِّي لَمْ أَبْعَثْ بِهَا إِلَيْكَ لِتَلْبَسَهَا إِنَّمَا بَعَثْتُ بِهَا إِلَيْكَ لِتُشَقِّقَهَا خُمُراً بَين النساءِ»

Ali ibn Abu Tolib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ ga ipakli (chiziqli) bir hulla (kiyim) hadya qilindi, u zot uni menga yubordilar. Men uni kiydim. Shunda u zotning yuzlarida gʻazabni sezdim. U zot: «Men uni senga kiyishing uchun yubormadim, balki uni senga ayollar oʻrtasida roʻmollarga boʻlib berishing uchun yubordim», dedilar.Али ибн Абу Толиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ га ипакли (чизиқли) бир ҳулла (кийим) ҳадя қилинди, у зот уни менга юбордилар. Мен уни кийдим. Шунда у зотнинг юзларида ғазабни сездим. У зот: «Мен уни сенга кийишинг учун юбормадим, балки уни сенга аёллар ўртасида рўмолларга бўлиб беришинг учун юбордим», дедилар.

وَعَنْ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَهَى عَنْ لُبْسِ الْحَرِيرِ إِلَّا هَكَذَا وَرَفَعَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إصبعيه: الْوُسْطَى والسبابة وضمهما وَفِي رِوَايَةٍ لِمُسْلِمٍ: أَنَّهُ خَطَبَ بِالْجَابِيَةِ فَقَالَ: نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ لُبْسِ الْحَرِيرِ إِلَّا مَوْضِعَ إِصْبَعَيْنِ أَوْ ثَلَاث أَو أَربع

Umar (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ ipak kiyishni mana shu qadardan boshqa holatda man qildilar. Rasululloh ﷺ ikki barmoqlarini — oʻrta barmoq bilan koʻrsatkich barmoqni koʻtarib, ularni birlashtirdilar. Muslimning bir rivoyatida kelishicha, u Jobiyada xutba qilib: «Rasululloh ﷺ ipak kiyishni ikki yoki uch yoki toʻrt barmoq joyidan boshqa holatda man qildilar», dedi. Buxoriy va Muslim rivoyat qilgan.Умар (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ ипак кийишни мана шу қадардан бошқа ҳолатда ман қилдилар. Расулуллоҳ ﷺ икки бармоқларини — ўрта бармоқ билан кўрсаткич бармоқни кўтариб, уларни бирлаштирдилар. Муслимнинг бир ривоятида келишича, у Жобияда хутба қилиб: «Расулуллоҳ ﷺ ипак кийишни икки ёки уч ёки тўрт бармоқ жойидан бошқа ҳолатда ман қилдилар», деди. Бухорий ва Муслим ривоят қилган.

وَعَن أسماءَ بنت أبي بكر: أَنَّهَا أَخْرَجَتْ جُبَّةَ طَيَالِسَةٍ كِسْرَوَانِيَّةٍ لَهَا لِبْنَةُ ديباجٍ وفُرجَيْها مكفوفَين بالديباجِ وَقَالَت: هَذِه جبَّةُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَتْ عِنْدَ عَائِشَةَ فَلَمَّا قُبِضَتْ قَبَضْتُهَا وَكَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَلْبَسُهَا فَنَحْنُ نَغْسِلُهَا للمَرضى نستشفي بهَا. رَوَاهُ مُسلم

Asmo bint Abu Bakr (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Asmo meni Abdulloh ibn Umar huzuriga yuborib: «Menga xabar yetishicha, sen uchta narsani harom qilar emishsan: kiyimdagi (ipak) chiziqni, qizil ipak egar yopinchigʻini va butun rajab oyini roʻza tutishni», dedi. Shunda Abdulloh menga: «Rajab haqida aytganingga kelsak, butun umr roʻza tutadigan kishi haqida nima deysan? Kiyimdagi (ipak) chiziq haqida aytganingga kelsak, men Umar ibn Xattobning shunday deganini eshitganman: Men Rasululloh ﷺ ning ‹Ipakni faqat (oxiratda) nasibasi yoʻq kishi kiyadi› deganlarini eshitganman — shuning uchun men (kiyimdagi ipak) chiziq ham shundan boʻlishidan qoʻrqdim. Qizil egar yopinchigʻiga kelsak, mana bu Abdullohning egar yopinchigʻi» — qarasam, u qizil ipak ekan, dedi. Men Asmo huzuriga qaytib, unga (bularni) xabar qildim. U: «Mana bu Rasululloh ﷺ ning jubbalari (toʻni)», dedi-da, menga forscha tikilgan, dibodan (zarbof shoyidan) yoqasi va etaklari dibo bilan hoshiyalangan bir taylison jubbasini chiqarib koʻrsatdi. Soʻng: «Bu Oishaning huzurida u vafot etgunicha turgan edi, u vafot etgach, men uni oldim. Nabiy ﷺ buni kiyar edilar. Endi biz uni bemorlar uchun yuvib (shifo tilab) beramiz, undan shifo izlanadi», dedi.Асмо бинт Абу Бакр (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Асмо мени Абдуллоҳ ибн Умар ҳузурига юбориб: «Менга хабар етишича, сен учта нарсани ҳаром қилар эмишсан: кийимдаги (ипак) чизиқни, қизил ипак эгар ёпинчиғини ва бутун ражаб ойини рўза тутишни», деди. Шунда Абдуллоҳ менга: «Ражаб ҳақида айтганингга келсак, бутун умр рўза тутадиган киши ҳақида нима дейсан? Кийимдаги (ипак) чизиқ ҳақида айтганингга келсак, мен Умар ибн Хаттобнинг шундай деганини эшитганман: Мен Расулуллоҳ ﷺ нинг ‹Ипакни фақат (охиратда) насибаси йўқ киши кияди› деганларини эшитганман — шунинг учун мен (кийимдаги ипак) чизиқ ҳам шундан бўлишидан қўрқдим. Қизил эгар ёпинчиғига келсак, мана бу Абдуллоҳнинг эгар ёпинчиғи» — қарасам, у қизил ипак экан, деди. Мен Асмо ҳузурига қайтиб, унга (буларни) хабар қилдим. У: «Мана бу Расулуллоҳ ﷺ нинг жуббалари (тўни)», деди-да, менга форсча тикилган, дибодан (зарбоф шойидан) ёқаси ва этаклари дибо билан ҳошияланган бир тайлисон жуббасини чиқариб кўрсатди. Сўнг: «Бу Оишанинг ҳузурида у вафот этгунича турган эди, у вафот этгач, мен уни олдим. Набий ﷺ буни кияр эдилар. Энди биз уни беморлар учун ювиб (шифо тилаб) берамиз, ундан шифо изланади», деди.

وَعَن أنسٍ قَالَ: رَخَّصَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِلزُّبَيْرِ وَعَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَوْفٍ فِي لبس الْحَرِير لحكة بهما وَفِي رِوَايَة لمُسلم قَالَ: إنَّهُمَا شكوا من الْقمل فَرخص لَهما فِي قمص الْحَرِير

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Zubayr bilan Abdurrahmon ibn Avfga ularda boʻlgan qichima kasali sababli ipak kiyishga ruxsat berdilar. Muslimning bir rivoyatida kelishicha, ikkovi bitdan shikoyat qilishdi va u zot ularga ipak koʻylaklar kiyishga ruxsat berdilar. Buxoriy va Muslim rivoyat qilgan.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Зубайр билан Абдурраҳмон ибн Авфга уларда бўлган қичима касали сабабли ипак кийишга рухсат бердилар. Муслимнинг бир ривоятида келишича, иккови битдан шикоят қилишди ва у зот уларга ипак кўйлаклар кийишга рухсат бердилар. Бухорий ва Муслим ривоят қилган.

وَعَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرِو بْنِ الْعَاصِ قَالَ: رَأَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى ثَوْبَيْنِ مُعَصْفَرَيْنِ فَقَالَ: «إِنَّ هَذِهِ من ثِيَاب الْكفَّار فَلَا تلبسها» وَفِي رِوَايَة: قلت: أغسلهما؟ قَالَ: «بل احرقها» . رَوَاهُ مُسْلِمٌ وَسَنَذْكُرُ حَدِيثَ عَائِشَةَ: خَرَجَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ذَاتَ غَدَاةٍ فِي «بَابِ مَنَاقِبِ أَهْلِ بَيْتِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسلم»

Abdulloh ibn Amr ibn al-Os (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ menga ustimda usfur (zaʼfaron) bilan boʻyalgan ikki kiyimni koʻrib: «Bu — kofirlarning kiyimlaridan, uni kiyma», — dedilar.Абдуллоҳ ибн Амр ибн ал-Ос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ менга устимда усфур (заъфарон) билан бўялган икки кийимни кўриб: «Бу — кофирларнинг кийимларидан, уни кийма», — дедилар.

عَن أم سَلمَة قَالَتْ: كَانَ أَحَبُّ الثِّيَابِ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْقَمِيصَ. رَوَاهُ التِّرْمِذِيُّ وَأَبُو دَاوُد

Ummu Salama — moʻminlarning onasi (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺga kiyimlarning eng yoqimlisi koʻylak edi.Умму Салама — мўминларнинг онаси (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺга кийимларнинг энг ёқимлиси кўйлак эди.

وَعَن أسماءَ بنت يزِيد قَالَتْ: كَانَ كُمُّ قَمِيصِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَى الرُّصْغِ. رَوَاهُ التِّرْمِذِيُّ وَقَالَ: هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ

Asmo binti Yazid (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺning koʻylaklari yengining uchi bilakkacha (boʻgʻimgacha) edi.Асмо бинти Язид (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺнинг кўйлаклари енгининг учи билаккача (бўғимгача) эди.

وَعَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ: كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا لَبِسَ قَمِيصًا بَدَأَ بميامنه. رَوَاهُ التِّرْمِذِيّ

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ koʻylak kiyganlarida oʻng tomonlaridan boshlardilar. Abu Iso aytdi: Bu hadisni bir nechalari Shuʼbadan, shu isnod bilan Abu Hurayradan mavquf (Sahobiyga toʻxtagan) holda rivoyat qilganlar va biz Abdussamad ibn Abdulvorisdan boshqa hech kim uni (Nabiyga) marfuʼ qilganini bilmaymiz.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ кўйлак кийганларида ўнг томонларидан бошлардилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадисни бир нечалари Шуъбадан, шу иснод билан Абу Ҳурайрадан мавқуф (Саҳобийга тўхтаган) ҳолда ривоят қилганлар ва биз Абдуссамад ибн Абдулворисдан бошқа ҳеч ким уни (Набийга) марфуъ қилганини билмаймиз.

وَعَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ: سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ: «إِزْرَةُ الْمُؤْمِنِ إِلَى أَنْصَافِ سَاقَيْهِ لَا جُنَاحَ عَلَيْهِ فِيمَا بَيْنَهُ وَبَيْنَ الْكَعْبَيْنِ مَا أَسْفَلَ مِنْ ذَلِكَ فَفِي النَّارِ» قَالَ ذَلِكَ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ «وَلَا يَنْظُرُ اللَّهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ إِلَى مَنْ جَرَّ إِزَارَهُ بَطَرًا» . رَوَاهُ أَبُو دَاوُد وَابْن مَاجَه

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Men Rasululloh ﷺning: ‹Moʻminning izori boldirlarining oʻrtasiga qadar boʻladi. Uning bilan toʻpiqlar orasidagi joyda unga gunoh yoʻq, toʻpiqlardan pastda boʻlgani esa oʻtdadir›, deb aytganlarini eshitganman». U zot uch marta: «Alloh izorini takabburlik bilan surgantirib yuradiganga nazar solmaydi», dedilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Мен Расулуллоҳ ﷺнинг: ‹Мўминнинг изори болдирларининг ўртасига қадар бўлади. Унинг билан тўпиқлар орасидаги жойда унга гуноҳ йўқ, тўпиқлардан пастда бўлгани эса ўтдадир›, деб айтганларини эшитганман». У зот уч марта: «Аллоҳ изорини такаббурлик билан сургантириб юрадиганга назар солмайди», дедилар.

وَعَن سَالم عَنْ أَبِيهِ عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: «الْإِسْبَالُ فِي الْإِزَارِ وَالْقَمِيصِ وَالْعِمَامَةِ مِنْ جَرَّ مِنْهَا شَيْئًا خُيَلَاءَ لَمْ يَنْظُرِ اللَّهُ إِلَيْهِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ» . رَوَاهُ أَبُو دَاوُدَ وَالنَّسَائِيّ وَابْن مَاجَه

Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan, u Paygʻambar ﷺ dan rivoyat qiladi. U zot shunday dedilar: «Isbol (kiyimni yerga sudralguday tushirish) izorda, koʻylakda va salla(chalma)da boʻladi. Kim ulardan birortasini takabburlik bilan sudrab yursa, Alloh qiyomat kuni unga nazar solmaydi».Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан, у Пайғамбар ﷺ дан ривоят қилади. У зот шундай дедилар: «Исбол (кийимни ерга судралгудай тушириш) изорда, кўйлакда ва салла(чалма)да бўлади. Ким улардан бирортасини такаббурлик билан судраб юрса, Аллоҳ қиёмат куни унга назар солмайди».

وَعَن أبي كبشةَ قَالَ: كَانَ كِمَامُ أَصْحَابِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بُطْحًا. رَوَاهُ التِّرْمِذِيُّ وَقَالَ: هَذَا حديثٌ مُنكر

Abu Kabsha (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ ashoblarining boshkiyimlari yassi edi. Termiziy rivoyat qilgan va: «Bu munkar hadisdir», degan.Абу Кабша (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ ашобларининг бошкийимлари ясси эди. Термизий ривоят қилган ва: «Бу мункар ҳадисдир», деган.

وَعَن أم سَلمَة قَالَتْ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حِينَ ذَكَرَ الْإِزَارَ: فَالْمَرْأَةُ يَا رَسُولَ اللَّهِ؟ قَالَ: «تُرْخِي شِبْرًا» فَقَالَتْ: إِذًا تَنْكَشِفُ عَنْهَا قَالَ: «فَذِرَاعًا لَا تَزِيدُ عَلَيْهِ» . رَوَاهُ مَالِكٌ وَأَبُو دَاوُد وَالنَّسَائِيّ وَابْن مَاجَه وَفِي رِوَايَةِ التِّرْمِذِيِّ وَالنَّسَائِيِّ عَنِ ابْنِ عُمَرَ فَقَالَتْ: إِذًا تَنْكَشِفُ أَقْدَامُهُنَّ قَالَ: «فَيُرْخِينَ ذِرَاعًا لَا يزدن عَلَيْهِ»

Safiyya binti Abu Ubayd (rahimahalloh) xabar berishicha, Nabiy ﷺning ayollari Ummu Salama (roziyallohu anho) izorni (etak) zikr qilingan paytda Rasululloh ﷺga: «Ey Rasululloh, ayol kishi-chi?» dedi. U zot ﷺ: «(Ayol) bir qarich tushirib qoʻysin», dedilar. Ummu Salama: «Unda undan (oyogʻi) ochilib qoladi-ku», dedi. U zot ﷺ: «Unda bir gaz (tushirsin), undan ortiqcha qilmasin», dedilar.Сафийя бинти Абу Убайд (раҳимаҳаллоҳ) хабар беришича, Набий ﷺнинг аёллари Умму Салама (розияллоҳу анҳо) изорни (этак) зикр қилинган пайтда Расулуллоҳ ﷺга: «Эй Расулуллоҳ, аёл киши-чи?» деди. У зот ﷺ: «(Аёл) бир қарич тушириб қўйсин», дедилар. Умму Салама: «Унда ундан (оёғи) очилиб қолади-ку», деди. У зот ﷺ: «Унда бир газ (туширсин), ундан ортиқча қилмасин», дедилар.

وَعَنْ مُعَاوِيَةَ بْنِ قُرَّةَ عَنْ أَبِيهِ قَالَ: أَتَيْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي رَهْطٍ مِنْ مُزَيْنَةَ فَبَايَعُوهُ وَإِنَّهُ لَمُطْلَقُ الْأَزْرَارِ فَأَدْخَلْتُ يَدِي فِي جَيْبِ قَمِيصِهِ فَمَسِسْتُ الْخَاتم. رَوَاهُ أَبُو دَاوُد

(Abu Muso (roziyallohu anhu) aytdi:) Men Ashʼariylardan bir guruh (kishi) bilan Paygʻambar ﷺning oldilariga — u zotdan (bizga) ulov soʻrash uchun — keldim. U zot: «Allohga qasamki, men sizlarni ulovga mindirmayman; menda sizlarni mindiradigan (ulov) ham yoʻq», dedilar. Soʻng biz Alloh xohlagancha (bir muddat) turdik; keyin (u zotga) oʻrkachlari oppoq uchta tuya keltirildi va u zot bizni ularga mindirdilar. Biz joʻnab ketganimizda, biz — yoki baʼzilarimiz: «Allohga qasamki, bizga baraka berilmaydi; biz Paygʻambar ﷺning oldilariga ulov soʻrab kelgan edik, u zot bizni mindirmaslikka qasam ichdilar, soʻng (baribir) mindirdilar. Bizni Paygʻambar ﷺning oldilariga (qaytib) olib boringlar, biz u zotga (qasamlarini) eslataylik», dedik. Bas, u zotning oldilariga keldik. U zot: «Sizlarni men mindirganim yoʻq; balki Alloh sizlarni mindirdi. Allohga qasamki, men — inshaalloh — biror narsaga qasam ichsam-u, soʻng undan boshqasini yaxshiroq deb koʻrsam, albatta qasamim (uchun) kaffora toʻlab, yaxshiroq boʻlganini qilaman» — yoki: «yaxshiroq boʻlganini qilib, qasamim (uchun) kaffora toʻlayman», dedilar.(Абу Мусо (розияллоҳу анҳу) айтди:) Мен Ашъарийлардан бир гуруҳ (киши) билан Пайғамбар ﷺнинг олдиларига — у зотдан (бизга) улов сўраш учун — келдим. У зот: «Аллоҳга қасамки, мен сизларни уловга миндирмайман; менда сизларни миндирадиган (улов) ҳам йўқ», дедилар. Сўнг биз Аллоҳ хоҳлаганча (бир муддат) турдик; кейин (у зотга) ўркачлари оппоқ учта туя келтирилди ва у зот бизни уларга миндирдилар. Биз жўнаб кетганимизда, биз — ёки баъзиларимиз: «Аллоҳга қасамки, бизга барака берилмайди; биз Пайғамбар ﷺнинг олдиларига улов сўраб келган эдик, у зот бизни миндирмасликка қасам ичдилар, сўнг (барибир) миндирдилар. Бизни Пайғамбар ﷺнинг олдиларига (қайтиб) олиб боринглар, биз у зотга (қасамларини) эслатайлик», дедик. Бас, у зотнинг олдиларига келдик. У зот: «Сизларни мен миндирганим йўқ; балки Аллоҳ сизларни миндирди. Аллоҳга қасамки, мен — иншааллоҳ — бирор нарсага қасам ичсам-у, сўнг ундан бошқасини яхшироқ деб кўрсам, албатта қасамим (учун) каффора тўлаб, яхшироқ бўлганини қиламан» — ёки: «яхшироқ бўлганини қилиб, қасамим (учун) каффора тўлайман», дедилар.

وَعَن سَمُرَة أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: «الْبَسُوا الثِّيَابَ الْبِيضَ فَإِنَّهَا أَطْهَرُ وَأَطْيَبُ وَكَفِّنُوا فِيهَا مَوْتَاكُمْ» . رَوَاهُ أَحْمَدُ وَالتِّرْمِذِيُّ وَالنَّسَائِيُّ وَابْنُ مَاجَه

Samura (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Oq kiyimlar kiyinglar, chunki u pokroq va yoqimliroqdir. Oʻliklaringizni ham unda kafanlanglar», dedilar. Ahmad, Termiziy, Nasoiy va Ibn Moja rivoyat qilgan.Самура (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Оқ кийимлар кийинглар, чунки у покроқ ва ёқимлироқдир. Ўликларингизни ҳам унда кафанланглар», дедилар. Аҳмад, Термизий, Насоий ва Ибн Можа ривоят қилган.

وَعَنِ ابْنِ عُمَرَ قَالَ: كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا اعْتَمَّ سَدَلَ عِمَامَتَهُ بَيْنَ كَتِفَيْهِ. رَوَاهُ التِّرْمِذِيُّ وَقَالَ: هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ

Ibn Umar (roziyallohu anhumo) aytdi: Nabiy ﷺ salla oʻraganlarida, sallaning (uchini) ikki yelkalari orasiga osiltirib qoʻyar edilar. Nofiʼ aytdi: Ibn Umar ham sallasini ikki yelkasi orasiga osiltirib qoʻyar edi. Ubaydulloh aytdi: Men Qosim va Solimni ham shunday qilayotganlarini koʻrdim. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan gʻaribdir. Bu bobda Alidan ham (rivoyat) bor, ammo Alining bu haqdagi hadisi isnodi tomonidan sahih emas.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) айтди: Набий ﷺ салла ўраганларида, салланинг (учини) икки елкалари орасига осилтириб қўяр эдилар. Нофиъ айтди: Ибн Умар ҳам салласини икки елкаси орасига осилтириб қўяр эди. Убайдуллоҳ айтди: Мен Қосим ва Солимни ҳам шундай қилаётганларини кўрдим. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан ғарибдир. Бу бобда Алидан ҳам (ривоят) бор, аммо Алининг бу ҳақдаги ҳадиси исноди томонидан саҳиҳ эмас.

وَعَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَوْفٍ قَالَ: عَمَّمَنِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَسَدَلَهَا بَيْنَ يَدَيَّ وَمِنْ خَلْفِي. رَوَاهُ أَبُو دَاوُدَ

Abdurrahmon ibn Avf (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U zot: «Rasululloh ﷺ menga salla oʻrab qoʻydilar va uni oldimdan hamda orqamdan osiltirib qoʻydilar», deb aytardi.Абдурраҳмон ибн Авф (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У зот: «Расулуллоҳ ﷺ менга салла ўраб қўйдилар ва уни олдимдан ҳамда орқамдан осилтириб қўйдилар», деб айтарди.

وَعَن ركَانَة عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: «فَرْقُ مَا بَيْنَنَا وَبَيْنَ الْمُشْرِكِينَ الْعَمَائِمُ عَلَى الْقَلَانِسِ» . رَوَاهُ التِّرْمِذِيُّ وَقَالَ: هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ وَإِسْنَاده لَيْسَ بالقائم

Rukona (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Biz bilan mushriklar oʻrtasidagi farq — qalansuvalar ustidan salla oʻrashimizdir», dedilar. Termiziy rivoyat qilgan va: «Bu hasan gʻarib hadis, isnodi mustahkam emas», degan.Рукона (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Биз билан мушриклар ўртасидаги фарқ — қалансувалар устидан салла ўрашимиздир», дедилар. Термизий ривоят қилган ва: «Бу ҳасан ғариб ҳадис, исноди мустаҳкам эмас», деган.

وَعَنْ أَبِي مُوسَى الْأَشْعَرِيِّ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: «أُحِلَّ الذَّهَبُ وَالْحَرِيرُ لِلْإِنَاثِ مِنْ أُمَّتِي وَحُرِّمَ عَلَى ذُكُورِهَا» . رَوَاهُ التِّرْمِذِيّ وَالنَّسَائِيّ وَقَالَ التِّرْمِذِيّ: هَذَا صَحِيح

Abu Muso al-Ashʼariy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Oltin va ipak ummatimning ayollariga halol qilindi, erkaklariga esa harom qilindi», dedilar. Termiziy va Nasoiy rivoyat qilgan, Termiziy: «Bu sahih hadisdir», degan.Абу Мусо ал-Ашъарий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Олтин ва ипак умматимнинг аёлларига ҳалол қилинди, эркакларига эса ҳаром қилинди», дедилар. Термизий ва Насоий ривоят қилган, Термизий: «Бу саҳиҳ ҳадисдир», деган.

وَعَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ قَالَ: كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا اسْتَجَدَّ ثَوْبًا سَمَّاهُ بِاسْمِهِ عِمَامَةً أَوْ قَمِيصًا أَوْ رِدَاءً ثُمَّ يَقُولُ «اللَّهُمَّ لَكَ الْحَمْدُ كَمَا كسوتَنيه أَسأَلك خَيره وخيرَ مَا صُنِعَ لَهُ وَأَعُوذُ بِكَ مِنْ شَرِّهِ وَشَرِّ مَا صُنِعَ لَهُ» . رَوَاهُ التِّرْمِذِيُّ وَأَبُو دَاوُدَ

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ yangi kiyim kiyganlarida, uni nomi bilan — koʻylakmi yoki salla — atar, soʻngra: «Allohim, hamd Senga xosdir! Bu kiyimni menga Sen kiydirding. Men Sendan uning yaxshiligini va u nima uchun yaratilgan boʻlsa, oʻshaning yaxshiligini soʻrayman. Hamda undan va u nima uchun yaratilgan boʻlsa, oʻshaning yomonligidan Senga sigʻinaman», deb aytar edilar. Abu Nadra aytdi: Nabiy ﷺning sahobalaridan biri yangi kiyim kiyganda, unga: «Uni eskirtib kiygin, Alloh taolo (oʻrniga boshqasini) ato etsin», deb aytilar edi.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ янги кийим кийганларида, уни номи билан — кўйлакми ёки салла — атар, сўнгра: «Аллоҳим, ҳамд Сенга хосдир! Бу кийимни менга Сен кийдирдинг. Мен Сендан унинг яхшилигини ва у нима учун яратилган бўлса, ўшанинг яхшилигини сўрайман. Ҳамда ундан ва у нима учун яратилган бўлса, ўшанинг ёмонлигидан Сенга сиғинаман», деб айтар эдилар. Абу Надра айтди: Набий ﷺнинг саҳобаларидан бири янги кийим кийганда, унга: «Уни эскиртиб кийгин, Аллоҳ таоло (ўрнига бошқасини) ато этсин», деб айтилар эди.

وَعَن معاذِ بن أَنَسٍ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: " مَنْ أَكَلَ طَعَامًا ثُمَّ قَالَ: الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي أَطْعَمَنِي هَذَا الطَّعَامَ وَرَزَقَنِيهِ مِنْ غَيْرِ حَوْلٍ مِنِّي وَلَا قُوَّةٍ غُفِرَ لَهُ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِهِ ". رَوَاهُ التِّرْمِذِيُّ وَزَادَ أَبُو دَاوُدَ: " وَمَنْ لَبِسَ ثَوْبًا فَقَالَ: الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي كَسَانِي هَذَا وَرَزَقَنِيهِ مِنْ غَيْرِ حَوْلٍ مِنِّي وَلَا قُوَّةٍ غُفِرَ لَهُ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِهِ وَمَا تَأَخَّرَ "

Muoz ibn Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ shunday dedilar: «Kim taom yesa, soʻngra: ‹Bu taom bilan meni ovqatlantirgan va uni menga oʻzimdan biron kuch va quvvatsiz rizq qilib bergan Allohga hamd boʻlsin›, deb aytsa, uning oldingi va keyingi gunohlari kechiriladi. Kim bir kiyim kiysa, soʻngra: ‹Bu kiyimni menga kiydirgan va uni menga oʻzimdan biron kuch va quvvatsiz rizq qilib bergan Allohga hamd boʻlsin›, deb aytsa, uning oldingi va keyingi gunohlari kechiriladi».Муоз ибн Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: «Ким таом еса, сўнгра: ‹Бу таом билан мени овқатлантирган ва уни менга ўзимдан бирон куч ва қувватсиз ризқ қилиб берган Аллоҳга ҳамд бўлсин›, деб айтса, унинг олдинги ва кейинги гуноҳлари кечирилади. Ким бир кийим кийса, сўнгра: ‹Бу кийимни менга кийдирган ва уни менга ўзимдан бирон куч ва қувватсиз ризқ қилиб берган Аллоҳга ҳамд бўлсин›, деб айтса, унинг олдинги ва кейинги гуноҳлари кечирилади».

وَعَنْ عَائِشَةَ قَالَتْ قَالَ لِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «يَا عَائِشَةُ إِذَا أَرَدْتِ اللُّحُوقَ بِي فَلْيَكْفِكِ مِنَ الدُّنْيَا كَزَادِ الرَّاكِبِ وَإِيَّاكِ وَمُجَالَسَةَ الْأَغْنِيَاءِ وَلَا تَسْتَخْلِقِي ثَوْبًا حَتَّى تُرَقِّعِيهِ» . رَوَاهُ التِّرْمِذِيُّ وَقَالَ: هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ لَا نَعْرِفُهُ إِلَّا مِنْ حَدِيثِ صَالِحِ بْنِ حَسَّانَ قَالَ مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ: صَالِحُ بْنُ حَسَّانَ مُنكر الحَدِيث

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: U: «Rasululloh ﷺ menga: ‹Agar menga (vafotdan keyin) yetishishni istasang, dunyodan senga ulovning ozuqasiday (oz narsa) kifoyadir. Boylar bilan birga oʻtirishdan ehtiyot boʻl. Bir kiyimni yamamaguningcha eski (deb tashlab) qoʻyma›, dedilar», dedi. Abu Iso aytdi: Bu hadis gʻaribdir, biz uni faqat Solih ibn Hassonning hadisi orqaligina bilamiz. (Yana) aytdi: Men Muhammad (ibn Ismoil)ning: «Solih ibn Hasson munkar ul-hadisdir, Ibn Abu Ziʼb undan rivoyat qiladigan Solih ibn Abu Hasson esa ishonchli (kishi)dir», deganini eshitdim. Abu Iso aytdi: U zotning «Boylar bilan birga oʻtirishdan ehtiyot boʻl» degan soʻzlarining maʼnosi Abu Hurayradan Nabiy ﷺdan rivoyat qilingan hadisga oʻxshashdir. Unda u zot: «Kim yaratilish va rizqda oʻzidan ustun qilingan kishini koʻrsa, oʻzi ustun qilingan, undan past (turadigan) kishiga nazar solsin. Zero, bu Allohning unga (bergan) neʼmatini xor sanamasligiga loyiqroqdir», dedilar. Avn ibn Abdulloh ibn Utbadan rivoyat qilinadi: U: «Men boylar bilan hamsuhbat boʻldim, lekin oʻzimdan koʻra gʻamgini koʻproq biror kimsani koʻrmadim — ulovni oʻz ulovimdan yaxshiroq, kiyimni oʻz kiyimimdan yaxshiroq koʻrardim. Kambagʻallar bilan hamsuhbat boʻldim va xotirjam boʻldim», dedi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: У: «Расулуллоҳ ﷺ менга: ‹Агар менга (вафотдан кейин) етишишни истасанг, дунёдан сенга уловнинг озуқасидай (оз нарса) кифоядир. Бойлар билан бирга ўтиришдан эҳтиёт бўл. Бир кийимни ямамагунингча эски (деб ташлаб) қўйма›, дедилар», деди. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ғарибдир, биз уни фақат Солиҳ ибн Ҳассоннинг ҳадиси орқалигина биламиз. (Яна) айтди: Мен Муҳаммад (ибн Исмоил)нинг: «Солиҳ ибн Ҳассон мункар ул-ҳадисдир, Ибн Абу Зиъб ундан ривоят қиладиган Солиҳ ибн Абу Ҳассон эса ишончли (киши)дир», деганини эшитдим. Абу Исо айтди: У зотнинг «Бойлар билан бирга ўтиришдан эҳтиёт бўл» деган сўзларининг маъноси Абу Ҳурайрадан Набий ﷺдан ривоят қилинган ҳадисга ўхшашдир. Унда у зот: «Ким яратилиш ва ризқда ўзидан устун қилинган кишини кўрса, ўзи устун қилинган, ундан паст (турадиган) кишига назар солсин. Зеро, бу Аллоҳнинг унга (берган) неъматини хор санамаслигига лойиқроқдир», дедилар. Авн ибн Абдуллоҳ ибн Утбадан ривоят қилинади: У: «Мен бойлар билан ҳамсуҳбат бўлдим, лекин ўзимдан кўра ғамгини кўпроқ бирор кимсани кўрмадим — уловни ўз уловимдан яхшироқ, кийимни ўз кийимимдан яхшироқ кўрардим. Камбағаллар билан ҳамсуҳбат бўлдим ва хотиржам бўлдим», деди.

عَن أبي أُمَامَة إِياس بن ثعلبةَ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «أَلَا تَسْمَعُونَ؟ أَلَا تَسْمَعُونَ أَنَّ الْبَذَاذَةَ مِنَ الْإِيمَانِ أَنَّ الْبَذَاذَةَ مِنَ الْإِيمَانِ؟» . رَوَاهُ أَبُو دَاوُد

Abu Umoma Ilyos ibn Saʼlaba (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir kuni Rasululloh ﷺ ning sahobalari u zotning huzurida dunyoni tilga olishdi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Eshitmaysizlarmi, eshitmaysizlarmi?! Albatta sodda kiyinish (eski kiyim kiyish) iymondandir, albatta sodda kiyinish iymondandir», dedilar — bu bilan beozodalikni (kamtarona, zeb-ziynatsiz yurishni) koʻzda tutdilar. Abu Dovud aytadi: U Abu Umoma ibn Saʼlaba al-Ansoriydir.Абу Умома Илёс ибн Саълаба (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир куни Расулуллоҳ ﷺ нинг саҳобалари у зотнинг ҳузурида дунёни тилга олишди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Эшитмайсизларми, эшитмайсизларми?! Албатта содда кийиниш (эски кийим кийиш) иймондандир, албатта содда кийиниш иймондандир», дедилар — бу билан беозодаликни (камтарона, зеб-зийнатсиз юришни) кўзда тутдилар. Абу Довуд айтади: У Абу Умома ибн Саълаба ал-Ансорийдир.

وَعَنِ ابْنِ عُمَرَ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «مَنْ لَبِسَ ثَوْبَ شهرةٍ منَ الدُّنْيَا أَلْبَسَهُ اللَّهُ ثَوْبَ مَذَلَّةٍ يَوْمَ الْقِيَامَةِ» . رَوَاهُ أَحْمد وَأَبُو دَاوُد وَابْن مَاجَه

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim shuhrat kiyimini kiysa, Alloh unga qiyomat kuni xorlik kiyimini kiydiradi», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким шуҳрат кийимини кийса, Аллоҳ унга қиёмат куни хорлик кийимини кийдиради», дедилар.

وَعَنْهُ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «مَنْ تَشَبَّهَ بِقَوْمٍ فَهُوَ مِنْهُمْ» . رَوَاهُ أَحْمد وَأَبُو دَاوُد

Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ shunday dedilar: «Kim bir qavmga oʻxshasa, u oʻshalardandir».Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: «Ким бир қавмга ўхшаса, у ўшалардандир».

وَعَنْ سُوَيْدِ بْنِ وَهْبٍ عَنْ رَجُلٍ مِنْ أَبْنَاءِ أَصْحَابِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ أَبِيهِ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: " مَنْ تَرَكَ لُبْسَ ثوبِ جمالٍ وَهُوَ يقدرُ عَلَيْهِ وَفِي رَاوِيه: تَوَاضُعًا كَسَاهُ اللَّهُ حُلَّةَ الْكَرَامَةِ وَمَنْ تَزَوَّجَ لِلَّهِ تَوَجَّهُ اللَّهُ تَاجَ الْمُلْكِ ". رَوَاهُ أَبُو دَاوُد وَرَوَى التِّرْمِذِيُّ مِنْهُ عَنْ مُعَاذِ بْنِ أَنَسٍ حَدِيث اللبَاس

Suvayd ibn Vahb (rahimahulloh) Nabiy ﷺ sahobalaridan birining oʻgʻlidan, u esa otasidan rivoyat qiladi: Rasululloh ﷺ shunga oʻxshash (hadis aytdilar). (Bu rivoyatda u zot:) «Alloh uning qalbini omonlik va iymon bilan toʻldiradi», dedilar. (Rovi) «Alloh uni chaqiradi» degan qissani zikr qilmadi. (Bu rivoyatda) ushbu ziyoda bor: «Kim koʻrkam libos kiyishga qodir boʻla turib, uni tark etsa, — Bishr aytdi: ‹Oʻylaymanki, u: kamtarlik yuzasidan, deb aytdi›, — Alloh unga karomat libosini kiydiradi. Kim Alloh taolo uchun (nikohga) uylantirib qoʻysa, Alloh unga mulk tojini kiydiradi».Сувайд ибн Ваҳб (раҳимаҳуллоҳ) Набий ﷺ саҳобаларидан бирининг ўғлидан, у эса отасидан ривоят қилади: Расулуллоҳ ﷺ шунга ўхшаш (ҳадис айтдилар). (Бу ривоятда у зот:) «Аллоҳ унинг қалбини омонлик ва иймон билан тўлдиради», дедилар. (Рови) «Аллоҳ уни чақиради» деган қиссани зикр қилмади. (Бу ривоятда) ушбу зиёда бор: «Ким кўркам либос кийишга қодир бўла туриб, уни тарк этса, — Бишр айтди: ‹Ўйлайманки, у: камтарлик юзасидан, деб айтди›, — Аллоҳ унга каромат либосини кийдиради. Ким Аллоҳ таоло учун (никоҳга) уйлантириб қўйса, Аллоҳ унга мулк тожини кийдиради».

وَعَنْ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ أَنْ يُرَى أَثَرَ نِعْمَتِهِ على عَبده» . رَوَاهُ التِّرْمِذِيّ

Abdulloh ibn Amr (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Albatta, Alloh banda ustida Oʻz neʼmatining asari koʻrinishini yaxshi koʻradi», dedilar. Bu bobda Abul Ahvasning otasidan, Imron ibn Husayn va Ibn Masʼuddan ham (hadis) bor. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasandir.Абдуллоҳ ибн Амр (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта, Аллоҳ банда устида Ўз неъматининг асари кўринишини яхши кўради», дедилар. Бу бобда Абул Аҳваснинг отасидан, Имрон ибн Ҳусайн ва Ибн Масъуддан ҳам (ҳадис) бор. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасандир.

وَعَنْ جَابِرٍ قَالَ: أَتَانَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ زَائِرًا فَرَأَى رَجُلًا شَعِثًا قد تفرق شعرُه فَقَالَ: «مَا كَانَ يَجِدُ هَذَا مَا يُسَكِّنُ بِهِ رَأْسَهُ؟» وَرَأى رجلا عَلَيْهِ ثيابٌ وسِخةٌ فَقَالَ: «مَا كَانَ يَجِدُ هَذَا مَا يَغْسِلُ بِهِ ثَوْبَهُ؟» . رَوَاهُ أَحْمد وَالنَّسَائِيّ

Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ bizni yoʻqlagani keldilar va sochi toʻzgʻigan, sochlari tar-tar boʻlib ketgan bir kishini koʻrib: «Bu boshini tartibga soladigan biror narsa topa olmaganmi?» dedilar. Va kir kiyim kiygan bir kishini koʻrib: «Bu kiyimini yuvadigan biror narsa topa olmaganmi?» dedilar. Ahmad va Nasoiy rivoyat qilgan.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ бизни йўқлагани келдилар ва сочи тўзғиган, сочлари тар-тар бўлиб кетган бир кишини кўриб: «Бу бошини тартибга соладиган бирор нарса топа олмаганми?» дедилар. Ва кир кийим кийган бир кишини кўриб: «Бу кийимини ювадиган бирор нарса топа олмаганми?» дедилар. Аҳмад ва Насоий ривоят қилган.

وَعَن أبي الأحوصِ عَن أبيهِ قَالَ: أَتَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَعَلَى ثَوْبٌ دُونٌ فَقَالَ لِي: «أَلَكَ مَالٌ؟» قُلْتُ: نَعَمْ. قَالَ: «مِنْ أَيِّ الْمَالِ؟» قُلْتُ: مِنْ كُلِّ الْمَالِ قَدْ أَعْطَانِي اللَّهُ منَ الإِبلِ وَالْبَقر وَالْخَيْلِ وَالرَّقِيقِ. قَالَ: «فَإِذَا آتَاكَ اللَّهُ مَالًا فَلْيُرَ أَثَرُ نِعْمَةِ اللَّهِ عَلَيْكَ وَكَرَامَتِهِ» . رَوَاهُ أَحْمَدُ وَالنَّسَائِيُّ وَفِي شَرْحِ السُّنَّةِ بِلَفْظِ الْمَصَابِيحِ

Abul Ahvas otasidan (roziyallohu anhu) rivoyat qiladi: U dedi: Men Paygʻambar ﷺ huzurlariga past (arzon) kiyimda keldim. Shunda u zot: «Molu mulking bormi?» dedilar. U: «Ha» dedi. «Qanaqa moldan?» dedilar. U: «Alloh menga tuya, qoʻy, ot va qullardan bergan» dedi. Shunda u zot: «Alloh senga mol bergan ekan, Allohning sendagi neʼmatining va karomatining asari koʻrinib tursin» dedilar.Абул Аҳвас отасидан (розияллоҳу анҳу) ривоят қилади: У деди: Мен Пайғамбар ﷺ ҳузурларига паст (арзон) кийимда келдим. Шунда у зот: «Молу мулкинг борми?» дедилар. У: «Ҳа» деди. «Қанақа молдан?» дедилар. У: «Аллоҳ менга туя, қўй, от ва қуллардан берган» деди. Шунда у зот: «Аллоҳ сенга мол берган экан, Аллоҳнинг сендаги неъматининг ва кароматининг асари кўриниб турсин» дедилар.

وَعَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو قَالَ: مَرَّ رَجُلٌ وَعَلَيْهِ ثَوْبَانِ أَحْمَرَانِ فَسَلَّمَ عَلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَلَمْ يَرُدَّ عَلَيْهِ. رَوَاهُ التِّرْمِذِيّ وَأَبُو دَاوُد

Abdulloh ibn Amr (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Bir kishi ustida ikkita qizil kiyim bilan oʻtib, Paygʻambar ﷺga salom berdi, ammo Paygʻambar ﷺ uning salomiga (alik) qaytarmadilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis bu yoʻldan hasan gʻaribdir. Bu hadisning maʼnosi ilm ahli nazdida shuki, ular muasfar (qizil safflower bilan boʻyalgan) kiyim kiyishni makruh sanaganlar; matir (tuproq) yoki shundan boshqasi bilan qizilga boʻyalgan narsa esa, agar muasfar boʻlmasa, bunda zarar yoʻq, deb bilganlar.Абдуллоҳ ибн Амр (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Бир киши устида иккита қизил кийим билан ўтиб, Пайғамбар ﷺга салом берди, аммо Пайғамбар ﷺ унинг саломига (алик) қайтармадилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис бу йўлдан ҳасан ғарибдир. Бу ҳадиснинг маъноси илм аҳли наздида шуки, улар муасфар (қизил саффлоwэр билан бўялган) кийим кийишни макруҳ санаганлар; матир (тупроқ) ёки шундан бошқаси билан қизилга бўялган нарса эса, агар муасфар бўлмаса, бунда зарар йўқ, деб билганлар.

وَعَنْ عِمْرَانَ بْنِ حُصَيْنٍ أَنَّ نَبِيَّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: «لَا أَرْكَبُ الْأُرْجُوَانَ وَلَا أَلْبَسُ الْمُعَصْفَرَ وَلَا أَلْبَسُ الْقَمِيصَ الْمُكَفَّفَ بِالْحَرِيرِ» وَقَالَ: «أَلَا وَطِيبُ الرِّجَالِ رِيحٌ لَا لَوْنَ لَهُ وَطِيبُ النِّسَاءِ لَوْنٌ لَا ريح لَهُ» . رَوَاهُ أَبُو دَاوُد

Imron ibn Husayn (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Allohning Nabiysi ﷺ shunday dedilar: «Men toʻq qizil (urjuvon) toʻshamaga minmayman, zaʼfaron bilan boʻyalgan kiyim kiymayman va ipak bilan haoshiyalangan koʻylak kiymayman». (Roviy) aytdi: Hasan oʻz koʻylagining yoqasiga ishora qildi. Va (Nabiy ﷺ) yana shunday dedilar: «Ogʻoh boʻlinglar! Erkaklarning xushboʻyligi hidi bor, ammo rangi yoʻq narsadir; ogʻoh boʻlinglar, ayollarning xushboʻyligi rangi bor, ammo hidi yoʻq narsadir». Said aytdi: Oʻylashimcha, u (ravoiylar) shunday dedi: Ular (Nabiy ﷺ ning) ayollar xushboʻyligi haqidagi soʻzlarini ayol (uydan) chiqqan paytga yoʻyganlar. Ammo eri yonida boʻlsa, xohlagan xushboʻyligini surtaversin.Имрон ибн Ҳусайн (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Аллоҳнинг Набийси ﷺ шундай дедилар: «Мен тўқ қизил (уржувон) тўшамага минмайман, заъфарон билан бўялган кийим киймайман ва ипак билан ҳаошияланган кўйлак киймайман». (Ровий) айтди: Ҳасан ўз кўйлагининг ёқасига ишора қилди. Ва (Набий ﷺ) яна шундай дедилар: «Оғоҳ бўлинглар! Эркакларнинг хушбўйлиги ҳиди бор, аммо ранги йўқ нарсадир; оғоҳ бўлинглар, аёлларнинг хушбўйлиги ранги бор, аммо ҳиди йўқ нарсадир». Саид айтди: Ўйлашимча, у (равоийлар) шундай деди: Улар (Набий ﷺ нинг) аёллар хушбўйлиги ҳақидаги сўзларини аёл (уйдан) чиққан пайтга йўйганлар. Аммо эри ёнида бўлса, хоҳлаган хушбўйлигини суртаверсин.

وَعَن أبي ريحانةَ قَالَ: نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ عَشْرٍ: عَنِ الْوَشْرِ وَالْوَشْمِ وَالنَّتْفِ وَعَنْ مُكَامَعَةِ الرَّجُلِ الرَّجُلَ بِغَيْرِ شِعَارٍ وَمُكَامَعَةِ الْمَرْأَةِ الْمَرْأَةَ بِغَيْرِ شِعَارٍ وَأَنْ يَجْعَلَ الرَّجُلُ فِي أَسْفَلِ ثِيَابِهِ حَرِيرًا مِثْلَ الْأَعَاجِمِ أَوْ يجعلَ على مَنْكِبَيْه حَرِير مِثْلَ الْأَعَاجِمِ وَعَنِ النُّهْبَى وَعَنْ رُكُوبِ النُّمُورِ وَلُبُوسِ الْخَاتَمِ إِلَّا لِذِي سُلْطَانٍ ". رَوَاهُ أَبُو دَاوُد وَالنَّسَائِيّ

Abul Husayn — yaʼni Haysam ibn Shafiy — aytdi: Men va Maofirdan boʻlgan, Abu Omir deb kunya qilinadigan bir doʻstim Iyliyoda (Baytul-Maqdisda) namoz oʻqish uchun chiqdik. Ularning voizi Azd qabilasidan, Abu Rayhona deyiladigan, sahobalardan boʻlgan bir kishi edi. Abul Husayn aytdi: Doʻstim masjidga mendan oldin yetib bordi, soʻng men uning orqasidan borib, yoniga oʻtirdim. U mendan: «Abu Rayhonaning voizligini eshitib ulgurdingmi?» deb soʻradi. Men: «Yoʻq», dedim. U aytdi: Men uning shunday deyayotganini eshitdim: Rasululloh ﷺ oʻn narsadan qaytardilar: tishlarning uchini oʻtkirlashdan, badanga naqsh chizdirishdan (vashm), (qoshlarni) yulishdan, erkak kishining boshqa erkak bilan oraliqsiz, kiyimsiz birga yotishidan, ayol kishining boshqa ayol bilan oraliqsiz, kiyimsiz birga yotishidan, erkak kishining ajamlar kabi kiyimining etagiga ipak qoʻyishidan yoki ajamlar kabi yelkalariga ipak qoʻyishidan, oʻljaga talashib hujum qilishdan (nuhba), yoʻlbars terisiga minishdan va — sulton (hokim) egasidan boshqa kishi uchun — uzuk taqishdan. Abu Dovud aytdi: Bu hadisda u yakka oʻzi rivoyat qilgan narsa uzukning zikr etilishidir.Абул Ҳусайн — яъни Ҳайсам ибн Шафий — айтди: Мен ва Маофирдан бўлган, Абу Омир деб куня қилинадиган бир дўстим Ийлиёда (Байтул-Мақдисда) намоз ўқиш учун чиқдик. Уларнинг воизи Азд қабиласидан, Абу Райҳона дейиладиган, саҳобалардан бўлган бир киши эди. Абул Ҳусайн айтди: Дўстим масжидга мендан олдин етиб борди, сўнг мен унинг орқасидан бориб, ёнига ўтирдим. У мендан: «Абу Райҳонанинг воизлигини эшитиб улгурдингми?» деб сўради. Мен: «Йўқ», дедим. У айтди: Мен унинг шундай деяётганини эшитдим: Расулуллоҳ ﷺ ўн нарсадан қайтардилар: тишларнинг учини ўткирлашдан, баданга нақш чиздиришдан (вашм), (қошларни) юлишдан, эркак кишининг бошқа эркак билан оралиқсиз, кийимсиз бирга ётишидан, аёл кишининг бошқа аёл билан оралиқсиз, кийимсиз бирга ётишидан, эркак кишининг ажамлар каби кийимининг этагига ипак қўйишидан ёки ажамлар каби елкаларига ипак қўйишидан, ўлжага талашиб ҳужум қилишдан (нуҳба), йўлбарс терисига минишдан ва — султон (ҳоким) эгасидан бошқа киши учун — узук тақишдан. Абу Довуд айтди: Бу ҳадисда у якка ўзи ривоят қилган нарса узукнинг зикр этилишидир.

وَعَن عَليّ قَالَ: نَهَانِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ خَاتَمِ الذَّهَبِ وَعَنْ لُبْسِ الْقَسِّيِّ وَالْمَيَاثِرِ. رَوَاهُ التِّرْمِذِيُّ وَأَبُو دَاوُدَ وَالنَّسَائِيُّ وَابْنُ مَاجَهْ وَفِي رِوَايَة لأبي دَاوُد قَالَ: نهى عَن مياثر الأرجوان

Ali ibn Abu Tolib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ meni oltin uzuk taqishdan, qassiy (ipakli) kiyim kiyishdan va qizil egar-toʻshamadan qaytardilar.Али ибн Абу Толиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ мени олтин узук тақишдан, қассий (ипакли) кийим кийишдан ва қизил эгар-тўшамадан қайтардилар.

وَعَنْ مُعَاوِيَةَ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «لَا تَرْكَبُوا الْخَزَّ وَلَا النِّمَارَ» . رَوَاهُ أَبُو دَاوُد وَالنَّسَائِيّ

Muoviya (roziyallohu anhu) aytadilar: Rasululloh ﷺ: «Xazz (ipak) ham, qoplon terilari ham (ustiga) minmanglar», dedilar. (Roviy) aytdi: Muoviya Rasululloh ﷺdan rivoyat qilishda gumon qilinmas (ishonchli) edi. Abu Said bizga aytdi: Abu Dovud bizga aytdi: Abu al-Muʼtamirning ismi Yazid ibn Tahmon boʼlib, u Hiyrada yashar edi.Муовия (розияллоҳу анҳу) айтадилар: Расулуллоҳ ﷺ: «Хазз (ипак) ҳам, қоплон терилари ҳам (устига) минманглар», дедилар. (Ровий) айтди: Муовия Расулуллоҳ ﷺдан ривоят қилишда гумон қилинмас (ишончли) эди. Абу Саид бизга айтди: Абу Довуд бизга айтди: Абу ал-Муътамирнинг исми Язид ибн Таҳмон бўлиб, у Ҳийрада яшар эди.

وَعَنِ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ: أَنَّ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَهَى عَنْ الْمِيثَرَةِ الْحَمْرَاءِ. رَوَاهُ فِي شرح السّنة

Baro ibn Ozib (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ qizil egar-choponni man qildilar. «Sharh us-sunna»da rivoyat qilingan.Баро ибн Озиб (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ қизил эгар-чопонни ман қилдилар. «Шарҳ ус-сунна»да ривоят қилинган.

وَعَن أبي رِمْثةَ التيميِّ قَالَ: أَتَيْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَعَلَيْهِ ثَوْبَانِ أَخْضَرَانِ وَلَهُ شَعَرٌ قَدْ عَلَاهُ الشَّيْبُ وَشَيْبُهُ أَحْمَرُ. رَوَاهُ التِّرْمِذِيُّ وَفِي رِوَايَةٍ لِأَبِي دَاوُدَ: وَهُوَ ذُو وَفْرَةٍ وَبِهَا رَدْعٌ من حناء

Abu Rimsa at-Taymiy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ huzurlariga keldim, u zotning ustlarida ikkita yashil kiyim bor edi, sochlarini oqargan oqlik qoplagan, oqargan sochlari qizil edi. Termiziy rivoyat qilgan. Abu Dovudning bir rivoyatida: u zotning xino bilan boʻyalgan osilib turgan zulflari bor edi, deyilgan.Абу Римса ат-Таймий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ ҳузурларига келдим, у зотнинг устларида иккита яшил кийим бор эди, сочларини оқарган оқлик қоплаган, оқарган сочлари қизил эди. Термизий ривоят қилган. Абу Довуднинг бир ривоятида: у зотнинг хино билан бўялган осилиб турган зулфлари бор эди, дейилган.

وَعَنْ أَنَسٍ: أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ شَاكِيًا فَخَرَجَ يَتَوَكَّأُ عَلَى أُسَامَةَ وَعَلَيْهِ ثَوْبُ قِطْرٍ قَدْ تَوَشَّحَ بِهِ فَصَلَّى بهم. رَوَاهُ فِي شرح السّنة

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ betob boʻlib qolganlarida Usomaga suyangan holda chiqdilar, ustlarida chizgʻich naqshli kiyim bor edi, uni yopinib olgan edilar, soʻng ularga imom boʻlib namoz oʻqidilar. «Sharh us-sunna»da rivoyat qilingan.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ бетоб бўлиб қолганларида Усомага суянган ҳолда чиқдилар, устларида чизғич нақшли кийим бор эди, уни ёпиниб олган эдилар, сўнг уларга имом бўлиб намоз ўқидилар. «Шарҳ ус-сунна»да ривоят қилинган.

وَعَنْ عَائِشَةَ قَالَتْ: كَانَ عَلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثَوْبَانِ قِطْرِيَّانِ غَلِيظَانِ وَكَانَ إِذا قعد فرق ثَقُلَا عَلَيْهِ فَقَدِمَ بَزٌّ مِنَ الشَّامِ لِفُلَانٍ الْيَهُودِيِّ. فَقُلْتُ: لَوْ بَعَثْتَ إِلَيْهِ فَاشْتَرَيْتَ مِنْهُ ثَوْبَيْنِ إِلَى الْمَيْسَرَةِ فَأَرْسَلَ إِلَيْهِ فَقَالَ: قَدْ عَلِمْتُ مَا تُرِيدُ إِنَّمَا تُرِيدُ أَنْ تَذْهَبَ بِمَالِي فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «كَذَبَ قَدْ عَلِمَ أَنِّي مِنْ أَتْقَاهُمْ وآداهُم للأمانة» . رَوَاهُ التِّرْمِذِيّ وَالنَّسَائِيّ

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: U aytdi: Rasululloh ﷺning ustlarida ikkita qalin Qatriy (yamanlik) kiyim bor edi. U zot oʻtirib terlasalar, bu ikkisi ularga ogʻirlik qilardi. Shomdan falon yahudiyga (sotiladigan) gazlama keldi. Men: «Unga (odam) yuborib, undan toʻlovi yengillashguncha (nasiyaga) ikkita kiyim sotib olsangiz edi», dedim. Shunda u zot unga (odam) yubordilar, u (yahudiy): «Men u nima istayotganini bilaman, u faqat molimni yoki dirhamlarimni olib ketmoqchi», dedi. Rasululloh ﷺ: «U yolgʻon aytdi, u meni ularning ichida Allohdan eng koʻp qoʻrquvchi va omonatni eng yaxshi ado etuvchi ekanligimni biladi», dedilar. (Roviy) aytdi: Bu bobda Ibn Abbos, Anas va Asmo bint Yazyddan ham (rivoyatlar) bor. Abu Iso aytdi: Oishaning hadisi hasan gʻarib sahihdir. Uni Shuʼba ham Umora ibn Abu Hafsadan rivoyat qilgan.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: У айтди: Расулуллоҳ ﷺнинг устларида иккита қалин Қатрий (яманлик) кийим бор эди. У зот ўтириб терласалар, бу иккиси уларга оғирлик қиларди. Шомдан фалон яҳудийга (сотиладиган) газлама келди. Мен: «Унга (одам) юбориб, ундан тўлови енгиллашгунча (насияга) иккита кийим сотиб олсангиз эди», дедим. Шунда у зот унга (одам) юбордилар, у (яҳудий): «Мен у нима истаётганини биламан, у фақат молимни ёки дирҳамларимни олиб кетмоқчи», деди. Расулуллоҳ ﷺ: «У ёлғон айтди, у мени уларнинг ичида Аллоҳдан энг кўп қўрқувчи ва омонатни энг яхши адо этувчи эканлигимни билади», дедилар. (Ровий) айтди: Бу бобда Ибн Аббос, Анас ва Асмо бинт Язйддан ҳам (ривоятлар) бор. Абу Исо айтди: Оишанинг ҳадиси ҳасан ғариб саҳиҳдир. Уни Шуъба ҳам Умора ибн Абу Ҳафсадан ривоят қилган.

وَعَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرِو بْنِ الْعَاصِ قَالَ: رَآنِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَعَلَى ثَوْبٌ مَصْبُوغٌ بِعُصْفُرٍ مُوَرَّدًا فَقَالَ: «مَا هَذَا؟» فَعَرَفْتُ مَا كَرِهَ فَانْطَلَقْتُ فَأَحْرَقْتُهُ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «مَا صَنَعْتَ بِثَوْبِكَ؟» قُلْتُ: أَحْرَقْتُهُ قَالَ: «أَفَلَا كَسَوْتَهُ بَعْضَ أَهْلِكَ؟ فَإِنَّهُ لَا بَأْسَ بِهِ لِلنِّسَاءِ» . رَوَاهُ أَبُو دَاوُد

Abdulloh ibn Amr ibn al-Os (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: U dedi: Rasululloh ﷺ meni koʻrdilar — Abu Ali al-Luʼluʼiy: «Menimcha, u: ustimda pushti zafaron bilan boʻyalgan bir kiyim bor edi, deb aytdi» dedi — va: «Bu nima?» dedilar. Shunda men ketib, uni yoqib yubordim. Soʻng Paygʻambar ﷺ: «Kiyimingni nima qilding?» dedilar. Men: «Uni yoqib yubordim» dedim. U zot: «Uni oilangdan birortasiga kiygazib qoʻymabsanmi?» dedilar. Abu Dovud aytdi: Buni Savr Xoliddan rivoyat qilib, «muvarrad (pushti)» dedi, Tovus esa «muʼasfar (zafaron rangli)» dedi.Абдуллоҳ ибн Амр ибн ал-Ос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: У деди: Расулуллоҳ ﷺ мени кўрдилар — Абу Али ал-Луълуъий: «Менимча, у: устимда пушти зафарон билан бўялган бир кийим бор эди, деб айтди» деди — ва: «Бу нима?» дедилар. Шунда мен кетиб, уни ёқиб юбордим. Сўнг Пайғамбар ﷺ: «Кийимингни нима қилдинг?» дедилар. Мен: «Уни ёқиб юбордим» дедим. У зот: «Уни оилангдан бирортасига кийгазиб қўймабсанми?» дедилар. Абу Довуд айтди: Буни Савр Холиддан ривоят қилиб, «муваррад (пушти)» деди, Товус эса «муъасфар (зафарон рангли)» деди.

وَعَن هلالِ بن عَامر عَن أَبِيه قَالَ: رَأَيْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِمِنًى يَخْطُبُ عَلَى بَغْلَةٍ وَعَلَيْهِ بُرْدٌ أَحْمَرُ وَعَلِيٌّ أَمَامَهُ يُعَبِّرُ عَنْهُ. رَوَاهُ أَبُو دَاوُدَ

Omir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U dedi: Men Rasululloh ﷺni Minoda xachir ustida xutba qilayotganlarini koʻrdim, ustlarida qizil rido bor edi, Ali (roziyallohu anhu) esa u zotning oldilarida (soʻzlarini) yetkazib turgan edi.Омир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У деди: Мен Расулуллоҳ ﷺни Минода хачир устида хутба қилаётганларини кўрдим, устларида қизил ридо бор эди, Али (розияллоҳу анҳу) эса у зотнинг олдиларида (сўзларини) етказиб турган эди.

وَعَن عَائِشَة قَالَتْ: صُنِعَتْ لِلنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بُرْدَةٌ سَوْدَاءُ فَلَبِسَهَا فَلَمَّا عَرِقَ فِيهَا وَجَدَ ريح الصُّوف فقذفها. رَوَاهُ أَبُو دَاوُد

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: U aytdi: Men Rasululloh ﷺ uchun qora rido tikdim. U zot uni kiydilar. Unda terlaganlarida jun hidini sezdilar va uni tashlab yubordilar. (Roviy:) Menimcha, u: «U zot xushboʻy hidni yoqtirar edilar» dedi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: У айтди: Мен Расулуллоҳ ﷺ учун қора ридо тикдим. У зот уни кийдилар. Унда терлаганларида жун ҳидини сездилар ва уни ташлаб юбордилар. (Ровий:) Менимча, у: «У зот хушбўй ҳидни ёқтирар эдилар» деди.

وَعَنْ جَابِرٍ قَالَ: أَتَيْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ مُحْتَبٍ بِشَمْلَةٍ قَدْ وَقَعَ هُدْبها على قَدَمَيْهِ. رَوَاهُ أَبُو دَاوُد

Jobir ibn Sulaym (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U dedi: Men Paygʻambar ﷺ huzurlariga keldim. U zot bir choponga oʻralib, tizzalarini quchoqlab oʻtirgan edilar, choponning popugi esa oyoqlariga tushib turardi.Жобир ибн Сулайм (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У деди: Мен Пайғамбар ﷺ ҳузурларига келдим. У зот бир чопонга ўралиб, тиззаларини қучоқлаб ўтирган эдилар, чопоннинг попуги эса оёқларига тушиб турарди.

وَعَن دِحيةَ بن خليفةَ قَالَ: أَتَى النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِقَبَاطِيَّ فَأَعْطَانِي مِنْهَا قُبْطِيَّةً فَقَالَ: «اصْدَعْهَا صَدْعَيْنِ فَاقْطَعْ أَحَدَهُمَا قَمِيصًا وَأَعْطِ الْآخَرَ امْرَأَتَكَ تَخْتَمِرُ بِهِ» . فَلَمَّا أَدْبَرَ قَالَ: «وَأْمُرِ امْرَأَتَكَ أَنْ تَجْعَلَ تَحْتَهُ ثَوْبًا لَا يَصِفُهَا» . رَوَاهُ أَبُو دَاوُد

Dihya ibn Xalifa al-Kalbiy (roziyallohu anhu) aytdiki: Rasululloh ﷺga Misr zigʻir matolaridan (qibtiy mato) keltirildi. U zot ﷺ menga ulardan bir boʻlagini berib: «Buni ikkiga boʻl, birini koʻylakka kesib ol, ikkinchisini esa xotiningga ber, u bilan roʻmol oʻrasin», dedilar. Men ortga qaytganimda u zot ﷺ: «Xotiningga buyurgin, uning ostidan badanini koʻrsatmaydigan kiyim kiysin», dedilar. Abu Dovud aytdi: Buni Yahyo ibn Ayyub rivoyat qilib, Abbos ibn Ubaydulloh ibn Abbos dedi.Диҳя ибн Халифа ал-Калбий (розияллоҳу анҳу) айтдики: Расулуллоҳ ﷺга Миср зиғир матоларидан (қибтий мато) келтирилди. У зот ﷺ менга улардан бир бўлагини бериб: «Буни иккига бўл, бирини кўйлакка кесиб ол, иккинчисини эса хотинингга бер, у билан рўмол ўрасин», дедилар. Мен ортга қайтганимда у зот ﷺ: «Хотинингга буюргин, унинг остидан баданини кўрсатмайдиган кийим кийсин», дедилар. Абу Довуд айтди: Буни Яҳё ибн Айюб ривоят қилиб, Аббос ибн Убайдуллоҳ ибн Аббос деди.

وَعَنْ أُمِّ سَلَمَةَ إِنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ دَخَلَ عَلَيْهَا وَهِيَ تَخْتَمِرُ فَقَالَ: «ليَّةً لَا ليَّتينِ» . رَوَاهُ أَبُو دَاوُد

Ummu Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ u (ayol) roʻmol oʻrayotgan paytida huzuriga kirib: «Bir qatlam (oʻra), ikki qatlam emas», dedilar. Abu Dovud aytdi: U zotning «Bir qatlam, ikki qatlam emas» degan soʻzlarining maʼnosi: Erkak kishi kabi salla oʻramasin, uni bir yoki ikki qat qilib takrorlamasin, demakdir.Умму Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ у (аёл) рўмол ўраётган пайтида ҳузурига кириб: «Бир қатлам (ўра), икки қатлам эмас», дедилар. Абу Довуд айтди: У зотнинг «Бир қатлам, икки қатлам эмас» деган сўзларининг маъноси: Эркак киши каби салла ўрамасин, уни бир ёки икки қат қилиб такрорламасин, демакдир.

عَن ابنِ عمَرِ قَالَ: مَرَرْتُ بِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَفِي إِزَارِي اسْتِرْخَاءٌ فَقَالَ: «يَا عَبْدَ اللَّهِ ارْفَعْ إِزَارَكَ» فَرَفَعْتُهُ ثُمَّ قَالَ: «زِدْ» فَزِدْتُ فَمَا زِلْتُ أَتَحَرَّاهَا بَعْدُ فَقَالَ: بَعْضُ الْقَوْمِ: إِلَى أَيْنَ؟ قَالَ: «إِلَى أَنْصَافِ السَّاقَيْنِ» . رَوَاهُ مُسلم

Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Men izorimda osilib turgan holatda (uni yerga sudrab) Rasululloh ﷺ ning yonidan oʻtdim. Shunda u zot: «Ey Abdulloh, izoringni koʻtar!» dedilar. Men uni koʻtardim. Soʻng: «Yana (koʻtar)!» dedilar. Men yana koʻtardim. Shundan keyin men doimo shunga rioya qiladigan boʻldim. (Hozir boʻlganlardan) baʼzilar: «Qayergacha?» deb soʻradi. (Ibn Umar): «Boldirlarning oʻrtasigacha», dedi.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Мен изоримда осилиб турган ҳолатда (уни ерга судраб) Расулуллоҳ ﷺ нинг ёнидан ўтдим. Шунда у зот: «Эй Абдуллоҳ, изорингни кўтар!» дедилар. Мен уни кўтардим. Сўнг: «Яна (кўтар)!» дедилар. Мен яна кўтардим. Шундан кейин мен доимо шунга риоя қиладиган бўлдим. (Ҳозир бўлганлардан) баъзилар: «Қаергача?» деб сўради. (Ибн Умар): «Болдирларнинг ўртасигача», деди.

وَعَنْهُ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: «مَنْ جَرَّ ثَوْبَهُ خُيَلَاءَ لَمْ يَنْظُرِ اللَّهُ إِلَيْهِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ» . فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ: يَا رَسُولَ اللَّهِ إِزَارِي يَسْتَرْخِي إِلَّا أَنْ أَتَعَاهَدَهُ. فَقَالَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «إِنَّكَ لَسْتَ مِمَّنْ يَفْعَلُهُ خُيَلَاءَ» . رَوَاهُ البُخَارِيّ

(Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo) rivoyat qildi)ki, Paygʻambar ﷺ: «Kim kiyimini kibr-havo bilan sudrasa, Alloh qiyomat kuni unga (rahmat nazari bilan) boqmaydi» dedilar. Abu Bakr (roziyallohu anhu): «Yo Rasululloh, agar men (izorimni) ushlab turmasam, uning bir tomoni osilib (tushib) ketadi» dedi. Paygʻambar ﷺ: «Sen buni kibr-havo bilan qiladiganlardan emassan» dedilar.(Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) ривоят қилди)ки, Пайғамбар ﷺ: «Ким кийимини кибр-ҳаво билан судраса, Аллоҳ қиёмат куни унга (раҳмат назари билан) боқмайди» дедилар. Абу Бакр (розияллоҳу анҳу): «Ё Расулуллоҳ, агар мен (изоримни) ушлаб турмасам, унинг бир томони осилиб (тушиб) кетади» деди. Пайғамбар ﷺ: «Сен буни кибр-ҳаво билан қиладиганлардан эмассан» дедилар.

وَعَن عِكْرِمَة قَالَ: رأيتُ ابنَ عَبَّاس يَأْتَزِرُ فَيَضَعُ حَاشِيَةَ إِزَارِهِ مِنْ مُقَدَّمِهِ عَلَى ظَهْرِ قَدَمِهِ وَيَرْفَعُ مِنْ مُؤَخَّرِهِ قُلْتُ لِمَ تَأْتَزِرُ هَذِهِ الْإِزْرَةَ؟ قَالَ: رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يأتزرها. رَوَاهُ أَبُو دَاوُد

Ikrima (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadiki, u Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)ning izor bogʻlayotganlarini koʻrdi: u zot izorining old etagini ikki oyogʻining ustiga qoʻyar, orqasini esa koʻtarar edilar. (Ikrima) dedi: «Nega izorni shu tarzda bogʻlaysiz?» Ibn Abbos: «Men Rasululloh ﷺ ning uni shunday bogʻlaganlarini koʻrganman», dedi.Икрима (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинадики, у Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)нинг изор боғлаётганларини кўрди: у зот изорининг олд этагини икки оёғининг устига қўяр, орқасини эса кўтарар эдилар. (Икрима) деди: «Нега изорни шу тарзда боғлайсиз?» Ибн Аббос: «Мен Расулуллоҳ ﷺ нинг уни шундай боғлаганларини кўрганман», деди.

وَعَنْ عُبَادَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «عَلَيْكُمْ بالعمائم فَإِنَّهَا سيماء الْمَلَائِكَة وأخوها خلف ظهوركم» . رَوَاهُ الْبَيْهَقِيّ

Uboda (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Salla oʻrashni lozim tutinglar, chunki u farishtalarning belgisidir. Uning uchini orqangizdan osiltirib qoʻyinglar», dedilar. Bayhaqiy «Shuab ul-iymon»da rivoyat qilgan.Убода (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Салла ўрашни лозим тутинглар, чунки у фаришталарнинг белгисидир. Унинг учини орқангиздан осилтириб қўйинглар», дедилар. Байҳақий «Шуаб ул-иймон»да ривоят қилган.

وَعَنْ عَائِشَةَ أَنَّ أَسْمَاءَ بِنْتَ أَبِي بَكْرٍ دَخَلْتُ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَعَلَيْهَا ثِيَاب رقاق فَأَعْرض عَنهُ وَقَالَ: «يَا أَسْمَاءُ إِنَّ الْمَرْأَةَ إِذَا بَلَغَتِ الْمَحِيضَ لَنْ يَصْلُحَ أَنْ يُرَى مِنْهَا إِلَّا هَذَا وَهَذَا» . وَأَشَارَ إِلَى وَجْهِهِ وَكَفَّيْهِ. رَوَاهُ أَبُو دَاوُد

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, Abu Bakrning qizi Asmo Rasululloh ﷺ huzurlariga ustida yupqa kiyimlar bilan kirdi. Shunda Rasululloh ﷺ undan yuzlarini burdilar va: «Ey Asmo, ayol kishi hayz koʻradigan yoshga yetganidan keyin, undan mana bu va mana budan boshqasi koʻrinishi joiz emas», dedilar va yuzlari hamda kaftlariga ishora qildilar. Abu Dovud aytdi: Bu hadis mursaldir, Xolid ibn Durayk Oisha (roziyallohu anho)ga yetishmagan.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, Абу Бакрнинг қизи Асмо Расулуллоҳ ﷺ ҳузурларига устида юпқа кийимлар билан кирди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ ундан юзларини бурдилар ва: «Эй Асмо, аёл киши ҳайз кўрадиган ёшга етганидан кейин, ундан мана бу ва мана будан бошқаси кўриниши жоиз эмас», дедилар ва юзлари ҳамда кафтларига ишора қилдилар. Абу Довуд айтди: Бу ҳадис мурсалдир, Холид ибн Дурайк Оиша (розияллоҳу анҳо)га етишмаган.

وَعَنْ أَبِي مَطَرٍ قَالَ: إِنْ عَلِيًّا اشْتَرَى ثَوْبًا بِثَلَاثَةِ دَرَاهِمَ فَلَمَّا لَبِسَهُ قَالَ: «الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي رَزَقَنِي مِنَ الرِّيَاشِ مَا أَتَجَمَّلُ بِهِ فِي الناسِ وأُواري بِهِ عورتي» ثُمَّ قَالَ: هَكَذَا سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُول. رَوَاهُ أَحْمد

Ali (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, u uch dirhamga bir kiyim sotib oldi. Uni kiyganda: «Menga odamlar orasida oʻzimni bezaydigan va avratimni yopadigan kiyimni rizq qilib bergan Allohga hamd boʻlsin», dedi. Soʻng: «Men Rasululloh ﷺning shunday deganlarini eshitganman», dedi.Али (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, у уч дирҳамга бир кийим сотиб олди. Уни кийганда: «Менга одамлар орасида ўзимни безайдиган ва авратимни ёпадиган кийимни ризқ қилиб берган Аллоҳга ҳамд бўлсин», деди. Сўнг: «Мен Расулуллоҳ ﷺнинг шундай деганларини эшитганман», деди.

وَعَن أبي أُمامةَ قَالَ: لَبِسَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ ثَوْبًا جَدِيدًا فَقَالَ: الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي كَسَانِي مَا أُوَارِي بِهِ عَوْرَتِي وَأَتَجَمَّلُ بِهِ فِي حَيَاتِي ثُمَّ قَالَ: سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ: " مَنْ لَبِسَ ثَوْبًا جَدِيدًا فَقَالَ: الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي كَسَانِي مَا أُوَارِي بِهِ عَوْرَتِي وَأَتَجَمَّلُ بِهِ فِي حَيَاتِي ثُمَّ عَمَدَ إِلَى الثَّوْبِ الَّذِي أَخْلَقَ فَتَصَدَّقَ بِهِ كَانَ فِي كَنَفِ اللَّهِ وَفِي حِفْظِ اللَّهِ وَفِي سِتْرِ اللَّهِ حَيًّا وَمَيِّتًا ". رَوَاهُ أَحْمَدُ وَالتِّرْمِذِيُّ وَابْنُ مَاجَهْ وَقَالَ التِّرْمِذِيُّ: هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ

Abu Umoma (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Umar ibn al-Xattob (roziyallohu anhu) yangi kiyim kiydi-da: «Menga avratimni yopadigan va hayotimda chiroyli koʻrinadigan (kiyimni) kiydirgan Allohga hamd boʻlsin», dedi. Soʻng eskirgan kiyimini olib, uni sadaqa qildi, keyin dedi: «Men Rasululloh ﷺning: ‹Kim yangi kiyim kiyib, «Menga avratimni yopadigan va hayotimda chiroyli koʻrinadigan (kiyimni) kiydirgan Allohga hamd boʻlsin» desa, soʻng eskirgan kiyimini olib uni sadaqa qilsa, u tirikligida ham, oʻlganidan keyin ham Allohning panohida, Allohning hifzida va Allohning himoyasida boʻladi›, deganlarini eshitganman.» Abu Iso aytdi: Bu hadis gʻaribdir.Абу Умома (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Умар ибн ал-Хаттоб (розияллоҳу анҳу) янги кийим кийди-да: «Менга авратимни ёпадиган ва ҳаётимда чиройли кўринадиган (кийимни) кийдирган Аллоҳга ҳамд бўлсин», деди. Сўнг эскирган кийимини олиб, уни садақа қилди, кейин деди: «Мен Расулуллоҳ ﷺнинг: ‹Ким янги кийим кийиб, «Менга авратимни ёпадиган ва ҳаётимда чиройли кўринадиган (кийимни) кийдирган Аллоҳга ҳамд бўлсин» деса, сўнг эскирган кийимини олиб уни садақа қилса, у тириклигида ҳам, ўлганидан кейин ҳам Аллоҳнинг паноҳида, Аллоҳнинг ҳифзида ва Аллоҳнинг ҳимоясида бўлади›, деганларини эшитганман.» Абу Исо айтди: Бу ҳадис ғарибдир.

وَعَنْ عَلْقَمَةَ بْنِ أَبِي عَلْقَمَةَ عَنْ أُمِّهِ قَالَتْ: دَخَلَتْ حَفْصَةُ بِنْتُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَلَى عَائِشَةَ وَعَلَيْهَا خِمَارٌ رَقِيقٌ فَشَقَّتْهُ عَائِشَةُ وَكَسَتْهَا خمارا كثيفا. رَوَاهُ مَالك

Alqama ibn Abu Alqamaning onasidan rivoyat qilinadi: Hafsa binti Abdurrahmon Oisha (roziyallohu anho)ning oldiga ustida yupqa roʻmol bilan kirdi. Shunda Oisha uni yirtib tashlab, unga qalin roʻmol kiydirib qoʻydi. Molik rivoyat qilgan.Алқама ибн Абу Алқаманинг онасидан ривоят қилинади: Ҳафса бинти Абдурраҳмон Оиша (розияллоҳу анҳо)нинг олдига устида юпқа рўмол билан кирди. Шунда Оиша уни йиртиб ташлаб, унга қалин рўмол кийдириб қўйди. Молик ривоят қилган.

وَعَنْ عَبْدِ الْوَاحِدِ بْنِ أَيْمَنَ عَنْ أَبِيهِ قَالَ: دَخَلَتْ عَلَى عَائِشَةَ وَعَلَيْهَا دِرْعٌ قِطْرِيٌّ ثَمَنُ خَمْسَةِ دَرَاهِمَ فَقَالَتْ: ارْفَعْ بَصَرَكَ إِلَى جَارِيَتِي انْظُرْ إِلَيْهَا فَإِنَّهَا تُزْهَى أَنْ تَلْبَسَهُ فِي البيتِ وَقد كَانَ لِي مِنْهَا دِرْعٌ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَمَا كَانَتِ امْرَأَةٌ تُقَيَّنُ بِالْمَدِينَةِ إِلَّا أَرْسَلَتْ إِلَيَّ تَسْتَعِيرُهُ. رَوَاهُ البُخَارِيّ

Ayman (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: Men Oishaning oldiga bordim va u — besh dirhamga (arziydigan) qoʻpol bir kiyimni kiygan edi. Oisha: «(Tepaga) qara va mening choriyamni koʻr — u (kiyimni) uyda kiyishni istamaydi; holbuki, Allohning Rasuli ﷺ hayot paytida menda shunga oʻxshash bir kiyim bor edi va — (eri oldida) chiroyli koʻrinishni istaydigan biror ayol yoʻq ediki — uni mendan oriyat (qarzga) olmagan boʻlsin», — dedi.Айман (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: Мен Оишанинг олдига бордим ва у — беш дирҳамга (арзийдиган) қўпол бир кийимни кийган эди. Оиша: «(Тепага) қара ва менинг чориямни кўр — у (кийимни) уйда кийишни истамайди; ҳолбуки, Аллоҳнинг Расули ﷺ ҳаёт пайтида менда шунга ўхшаш бир кийим бор эди ва — (эри олдида) чиройли кўринишни истайдиган бирор аёл йўқ эдики — уни мендан орият (қарзга) олмаган бўлсин», — деди.

وَعَنْ جَابِرٍ قَالَ: لَبِسَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَوْمًا قَبَاءَ دِيبَاجٍ أُهْدِيَ لَهُ ثُمَّ أَوْشَكَ أَنْ نَزَعَهُ فَأَرْسَلَ بِهِ إِلَى عُمَرَ فَقِيلَ: قَدْ أَوْشَكَ مَا انْتَزَعْتَهُ يَا رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ: «نهاني عَنهُ جبريلُ» فَجَاءَ عُمَرُ يَبْكِي فَقَالَ: يَا رَسُولَ اللَّهِ كرهتَ أَمْرًا وَأَعْطَيْتَنِيهِ فَمَا لِي؟ فَقَالَ: «إِنِّي لَمْ أُعْطِكَهُ تَلْبَسُهُ إِنَّمَا أَعْطَيْتُكَهُ تَبِيعُهُ» . فَبَاعَهُ بِأَلْفَيْ دِرْهَم. رَوَاهُ مُسلم

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ bir kuni oʻzlariga hadya qilingan dibodan (qalin ipakdan) toʻzilgan qaboni kiydilar, soʻng tezda uni yechib, Umar ibn al-Xattobga yubordilar. Unga: «Yo Rasululloh! Siz uni juda tez yechdingiz-ku», deyildi. Shunda u zot: «Uni menga Jibril taqiqladi», dedilar. Soʻng Umar yigʻlaganicha kelib: «Yo Rasululloh! Siz bir narsani yoqtirmadingiz-u, uni menga berdingiz, endi mening ahvolim qanday boʻladi?» dedi. U zot: «Men uni senga kiyishing uchun bermadim, balki uni senga sotishing uchun berdim», dedilar. Shunda u (Umar) uni ikki ming dirhamga sotdi.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ бир куни ўзларига ҳадя қилинган дибодан (қалин ипакдан) тўзилган қабони кийдилар, сўнг тезда уни ечиб, Умар ибн ал-Хаттобга юбордилар. Унга: «Ё Расулуллоҳ! Сиз уни жуда тез ечдингиз-ку», дейилди. Шунда у зот: «Уни менга Жибрил тақиқлади», дедилар. Сўнг Умар йиғлаганича келиб: «Ё Расулуллоҳ! Сиз бир нарсани ёқтирмадингиз-у, уни менга бердингиз, энди менинг аҳволим қандай бўлади?» деди. У зот: «Мен уни сенга кийишинг учун бермадим, балки уни сенга сотишинг учун бердим», дедилар. Шунда у (Умар) уни икки минг дирҳамга сотди.

وَعَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا قَالَ: إِنَّمَا نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ ثَوْبِ الْمُصْمَتِ مِنَ الْحَرِيرِ فَأَمَّا الْعَلَمُ وَسَدَى الثَّوْبِ فَلَا بَأْسَ بِهِ. رَوَاهُ أَبُو دَاوُد

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, u shunday dedi: Rasululloh ﷺ faqat butunlay ipakdan toʻqilgan kiyimdan qaytardilar. Ammo ipakdan boʻlgan naqsh (haoshiya) va kiyimning arqogʻiga (sadiy) kelsak, unda hech qanday zarar yoʻq.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, у шундай деди: Расулуллоҳ ﷺ фақат бутунлай ипакдан тўқилган кийимдан қайтардилар. Аммо ипакдан бўлган нақш (ҳаошия) ва кийимнинг арқоғига (садий) келсак, унда ҳеч қандай зарар йўқ.

وَعَنْ أَبِي رَجَاءٍ قَالَ: خَرَجَ عَلَيْنَا عِمْرَانُ بْنُ حُصَيْنٍ وَعَلَيْهِ مِطْرَفٌ مِنْ خَزٍّ وَقَالَ: إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: «مَنْ أَنْعَمَ اللَّهُ عَلَيْهِ نِعْمَةً فَإِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ أَنْ يَرَى أَثَرَ نِعْمَتِهِ عَلَى عَبده» . رَوَاهُ أَحْمد

Imron ibn Husayn (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U ustida xazzdan (ipak aralash matodan) toʻn bilan chiqib: «Rasululloh ﷺ: ‹Alloh kimga bir neʼmat ato etsa, albatta Alloh oʻz neʼmatining asari bandasida koʻrinib turishini yaxshi koʻradi›, dedilar», dedi. Ahmad rivoyat qilgan.Имрон ибн Ҳусайн (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У устида хазздан (ипак аралаш матодан) тўн билан чиқиб: «Расулуллоҳ ﷺ: ‹Аллоҳ кимга бир неъмат ато этса, албатта Аллоҳ ўз неъматининг асари бандасида кўриниб туришини яхши кўради›, дедилар», деди. Аҳмад ривоят қилган.

وَعَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا قَالَ: كُلْ مَا شِئْتَ وَالْبَسْ مَا شِئْتَ مَا أَخْطَأَتْكَ اثْنَتَانِ: سَرَفٌ وَمَخِيلَةٌ. رَوَاهُ الْبُخَارِيُّ فِي تَرْجَمَة بَاب

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: U: «Xohlagan narsangni ye, xohlagan narsangni kiy, faqat ikki narsa — isrofgarchilik va manmanlikdan xoli boʻlsang bas», dedi. Buxoriy uni bob sarlavhasida (taʼliqan) rivoyat qilgan.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: У: «Хоҳлаган нарсангни е, хоҳлаган нарсангни кий, фақат икки нарса — исрофгарчилик ва манманликдан холи бўлсанг бас», деди. Бухорий уни боб сарлавҳасида (таълиқан) ривоят қилган.

وَعَنْ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «كُلُوا وَاشْرَبُوا وَتَصَدَّقُوا وَالْبَسُوا مَا لم يُخالطْ إِسْرَافٌ وَلَا مَخِيلَةٌ» . رَوَاهُ أَحْمَدُ وَالنَّسَائِيُّ وَابْنُ مَاجَه

Abdulloh ibn Amr (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Isrof va manmanlik aralashmaganicha yenglar, ichinglar, sadaqa qilinglar va kiyininglar», dedilar.Абдуллоҳ ибн Амр (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Исроф ва манманлик аралашмаганича енглар, ичинглар, садақа қилинглар ва кийининглар», дедилар.

وَعَنْ أَبِي الدَّرْدَاءِ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «إِنَّ أَحْسَنَ مَا زُرْتُمُ اللَّهَ فِي قُبُورِكُمْ وَمَسَاجِدِكُمُ الْبَيَاضُ» . رَوَاهُ ابْن مَاجَه

Abu Dardo (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Qabrlaringizda va masjidlaringizda Allohga eng chiroyli ziyorat qiladigan narsangiz — oq kiyimdir», dedilar.Абу Дардо (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Қабрларингизда ва масжидларингизда Аллоҳга энг чиройли зиёрат қиладиган нарсангиз — оқ кийимдир», дедилар.

عَنِ ابْنِ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا قَالَ: اتَّخَذَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَاتَمًا مِنْ ذَهَبٍ وَفِي رِوَايَةٍ: وَجَعَلَهُ فِي يَدِهِ الْيُمْنَى ثُمَّ أَلْقَاهُ ثُمَّ اتَّخَذَ خَاتَمًا مِنْ الْوَرق نُقِشَ فِيهِ: مُحَمَّدٌ رَسُولُ اللَّهِ وَقَالَ: «لَا يَنْقُشَنَّ أَحَدٌ عَلَى نَقْشِ خَاتَمِي هَذَا» . وَكَانَ إِذَا لَبِسَهُ جَعَلَ فَصَّهُ مِمَّا يَلِي بَطْنَ كَفه

Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ oltindan uzuk yasattirdilar, soʻng uni tashlab yubordilar, soʻng kumushdan uzuk yasattirib, unga «Muhammad Rasululloh» deb naqsh oʻydirdilar va: «Hech kim mening bu uzugimning naqshiga oʻxshatib (naqsh) oʻymasin», dedilar. U zot uni taqqanlarida koʻzini kaftlarining ichki tomoniga qaratib qoʻyar edilar. U (uzuk) Muayqibning (qoʻlidan) Aris qudugʻiga tushib ketgan (uzuk)dir.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ олтиндан узук ясаттирдилар, сўнг уни ташлаб юбордилар, сўнг кумушдан узук ясаттириб, унга «Муҳаммад Расулуллоҳ» деб нақш ўйдирдилар ва: «Ҳеч ким менинг бу узугимнинг нақшига ўхшатиб (нақш) ўймасин», дедилар. У зот уни таққанларида кўзини кафтларининг ички томонига қаратиб қўяр эдилар. У (узук) Муайқибнинг (қўлидан) Арис қудуғига тушиб кетган (узук)дир.

وَعَنْ عَلِيٍّ قَالَ: نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ لُبْسِ الْقَسِّيِّ وَالْمُعَصْفَرِ وَعَنْ تَخْتُّمِ الذَّهَبِ وَعَنْ قِرَاءَةِ الْقُرْآنِ فِي الرُّكُوعِ. رَوَاهُ مُسلم

Ali (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ meni qassiy va zaʼfaronrang kiyim kiyishdan, oltin uzuk taqishdan va rukuʼda Qurʼon oʻqishdan qaytardilar.Али (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ мени қассий ва заъфаронранг кийим кийишдан, олтин узук тақишдан ва рукуъда Қуръон ўқишдан қайтардилар.

وَعَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رَأَى خَاتَمًا مِنْ ذَهَبٍ فِي يَدِ رَجُلٍ فَنَزَعَهُ فَطَرَحَهُ فَقَالَ: «يَعْمِدُ أَحَدُكُمْ إِلَى جَمْرَةٍ مِنْ نَارٍ فَيَجْعَلُهَا فِي يَدِهِ؟» فَقِيلَ لِلرَّجُلِ بَعْدَمَا ذَهَبَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: خُذْ خَاتَمَكَ انْتَفِعْ بِهِ. قَالَ: لَا وَاللَّهِ لَا آخُذُهُ أَبَدًا وَقَدْ طَرَحَهُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ. رَوَاهُ مُسلم

Abdulloh ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ bir kishining qoʻlida oltindan boʻlgan uzukni koʻrdilar-da, uni sugʻurib olib uloqtirdilar va: «Birortangiz olov choʻgʻiga qoʻl uzatib, uni qoʻliga olmoqchi boʻladimi?!», dedilar. Rasululloh ﷺ ketganlaridan keyin u kishiga: «Uzugingni olib, undan foydalan», deyildi. (U esa): «Yoʻq, Allohga qasamki, uni Rasululloh ﷺ uloqtirgan ekanlar, men uni hech qachon olmayman», dedi.Абдуллоҳ ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ бир кишининг қўлида олтиндан бўлган узукни кўрдилар-да, уни суғуриб олиб улоқтирдилар ва: «Бирортангиз олов чўғига қўл узатиб, уни қўлига олмоқчи бўладими?!», дедилар. Расулуллоҳ ﷺ кетганларидан кейин у кишига: «Узугингни олиб, ундан фойдалан», дейилди. (У эса): «Йўқ, Аллоҳга қасамки, уни Расулуллоҳ ﷺ улоқтирган эканлар, мен уни ҳеч қачон олмайман», деди.

وَعَنْ أَنَسٍ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَرَادَ أَنْ يَكْتُبَ إِلَى كِسْرَى وَقَيْصَرَ وَالنَّجَاشِيِّ فَقِيلَ: إِنَّهُمْ لَا يَقْبَلُونَ كِتَابًا إِلَّا بِخَاتَمٍ فَصَاغَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَاتَمًا حَلْقَةَ فِضَّةٍ نُقِشَ فِيهِ: مُحَمَّدٌ رَسُولُ اللَّهِ. رَوَاهُ مُسْلِمٌ. وَفِي رِوَايَةٍ لِلْبُخَارِيِّ: كَانَ نَقْشُ الْخَاتَمِ ثَلَاثَةَ أَسْطُرٍ: مُحَمَّدٌ سَطْرٌ ورسولُ الله سطر وَالله سطر

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ Kisroga, Qaysarga va Najoshiyga xat yozmoqchi boʻldilar. Shunda: «Ular muhri boʻlmagan xatni qabul qilmaydilar», deyildi. Bas, Rasululloh ﷺ kumushdan halqasimon uzuk yasattirib, unga «Muhammad Rasululloh» deb naqsh oʻydirdilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ Кисрога, Қайсарга ва Нажошийга хат ёзмоқчи бўлдилар. Шунда: «Улар муҳри бўлмаган хатни қабул қилмайдилар», дейилди. Бас, Расулуллоҳ ﷺ кумушдан ҳалқасимон узук ясаттириб, унга «Муҳаммад Расулуллоҳ» деб нақш ўйдирдилар.

وَعَنْهُ أَنَّ نَبِيَّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ خَاتَمُهُ مِنْ فِضَّةٍ وَكَانَ فَصُّهُ مِنْهُ. رَوَاهُ البُخَارِيّ

(Anas (roziyallohu anhu) rivoyat qildi)ki, Paygʻambar ﷺning uzuklari kumushdan edi, uning koʻzi (fass) ham oʻshandan (kumushdan) edi.(Анас (розияллоҳу анҳу) ривоят қилди)ки, Пайғамбар ﷺнинг узуклари кумушдан эди, унинг кўзи (фасс) ҳам ўшандан (кумушдан) эди.

وَعَنْهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَبِسَ خَاتَمَ فِضَّةٍ فِي يَمِينِهِ فِيهِ فَصٌّ حَبَشِيٌّ كَانَ يَجْعَلُ فَصَّهُ مِمَّا يَلِي كَفه

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ oʻng qoʻllariga ichida habashiy koʻzi boʻlgan kumush uzukni taqar, koʻzini esa kaftlari tomoniga qaratib qoʻyar edilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ ўнг қўлларига ичида ҳабаший кўзи бўлган кумуш узукни тақар, кўзини эса кафтлари томонига қаратиб қўяр эдилар.

وَعَنْهُ قَالَ: كَانَ خَاتَمُ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي هَذِهِ وَأَشَارَ إِلَى الْخِنْصِرِ منْ يَده الْيُسْرَى. رَوَاهُ مُسلم

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: u dedi: Nabiy ﷺ ning uzuklari mana bunda edi — va u chap qoʻlining jimjilogʻiga ishora qildi.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: у деди: Набий ﷺ нинг узуклари мана бунда эди — ва у чап қўлининг жимжилоғига ишора қилди.

وَعَنْ عَلِيٍّ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ: نَهَانِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسلم إِن أَتَخَتَّمَ فِي إِصْبَعِي هَذِهِ أَوْ هَذِهِ قَالَ: فَأَوْمَأَ إِلَى الْوُسْطَى وَالَّتِي تَلِيهَا. رَوَاهُ مُسْلِمٌ

Ali ibn Abu Tolib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: u dedi: Rasululloh ﷺ meni uzukni barmogʻimning mana bunisiga yoki bunisiga taqishdan qaytardilar. (Roviy) dedi: u oʻrta barmoqqa va uning yonidagisiga ishora qildi.Али ибн Абу Толиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: у деди: Расулуллоҳ ﷺ мени узукни бармоғимнинг мана бунисига ёки бунисига тақишдан қайтардилар. (Ровий) деди: у ўрта бармоққа ва унинг ёнидагисига ишора қилди.

عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ جَعْفَرٍ قَالَ: كَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَتَخَتَّمُ فِي يَمِينه. رَوَاهُ ابْن مَاجَه وَرَوَاهُ أَبُو دَاوُد وَالنَّسَائِيّ عَن عَليّ

Abdulloh ibn Jaʼfar (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ safardan qaytganlarida (bolalar) bizni qarshi olishga chiqarilar edi. (Bir kuni) men bilan Hasan yoki Husaynni (u zotni) qarshi olishga olib chiqishdi. Shunda u zot birimizni oldlariga, ikkinchimizni orqalariga mindirib oldilar, toki Madinaga kirib bordik.Абдуллоҳ ибн Жаъфар (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ сафардан қайтганларида (болалар) бизни қарши олишга чиқарилар эди. (Бир куни) мен билан Ҳасан ёки Ҳусайнни (у зотни) қарши олишга олиб чиқишди. Шунда у зот биримизни олдларига, иккинчимизни орқаларига миндириб олдилар, токи Мадинага кириб бордик.

وَعَنِ ابْنِ عُمَرَ قَالَ: كَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يتختم فِي يسَاره. رَوَاهُ أَبُو دَاوُد

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ chap qoʻllariga uzuk taqar edilar. Abu Dovud rivoyat qilgan.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ чап қўлларига узук тақар эдилар. Абу Довуд ривоят қилган.

وَعَنْ عَلِيٍّ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَخَذَ حَرِيرًا فَجَعَلَهُ فِي يَمِينِهِ وَأَخَذَ ذَهَبًا فَجَعَلَهُ فِي شِمَالِهِ ثُمَّ قَالَ: «إِنَّ هَذَيْنِ حَرَامٌ عَلَى ذُكُورِ أُمتي» . رَوَاهُ أَحْمد وَأَبُو دَاوُد وَالنَّسَائِيّ

Ali ibn Abu Tolib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ ipakni olib oʻng qoʻllariga, oltinni olib chap qoʻllariga qoʻydilar, soʻng: «Albatta bu ikkisi ummatimning erkaklariga haromdir», dedilar.Али ибн Абу Толиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ ипакни олиб ўнг қўлларига, олтинни олиб чап қўлларига қўйдилар, сўнг: «Албатта бу иккиси умматимнинг эркакларига ҳаромдир», дедилар.

وَعَن مُعَاوِيَةُ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَهَى عَنْ رُكُوبِ النُّمُورِ وَعَنْ لُبْسِ الذَّهَبِ إِلَّا مُقَطَّعًا. رَوَاهُ أَبُو دَاوُدَ وَالنَّسَائِيُّ

Muoviya (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ yoʻlbars terisiga minishdan va mayda boʻlak holidan boshqa tarzda oltin taqishdan qaytardilar. Abu Dovud va Nasoiy rivoyat qilgan.Муовия (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ йўлбарс терисига минишдан ва майда бўлак ҳолидан бошқа тарзда олтин тақишдан қайтардилар. Абу Довуд ва Насоий ривоят қилган.

وَعَنْ بُرَيْدَةَ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لِرَجُلٍ عَلَيْهِ خَاتَمٌ مِنْ شَبَهٍ: «مَا لِي أَجِدُ مِنْكَ رِيحَ الْأَصْنَامِ؟» فَطَرَحَهُ ثُمَّ جَاءَ وَعَلَيْهِ خَاتَمٌ مِنْ حَدِيدٍ فَقَالَ: «مَا لِي أَرَى عَلَيْكَ حِلْيَةَ أَهْلِ النَّارِ؟» فَطَرَحَهُ فَقَالَ: يَا رَسُولَ اللَّهِ مِنْ أَيِّ شَيْءٍ أَتَّخِذُهُ؟ قَالَ: «مِنْ وَرِقٍ وَلَا تُتِمَّهُ مِثْقَالا» . رَوَاهُ التِّرْمِذِيّ وَأَبُو دَاوُد وَالنَّسَائِيّ

al-Hasan ibn Ali va Muhammad ibn Abdulaziz ibn Abu Rizma — maʼnosi bir — Zayd ibn Hubob ularga Abdulloh ibn Muslim as-Sulamiy al-Marvaziy Abu Toybadan, u Abdulloh ibn Buraydadan, u otasidan (roziyallohu anhu) rivoyat qilib xabar berdi: Bir kishi Nabiy ﷺ ning huzurlariga keldi, ustida shabahdan (sariq misdan) yasalgan uzuk bor edi. Bas, u zot unga: «Nega men sendan butlarning hidini topyapman?» dedilar. Shunda u uni (uzukni) tashladi. Soʻngra u temirdan yasalgan uzuk taqib keldi. Bas, u zot: «Nega men sening ustingda doʻzax ahlining bezagini koʻryapman?» dedilar. U buni ham tashladi va: «Ey Rasululloh, qaysi narsadan (uzuk) yasab olay?» dedi. U zot: «Uni kumushdan yasab ol, ammo uni bir misqolga yetkazma», dedilar. Muhammad: «Abdulloh ibn Muslim», demadi; al-Hasan: «as-Sulamiy al-Marvaziy», demadi.ал-Ҳасан ибн Али ва Муҳаммад ибн Абдулазиз ибн Абу Ризма — маъноси бир — Зайд ибн Ҳубоб уларга Абдуллоҳ ибн Муслим ас-Суламий ал-Марвазий Абу Тойбадан, у Абдуллоҳ ибн Бурайдадан, у отасидан (розияллоҳу анҳу) ривоят қилиб хабар берди: Бир киши Набий ﷺ нинг ҳузурларига келди, устида шабаҳдан (сариқ мисдан) ясалган узук бор эди. Бас, у зот унга: «Нега мен сендан бутларнинг ҳидини топяпман?» дедилар. Шунда у уни (узукни) ташлади. Сўнгра у темирдан ясалган узук тақиб келди. Бас, у зот: «Нега мен сенинг устингда дўзах аҳлининг безагини кўряпман?» дедилар. У буни ҳам ташлади ва: «Эй Расулуллоҳ, қайси нарсадан (узук) ясаб олай?» деди. У зот: «Уни кумушдан ясаб ол, аммо уни бир мисқолга етказма», дедилар. Муҳаммад: «Абдуллоҳ ибн Муслим», демади; ал-Ҳасан: «ас-Суламий ал-Марвазий», демади.

وَعَنِ ابْنِ مَسْعُودٍ قَالَ: كَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَكْرَهُ عَشْرَ خِلَالٍ: الصُّفْرَةَ يَعْنِي الخلوق وتغييرَ الشيب وجر الأزرار وَالتَّخَتُّمَ بِالذَّهَبِ وَالتَّبَرُّجَ بِالزِّينَةِ لِغَيْرِ مَحِلِّهَا وَالضَّرْبَ بِالْكِعَابِ وَالرُّقَى إِلَّا بِالْمُعَوِّذَاتِ وَعَقْدَ التَّمَائِمِ وَعَزْلَ الْمَاءِ لِغَيْرِ مَحِلِّهِ وَفَسَادَ الصَّبِيِّ غَيْرَ مُحَرِّمِهِ. رَوَاهُ أَبُو دَاوُد وَالنَّسَائِيّ

Musaddad, unga al-Muʼtamir rivoyat qildi. U aytdi: Men ar-Rukayn ibn ar-Rabiʼning al-Qosim ibn Hassondan, uning Abdurrahmon ibn Harmaladan rivoyat qilib aytayotganini eshitdim: Ibn Masʼud (roziyallohu anhu) shunday derdi: «Allohning Nabiysi ﷺ oʻnta narsani yomon koʻrar edilar: sariq rangni — yaʼni xaluqni (zaʼfaron boʻyogʻini), oq sochni (oqargan soch-soqolni) oʻzgartirishni, izorni (etakni) sudrab yurishni, oltin uzuk taqishni, ayolning ziynatini noma harom kishilar oldida koshif qilishini (yot kishilarga koʻz-koʻz qilishini), oshiq (suyak) bilan qimor oʻynashni, muavvizatlardan boshqa narsa bilan duo-ruqya qilishni, tumorlar bogʻlashni, suvni (nutfani) oʻrnidan boshqa joyga toʻkishni (azl qilishni) va emizikli ayolga yaqinlik qilib bolasiga ziyon yetkazishni — biroq buni harom deb eʼlon qilmadilar». Abu Dovud aytdi: Ushbu hadisning isnodini Basra ahli yakka oʻzlari rivoyat qildilar, Alloh aʼlam.Мусаддад, унга ал-Муътамир ривоят қилди. У айтди: Мен ар-Рукайн ибн ар-Рабиънинг ал-Қосим ибн Ҳассондан, унинг Абдурраҳмон ибн Ҳармаладан ривоят қилиб айтаётганини эшитдим: Ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу) шундай дерди: «Аллоҳнинг Набийси ﷺ ўнта нарсани ёмон кўрар эдилар: сариқ рангни — яъни халуқни (заъфарон бўёғини), оқ сочни (оқарган соч-соқолни) ўзгартиришни, изорни (этакни) судраб юришни, олтин узук тақишни, аёлнинг зийнатини нома ҳаром кишилар олдида кошиф қилишини (ёт кишиларга кўз-кўз қилишини), ошиқ (суяк) билан қимор ўйнашни, муаввизатлардан бошқа нарса билан дуо-руқя қилишни, туморлар боғлашни, сувни (нутфани) ўрнидан бошқа жойга тўкишни (азл қилишни) ва эмизикли аёлга яқинлик қилиб боласига зиён етказишни — бироқ буни ҳаром деб эълон қилмадилар». Абу Довуд айтди: Ушбу ҳадиснинг иснодини Басра аҳли якка ўзлари ривоят қилдилар, Аллоҳ аълам.

وَعَن ابنِ الزبيرِ: أَنَّ مَوْلَاةً لَهُمْ ذَهَبَتْ بِابْنَةِ الزُّبَيْرِ إِلَى عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ وَفِي رِجْلِهَا أَجْرَاسٌ فَقَطَعَهَا عمر وَقَالَ: سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ: «مَعَ كُلِّ جَرَسٍ شَيْطَانٌ» . رَوَاهُ أَبُو دَاوُد

Ibn Zubayr (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, ularning bir choʻrisi Zubayrning qizini Umar ibn al-Xattob (roziyallohu anhu)ning huzuriga olib bordi, qizning oyogʻida qoʻngʻiroqlar bor edi. Shunda Umar (roziyallohu anhu) ularni uzib tashladilar, soʻng: «Men Rasululloh ﷺdan: ‹Har bir qoʻngʻiroq bilan birga shayton boʻladi›, deb aytganlarini eshitganman», — dedilar.Ибн Зубайр (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, уларнинг бир чўриси Зубайрнинг қизини Умар ибн ал-Хаттоб (розияллоҳу анҳу)нинг ҳузурига олиб борди, қизнинг оёғида қўнғироқлар бор эди. Шунда Умар (розияллоҳу анҳу) уларни узиб ташладилар, сўнг: «Мен Расулуллоҳ ﷺдан: ‹Ҳар бир қўнғироқ билан бирга шайтон бўлади›, деб айтганларини эшитганман», — дедилар.

وَعَنْ بُنَانَةَ مَوْلَاةِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ حَيَّانَ الْأنْصَارِيّ كانتْ عندَ عائشةَ إِذْ دُخِلَتْ عَلَيْهَا بِجَارِيَةٍ وَعَلَيْهَا جَلَاجِلُ يُصَوِّتْنَ فَقَالَتْ: لَا تُدْخِلُنَّهَا عَلَيَّ إِلَّا أَنْ تُقَطِّعُنَّ جَلَاجِلَهَا سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ: «لَا تَدْخُلُ الْمَلَائِكَةُ بَيْتًا فِيهِ أَجْرَاس» . رَوَاهُ أَبُو دَاوُد

Abdurrahmon ibn Hasson al-Ansoriyning choʻrisi Bunona (rahimahalloh)dan rivoyat qilinadiki, u Oisha (roziyallohu anho)ning huzurida boʻlganida, oldilariga ovoz chiqaradigan qoʻngʻiroqlar taqilgan bir kanizak olib kirildi. Shunda Oisha (roziyallohu anho): «Uning qoʻngʻiroqlarini uzmaguningizcha, uni mening oldimga olib kirmanglar», — dedilar va: «Men Rasululloh ﷺning: ‹Ichida qoʻngʻiroq boʻlgan uyga farishtalar kirmaydilar›, deb aytganlarini eshitganman», — dedilar.Абдурраҳмон ибн Ҳассон ал-Ансорийнинг чўриси Бунона (раҳимаҳаллоҳ)дан ривоят қилинадики, у Оиша (розияллоҳу анҳо)нинг ҳузурида бўлганида, олдиларига овоз чиқарадиган қўнғироқлар тақилган бир канизак олиб кирилди. Шунда Оиша (розияллоҳу анҳо): «Унинг қўнғироқларини узмагунингизча, уни менинг олдимга олиб кирманглар», — дедилар ва: «Мен Расулуллоҳ ﷺнинг: ‹Ичида қўнғироқ бўлган уйга фаришталар кирмайдилар›, деб айтганларини эшитганман», — дедилар.

وَعَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ طَرَفَةَ أَنَّ جَدَّهُ عَرفجةَ بن أسعد قُطِعَ أَنْفُهُ يَوْمَ الْكُلَابِ فَاتَّخَذَ أَنْفًا مِنْ وَرِقٍ فَأَنْتَنَ عَلَيْهِ فَأَمَرَهُ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ يَتَّخِذَ أَنْفًا مِنْ ذَهَبٍ. رَوَاهُ التِّرْمِذِيّ وَأَبُو دَاوُد وَالنَّسَائِيّ

Abdurrahmon ibn Tarafa (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadiki, uning bobosi Arfaja ibn Asʼadning burni Kuloba kuni kesilib tashlandi, shunda u kumushdan burun yasatdi, ammo u sasib qoldi. Bas, Nabiy ﷺ unga buyurdilar, soʻng u oltindan burun yasatdi.Абдурраҳмон ибн Тарафа (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинадики, унинг бобоси Арфажа ибн Асъаднинг бурни Кулоба куни кесилиб ташланди, шунда у кумушдан бурун ясатди, аммо у сасиб қолди. Бас, Набий ﷺ унга буюрдилар, сўнг у олтиндан бурун ясатди.

وَعَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: «مَنْ أَحَبَّ أَنْ يُحَلِّقَ حَبِيبَهُ حَلَقَةً مِنْ نَارٍ فَلْيُحَلِّقْهُ حَلَقَةً مِنْ ذَهَبٍ وَمَنْ أَحَبَّ أَنْ يُطَوِّقَ حَبِيبَهُ طَوْقًا مِنْ نَارٍ فَلْيُطَوِّقْهُ طَوْقًا مِنْ ذَهَبٍ وَمَنْ أَحَبَّ أَنْ يُسَوِّرَ حَبِيبَهُ سِوَارًا مِنْ نَار فليسوره مِنْ ذَهَبٍ وَلَكِنْ عَلَيْكُمْ بِالْفِضَّةِ فَالْعَبُوا بِهَا» . رَوَاهُ أَبُو دَاوُد

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ: «Kimki oʻzi sevgan kishiga oʻtdan halqa taqishni xohlasa, unga oltindan halqa taqsin; kimki oʻzi sevgan kishiga oʻtdan boʻyinbogʻ taqishni xohlasa, unga oltindan boʻyinbogʻ taqsin; kimki oʻzi sevgan kishiga oʻtdan bilaguzuk taqishni xohlasa, unga oltindan bilaguzuk taqsin. Lekin sizlar kumushni ixtiyor qilinglar, u bilan ziynatlaninglar», — dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ: «Кимки ўзи севган кишига ўтдан ҳалқа тақишни хоҳласа, унга олтиндан ҳалқа тақсин; кимки ўзи севган кишига ўтдан бўйинбоғ тақишни хоҳласа, унга олтиндан бўйинбоғ тақсин; кимки ўзи севган кишига ўтдан билагузук тақишни хоҳласа, унга олтиндан билагузук тақсин. Лекин сизлар кумушни ихтиёр қилинглар, у билан зийнатланинглар», — дедилар.

وَعَن أَسْمَاءَ بِنْتِ يَزِيدَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: «أَيُّمَا امْرَأَةٍ تَقَلَّدَتْ قِلَادَةً مِنْ ذَهَبٍ قُلِّدَتْ فِي عُنُقِهَا مِثْلُهَا مِنَ النَّارِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَأَيُّمَا امْرَأَةٍ جَعَلَتْ فِي أُذُنِهَا خُرْصًا مِنْ ذَهَبٍ جَعَلَ اللَّهُ فِي أُذُنِهَا مِثْلَهُ مِنَ النَّارِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ» . رَوَاهُ أَبُو دَاوُدَ وَالنَّسَائِيّ

Asmoʼ binti Yazid (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ: «Qaysi ayol oltindan boʻyinbogʻ taqsa, qiyomat kuni boʻyniga oʻshanga oʻxshash oʻtdan (boʻyinbogʻ) taqiladi; qaysi ayol qulogʻiga oltindan zirak taqsa, qiyomat kuni qulogʻiga oʻshanga oʻxshash oʻtdan (zirak) taqiladi», — dedilar.Асмў бинти Язид (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ: «Қайси аёл олтиндан бўйинбоғ тақса, қиёмат куни бўйнига ўшанга ўхшаш ўтдан (бўйинбоғ) тақилади; қайси аёл қулоғига олтиндан зирак тақса, қиёмат куни қулоғига ўшанга ўхшаш ўтдан (зирак) тақилади», — дедилар.

وَعَن أُخْت لِحُذَيْفَة أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: «يَا مَعْشَرَ النِّسَاءِ أَمَا لَكُنَّ فِي الْفِضَّةِ مَا تُحَلَّيْنَ بِهِ؟ أَمَا إِنَّهُ لَيْسَ مِنْكُنَّ امْرَأَةٌ تُحَلَّى ذَهَبًا تُظْهِرُهُ إِلَّا عُذِّبَتْ بِهِ» . رَوَاهُ أَبُو دَاوُد وَالنَّسَائِيّ

Huzayfaning singlisi (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ: «Ey ayollar jamoasi! Zeb-ziynat qilishingiz uchun kumush yetarli emasmi? Ogoh boʻlinglarki, sizlardan oltin bilan ziynatlanib, uni (xalqqa) koʻrsatadigan har bir ayol, albatta, oʻsha sababli azoblanadi», — dedilar.Ҳузайфанинг синглиси (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ: «Эй аёллар жамоаси! Зеб-зийнат қилишингиз учун кумуш етарли эмасми? Огоҳ бўлингларки, сизлардан олтин билан зийнатланиб, уни (халққа) кўрсатадиган ҳар бир аёл, албатта, ўша сабабли азобланади», — дедилар.

عَنْ عُقْبَةَ بْنِ عَامِرٍ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كانَ يمنعُ أهلَ الْحِلْيَةَ وَالْحَرِيرَ وَيَقُولُ: «إِنْ كُنْتُمْ تُحِبُّونَ حِلْيَةَ الْجَنَّةِ وَحَرِيرَهَا فَلَا تَلْبَسُوهَا فِي الدُّنْيَا» . رَوَاهُ النَّسَائِيّ

Uqba ibn Amir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ oʻz ahllariga taqinchoq va ipak kiyishni man qilar va: «Agar jannat taqinchogʻi va ipagini istasangiz, ularni dunyoda kiymanglar», der edilar.Уқба ибн Амир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ ўз аҳлларига тақинчоқ ва ипак кийишни ман қилар ва: «Агар жаннат тақинчоғи ва ипагини истасангиз, уларни дунёда кийманглар», дер эдилар.

وَعَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ اتَّخَذَ خَاتَمًا فَلَبِسَهُ قَالَ: «شَغَلَنِي هَذَا عَنْكُمْ مُنْذُ الْيَوْمَ إِلَيْهِ نَظْرَةٌ وإِليكم نظرة» ثمَّ أَلْقَاهُ. رَوَاهُ النَّسَائِيّ

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ uzuk yasattirib, uni taqib oldilar-da: «Bu shu bugundan beri meni sizlardan chalgʻitib qoʻydi, unga bir qarayman, sizlarga bir qarayman», dedilar. Soʻng uni tashlab yubordilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ узук ясаттириб, уни тақиб олдилар-да: «Бу шу бугундан бери мени сизлардан чалғитиб қўйди, унга бир қарайман, сизларга бир қарайман», дедилар. Сўнг уни ташлаб юбордилар.

وَعَن مَالك قَالَ: أَنا أكره ن يُلْبَسَ الْغِلْمَانُ شَيْئًا مِنَ الذَّهَبِ لِأَنَّهُ بَلَغَنِي أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نهى عَن التختمِ بالذهبِ فَأَنا أكره لِلرِّجَالِ الْكَبِيرِ مِنْهُمْ وَالصَّغِيرِ. رَوَاهُ فِي الْمُوَطَّأِ

Molik (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: U: «Men yosh bolalarga oltindan biror narsa kiydirilishini yoqtirmayman, chunki menga Rasululloh ﷺ oltin uzuk taqishdan qaytarganlari haqida xabar yetgan. Shuning uchun men erkaklar uchun — ularning kattasi ham, kichigi ham — buni yoqtirmayman», dedi. Muvattoda rivoyat qilingan.Молик (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: У: «Мен ёш болаларга олтиндан бирор нарса кийдирилишини ёқтирмайман, чунки менга Расулуллоҳ ﷺ олтин узук тақишдан қайтарганлари ҳақида хабар етган. Шунинг учун мен эркаклар учун — уларнинг каттаси ҳам, кичиги ҳам — буни ёқтирмайман», деди. Муваттода ривоят қилинган.

عَنِ ابْنِ عُمَرَ قَالَ: رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَلْبَسُ النِّعَالَ الَّتِي ليسَ فِيهَا شعرٌ. رَوَاهُ البُخَارِيّ

(Ubayd ibn Jurayj Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)ga aytdi:) «Men seni toʻrt (xil) ish qilayotganingni koʻrdim, ularni doʻstlaringdan (sahobalardan) birortasi qilayotganini koʻrmadim». (Abdulloh:) «Ular nima, ey Ibn Jurayj?» dedi. U: «Men seni (Kaʼbaning) ruknlaridan faqat ikki yamaniy (burchak)nigina ushlayotganingni koʻrdim; seni sibtiy kavush kiyayotganingni koʻrdim; seni sariq (boʻyoq, sufra) bilan boʻyayotganingni koʻrdim; va men seni Makkada ekaningda — odamlar hilolni koʻrganlarida ehromga kirar edilar, sen esa Tarviya kunigacha ehromga kirmas eding — (shuni) koʻrdim» dedi. Shunda Abdulloh ibn Umar unga (shunday) dedi: «Ruknlarga (kelsak) — men Rasululloh ﷺni faqat ikki yamaniy (burchak)ni ushlaganlarini koʻrganman. Sibtiy kavushga (kelsak) — men Rasululloh ﷺ tuksiz kavushlar kiyib, ularda tahorat olganlarini koʻrganman; shuning uchun men ham ularni kiyishni yaxshi koʻraman. Sufra (sariq boʻyoq)ga (kelsak) — men Rasululloh ﷺ u bilan (soch-soqollarini) boʻyaganlarini koʻrganman, shuning uchun men ham u bilan boʻyashni yaxshi koʻraman. Ehromga (kelsak) — men Rasululloh ﷺni ulovlari oʻzlari bilan (yoʻlga) qoʻzgʻalmaguncha ehromga kirganlarini koʻrmaganman».(Убайд ибн Журайж Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)га айтди:) «Мен сени тўрт (хил) иш қилаётганингни кўрдим, уларни дўстларингдан (саҳобалардан) бирортаси қилаётганини кўрмадим». (Абдуллоҳ:) «Улар нима, эй Ибн Журайж?» деди. У: «Мен сени (Каъбанинг) рукнларидан фақат икки яманий (бурчак)нигина ушлаётганингни кўрдим; сени сибтий кавуш кияётганингни кўрдим; сени сариқ (бўёқ, суфра) билан бўяётганингни кўрдим; ва мен сени Маккада эканингда — одамлар ҳилолни кўрганларида эҳромга кирар эдилар, сен эса Тарвия кунигача эҳромга кирмас эдинг — (шуни) кўрдим» деди. Шунда Абдуллоҳ ибн Умар унга (шундай) деди: «Рукнларга (келсак) — мен Расулуллоҳ ﷺни фақат икки яманий (бурчак)ни ушлаганларини кўрганман. Сибтий кавушга (келсак) — мен Расулуллоҳ ﷺ туксиз кавушлар кийиб, уларда таҳорат олганларини кўрганман; шунинг учун мен ҳам уларни кийишни яхши кўраман. Суфра (сариқ бўёқ)га (келсак) — мен Расулуллоҳ ﷺ у билан (соч-соқолларини) бўяганларини кўрганман, шунинг учун мен ҳам у билан бўяшни яхши кўраман. Эҳромга (келсак) — мен Расулуллоҳ ﷺни уловлари ўзлари билан (йўлга) қўзғалмагунча эҳромга кирганларини кўрмаганман».

وَعَنْ أَنَسٍ قَالَ: إِنَّ نَعْلَ النَّبِيِّ صَلَّى الله عَلَيْهِ وَسلم كَانَ لَهَا قبالان

(Anas (roziyallohu anhu) rivoyat qildi)ki, Paygʻambar ﷺning kavushlarida ikkita tasma (qibol) bor edi.(Анас (розияллоҳу анҳу) ривоят қилди)ки, Пайғамбар ﷺнинг кавушларида иккита тасма (қибол) бор эди.

وَعَنْ جَابِرٍ قَالَ: سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي غَزْوَةٍ غَزَاهَا يَقُولُ: «اسْتَكْثِرُوا مِنَ النِّعَالِ فَإِنَّ الرَّجُلَ لَا يَزَالُ رَاكِبًا مَا انتعَلَ» . رَوَاهُ مُسلم

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: u dedi: men oʻzimiz qatnashgan bir gʻazotda Nabiy ﷺ ning: «Oyoq kiyim (kovush)ni koʻproq taqib yuringlar, chunki odam oyogʻiga kovush kiyib turgan ekan, goʻyo (ulovga) minib turgandek boʻladi», — deganlarini eshitdim.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: у деди: мен ўзимиз қатнашган бир ғазотда Набий ﷺ нинг: «Оёқ кийим (ковуш)ни кўпроқ тақиб юринглар, чунки одам оёғига ковуш кийиб турган экан, гўё (уловга) миниб тургандек бўлади», — деганларини эшитдим.

وَعَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «إِذَا انْتَعَلَ أَحَدُكُمْ فَلْيَبْدَأْ بِالْيُمْنَى وَإِذَا نَزَعَ فَلْيَبْدَأْ بِالشِّمَالِ لِتَكُنِ الْيُمْنَى أَوَّلَهُمَا تُنْعَلُ وَآخِرَهُمَا تُنْزَعُ»

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Biringiz kavush kiyganda oʻng oyoqdan boshlasin, yechganda esa chap oyoqdan boshlasin», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Бирингиз кавуш кийганда ўнг оёқдан бошласин, ечганда эса чап оёқдан бошласин», дедилар.

وَعَنْهُ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «لَا يَمْشِي أَحَدُكُمْ فِي نعلٍ واحدةٍ ليُحفيهُما جَمِيعًا أَو لينعلهما جَمِيعًا»

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Biringiz bir kavushda yoxud bir maxsida yurmasin. Ikkovini ham yechsin yoki ikkovida ham yursin», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Бирингиз бир кавушда ёхуд бир махсида юрмасин. Икковини ҳам ечсин ёки икковида ҳам юрсин», дедилар.

وَعَنْ جَابِرٍ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «إِذَا انْقَطَعَ شِسْعُ نَعْلِهِ فَلَا يَمْشِ فِي نَعْلٍ وَاحِدَةٍ حَتَّى يُصْلِحَ شِسْعَهُ وَلَا يَمْشِ فِي خُفٍّ وَاحِدٍ وَلَا يأكلْ بِشمَالِهِ وَلَا يجتبي بِالثَّوْبِ الْوَاحِدِ وَلَا يَلْتَحِفِ الصَّمَّاءَ» . رَوَاهُ مُسْلِمٌ

Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ dedilar — yoki men Rasululloh ﷺ ning shunday deganlarini eshitdim: «Birortangizning oyoq kiyimingiz tasmasi uzilib qolsa — yoki kimning oyoq kiyimi tasmasi uzilsa — tasmasini tuzatmaguncha yakka oyoq kiyimda yurmasin, yakka maxsida ham yurmasin, chap qoʻli bilan yemasin, bir kiyimda tizzasini quchoqlab oʻtirmasin va sammoʻ tarzida oʻralmasin».Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ дедилар — ёки мен Расулуллоҳ ﷺ нинг шундай деганларини эшитдим: «Бирортангизнинг оёқ кийимингиз тасмаси узилиб қолса — ёки кимнинг оёқ кийими тасмаси узилса — тасмасини тузатмагунча якка оёқ кийимда юрмасин, якка махсида ҳам юрмасин, чап қўли билан емасин, бир кийимда тиззасини қучоқлаб ўтирмасин ва саммў тарзида ўралмасин».

عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ: كَانَ لِنَعْلِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قِبَالَانِ مُثَنًّى شراكهما. رَوَاهُ التِّرْمِذِيّ

Amr ibn Avs (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: U: «Rasululloh ﷺning kavushlarida ikkita tasma bor edi», dedi.Амр ибн Авс (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: У: «Расулуллоҳ ﷺнинг кавушларида иккита тасма бор эди», деди.

وَعَنْ جَابِرٍ قَالَ: نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ يَنْتَعِلَ الرَّجُلُ قَائِمًا. رَوَاهُ أَبُو دَاوُد وَرَوَاهُ التِّرْمِذِيُّ وَابْنُ مَاجَهْ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ kishining tik turgan holida oyoq kiyim kiyishidan qaytardilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ кишининг тик турган ҳолида оёқ кийим кийишидан қайтардилар.

وَعَن القاسمِ بن محمَّدٍ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْ: رُبَّمَا مَشَى النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي نَعْلٍ وَاحِدَةٍ وَفِي رِوَايَةٍ: أَنَّهَا مَشَتْ بِنَعْلٍ وَاحِدَةٍ. رَوَاهُ التِّرْمِذِيُّ وَقَالَ: هَذَا أصحُّ

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: U: «Baʼzan Nabiy ﷺ bitta kovushda yurar edilar», dedi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: У: «Баъзан Набий ﷺ битта ковушда юрар эдилар», деди.

وَعَن ابنِ عبَّاسٍ قَالَ: مِنَ السُّنَّةِ إِذَا جَلَسَ الرَّجُلُ أَنْ يَخْلَعَ نَعْلَيْهِ فَيَضَعَهُمَا بِجَنْبِهِ. رَوَاهُ أَبُو دَاوُدَ

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Kishi oʻtirganda kovushlarini yechib, ularni yoniga qoʻyishi sunnatdandir.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Киши ўтирганда ковушларини ечиб, уларни ёнига қўйиши суннатдандир.

وَعَنِ ابْنِ بُرَيْدَةَ عَنْ أَبِيهِ أَنَّ النَّجَاشِيَّ أَهْدَى إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خُفَّيْنِ أَسْوَدَيْنِ سَاذَجَيْنِ فَلَبِسَهُمَا. رَوَاهُ ابْنُ مَاجَهْ. وَزَادَ التِّرْمِذِيُّ عَنِ ابْنِ بُرَيْدَةَ عَنْ أَبِيهِ: ثمَّ تَوَضَّأ وَمسح عَلَيْهِمَا هَذَا الْبَاب خَال من الْفَصْل الثَّالِث

Burayda (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Najoshiy Nabiy ﷺga ikkita qora, sodda (bezaksiz) maxsiy hadya qildi. Ul zot ularni kiydilar, soʻng tahorat oldilar va ularning ustiga mash tortdilar. (Abu Iso) aytdi: Bu hadis hasandir, biz uni faqat Dalhamning hadisi orqaligina bilamiz. Uni Muhammad ibn Rabiya ham Dalhamdan rivoyat qilgan.Бурайда (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Нажоший Набий ﷺга иккита қора, содда (безаксиз) махсий ҳадя қилди. Ул зот уларни кийдилар, сўнг таҳорат олдилар ва уларнинг устига маш тортдилар. (Абу Исо) айтди: Бу ҳадис ҳасандир, биз уни фақат Далҳамнинг ҳадиси орқалигина биламиз. Уни Муҳаммад ибн Рабия ҳам Далҳамдан ривоят қилган.

عَنْ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا قَالَتْ: كُنْتُ أُرَجِّلُ رَأْسَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَنَا حَائِض

(Oisha (roziyallohu anho) aytdilar:) Men hayzli holimda Rasululloh ﷺning boshlarini (sochlarini) tarardim.(Оиша (розияллоҳу анҳо) айтдилар:) Мен ҳайзли ҳолимда Расулуллоҳ ﷺнинг бошларини (сочларини) тарардим.

وَعَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: " الْفِطْرَةُ خَمْسٌ: الْخِتَانُ وَالِاسْتِحْدَادُ وَقَصُّ الشَّارِبِ وَتَقْلِيمُ الْأَظْفَارِ ونتفُ الإِبطِ "

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Fitrat beshtadir — yoki beshta narsa fitratdandir —: xatna qilish, avrat sochlarini olish, tirnoqlarni olish, qoʻltiq tuklarini yulish va moʻylovni qirqish», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Фитрат бештадир — ёки бешта нарса фитратдандир —: хатна қилиш, аврат сочларини олиш, тирноқларни олиш, қўлтиқ тукларини юлиш ва мўйловни қирқиш», дедилар.

وَعَنِ ابْنِ عُمَرَ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: " خَالِفُوا الْمُشْرِكِينَ: أَوْفِرُوا اللِّحَى وَأَحْفُوا الشَّوَارِبَ ". وَفِي رِوَايَةٍ: «أنهكوا الشَّوَارِب وأعفوا اللحى»

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Mushriklarga muxolif boʻlinglar: moʻylovlarni qisqartiringlar va soqollarni qoʻyib yuboringlar», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Мушрикларга мухолиф бўлинглар: мўйловларни қисқартиринглар ва соқолларни қўйиб юборинглар», дедилар.

وَعَن أَنس قَالَ: وُقِّتَ لَنَا فِي قَصِّ الشَّارِبِ وَتَقْلِيمِ الْأَظْفَارِ وَنَتْفِ الْإِبِطِ وَحَلْقِ الْعَانَةِ أَنْ لَا تُتْرَكَ أَكثر من أَرْبَعِينَ لَيْلَة. رَوَاهُ مُسلم

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bizga moʻylovni qisqartirish, tirnoqlarni olish, qoʻltiq tukini yulish va uyat joy tukini qirqishda — qirq kechadan ortiq (ularni) tark etmaslik (vaqti) belgilab (tayinlab) qoʻyildi.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бизга мўйловни қисқартириш, тирноқларни олиш, қўлтиқ тукини юлиш ва уят жой тукини қирқишда — қирқ кечадан ортиқ (уларни) тарк этмаслик (вақти) белгилаб (тайинлаб) қўйилди.

وَعَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: «إِنَّ الْيَهُودَ وَالنَّصَارَى لَا يَصبِغون فخالفوهم»

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Albatta, yahudiylar va nasroniylar (sochlarini) boʻyamaydilar, bas, ularga muxolif boʻlinglar», — dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Албатта, яҳудийлар ва насронийлар (сочларини) бўямайдилар, бас, уларга мухолиф бўлинглар», — дедилар.

وَعَن جَابر قَالَ: أُتِيَ بِأَبِي قُحَافَةَ يَوْمَ فَتْحِ مَكَّةَ وَرَأْسُهُ وَلِحْيَتُهُ كَالثُّغَامَةِ بَيَاضًا فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «غَيِّرُوا هَذَا بِشَيْءٍ وَاجْتَنِبُوا السَّواد» . رَوَاهُ مُسلم

Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Makka fath qilingan kuni Abu Quhofa keltirildi, uning boshi va soqoli sagʻom oʻsimligidek oppoq edi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Buni biror narsa bilan oʻzgartiringlar, ammo qora rangdan saqlaninglar», dedilar.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Макка фатҳ қилинган куни Абу Қуҳофа келтирилди, унинг боши ва соқоли сағом ўсимлигидек оппоқ эди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Буни бирор нарса билан ўзгартиринглар, аммо қора рангдан сақланинглар», дедилар.

وَعَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ: كَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُحِبُّ مُوَافَقَةَ أَهْلِ الْكِتَابِ فِيمَا لَمْ يُؤْمَرْ فِيهِ وَكَانَ أَهْلُ الْكِتَابِ يَسْدُلُونَ أَشْعَارَهُمْ وَكَانَ الْمُشْرِكُونَ يَفْرِقُونَ رؤوسهم فَسَدَلَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَاصِيَتَهُ ثمَّ فرق بعدُ

(Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi:) Paygʻambar ﷺ oʻzlariga (xos) amr (buyruq) boʻlmagan narsalarda ahli kitobga muvofiq (boʻlish)ni yaxshi koʻrardilar. Ahli kitob sochlarini (peshanaga) tushirib (sadl qilib) qoʻyar, mushriklar esa sochlarini (oʻrtadan) ajratardilar (farq qilardilar). Bas, Paygʻambar ﷺ (avval) peshana sochlarini tushirib qoʻydilar, soʻng keyinroq (sochlarini) ajratdilar.(Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди:) Пайғамбар ﷺ ўзларига (хос) амр (буйруқ) бўлмаган нарсаларда аҳли китобга мувофиқ (бўлиш)ни яхши кўрардилар. Аҳли китоб сочларини (пешанага) тушириб (садл қилиб) қўяр, мушриклар эса сочларини (ўртадан) ажратардилар (фарқ қилардилар). Бас, Пайғамбар ﷺ (аввал) пешана сочларини тушириб қўйдилар, сўнг кейинроқ (сочларини) ажратдилар.

وَعَنْ نَافِعٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ قَالَ: سَمِعْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَنْهَى عَنِ الْقَزَعِ. قِيلَ لِنَافِعٍ: مَا الْقَزَعُ؟ قَالَ: يُحْلَقُ بعضُ رَأس الصبيِّ وَيتْرك البعضُ وَألْحق بَعضهم التَّفْسِير بِالْحَدِيثِ

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Men Nabiy ﷺning: «Ehromda koʻylaklar, ishtonlar, sallalar, burnuslar va mahsilarni kiymanglar», deganlarini eshitdim.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Мен Набий ﷺнинг: «Эҳромда кўйлаклар, иштонлар, саллалар, бурнуслар ва маҳсиларни кийманглар», деганларини эшитдим.

وَعَنِ ابْنِ عُمَرَ: أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رَأَى صَبِيًّا قَدْ حُلِقَ بَعْضُ رَأْسِهِ وَتُرِكَ بَعْضُهُ فَنَهَاهُمْ عَنْ ذَلِكَ وَقَالَ: «احْلِقُوا كُلَّهُ أَوِ اتْرُكُوا كُلَّهُ» . رَوَاهُ مُسْلِمٌ

Ahmad ibn Hanbal bizga Abdurazzoqdan, u Maʼmardan, u Ayyubdan, u Nofiʼdan, u Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilib aytdi: Paygʻambar ﷺ sochining bir qismi qirilgan-u, bir qismi qoldirilgan bir bolani koʻrdilar. Shunda ularni bundan qaytardilar va: «Uni butunlay qiringlar yoki butunlay qoldiringlar», dedilar.Аҳмад ибн Ҳанбал бизга Абдураззоқдан, у Маъмардан, у Айюбдан, у Нофиъдан, у Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилиб айтди: Пайғамбар ﷺ сочининг бир қисми қирилган-у, бир қисми қолдирилган бир болани кўрдилар. Шунда уларни бундан қайтардилар ва: «Уни бутунлай қиринглар ёки бутунлай қолдиринглар», дедилар.

وَعَن ابْن عَبَّاس قَالَ: لعن الله الْمُخَنَّثِينَ مِنَ الرِّجَالِ وَالْمُتَرَجِّلَاتِ مِنَ النِّسَاءِ وَقَالَ: «أخرجوهم من بُيُوتكُمْ» . رَوَاهُ البُخَارِيّ

(Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) rivoyat qildiki, u aytdi:) Paygʻambar ﷺ erkaklardan muxannas (ayolsifat) boʻlganlarni va ayollardan erkaksifat (oʻzini erkakka oʻxshatgan)larni laʼnatladilar va: «Ularni uylaringizdan chiqarib yuboringlar», dedilar. U zot falon (kishi)ni chiqardilar, Umar ham falon (kishi)ni chiqardi.(Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) ривоят қилдики, у айтди:) Пайғамбар ﷺ эркаклардан муханнас (аёлсифат) бўлганларни ва аёллардан эркаксифат (ўзини эркакка ўхшатган)ларни лаънатладилар ва: «Уларни уйларингиздан чиқариб юборинглар», дедилар. У зот фалон (киши)ни чиқардилар, Умар ҳам фалон (киши)ни чиқарди.

وَعَنْهُ قَالَ: قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «لَعَنَ اللَّهُ الْمُتَشَبِّهِينَ مِنَ الرِّجَالِ بِالنِّسَاءِ والمتشبِّهات من النِّسَاء بِالرِّجَالِ» . رَوَاهُ البُخَارِيّ

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Alloh ayollarga oʻxshashga urinuvchi erkaklarni va erkaklarga oʻxshashga urinuvchi ayollarni laʼnatladi», dedilar. Buxoriy rivoyat qilgan.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Аллоҳ аёлларга ўхшашга уринувчи эркакларни ва эркакларга ўхшашга уринувчи аёлларни лаънатлади», дедилар. Бухорий ривоят қилган.

وَعَنِ ابْنِ عُمَرَ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: «لَعَنَ اللَّهُ الْوَاصِلَةَ وَالْمُسْتَوْصِلَةَ والواشمة والمستوشمة»

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Alloh soch ulaydigan va soch ulatadigan ayolni hamda tatu chizadigan va tatu chizdiradigan ayolni laʼnatladi», dedilar. Nofeʼ: «Tatu (chizish) milkda boʻlardi», dedi. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir. Bu bobda Oisha, Ibn Masʼud, Asmo bint Abu Bakr, Ibn Abbos, Maʼqil ibn Yasor va Muoviyadan ham (rivoyat) bor.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Аллоҳ соч улайдиган ва соч улатадиган аёлни ҳамда тату чизадиган ва тату чиздирадиган аёлни лаънатлади», дедилар. Нофеъ: «Тату (чизиш) милкда бўларди», деди. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир. Бу бобда Оиша, Ибн Масъуд, Асмо бинт Абу Бакр, Ибн Аббос, Маъқил ибн Ясор ва Муовиядан ҳам (ривоят) бор.

وَعَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ قَالَ: لَعَنَ اللَّهُ الْوَاشِمَاتِ وَالْمُسْتَوْشِمَاتِ وَالْمُتَنَمِّصَاتِ وَالْمُتَفَلِّجَاتِ لِلْحُسْنِ الْمُغَيِّرَاتِ خَلْقَ اللَّهِ فَجَاءَتْهُ امْرَأَةٌ فَقَالَتْ: إِنَّهُ بَلَغَنِي أَنَّكَ لَعَنْتَ كَيْتَ وَكَيْتَ فَقَالَ: مَا لِي لَا أَلْعَنُ مَنْ لَعَنَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَنْ هُوَ فِي كِتَابِ اللَّهِ فَقَالَتْ: لَقَدْ قَرَأْتُ مَا بَيْنَ اللَّوْحَيْنِ فَمَا وجدت فِيهِ مَا نقُول قَالَ: لَئِنْ كُنْتِ قَرَأْتِيهِ لَقَدْ وَجَدْتِيهِ أَمَا قَرَأت: (مَا آتَاكُمُ الرَّسُولُ فَخُذُوهُ وَمَا نَهَاكُمْ عَنْهُ فَانْتَهُوا) ؟ قَالَت: بلَى قَالَ: فإِنه قد نهى عَنهُ

(Alqama, Abdulloh (ibn Masʼud) (roziyallohu anhu)dan rivoyat qildi:) Alloh — tatuirovka (vashm) qiluvchi va qildiruvchi (ayol)larni, (yuz) tukini yuluvchilarni va goʻzallik uchun (tishlarini) siyrab (orasi) ochuvchi — Allohning xilqatini oʻ zgartiruvchi (ayol)larni laʼnatladi. Bu (gap) Banu Asaddan Ummu Yaʼqub deyiladigan bir ayolga yetdi; u kelib: «Menga — sen shunday-shunday (ayollar)ni laʼnatlading deb — yetdi», dedi. U (Abdulloh): «Rasululloh ﷺ laʼnatlagan va Allohning Kitobida (laʼnatlangan) (kishi)ni nega men laʼnatlamay?» dedi. U (ayol): «Men ikki muqova orasini (butun mushafni) oʻqib chiqdim, (lekin) unda sen aytayotgan (narsa)ni topmadim», dedi. U: «Agar uni oʻqigan boʻ lsang, albatta uni topgan boʻ lar eding; ‹...Rasul sizlarga nimani bersa, uni olinglar; nimadan qaytarsa, (undan) toʻ xtanglar› (Hashr surasi, 7) (oyatini) oʻqimaganmisan?» dedi. U: «Ha (oʻqiganman)», dedi. U: «Bas, u (Rasululloh ﷺ) undan (shu ishdan) qaytargan-ku», dedi. U (ayol): «Men sening ahling (xotining) buni qilayotganini koʻ ryapman», dedi. U: «Borib qaragin», dedi. U borib qaradi, (lekin) oʻ z hojatidan (izlagan aybidan) hech narsani koʻ rmadi. U (Abdulloh): «Agar u shunday (qiluvchi) boʻ lganida, men u bilan (birga) yashamas edim», dedi.(Алқама, Абдуллоҳ (ибн Масъуд) (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилди:) Аллоҳ — татуировка (вашм) қилувчи ва қилдирувчи (аёл)ларни, (юз) тукини юлувчиларни ва гўзаллик учун (тишларини) сийраб (ораси) очувчи — Аллоҳнинг хилқатини ў згартирувчи (аёл)ларни лаънатлади. Бу (гап) Бану Асаддан Умму Яъқуб дейиладиган бир аёлга етди; у келиб: «Менга — сен шундай-шундай (аёллар)ни лаънатладинг деб — етди», деди. У (Абдуллоҳ): «Расулуллоҳ ﷺ лаънатлаган ва Аллоҳнинг Китобида (лаънатланган) (киши)ни нега мен лаънатламай?» деди. У (аёл): «Мен икки муқова орасини (бутун мушафни) ўқиб чиқдим, (лекин) унда сен айтаётган (нарса)ни топмадим», деди. У: «Агар уни ўқиган бў лсанг, албатта уни топган бў лар эдинг; ‹...Расул сизларга нимани берса, уни олинглар; нимадан қайтарса, (ундан) тў хтанглар› (Ҳашр сураси, 7) (оятини) ўқимаганмисан?» деди. У: «Ҳа (ўқиганман)», деди. У: «Бас, у (Расулуллоҳ ﷺ) ундан (шу ишдан) қайтарган-ку», деди. У (аёл): «Мен сенинг аҳлинг (хотининг) буни қилаётганини кў ряпман», деди. У: «Бориб қарагин», деди. У бориб қаради, (лекин) ў з ҳожатидан (излаган айбидан) ҳеч нарсани кў рмади. У (Абдуллоҳ): «Агар у шундай (қилувчи) бў лганида, мен у билан (бирга) яшамас эдим», деди.

وَعَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «الْعَيْنُ حَقٌّ» وَنَهَى عَن الوشم. رَوَاهُ البُخَارِيّ

(Abu Hurayra (roziyallohu anhu) rivoyat qildi)ki, Rasululloh ﷺ: «Koʻz (tegishi) haqdir» dedilar va tatuirovkadan (vashm) qaytardilar.(Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу) ривоят қилди)ки, Расулуллоҳ ﷺ: «Кўз (тегиши) ҳақдир» дедилар ва татуировкадан (вашм) қайтардилар.

وَعَنِ ابْنِ عُمَرَ قَالَ: لَقَدْ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مُلَبِّدًا. رَوَاهُ البُخَارِيّ

Umar (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Men Rasululloh ﷺ qorinlarini toʻldirishga sifatsiz xurmodan ham topolmay, ochlik azobidan buralib qolganlarini koʻrdim.»Умар (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Мен Расулуллоҳ ﷺ қоринларини тўлдиришга сифатсиз хурмодан ҳам тополмай, очлик азобидан буралиб қолганларини кўрдим.»

وَعَنْ أَنَسٍ قَالَ: نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ يَتَزَعْفَرَ الرَّجُلُ

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ kishi zaʼfaron bilan boʻyanishidan qaytardilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ киши заъфарон билан бўянишидан қайтардилар.

وَعَنْ عَائِشَةَ قَالَتْ: كُنْتُ أُطَيِّبُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِأَطْيَبِ مَا نَجِدُ حَتَّى أَجِدَ وَبِيصَ الطِّيبِ فِي رَأْسِهِ ولحيته

(Oisha (roziyallohu anho) aytdilar:) Men Paygʻambar ﷺni (u zot) topadigan eng yaxshi atir bilan xushboʻylardim — hatto atirning yaltirashini u zotning boshlari va soqollarida koʻrardim.(Оиша (розияллоҳу анҳо) айтдилар:) Мен Пайғамбар ﷺни (у зот) топадиган энг яхши атир билан хушбўйлардим — ҳатто атирнинг ялтирашини у зотнинг бошлари ва соқолларида кўрардим.

وَعَنْ نَافِعٍ قَالَ: كَانَ ابْنُ عُمَرَ إِذَا اسْتَجْمَرَ اسْتَجْمَرَ بِأَلُوَّةٍ غَيْرِ مُطَرَّاةٍ وَبِكَافُورٍ يَطْرَحُهُ مَعَ الْأَلُوَّةِ ثُمَّ قَالَ: هَكَذَا كَانَ يَسْتَجْمِرُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ. رَوَاهُ مُسلم

Nofeʼ (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: Ibn Umar tutatqi qilmoqchi boʻlsa, hech narsa qoʻshilmagan aluvva (uvilxon yogʻochi) bilan tutatardi yoki uvilxon yogʻochi bilan birga kofur tashlab tutatardi, soʻng: «Rasululloh ﷺ mana shunday tutatqi qilar edilar», derdi.Нофеъ (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: Ибн Умар тутатқи қилмоқчи бўлса, ҳеч нарса қўшилмаган алувва (увилхон ёғочи) билан тутатарди ёки увилхон ёғочи билан бирга кофур ташлаб тутатарди, сўнг: «Расулуллоҳ ﷺ мана шундай тутатқи қилар эдилар», дерди.

عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ: كَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُصُّ أَوْ يَأْخُذُ مِنْ شَارِبِهِ وَكَانَ إِبْرَاهِيمُ خَلِيلُ الرَّحْمَنِ صَلَوَاتُ الرَّحْمَنِ عَلَيْهِ يَفْعَله. رَوَاهُ التِّرْمِذِيّ

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ moʻylovlarini qisqartirar yoki undan olib turar edilar. Rahmonning xalili boʻlmish Ibrohim (alayhissalom) ham shunday qilar edi. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan gʻaribdir.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ мўйловларини қисқартирар ёки ундан олиб турар эдилар. Раҳмоннинг халили бўлмиш Иброҳим (алайҳиссалом) ҳам шундай қилар эди. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан ғарибдир.

وَعَنْ زَيْدِ بْنِ أَرْقَمَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: «مَنْ لَمْ يَأْخُذ شَارِبِهِ فَلَيْسَ مِنَّا» . رَوَاهُ أَحْمَدُ وَالتِّرْمِذِيُّ وَالنَّسَائِيُّ

Zayd ibn Arqam (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ: «Kim moʻylovidan olmasa, u bizdan emas», dedilar. Bu bobda Mugʻiyra ibn Shuʼbadan ham (rivoyat bor). Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir.Зайд ибн Арқам (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ: «Ким мўйловидан олмаса, у биздан эмас», дедилар. Бу бобда Муғийра ибн Шуъбадан ҳам (ривоят бор). Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир.

وَعَنْ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِ: أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَأْخُذُ مِنْ لِحْيَتِهِ مِنْ عَرْضِهَا وَطُولِهَا. رَوَاهُ التِّرْمِذِيُّ وَقَالَ: هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ

Amr ibn Shuayb otasidan, u esa bobosidan rivoyat qiladi: Nabiy ﷺ soqollarining eni va boʻyidan olib turar edilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis gʻaribdir. Men Muhammad ibn Ismoilning shunday deganini eshitdim: Umar ibn Horun muqorib ul-hadisdir (hadisi oʻrtamiyona qabul qilingan); uning isnodi asli boʻlmagan yoki u yolgʻiz oʻzi rivoyat qilgan birorta hadisini bilmayman, magar shu hadisni — «Nabiy ﷺ soqollarining eni va boʻyidan olib turar edilar». Buni faqat Umar ibn Horun rivoyatidan bilamiz, va men uning Umar ibn Horun haqida yaxshi fikrda ekanini koʻrdim. Abu Iso aytdi: Men Qutaybaning shunday deganini eshitdim: Umar ibn Horun hadis sohibi edi va u: «Iymon — soʻz va ameldir», der edi. (Qutayba) aytdi: Men Qutaybadan eshitdim, bizga Vakeʼ ibn Jarroh bir kishidan, u Savr ibn Yaziddan rivoyat qildiki, Nabiy ﷺ Toif ahliga qarshi manjaniq (toshotar) oʻrnatdilar. Qutayba aytdi: Vakeʼga: «Bu kim?» dedim. U: «Sizning sohibingiz Umar ibn Horun», dedi.Амр ибн Шуайб отасидан, у эса бобосидан ривоят қилади: Набий ﷺ соқолларининг эни ва бўйидан олиб турар эдилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ғарибдир. Мен Муҳаммад ибн Исмоилнинг шундай деганини эшитдим: Умар ибн Ҳорун муқориб ул-ҳадисдир (ҳадиси ўртамиёна қабул қилинган); унинг исноди асли бўлмаган ёки у ёлғиз ўзи ривоят қилган бирорта ҳадисини билмайман, магар шу ҳадисни — «Набий ﷺ соқолларининг эни ва бўйидан олиб турар эдилар». Буни фақат Умар ибн Ҳорун ривоятидан биламиз, ва мен унинг Умар ибн Ҳорун ҳақида яхши фикрда эканини кўрдим. Абу Исо айтди: Мен Қутайбанинг шундай деганини эшитдим: Умар ибн Ҳорун ҳадис соҳиби эди ва у: «Иймон — сўз ва амелдир», дер эди. (Қутайба) айтди: Мен Қутайбадан эшитдим, бизга Вакеъ ибн Жарроҳ бир кишидан, у Савр ибн Язиддан ривоят қилдики, Набий ﷺ Тоиф аҳлига қарши манжаниқ (тошотар) ўрнатдилар. Қутайба айтди: Вакеъга: «Бу ким?» дедим. У: «Сизнинг соҳибингиз Умар ибн Ҳорун», деди.

مرّة أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رَأَى عَلَيْهِ خَلُوقًا فَقَالَ: «أَلَكَ امْرَأَةٌ؟» قَالَ: لَا قَالَ: «فَاغْسِلْهُ ثُمَّ اغْسِلْهُ ثُمَّ اغْسِلْهُ ثُمَّ لَا تعد» . رَوَاهُ التِّرْمِذِيّ وَالنَّسَائِيّ

Yaʼlo ibn Murra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ uning ustida xaluq (zaʼfaron aralash xushboʻylik) koʻrib: «Xotining bormi?» deb soʻradilar. U: «Yoʻq», dedi. Shunda u zot: «Uni yuv, keyin yana yuv, keyin yana yuv, soʻng boshqa surtma», dedilar. Termiziy va Nasoiy rivoyat qilgan.Яъло ибн Мурра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ унинг устида халуқ (заъфарон аралаш хушбўйлик) кўриб: «Хотининг борми?» деб сўрадилар. У: «Йўқ», деди. Шунда у зот: «Уни юв, кейин яна юв, кейин яна юв, сўнг бошқа суртма», дедилар. Термизий ва Насоий ривоят қилган.

وَعَنْ أَبِي مُوسَى قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «لَا يَقْبَلُ اللَّهُ صَلَاةَ رَجُلٍ فِي جَسَدِهِ شَيْءٌ مِنْ خَلُوقٍ» . رَوَاهُ أَبُو دَاوُد

Abu Muso al-Ashʼariy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Alloh badanida xaluqdan biror narsa boʻlgan kishining namozini qabul qilmaydi», dedilar. Abu Dovud rivoyat qilgan.Абу Мусо ал-Ашъарий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Аллоҳ баданида халуқдан бирор нарса бўлган кишининг намозини қабул қилмайди», дедилар. Абу Довуд ривоят қилган.

وَعَنْ عَمَّارِ بْنِ يَاسِرٍ قَالَ: قَدِمْتُ عَلَى أَهْلِي مِنْ سَفَرٍ وَقَدْ تَشَقَّقَتْ يَدَايَ فَخَلَّقُونِي بِزَعْفَرَانٍ فَغَدَوْتُ عَلَى النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَسَلَّمْتُ عَلَيْهِ فَلَمْ يَرُدَّ عَلَيَّ وَقَالَ: «اذْهَبْ فَاغْسِلْ هَذَا عَنْكَ» . رَوَاهُ أَبُو دَاوُدَ

Ammor ibn Yosir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, u shunday dedi: Men oilam oldiga keldim, qoʻllarim yorilib ketgan edi. Ular meni zaʼfaron bilan boʻyab qoʻyishdi. Soʻng ertalab Nabiy ﷺ huzurlariga borib, salom berdim. (U zot) menga (salomimni) qaytarmadilar va: «Borib, buni oʻzingdan yuvib tashla», dedilar.Аммор ибн Ёсир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, у шундай деди: Мен оилам олдига келдим, қўлларим ёрилиб кетган эди. Улар мени заъфарон билан бўяб қўйишди. Сўнг эрталаб Набий ﷺ ҳузурларига бориб, салом бердим. (У зот) менга (саломимни) қайтармадилар ва: «Бориб, буни ўзингдан ювиб ташла», дедилар.

وَعَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «طِيبُ الرِّجَالِ مَا ظَهَرَ رِيحُهُ وَخَفِيَ لَوْنُهُ وَطِيبُ النِّسَاءِ مَا ظَهَرَ لَوْنُهُ وَخَفِيَ رِيحُهُ» . رَوَاهُ التِّرْمِذِيُّ وَالنَّسَائِيُّ

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Erkaklarning atiri hidi sezilib, rangi yashirin boʻlganidir; ayollarning atiri esa rangi koʻrinib, hidi yashirin boʻlganidir», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Эркакларнинг атири ҳиди сезилиб, ранги яширин бўлганидир; аёлларнинг атири эса ранги кўриниб, ҳиди яширин бўлганидир», дедилар.

وَعَن أنس قَالَ: كَانَتْ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سُكَّةٌ يَتَطَيَّبُ مِنْهَا. رَوَاهُ أَبُو دَاوُدَ

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺning sukkalari (bir turdagi xushboʻyliklari) bor edi, u zot oʻsha bilan xushboʻylanardilar. Abu Dovud rivoyat qilgan.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺнинг суккалари (бир турдаги хушбўйликлари) бор эди, у зот ўша билан хушбўйланардилар. Абу Довуд ривоят қилган.

وَعَنْهُ قَالَ: كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسلم يُكثر دهن رَأسه وتسريحَ لحيته وَيُكْثِرُ الْقِنَاعَ كَأَنَّ ثَوْبَهُ ثَوْبُ زَيَّاتٍ. رَوَاهُ فِي شرح السّنة

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ boshlariga koʻp moy surtar, soqollarini koʻp tarar va koʻp bosh roʻmol yopinar edilar, hatto kiyimlari zaytun moyi sotuvchining kiyimiga oʻxshab ketardi. Sharhus sunnada rivoyat qilingan.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ бошларига кўп мой суртар, соқолларини кўп тарар ва кўп бош рўмол ёпинар эдилар, ҳатто кийимлари зайтун мойи сотувчининг кийимига ўхшаб кетарди. Шарҳус суннада ривоят қилинган.

وَعَن أم هَانِئ قَالَتْ: قَدِمَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَيْنَا بِمَكَّةَ قَدْمَةً وَلَهُ أَرْبَعُ غَدَائِرَ. رَوَاهُ أَحْمَدُ وَأَبُو دَاوُدَ وَالتِّرْمِذِيُّ وَابْنُ مَاجَهْ

Ummu Honiʼ (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: U: «Rasululloh ﷺ Makkaga keldilar va u zotning toʻrtta oʻrim (sochlari) bor edi», dedi. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan gʻaribdir. Abdulloh ibn Abu Najih makkalik (kishi)dir, Abu Najihning ismi Yasordir.Умму Ҳониъ (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: У: «Расулуллоҳ ﷺ Маккага келдилар ва у зотнинг тўртта ўрим (сочлари) бор эди», деди. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан ғарибдир. Абдуллоҳ ибн Абу Нажиҳ маккалик (киши)дир, Абу Нажиҳнинг исми Ясордир.

وَعَن عَائِشَة قَالَتْ: إِذَا فَرَقْتُ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رَأْسَهُ صَدَّعْتُ فَرْقَهُ عَنْ يَافُوخِهِ وَأَرْسَلْتُ نَاصِيَتَهُ بَيْنَ عَيْنَيْهِ. رَوَاهُ أَبُو دَاوُدَ

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: U: «Men Rasululloh ﷺning sochlarini oʻrtadan ajratganimda, ajratmani boshlarining tepasidan ochib, peshona sochlarini koʻzlari orasiga tushirib qoʻyardim», dedi. Abu Dovud rivoyat qilgan.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: У: «Мен Расулуллоҳ ﷺнинг сочларини ўртадан ажратганимда, ажратмани бошларининг тепасидан очиб, пешона сочларини кўзлари орасига тушириб қўярдим», деди. Абу Довуд ривоят қилган.

وَعَن عبد الله بن مغفَّل قَالَ: نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنِ التَّرَجُّلِ إِلَّا غِبًّا. رَوَاهُ التِّرْمِذِيُّ وَأَبُو دَاوُد وَالنَّسَائِيّ

Abdulloh ibn Mugʻaffal (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ sochni (har) ikki kunda bir martadan koʻp tarashdan qaytardilar.Абдуллоҳ ибн Муғаффал (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ сочни (ҳар) икки кунда бир мартадан кўп тарашдан қайтардилар.

وَعَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ بُرَيْدَةَ قَالَ: قَالَ رَجُلٌ لِفَضَالَةَ بْنِ عُبَيْدٍ: مَا لِي أَرَاكَ شَعِثًا؟ قَالَ: إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَنْهَانَا عَنْ كَثِيرٍ مِنَ الإِرفاه قَالَ: مَالِي لَا أَرَى عَلَيْكَ حِذَاءً؟ قَالَ: كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَأْمُرُنَا أَنْ نحتفي أَحْيَانًا. رَوَاهُ أَبُو دَاوُد

Abdulloh ibn Burayda (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ ning sahobalaridan bir kishi, Misrda boʻlgan Fazola ibn Ubayd (roziyallohu anhu)ning oldiga safar qilib bordi va uning huzuriga keldi-da, dedi: «Men sening oldingga ziyorat uchun kelganim yoʻq, balki men va sen Rasululloh ﷺ dan bir hadis eshitgan edik, oʻsha haqda sende ilm boʻlishidan umid qildim». U: «U nima edi?» dedi. (Haligi kishi): «Mana shunday, mana shunday», dedi. (Soʻng) u dedi: «Senga nima boʻlgan, oʻzing yurtning amiri tura turib, seni socht-pochat (oʻsib ketgan) holda koʻrayapman?» (Fazola): «Albatta Rasululloh ﷺ bizni koʻp tannozlikdan (irfohdan) qaytarar edilar», dedi. (Haligi kishi): «Senga nima boʻlgan, ustingda kavush koʻrmayapman?» dedi. (Fazola): «Nabiy ﷺ bizni baʼzan yalangoyoq yurishga buyurar edilar», dedi.Абдуллоҳ ибн Бурайда (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ нинг саҳобаларидан бир киши, Мисрда бўлган Фазола ибн Убайд (розияллоҳу анҳу)нинг олдига сафар қилиб борди ва унинг ҳузурига келди-да, деди: «Мен сенинг олдингга зиёрат учун келганим йўқ, балки мен ва сен Расулуллоҳ ﷺ дан бир ҳадис эшитган эдик, ўша ҳақда сенде илм бўлишидан умид қилдим». У: «У нима эди?» деди. (Ҳалиги киши): «Мана шундай, мана шундай», деди. (Сўнг) у деди: «Сенга нима бўлган, ўзинг юртнинг амири тура туриб, сени сочт-почат (ўсиб кетган) ҳолда кўраяпман?» (Фазола): «Албатта Расулуллоҳ ﷺ бизни кўп таннозликдан (ирфоҳдан) қайтарар эдилар», деди. (Ҳалиги киши): «Сенга нима бўлган, устингда кавуш кўрмаяпман?» деди. (Фазола): «Набий ﷺ бизни баъзан ялангоёқ юришга буюрар эдилар», деди.

وَعَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: «مَنْ كَانَ لَهُ شعرٌ فليُكرمه» . رَوَاهُ أَبُو دَاوُد

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kimning sochi boʻlsa, uni hurmat qilsin (yaxshi parvarish qilsin)», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Кимнинг сочи бўлса, уни ҳурмат қилсин (яхши парвариш қилсин)», дедилар.

وَعَنْ أَبِي ذَرٍّ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «إِنَّ أَحْسَنَ مَا غُيِّرَ بِهِ الشَّيْبُ الْحِنَّاءُ وَالْكَتَمُ» . رَوَاهُ التِّرْمِذِيُّ وَأَبُو دَاوُد وَالنَّسَائِيّ

Abu Zarr (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi. U aytdi: Rasululloh ﷺ: «Albatta, bu oq sochni oʻzgartirish uchun eng yaxshi narsa — xina va katam (degan oʻsimlik)dir», dedilar.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади. У айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта, бу оқ сочни ўзгартириш учун энг яхши нарса — хина ва катам (деган ўсимлик)дир», дедилар.

وَعَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: «يَكُونُ قَوْمٌ فِي آخِرِ الزَّمَانِ يَخْضِبُونَ بِهَذَا السَّوَادِ كَحَوَاصِلِ الْحَمَامِ لَا يَجِدُونَ رَائِحَةَ الْجَنَّةِ» . رَوَاهُ أَبُو دَاوُدَ وَالنَّسَائِيُّ

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Oxirzamonda shunday qavm boʻladiki, ular kabutarlarning boʻqogʻiga oʻxshab shu qora boʻyoq bilan boʻyaydilar. Ular jannat hidini topa olmaydilar», dedilar. Abu Dovud va Nasoiy rivoyat qilgan.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Охирзамонда шундай қавм бўладики, улар кабутарларнинг бўқоғига ўхшаб шу қора бўёқ билан бўяйдилар. Улар жаннат ҳидини топа олмайдилар», дедилар. Абу Довуд ва Насоий ривоят қилган.

وَعَنِ ابْنِ عُمَرَ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَلْبَسُ النِّعَالَ السِّبْتِيَّةَ وَيَصْفِرُّ لِحْيَتَهُ بِالْوَرْسِ وَالزَّعْفَرَانِ وَكَانَ ابْنُ عُمَرَ يَفْعَلُ ذَلِك. رَوَاهُ النَّسَائِيّ

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ tukini olib oshlangan teridan (yasalgan) kavushlarni kiyar va soqollarini vars hamda zaʼfaron bilan sargʻish rangga boʻyar edilar. Ibn Umar ham shunday qilar edi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ тукини олиб ошланган теридан (ясалган) кавушларни кияр ва соқолларини варс ҳамда заъфарон билан сарғиш рангга бўяр эдилар. Ибн Умар ҳам шундай қилар эди.

وَعَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ: مَرَّ عَلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رَجُلٌ قَدْ خَضَبَ بِالْحِنَّاءِ فَقَالَ: «مَا أَحْسَنَ هَذَا» . قَالَ: فَمَرَّ آخَرُ قَدْ خَضَبَ بِالْحِنَّاءِ وَالْكَتَمِ فَقَالَ: «هَذَا أَحْسَنُ مِنْ هَذَا» ثُمَّ مَرَّ آخَرُ قَدْ خَضَبَ بِالصُّفْرَةِ فَقَالَ: «هَذَا أَحْسَنُ مِنْ هَذَا كُله» . رَوَاهُ أَبُو دَاوُد

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi. U aytdi: Nabiy ﷺning yonlaridan xina bilan boʻyangan bir kishi oʻtdi. Shunda u zot: «Bu naqadar chiroyli!» dedilar. Soʻng xina va katam bilan boʻyangan boshqa bir kishi oʻtdi. Shunda u zot: «Bu undan koʻra chiroyliroq», dedilar. Soʻng sargʻish boʻyoq bilan boʻyangan yana bir kishi oʻtdi. Shunda u zot: «Bu hammasidan koʻra chiroyliroq», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади. У айтди: Набий ﷺнинг ёнларидан хина билан бўянган бир киши ўтди. Шунда у зот: «Бу нақадар чиройли!» дедилар. Сўнг хина ва катам билан бўянган бошқа бир киши ўтди. Шунда у зот: «Бу ундан кўра чиройлироқ», дедилар. Сўнг сарғиш бўёқ билан бўянган яна бир киши ўтди. Шунда у зот: «Бу ҳаммасидан кўра чиройлироқ», дедилар.

وَعَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «غَيِّرُوا الشَّيْبَ وَلَا تشبَّهوا باليهودِ» . رَوَاهُ التِّرْمِذِيّ وَرَوَاهُ النَّسَائِيّ عَن ابْن عمر وَالزُّبَيْر

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Oqargan sochni oʻzgartiringlar va yahudiylarga oʻxshamanglar», dedilar. Bu bobda Zubayr, Ibn Abbos, Jobir, Abu Zarr, Anas, Abu Rimsa, Jahdama, Abu Tufayl, Jobir ibn Samura, Abu Juhayfa va Ibn Umardan ham (rivoyat) bor. Abu Iso aytdi: Abu Hurayraning hadisi hasan sahih hadisdir va u Abu Hurayradan Nabiy ﷺdan boshqa yoʻllar bilan ham rivoyat qilingan.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Оқарган сочни ўзгартиринглар ва яҳудийларга ўхшаманглар», дедилар. Бу бобда Зубайр, Ибн Аббос, Жобир, Абу Зарр, Анас, Абу Римса, Жаҳдама, Абу Туфайл, Жобир ибн Самура, Абу Жуҳайфа ва Ибн Умардан ҳам (ривоят) бор. Абу Исо айтди: Абу Ҳурайранинг ҳадиси ҳасан саҳиҳ ҳадисдир ва у Абу Ҳурайрадан Набий ﷺдан бошқа йўллар билан ҳам ривоят қилинган.

وَعَنْ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «لَا تَنْتِفُوا الشَّيْبَ فَإِنَّهُ نُورُ الْمُسْلِمِ مَنْ شَابَ شَيْبَةً فِي الْإِسْلَامِ كَتَبَ اللَّهُ لَهُ بِهَا حَسَنَةً وَكَفَّرَ عَنْهُ بِهَا خَطِيئَةً وَرَفَعَهُ بِهَا دَرَجَةً» . رَوَاهُ أَبُو دَاوُدَ

Amr ibn Shuayb otasidan, u esa bobosidan rivoyat qiladi. U aytdi: Rasululloh ﷺ: «Oq sochni yulmanglar. Islomda biror musulmonning sochi oqarsa, — Sufyonning rivoyatida: — bu unga qiyomat kuni nur boʻladi», dedilar. Yahyoning hadisida esa: «Alloh unga shu (oq soch) sababli bir yaxshilik yozadi va shu sababli undan bir xatoni oʻchiradi», deyilgan.Амр ибн Шуайб отасидан, у эса бобосидан ривоят қилади. У айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Оқ сочни юлманглар. Исломда бирор мусулмоннинг сочи оқарса, — Суфённинг ривоятида: — бу унга қиёмат куни нур бўлади», дедилар. Яҳёнинг ҳадисида эса: «Аллоҳ унга шу (оқ соч) сабабли бир яхшилик ёзади ва шу сабабли ундан бир хатони ўчиради», дейилган.

وَعَنْ كَعْبِ بْنِ مُرَّةَ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: «مَنْ شَابَ شَيْبَةً فِي الْإِسْلَامِ كَانَتْ لَهُ نُورًا يَوْمَ القيامةِ» . رَوَاهُ التِّرْمِذِيّ وَالنَّسَائِيّ

Amr ibn Abasa (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim Alloh yoʻlida biror tola sochi oqarsa (qarisa), bu unga qiyomat kuni nur boʻladi», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahih gʻaribdir.Амр ибн Абаса (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким Аллоҳ йўлида бирор тола сочи оқарса (қариса), бу унга қиёмат куни нур бўлади», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳ ғарибдир.

وَعَنْ عَائِشَةَ قَالَتْ: كُنْتُ أَغْتَسِلُ أَنَا وَرَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ إِنَاءٍ وَاحِدٍ وَكَانَ لَهُ شَعْرٌ فَوْقَ الْجُمَّةِ وَدُونَ الوفرة. رَوَاهُ التِّرْمِذِيّ وَالنَّسَائِيّ

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: U aytdi: «Men va Rasululloh ﷺ bitta idishdan gʻusl qilardik. U zotning sochlari jumma (yelkaga tushadigan)dan kalta, vafra (quloq yumshogʻidan kalta)dan uzun edi.» Abu Iso aytdi: Bu hadis bu yoʻldan hasan sahih gʻaribdir. Oishadan boshqa yoʻllar bilan ham u: «Men va Rasululloh ﷺ bitta idishdan gʻusl qilardik», degani rivoyat qilingan, lekin ularda «U zotning sochlari jumma dan kalta, vafra dan uzun edi» degan bu soʻz zikr qilinmagan. Abdurrahmon ibn Abuz-Zinod ishonchli (siqa)dir; Molik ibn Anas uni ishonchli deb, undan (hadis) yozib olishga buyurardi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: У айтди: «Мен ва Расулуллоҳ ﷺ битта идишдан ғусл қилардик. У зотнинг сочлари жумма (елкага тушадиган)дан калта, вафра (қулоқ юмшоғидан калта)дан узун эди.» Абу Исо айтди: Бу ҳадис бу йўлдан ҳасан саҳиҳ ғарибдир. Оишадан бошқа йўллар билан ҳам у: «Мен ва Расулуллоҳ ﷺ битта идишдан ғусл қилардик», дегани ривоят қилинган, лекин уларда «У зотнинг сочлари жумма дан калта, вафра дан узун эди» деган бу сўз зикр қилинмаган. Абдурраҳмон ибн Абуз-Зинод ишончли (сиқа)дир; Молик ибн Анас уни ишончли деб, ундан (ҳадис) ёзиб олишга буюрарди.

وَعَن ابنِ الحنظليَّةِ رَجُلٌ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «نِعْمَ الرَّجُلُ خُرَيْمٌ الْأَسْدِيُّ لَوْلَا طُولُ جُمَّتِه وإسبال إزراه» فَبَلَغَ ذَلِكَ خُرَيْمًا فَأَخَذَ شَفْرَةً فَقَطَعَ بِهَا جمته إِلَى أُذُنَيْهِ وَرفع إزراه إِلَى أَنْصَاف سَاقيه. رَوَاهُ أَبُو دَاوُد

Nabiy ﷺ ning baʼzi sahobalaridan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ bir kishiga: «Namozda nima deysan?» dedilar. U: «Tashahhud aytaman, soʻng: ‹Allohim, men Sendan jannatni soʻrayman va Senga doʻzaxdan panoh tilayman›, deyman. Lekin men Sizning ham, Muozning ham (pichirlab aytadigan) duosini yaxshi oʻrgana olmadim», dedi. Shunda Nabiy ﷺ: «Biz ham oʻsha (jannat va doʻzax) atrofida (pichirlab duo qilamiz)», dedilar.Набий ﷺ нинг баъзи саҳобаларидан ривоят қилинади: Набий ﷺ бир кишига: «Намозда нима дейсан?» дедилар. У: «Ташаҳҳуд айтаман, сўнг: ‹Аллоҳим, мен Сендан жаннатни сўрайман ва Сенга дўзахдан паноҳ тилайман›, дейман. Лекин мен Сизнинг ҳам, Муознинг ҳам (пичирлаб айтадиган) дуосини яхши ўргана олмадим», деди. Шунда Набий ﷺ: «Биз ҳам ўша (жаннат ва дўзах) атрофида (пичирлаб дуо қиламиз)», дедилар.

وَعَن أنسٍ قَالَ: كَانَتْ لِي ذُؤَابَةٌ فَقَالَتْ لِي أُمِّي: لَا أَجُزُّهَا كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَمُدُّهَا وَيَأْخُذُهَا. رَوَاهُ أَبُو دَاوُدَ

Muhammad ibn Aloʼ bizga Zayd ibn Hubobdan, u Maymun ibn Abdullohdan, u Sobit al-Bunoniydan, u Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilib aytdi: Mening bir kokilim bor edi. Onam menga: «Buni qirqmayman, chunki Rasululloh ﷺ uni tortar va undan ushlar edilar», dedi.Муҳаммад ибн Алў бизга Зайд ибн Ҳубобдан, у Маймун ибн Абдуллоҳдан, у Собит ал-Бунонийдан, у Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилиб айтди: Менинг бир кокилим бор эди. Онам менга: «Буни қирқмайман, чунки Расулуллоҳ ﷺ уни тортар ва ундан ушлар эдилар», деди.

وَعَن عبدِ الله بن جَعْفَرٍ: أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَمْهَلَ آلَ جَعْفَرٍ ثَلَاثًا ثُمَّ أَتَاهُمْ فَقَالَ: «لَا تَبْكُوا عَلَى أَخِي بَعْدِ الْيَوْمِ» . ثُمَّ قَالَ: «ادْعُوا لِي بَنِي أَخِي» . فَجِيءَ بِنَا كَأَنَّا أَفْرُخٌ فَقَالَ: «ادْعُوا لِي الْحَلَّاقَ» فَأَمَرَهُ فَحَلَقَ رؤوسنا. رَوَاهُ أَبُو دَاوُد وَالنَّسَائِيّ

Uqba ibn Mukram va Ibnul Musanno bizga: Vahb ibn Jarir bizga, unga otasi rivoyat qilib aytdi, dedilar: Men Muhammad ibn Abu Yaʼqubning Hasan ibn Saʼddan, uning Abdulloh ibn Jaʼfar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilayotganini eshitdim: Paygʻambar ﷺ Jaʼfarning oilasining oldiga (taʼziyaga) borishni uch kun kechiktirdilar, soʻngra ularning huzuriga keldilar va: «Bugundan keyin akam uchun yigʻlamanglar», dedilar. Soʻng: «Menga akamning bolalarini chaqiringlar», dedilar. Shunda biz xuddi (uyasidan olingan) joʻjalardek qilib olib kelindik. U zot ﷺ: «Menga sartaroshni chaqiringlar», dedilar. Soʻng unga buyurdilar, u esa boshlarimizni qirib qoʻydi.Уқба ибн Мукрам ва Ибнул Мусанно бизга: Ваҳб ибн Жарир бизга, унга отаси ривоят қилиб айтди, дедилар: Мен Муҳаммад ибн Абу Яъқубнинг Ҳасан ибн Саъддан, унинг Абдуллоҳ ибн Жаъфар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилаётганини эшитдим: Пайғамбар ﷺ Жаъфарнинг оиласининг олдига (таъзияга) боришни уч кун кечиктирдилар, сўнгра уларнинг ҳузурига келдилар ва: «Бугундан кейин акам учун йиғламанглар», дедилар. Сўнг: «Менга акамнинг болаларини чақиринглар», дедилар. Шунда биз худди (уясидан олинган) жўжалардек қилиб олиб келиндик. У зот ﷺ: «Менга сартарошни чақиринглар», дедилар. Сўнг унга буюрдилар, у эса бошларимизни қириб қўйди.

وَعَن أُمِّ عطيَّةَ الأنصاريَّةِ: أنَّ امْرَأَة كَانَت تختن بِالْمَدِينَةِ. فَقَالَ لَهُ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «لَا تُنْهِكِي فَإِنَّ ذَلِكَ أَحْظَى لِلْمَرْأَةِ وَأَحَبُّ إِلَى الْبَعْلِ» . رَوَاهُ أَبُو دَاوُدَ وَقَالَ: هَذَا الْحَدِيثُ ضَعِيفٌ وَرَاوِيه مَجْهُول

Umm Atiyya al-Ansoriyya (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, Madinada bir ayol xatna qilib yurardi. Shunda Nabiy ﷺ unga: «(Koʻp) kesib yuborma, chunki bu ayol uchun yaxshiroq va eri uchun (uni) sevimliroqdir», dedilar. Abu Dovud aytdi: Buni Ubaydulloh ibn Amr Abdulmalikdan, shu maʼno va shu isnod bilan rivoyat qilgan. Abu Dovud aytdi: U (rivoyat) kuchli emas, mursal holda ham rivoyat qilingan. Abu Dovud aytdi: Muhammad ibn Hasson majhul (notanish) roviy, bu hadis esa zaifdir.Умм Атийя ал-Ансорийя (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, Мадинада бир аёл хатна қилиб юрарди. Шунда Набий ﷺ унга: «(Кўп) кесиб юборма, чунки бу аёл учун яхшироқ ва эри учун (уни) севимлироқдир», дедилар. Абу Довуд айтди: Буни Убайдуллоҳ ибн Амр Абдулмаликдан, шу маъно ва шу иснод билан ривоят қилган. Абу Довуд айтди: У (ривоят) кучли эмас, мурсал ҳолда ҳам ривоят қилинган. Абу Довуд айтди: Муҳаммад ибн Ҳассон мажҳул (нотаниш) ровий, бу ҳадис эса заифдир.

وَعَنْ كَرِيمَةَ بِنْتِ هَمَّامٍ: أَنَّ امْرَأَةً سَأَلَتْ عائشةَ عَنْ خِضَابِ الْحِنَّاءِ فَقَالَتْ: لَا بَأْسَ وَلَكِنِّي أَكْرَهُهُ كَانَ حَبِيبِي يَكْرَهُ رِيحَهُ. رَوَاهُ أَبُو دَاوُد وَالنَّسَائِيّ

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: bir ayol u kishidan xino bilan boʻyash (xizob) haqida soʻradi. Shunda u: «Zarari yoʻq, lekin men uni yoqtirmayman. Mening sevimlim (Rasululloh ﷺ) uning hidini yoqtirmas edilar», dedi. Abu Dovud va Nasoiy rivoyat qilgan.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: бир аёл у кишидан хино билан бўяш (хизоб) ҳақида сўради. Шунда у: «Зарари йўқ, лекин мен уни ёқтирмайман. Менинг севимлим (Расулуллоҳ ﷺ) унинг ҳидини ёқтирмас эдилар», деди. Абу Довуд ва Насоий ривоят қилган.

وَعَن عائشةَ أَنَّ هِنْدًا بِنْتَ عُتْبَةَ قَالَتْ: يَا نَبِيَّ اللَّهِ بَايِعْنِي فَقَالَ: «لَا أُبَايِعُكِ حَتَّى تُغَيِّرِي كَفَّيْكِ فَكَأَنَّهُمَا كَفَّا سَبُعٍ» . رَوَاهُ أَبُو دَاوُدَ

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Hind bint Utba: «Ey Allohning Nabiysi, mendan bayʼat oling», dedi. Shunda u zot ﷺ: «Toki kaftlaringni oʻzgartirmaguningcha (xino qoʻymaguningcha) men sendan bayʼat olmayman, chunki ular yirtqich hayvonning panjalariga oʻxshab qolibdi», dedilar. Abu Dovud rivoyat qilgan.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Ҳинд бинт Утба: «Эй Аллоҳнинг Набийси, мендан байъат олинг», деди. Шунда у зот ﷺ: «Токи кафтларингни ўзгартирмагунингча (хино қўймагунингча) мен сендан байъат олмайман, чунки улар йиртқич ҳайвоннинг панжаларига ўхшаб қолибди», дедилар. Абу Довуд ривоят қилган.

وَعَنْهَا قَالَتْ: أَوَمَتِ امْرَأَةٌ مِنْ وَرَاءِ سِتْرٍ بِيَدِهَا كِتَابٌ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَبَضَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَدَهُ فَقَالَ: «مَا أَدْرِي أَيَدُ رَجُلٍ أَمْ يَدُ امْرَأَةٍ؟» قَالَتْ: بَلْ يَدُ امْرَأَةٍ قَالَ: «لَوْ كُنْتِ امْرَأَةً لَغَيَّرْتِ أَظْفَارَكِ» يَعْنِي الْحِنَّاء. رَوَاهُ أَبُو دَاوُد وَالنَّسَائِيّ

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Bir ayol parda ortidan qoʻlida xat bilan Rasululloh ﷺ ga (ishora qilib) imladi. Nabiy ﷺ qoʻllarini tortib olib: «Bilmadim, bu erkak kishining qoʻlimi yoki ayol kishining qoʻlimi?» dedilar. (Ayol): «Yoʻq, ayol (qoʻlidir)», dedi. (Nabiy ﷺ): «Agar ayol boʻlganingda, tirnoqlaringni oʻzgartirgan boʻlar eding», dedilar — yaʼni xina bilan.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Бир аёл парда ортидан қўлида хат билан Расулуллоҳ ﷺ га (ишора қилиб) имлади. Набий ﷺ қўлларини тортиб олиб: «Билмадим, бу эркак кишининг қўлими ёки аёл кишининг қўлими?» дедилар. (Аёл): «Йўқ, аёл (қўлидир)», деди. (Набий ﷺ): «Агар аёл бўлганингда, тирноқларингни ўзгартирган бўлар эдинг», дедилар — яъни хина билан.

وَعَن ابنِ عبَّاسٍ قَالَ: لُعِنَتِ الْوَاصِلَةُ وَالْمُسْتَوْصِلَةُ وَالنَّامِصَةُ وَالْمُتَنَمِّصَةُ وَالْوَاشِمَةُ والمشتوشمة من غير دَاء. رَوَاهُ أَبُو دَاوُد

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: U: «Soch ulaydigan va soch ulatadigan, (yuzdagi) tuklarni yuladigan va yuldiradigan, badanga tatu (naqsh) soladigan va soldiradigan ayollar — hech qanday dard (kasallik) boʻlmasa ham buni qilganlar — laʼnatlandilar», dedi. Abu Dovud rivoyat qilgan.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: У: «Соч улайдиган ва соч улатадиган, (юздаги) тукларни юладиган ва юлдирадиган, баданга тату (нақш) соладиган ва солдирадиган аёллар — ҳеч қандай дард (касаллик) бўлмаса ҳам буни қилганлар — лаънатландилар», деди. Абу Довуд ривоят қилган.

وَعَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ: لَعَنَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الرَّجُلَ يَلْبَسُ لِبْسَةَ الْمَرْأَةِ وَالْمَرْأَةَ تَلْبَسُ لِبْسَةَ الرَّجُلِ. رَوَاهُ أَبُو دَاوُد

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ ayol kiyimini kiygan erkakni va erkak kiyimini kiygan ayolni laʼnatladilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ аёл кийимини кийган эркакни ва эркак кийимини кийган аёлни лаънатладилар.

وَعَنِ ابْنِ أَبِي مُلَيْكَةَ قَالَ: قِيلَ لِعَائِشَةَ: إِنَّ امْرَأَةً تَلْبَسُ النَّعْلَ قَالَتْ: لَعَنَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الرَّجُلَةَ مِنَ النِّسَاء. رَوَاهُ أَبُو دَاوُد

Ibn Abu Mulayka (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: Oisha (roziyallohu anho)ga: «Bir ayol (erkaklarnikidek) kovush kiyib yuribdi», deyildi. Shunda u: «Rasululloh ﷺ erkaklarga oʻxshab olgan ayollarni laʼnatladilar», dedi.Ибн Абу Мулайка (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: Оиша (розияллоҳу анҳо)га: «Бир аёл (эркакларникидек) ковуш кийиб юрибди», дейилди. Шунда у: «Расулуллоҳ ﷺ эркакларга ўхшаб олган аёлларни лаънатладилар», деди.

وَعَنْ ثَوْبَانَ قَالَ: كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا سَافَرَ كَانَ آخِرُ عَهْدِهِ بِإِنْسَانٍ مِنْ أَهْلِهِ فَاطِمَةَ وَأَوَّلُ مَنْ يَدْخُلُ عَلَيْهَا فَاطِمَةَ فَقَدِمَ مِنْ غَزَاةٍ وَقَدْ عَلَّقَتْ مَسْحًا أَوْ سِتْرًا عَلَى بَابِهَا وَحَلَّتِ الْحَسَنَ وَالْحُسَيْنَ قُلْبَيْنِ مِنْ فِضَّةٍ فَقَدِمَ فَلَمْ يَدْخُلْ فَظَنَّتْ أَنَّ مَا مَنَعَهُ أَنْ يَدْخُلَ مَا رَأَى فَهَتَكَتِ السِّتْرَ وَفَكَّتِ الْقُلْبَيْنِ عَنِ الصَّبِيَّيْنِ وَقَطَعَتْهُ مِنْهُمَا فَانْطَلَقَا إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَبْكِيَانِ فَأَخَذَهُ مِنْهُمَا فَقَالَ: «يَا ثَوْبَانُ اذْهَبْ بِهَذَا إِلَى فُلَانٍ إِنَّ هَؤُلَاءِ أَهْلِي أَكْرَهُ أَنْ يَأْكُلُوا طَيِّبَاتِهِمْ فِي حَيَاتِهِمُ الدُّنْيَا. يَا ثَوْبَانُ اشْتَرِ لِفَاطِمَةَ قِلَادَةً مِنْ عَصْبٍ وَسُوَارَيْنِ مِنْ عَاجٍ» . رَوَاهُ أَحْمَدُ وَأَبُو دَاوُد

Rasululloh ﷺning ozod qilingan quli Savbon (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi. U aytdi: Rasululloh ﷺ safarga chiqsalar, ahli ichidan eng oxirgi xayrlashadigan kishilari Fotima boʻlar, qaytib kelganlarida esa eng avval kirgan (huzuriga borgan) kishilari ham Fotima boʻlar edi. Bir kuni u zot oʻzlarining bir gʻazotlaridan qaytib keldilar. Fotima eshigiga bir toʻquv (palos) yoki parda osib qoʻygan, Hasan va Husaynga esa kumushdan ikkita bilakuzuk taqib qoʻygan edi. U zot kelib, (uyga) kirmadilar. Fotima u zotni kirishdan toʻsgan narsa — koʻrgan (shu) narsalari deb oʻyladi-da, pardani yirtib tashladi, ikki bolakaydan bilakuzuklarni yechib, ikkisining orasida boʻlib berdi. Ular yigʻlagan holda Rasululloh ﷺ huzurlariga bordilar. U zot ularning qoʻlidan u (bilakuzuk)ni olib: «Ey Savbon, buni falon xonadonga — Madinadagi bir ahli baytga olib borgin. Albatta, mana bular mening ahli baytim. Men ularning oʻzlariga atalgan yaxshi narsalarini bu dunyo hayotlarida yeb tugatishlarini yoqtirmayman. Ey Savbon, Fotimaga asab (degan toshlardan) bir marjon va fil suyagidan ikkita bilakuzuk sotib olib kelgin», dedilar.Расулуллоҳ ﷺнинг озод қилинган қули Савбон (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади. У айтди: Расулуллоҳ ﷺ сафарга чиқсалар, аҳли ичидан энг охирги хайрлашадиган кишилари Фотима бўлар, қайтиб келганларида эса энг аввал кирган (ҳузурига борган) кишилари ҳам Фотима бўлар эди. Бир куни у зот ўзларининг бир ғазотларидан қайтиб келдилар. Фотима эшигига бир тўқув (палос) ёки парда осиб қўйган, Ҳасан ва Ҳусайнга эса кумушдан иккита билакузук тақиб қўйган эди. У зот келиб, (уйга) кирмадилар. Фотима у зотни киришдан тўсган нарса — кўрган (шу) нарсалари деб ўйлади-да, пардани йиртиб ташлади, икки болакайдан билакузукларни ечиб, иккисининг орасида бўлиб берди. Улар йиғлаган ҳолда Расулуллоҳ ﷺ ҳузурларига бордилар. У зот уларнинг қўлидан у (билакузук)ни олиб: «Эй Савбон, буни фалон хонадонга — Мадинадаги бир аҳли байтга олиб боргин. Албатта, мана булар менинг аҳли байтим. Мен уларнинг ўзларига аталган яхши нарсаларини бу дунё ҳаётларида еб тугатишларини ёқтирмайман. Эй Савбон, Фотимага асаб (деган тошлардан) бир маржон ва фил суягидан иккита билакузук сотиб олиб келгин», дедилар.

وَعَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: «اكْتَحِلُوا بِالْإِثْمِدِ فَإِنَّهُ يَجْلُو الْبَصَرَ وَيُنْبِتُ الشَّعْرَ» . وَزَعَمَ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَتْ لَهُ مُكْحُلَةٌ يَكْتَحِلُ بِهَا كُلَّ لَيْلَةٍ ثَلَاثَةً فِي هَذِهِ وَثَلَاثَةً فِي هَذِه. رَوَاهُ التِّرْمِذِيّ

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Ismid (surma) torting, chunki u koʻzni ravshan qiladi va (kiprik) tukni oʻstiradi», dedilar. Va u (Ibn Abbos): Nabiy ﷺning surmadonlari boʻlib, har kecha undan surma tortar, bu koʻzga uch marta, u koʻzga uch marta (tortar) edilar, deb aytdi. Termiziy rivoyat qilgan.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Исмид (сурма) тортинг, чунки у кўзни равшан қилади ва (киприк) тукни ўстиради», дедилар. Ва у (Ибн Аббос): Набий ﷺнинг сурмадонлари бўлиб, ҳар кеча ундан сурма тортар, бу кўзга уч марта, у кўзга уч марта (тортар) эдилар, деб айтди. Термизий ривоят қилган.

وَعَنْهُ قَالَ: كَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَكْتَحِلُ قَبْلَ أَنْ يَنَامَ بِالْإِثْمِدِ ثَلَاثًا فِي كُلِّ عَيْنٍ قَالَ: وَقَالَ: «إِنَّ خَيْرَ مَا تَدَاوَيْتُمْ بِهِ اللَّدُودُ وَالسَّعُوطُ وَالْحِجَامَةُ وَالْمَشِيُّ وَخَيْرَ مَا اكْتَحَلْتُمْ بِهِ الْإِثْمِدُ فَإِنَّهُ يَجْلُو الْبَصَرَ وَيُنْبِتُ الشَّعْرَ وَإِنَّ خَيْرَ مَا تَحْتَجِمُونَ فِيهِ يَوْمُ سَبْعَ عَشْرَةَ وَيَوْمُ تِسْعَ عَشْرَةَ وَيَوْمُ إِحْدَى وَعِشْرِينَ» وَإِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَيْثُ عُرِجَ بِهِ مَا مَرَّ عَلَى مَلَأٍ مِنَ الْمَلَائِكَةِ إِلَّا قَالُوا: عَلَيْكَ بِالْحِجَامَةِ. رَوَاهُ التِّرْمِذِيُّ وَقَالَ: هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: U aytdi: Rasululloh ﷺ: «Davolanadigan narsalaringizning eng yaxshisi — ladud, saʼut, hijoma (qon olish) va mashiy (ich yumshatuvchi)dir. Surma qoʻyadigan narsalaringizning eng yaxshisi — ismiddir, chunki u koʻzni ravshan qiladi va (kiprik) tukini oʻstiradi», dedilar. (Roviy) aytdi: Rasululloh ﷺning surmadoni bor edi, u zot uxlash oldidan har bir koʻzga uch (marta)dan surma qoʻyar edilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan gʻaribdir, u Abbod ibn Mansurning hadisidir.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: У айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Даволанадиган нарсаларингизнинг энг яхшиси — ладуд, саъут, ҳижома (қон олиш) ва маший (ич юмшатувчи)дир. Сурма қўядиган нарсаларингизнинг энг яхшиси — исмиддир, чунки у кўзни равшан қилади ва (киприк) тукини ўстиради», дедилар. (Ровий) айтди: Расулуллоҳ ﷺнинг сурмадони бор эди, у зот ухлаш олдидан ҳар бир кўзга уч (марта)дан сурма қўяр эдилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан ғарибдир, у Аббод ибн Мансурнинг ҳадисидир.

وَعَنْ عَائِشَةَ: أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَهَى الرِّجَالَ وَالنِّسَاءَ عَنْ دُخُولِ الْحَمَّامَاتِ ثُمَّ رَخَّصَ لِلرِّجَالِ أَنْ يَدْخُلُوا بِالْمَيَازِرِ. رَوَاهُ التِّرْمِذِيّ وَأَبُو دَاوُد

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, Paygʻambar ﷺ erkaklar va ayollarni hammomlarga (kirishdan) qaytardilar, soʻngra erkaklarga izorlar (bilan kirish)ga ruxsat berdilar. Abu Iso aytdi: Biz bu hadisni faqat Hammod ibn Salamaning hadisi sifatidagina bilamiz va uning isnodi unchalik mustahkam emas.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, Пайғамбар ﷺ эркаклар ва аёлларни ҳаммомларга (киришдан) қайтардилар, сўнгра эркакларга изорлар (билан кириш)га рухсат бердилар. Абу Исо айтди: Биз бу ҳадисни фақат Ҳаммод ибн Саламанинг ҳадиси сифатидагина биламиз ва унинг исноди унчалик мустаҳкам эмас.

وَعَنْ أَبِي الْمَلِيحِ قَالَ: قَدِمَ عَلَى عَائِشَةَ نِسْوَةٌ مِنْ أَهْلِ حِمْصٍ فَقَالَتْ: مَنْ أَيْنَ أنتنَّ؟ قلنَ: من الشَّامِ فَلَعَلَّكُنَّ مِنَ الْكُورَةِ الَّتِي تَدْخُلُ نِسَاؤُهَا الْحَمَّامَاتِ؟ قُلْنَ: بَلَى قَالَتْ: فَإِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ: «لَا تَخْلَعُ امْرَأَةٌ ثِيَابَهَا فِي غَيْرِ بَيْتِ زَوْجِهَا إِلَّا هَتَكَتِ السِّتْرَ بَيْنَهَا وَبَيْنَ رَبِّهَا» . وَفِي رِوَايَةٍ: «فِي غيرِ بيتِها إِلا هتكت سترهَا بَيْنَهَا وَبَيْنَ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ» . رَوَاهُ التِّرْمِذِيُّ وَأَبُو دَاوُد

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Hims ahlidan yoki Shom ahlidan boʻlgan ayollar uning huzuriga kirishdi. Shunda u: «Ayollaringiz hammomlarga kiradigan (kishilar) sizlarmisizlar? Men Rasululloh ﷺning: ‹Qaysi bir ayol oʻz eri uyidan boshqa joyda kiyimlarini yechsa, albatta, oʻzi bilan Robbisi orasidagi pardani yirtgan boʻladi›, deganlarini eshitganman», dedi. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasandir.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Ҳимс аҳлидан ёки Шом аҳлидан бўлган аёллар унинг ҳузурига киришди. Шунда у: «Аёлларингиз ҳаммомларга кирадиган (кишилар) сизлармисизлар? Мен Расулуллоҳ ﷺнинг: ‹Қайси бир аёл ўз эри уйидан бошқа жойда кийимларини ечса, албатта, ўзи билан Роббиси орасидаги пардани йиртган бўлади›, деганларини эшитганман», деди. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасандир.

وَعَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: " سَتُفْتَحُ لَكُمْ أَرْضُ الْعَجَمِ وَسَتَجِدُونَ فِيهَا بُيُوتًا يُقَالُ لَهَا: الْحَمَّامَاتُ فَلَا يَدْخُلَنَّهَا الرِّجَالُ إِلَّا بِالْأُزُرِ وَامْنَعُوهَا النِّسَاءَ إِلَّا مَرِيضَةً أَوْ نُفَسَاءَ ". رَوَاهُ أَبُو دَاوُد

Abdulloh ibn Amr (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ dedilar: «Albatta sizlarga ajamlar yeri fath qilinadi va u yerda hammomlar deb ataluvchi uylarni topasizlar. Bas, erkaklar u joyga faqat belbogʻ (izor) bilan kirsinlar, ayollarni esa undan man qilinglar, magar kasal yoki nifosli (chillali) ayol boʻlsa (mustasno).»Абдуллоҳ ибн Амр (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ дедилар: «Албатта сизларга ажамлар ери фатҳ қилинади ва у ерда ҳаммомлар деб аталувчи уйларни топасизлар. Бас, эркаклар у жойга фақат белбоғ (изор) билан кирсинлар, аёлларни эса ундан ман қилинглар, магар касал ёки нифосли (чиллали) аёл бўлса (мустасно).»

وَعَنْ جَابِرٌ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: «مَنْ كَانَ يُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ فَلَا يَدخلِ الحمّامَ بِغَيْر إِزارٍ وَمَنْ كَانَ يُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ فَلَا يدْخل حَلِيلَتَهُ الْحَمَّامَ وَمَنْ كَانَ يُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ فَلَا يَجْلِسُ عَلَى مَائِدَةٍ تُدَارُ عَلَيْهَا الْخمر» . رَوَاهُ التِّرْمِذِيّ وَالنَّسَائِيّ

Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Kimki Allohga va oxirat kuniga iymon keltirgan boʻlsa, izorsiz (yelkasi va belidan pastini yopadigan matosiz) hammomga kirmasin; kimki Allohga va oxirat kuniga iymon keltirgan boʻlsa, oʻz ayolini hammomga kiritmasin; kimki Allohga va oxirat kuniga iymon keltirgan boʻlsa, ustida xamr aylantirilayotgan dasturxonga oʻtirmasin», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan gʻaribdir, biz uni Tovusning Jobirdan (rivoyati) sifatida faqat shu yoʻl orqaligina bilamiz. Muhammad ibn Ismoil aytdi: Lays ibn Abu Sulaym sadduq (rost soʻzlovchi) boʻlib, baʼzan biror narsada xato qiladi. Muhammad ibn Ismoil aytdi: Ahmad ibn Hanbal: ‹Laysning hadisidan xursand boʻlinmaydi, Lays boshqalar marfuʼ qilmaydigan narsalarni marfuʼ qilar edi, shuning uchun uni zaif sanashgan›, dedi.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Кимки Аллоҳга ва охират кунига иймон келтирган бўлса, изорсиз (елкаси ва белидан пастини ёпадиган матосиз) ҳаммомга кирмасин; кимки Аллоҳга ва охират кунига иймон келтирган бўлса, ўз аёлини ҳаммомга киритмасин; кимки Аллоҳга ва охират кунига иймон келтирган бўлса, устида хамр айлантирилаётган дастурхонга ўтирмасин», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан ғарибдир, биз уни Товуснинг Жобирдан (ривояти) сифатида фақат шу йўл орқалигина биламиз. Муҳаммад ибн Исмоил айтди: Лайс ибн Абу Сулайм саддуқ (рост сўзловчи) бўлиб, баъзан бирор нарсада хато қилади. Муҳаммад ибн Исмоил айтди: Аҳмад ибн Ҳанбал: ‹Лайснинг ҳадисидан хурсанд бўлинмайди, Лайс бошқалар марфуъ қилмайдиган нарсаларни марфуъ қилар эди, шунинг учун уни заиф санашган›, деди.

عَن ثابتٍ قَالَ: سُئِلَ أَنَسٌ عَنْ خِضَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ: لَوْ شِئْتَ أَنْ أَعُدَّ شَمَطَاتٍ كُنَّ فِي رَأْسِهِ فَعَلْتُ قَالَ: وَلَمْ يَخْتَضِبْ زَادَ فِي رِوَايَةٍ: وَقَدِ اخْتَضَبَ أَبُو بَكْرٍ بِالْحِنَّاءِ وَالْكَتَمِ وَاخْتَضَبَ عُمَرُ بِالْحِنَّاءِ بحتا

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: undan Nabiy ﷺ ning (sochlarini) boʻyashlari haqida soʻraldi. U: «Agar xohlasam, boshlaridagi oqargan tuklarni sanab chiqishim mumkin edi», dedi. Va u: «U zot (sochlarini) boʻyamaganlar; Abu Bakr esa xina va katam bilan boʻyagan, Umar xolis xina bilan boʻyagan», dedi.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: ундан Набий ﷺ нинг (сочларини) бўяшлари ҳақида сўралди. У: «Агар хоҳласам, бошларидаги оқарган тукларни санаб чиқишим мумкин эди», деди. Ва у: «У зот (сочларини) бўямаганлар; Абу Бакр эса хина ва катам билан бўяган, Умар холис хина билан бўяган», деди.

وَعَنِ ابْنِ عُمَرَ أَنَّهُ كَانَ يَصْفِّرُ لِحْيَتَهُ بِالصُّفْرَةِ حَتَّى تَمْتَلِئَ ثِيَابُهُ مِنَ الصُّفْرَةِ فَقِيلَ لَهُ: لِمَ تُصْبِغُ بِالصُّفْرَةِ؟ قَالَ: أَنِّي رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَصْبُغُ بِهَا وَلَمْ يَكُنْ شَيْءٌ أَحَبَّ إِلَيْهِ مِنْهَا وَقد كَانَ يصْبغ ثِيَابَهُ كُلَّهَا حَتَّى عِمَامَتَهُ. رَوَاهُ أَبُو دَاوُدَ وَالنَّسَائِيّ

Zayd ibn Aslam (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: Ibn Umar (roziyallohu anhumo) soqolini sarigʻ rang bilan boʻyar va hatto kiyimlari ham sarigʻ rangga toʻlib ketar edi. Unga: «Nega sarigʻ rang bilan boʻyaysiz?» deyildi. U: «Men Rasululloh ﷺni u bilan boʻyaganlarini koʻrganman, u zotga undan koʻra sevimliroq narsa boʻlmagan. U zot oʻzlarining barcha kiyimlarini, hatto sallalarini ham u bilan boʻyar edilar» dedi.Зайд ибн Аслам (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) соқолини сариғ ранг билан бўяр ва ҳатто кийимлари ҳам сариғ рангга тўлиб кетар эди. Унга: «Нега сариғ ранг билан бўяйсиз?» дейилди. У: «Мен Расулуллоҳ ﷺни у билан бўяганларини кўрганман, у зотга ундан кўра севимлироқ нарса бўлмаган. У зот ўзларининг барча кийимларини, ҳатто саллаларини ҳам у билан бўяр эдилар» деди.

وَعَن عُثْمَانَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَوْهَبٍ قَالَ: دَخَلْتُ عَلَى أُمِّ سَلَمَةَ فَأَخْرَجَتْ إِلَيْنَا شَعْرًا مِنْ شَعْرِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مخضوبا. رَوَاهُ البُخَارِيّ

(Usmon ibn Abdulloh ibn Mavhab aytdi:) Men Ummu Salamaning oldiga kirdim, u bizga Paygʻambar ﷺning soch (tuk)laridan boʻyalgan (bir tola tuk) chiqarib koʻrsatdi.(Усмон ибн Абдуллоҳ ибн Мавҳаб айтди:) Мен Умму Саламанинг олдига кирдим, у бизга Пайғамбар ﷺнинг соч (тук)ларидан бўялган (бир тола тук) чиқариб кўрсатди.

وَعَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ: أَتَى رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِمُخَنَّثٍ قَدْ خَضَبَ يَدَيْهِ وَرِجْلَيْهِ بِالْحِنَّاءِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «مَا بَالُ هَذَا؟» قَالُوا: يَتَشَبَّهُ بِالنِّسَاءِ فَأَمَرَ بِهِ فَنُفِيَ إِلَى النَّقِيعِ. فَقيل: يَا رَسُولَ اللَّهِ أَلَا تَقْتُلُهُ؟ فَقَالَ: «إِنِّي نُهِيتُ عَنْ قَتْلِ الْمُصَلِّينَ» . رَوَاهُ أَبُو دَاوُدَ

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺning huzurlariga qoʻllari va oyoqlarini xino bilan boʻyagan bir muxannas (ayollarga oʻxshab olgan erkak) keltirildi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Bunga nima boʻlgan?» dedilar. Ular: «U ayollarga oʻxshamoqchi boʻlyapti», dedilar. Bas, u zot buyurdilar-da, u Naqiʼ (degan joy)ga surgun qilindi. «Ey Allohning Rasuli, uni oʻldirmaysizmi?» deyildi. Shunda u zot: «Men namoz oʻqiydiganlarni oʻldirishdan qaytarilganman», dedilar. Abu Dovud rivoyat qilgan.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺнинг ҳузурларига қўллари ва оёқларини хино билан бўяган бир муханнас (аёлларга ўхшаб олган эркак) келтирилди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Бунга нима бўлган?» дедилар. Улар: «У аёлларга ўхшамоқчи бўляпти», дедилар. Бас, у зот буюрдилар-да, у Нақиъ (деган жой)га сургун қилинди. «Эй Аллоҳнинг Расули, уни ўлдирмайсизми?» дейилди. Шунда у зот: «Мен намоз ўқийдиганларни ўлдиришдан қайтарилганман», дедилар. Абу Довуд ривоят қилган.

وَعَن الوليدِ بن عقبةَ قَالَ: لَمَّا فَتَحَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَكَّةَ جَعَلَ أَهْلُ مَكَّةَ يَأْتُونَهُ بصبيانهم فيدعو لَهُم بِالْبركَةِ وَيمْسَح رؤوسهم فَجِيءَ بِي إِلَيْهِ وَأَنَا مُخَلَّقٌ فَلَمْ يَمَسَّنِي من أجل الخَلوق. رَوَاهُ أَبُو دَاوُد

Ayyub ibn Muhammad ar-Raqqiy bizga aytib berdi, Umar ibn Ayyub bizga aytib berdi, u Jaʼfar ibn Burqondan, u Sobit ibn al-Hajjojdan, u Abdulloh al-Hamdoniydan, u Valid ibn Uqba (roziyallohu anhu)dan rivoyat qiladi. U aytdi: Allohning Nabiysi ﷺ Makkani fath qilganlarida, Makka ahli u zotning huzurlariga bolalarini olib kela boshladilar, u zot ularga baraka tilab duo qilar va boshlarini siypar edilar. (Roviy) aytdi: Meni ham u zotning huzurlariga olib kelishdi, men xaluq surtilgan edim, u zot xaluq sababli menga tegmadilar.Айюб ибн Муҳаммад ар-Раққий бизга айтиб берди, Умар ибн Айюб бизга айтиб берди, у Жаъфар ибн Бурқондан, у Собит ибн ал-Ҳажжождан, у Абдуллоҳ ал-Ҳамдонийдан, у Валид ибн Уқба (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилади. У айтди: Аллоҳнинг Набийси ﷺ Маккани фатҳ қилганларида, Макка аҳли у зотнинг ҳузурларига болаларини олиб кела бошладилар, у зот уларга барака тилаб дуо қилар ва бошларини сийпар эдилар. (Ровий) айтди: Мени ҳам у зотнинг ҳузурларига олиб келишди, мен халуқ суртилган эдим, у зот халуқ сабабли менга тегмадилар.

وَعَنْ أَبِي قَتَادَةَ أَنَّهُ قَالَ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ لِي جُمَّةً أَفَأُرَجِّلُهَا؟ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «نَعَمْ وَأَكْرِمْهَا» قَالَ: فَكَانَ أَبُو قَتَادَةَ رُبَّمَا دَهَنَهَا فِي الْيَوْمِ مَرَّتَيْنِ مِنْ أَجْلِ قَوْلُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «نِعْمَ وَأَكْرمهَا» . رَوَاهُ مَالك

Abu Qatoda (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U Rasululloh ﷺga: «Mening (yelkamga tushadigan) sochim bor, uni tarayaymi?» dedi. Rasululloh ﷺ: «Ha, va unga izzat-ikrom qil (yaxshi parvarish qil)», dedilar. Rasululloh ﷺning ‹Ha, va unga izzat qil› degan soʻzlari tufayli Abu Qatoda baʼzan uni kuniga ikki marta moylardi. Molik rivoyat qilgan.Абу Қатода (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У Расулуллоҳ ﷺга: «Менинг (елкамга тушадиган) сочим бор, уни тараяйми?» деди. Расулуллоҳ ﷺ: «Ҳа, ва унга иззат-икром қил (яхши парвариш қил)», дедилар. Расулуллоҳ ﷺнинг ‹Ҳа, ва унга иззат қил› деган сўзлари туфайли Абу Қатода баъзан уни кунига икки марта мойларди. Молик ривоят қилган.

وَعَن الحجاح بْنِ حَسَّانَ قَالَ دَخَلْنَا عَلَى أَنَسِ بْنِ مَالك فَحَدَّثَتْنِي أُخْتِي الْمُغِيرَةُ قَالَتْ: وَأَنْتَ يَوْمَئِذٍ غُلَامٌ وَلَكَ قَرْنَانِ أَوْ قُصَّتَانِ فَمَسَحَ رَأْسَكَ وَبَرَّكَ عَلَيْكَ وَقَالَ: «احْلِقُوا هَذَيْنِ أَوْ قُصُّوهُمَا فَإِنَّ هَذَا زِيُّ الْيَهُود» . رَوَاهُ أَبُو دَاوُد

Hasan ibn Ali bizga Yazid ibn Horundan, unga Hajjoj ibn Hasson rivoyat qilib aytdi: Biz Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)ning huzuriga kirdik. Singlim Mugʻiyra menga gapirib berib dedi: Sen oʻsha kunlari yosh bola eding, sochingda ikkita kokil yoki ikkita qoqol bor edi. U (Anas) boshingni siladi va senga baraka tiladi-da: «Mana bu ikkitasini qiringlar yoki kesinglar, chunki bu yahudiylarning urfidir», dedi.Ҳасан ибн Али бизга Язид ибн Ҳорундан, унга Ҳажжож ибн Ҳассон ривоят қилиб айтди: Биз Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)нинг ҳузурига кирдик. Синглим Муғийра менга гапириб бериб деди: Сен ўша кунлари ёш бола эдинг, сочингда иккита кокил ёки иккита қоқол бор эди. У (Анас) бошингни силади ва сенга барака тилади-да: «Мана бу иккитасини қиринглар ёки кесинглар, чунки бу яҳудийларнинг урфидир», деди.

وَعَنْ عَلِيٍّ قَالَ: نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ تَحْلِقَ الْمَرْأَةُ رَأْسَهَا. رَوَاهُ النَّسَائِيُّ

Ali (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U: «Rasululloh ﷺ ayol kishi boshini oldirishidan qaytardilar», dedi.Али (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У: «Расулуллоҳ ﷺ аёл киши бошини олдиришидан қайтардилар», деди.

وَعَن عطاءِ بن يسارٍ قَالَ: كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي الْمَسْجِدِ فَدَخَلَ رَجُلٌ ثَائِرُ الرَّأْسِ وَاللِّحْيَةِ فَأَشَارَ إِلَيْهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِيَدِهِ كَأَنَّهُ يَأْمُرُهُ بِإِصْلَاحِ شَعْرِهِ وَلِحْيَتِهِ فَفَعَلَ ثُمَّ رَجَعَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «أَلَيْسَ هَذَا خَيْرًا مِنْ أَنْ يَأْتِيَ أَحَدُكُمْ وَهُوَ ثَائِرُ الرَّأْسِ كَأَنَّهُ شَيْطَان» . رَوَاهُ مَالك

Ato ibn Yasor (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ masjidda edilar. Shu payt boshi va soqoli toʻzigan (tartibsiz) bir kishi kirib keldi. Rasululloh ﷺ unga qoʻllari bilan sochi va soqolini tartibga keltirishni buyurayotgandek ishora qildilar. U shunday qildi, soʻng qaytib keldi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Shu birortangizning shaytonga oʻxshab boshi toʻzigan holda kelishidan koʻra yaxshiroq emasmi?» dedilar. Molik rivoyat qilgan.Ато ибн Ясор (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ масжидда эдилар. Шу пайт боши ва соқоли тўзиган (тартибсиз) бир киши кириб келди. Расулуллоҳ ﷺ унга қўллари билан сочи ва соқолини тартибга келтиришни буюраётгандек ишора қилдилар. У шундай қилди, сўнг қайтиб келди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Шу бирортангизнинг шайтонга ўхшаб боши тўзиган ҳолда келишидан кўра яхшироқ эмасми?» дедилар. Молик ривоят қилган.

وَعَن ابنِ الْمسيب سُمِعَ يَقُولُ: " إِنَّ اللَّهَ طَيِّبٌ يُحِبُّ الطِّيبَ نَظِيفٌ يُحِبُّ النَّظَافَةَ كَرِيمٌ يُحِبُّ الْكَرَمَ جَوَادٌ يُحِبُّ الْجُودَ فَنَظِّفُوا أُرَاهُ قَالَ: أَفْنِيَتَكُمْ وَلَا تشبَّهوا باليهود " قَالَ: فذكرتُ ذَلِك لمهاجرين مِسْمَارٍ فَقَالَ: حَدَّثَنِيهِ عَامِرُ بْنُ سَعْدٍ عَنْ أَبِيهِ عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِثْلَهُ إِلَّا أَنَّهُ قَالَ: «نَظِّفُوا أَفْنِيتَكُمْ» . رَوَاهُ التِّرْمِذِيّ

Saʼd ibn Abu Vaqqos (roziyallohu anhu) Paygʻambar ﷺdan rivoyat qiladi: U zot: «Albatta, Alloh poktoza, pokizalikni sevadi; (oʻzi) pok, poklikni sevadi; karamli, karamni sevadi; saxiy, saxovatni sevadi. Bas, hovlilaringizni tozalanglar va yahudiylarga oʻxshamanglar», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis gʻaribdir. Xolid ibn Ilyos esa zaif (rovi) sanaladi.Саъд ибн Абу Ваққос (розияллоҳу анҳу) Пайғамбар ﷺдан ривоят қилади: У зот: «Албатта, Аллоҳ поктоза, покизаликни севади; (ўзи) пок, покликни севади; карамли, карамни севади; сахий, саховатни севади. Бас, ҳовлиларингизни тозаланглар ва яҳудийларга ўхшаманглар», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ғарибдир. Холид ибн Илёс эса заиф (рови) саналади.

وَعَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ أَنَّهُ سَمِعَ سَعِيدَ بْنَ الْمُسَيَّبِ يَقُولُ: كَانَ إِبْرَاهِيمُ خَلِيلُ الرَّحْمَنِ أوَّلَ النَّاس ضيَّف الضَّيْف وَأَوَّلَ النَّاسِ اخْتَتَنَ وَأَوَّلَ النَّاسِ قَصَّ شَارِبَهُ وَأَوَّلَ النَّاسِ رَأَى الشَّيْبَ فَقَالَ: يَا رَبِّ: مَا هَذَا؟ قَالَ الرَّبُّ تَبَارَكَ وَتَعَالَى: وَقَارٌ يَا إِبْرَاهِيمُ قَالَ: رَبِّ زِدْنِي وَقَارًا. رَوَاهُ مَالك

Saʼid ibn Musayyab (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: U: «Ibrohim — Rahmonning xalili — odamlar ichida birinchi boʻlib mehmon kutgan, birinchi boʻlib xatna qilingan, birinchi boʻlib moʻylabini qirqqan va birinchi boʻlib oq soch koʻrgan kishidir. U: ‹Ey Robbim, bu nima?› dedi. Robb tabaraka va taolo: ‹Bu viqor (salobat), ey Ibrohim›, dedi. U: ‹Ey Robbim, menga viqorni yana ziyoda qil›, dedi», dedi. Molik rivoyat qilgan.Саъид ибн Мусайяб (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: У: «Иброҳим — Раҳмоннинг халили — одамлар ичида биринчи бўлиб меҳмон кутган, биринчи бўлиб хатна қилинган, биринчи бўлиб мўйлабини қирққан ва биринчи бўлиб оқ соч кўрган кишидир. У: ‹Эй Роббим, бу нима?› деди. Робб табарака ва таоло: ‹Бу виқор (салобат), эй Иброҳим›, деди. У: ‹Эй Роббим, менга виқорни яна зиёда қил›, деди», деди. Молик ривоят қилган.

عَن أبي طَلْحَة قَالَ: قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «لَا تَدْخُلُ الْمَلَائِكَةُ بَيْتًا فِيهِ كَلْبٌ وَلَا تصاوير»

(Abu Talha (roziyallohu anhu) aytdi:) Paygʻambar ﷺ: «Farishtalar ichida it yoki suratlar boʻlgan uyga kirmaydilar» dedilar.(Абу Талҳа (розияллоҳу анҳу) айтди:) Пайғамбар ﷺ: «Фаришталар ичида ит ёки суратлар бўлган уйга кирмайдилар» дедилар.

وَعَن ابنِ عبَّاسٍ عَنْ مَيْمُونَةَ: أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أصبحَ يَوْمًا واجماً وَقَالَ: «إِنَّ جِبْرِيلَ كَانَ وَعَدَنِي أَنْ يَلْقَانِيَ اللَّيْلَةَ فَلَمْ يَلْقَنِي أَمَ وَاللَّهِ مَا أَخْلَفَنِي» . ثُمَّ وَقَعَ فِي نَفْسِهِ جِرْوُ كَلْبٍ تَحْتَ فُسْطَاطٍ لَهُ فَأَمَرَ بِهِ فَأُخْرِجَ ثُمَّ أَخَذَ بيدِه مَاء فنضحَ مَكَانَهُ فَلَمَّا أَمْسَى لقِيه جِبْرِيلَ فَقَالَ: «لَقَدْ كُنْتَ وَعَدْتَنِي أَنْ تَلْقَانِي الْبَارِحَةَ» . قَالَ: أَجَلْ وَلَكِنَّا لَا نَدْخُلُ بَيْتًا فِيهِ كَلْبٌ وَلَا صُورَةٌ فَأَصْبَحَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَوْمَئِذٍ فَأَمَرَ بِقَتْلِ الْكلاب حَتَّى إِنه يَأْمر بقتل الْكَلْب الْحَائِطِ الصَّغِيرِ وَيَتْرُكُ كَلْبَ الْحَائِطِ الْكَبِيرِ. رَوَاهُ مُسلم

Maymuna (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: bir kuni Rasululloh ﷺ gʻamgin, oʻyga botgan holda tongni qarshi oldilar. Shunda Maymuna: «Yo Rasululloh! Bugun sizning ahvolingizni gʻalati koʻrib qoldim», dedi. Rasululloh ﷺ: «Jibril menga bu kecha uchrashishni vaʼda qilgan edi, ammo menga uchramadi. Ogoh boʻl, Allohga qasamki, u menga (bergan vaʼdasiga) hech xilof qilmagan edi», dedilar. (Rovi) dedi: Rasululloh ﷺ oʻsha kunini shu (gʻamgin) holatda oʻtkazdilar. Soʻng koʻngillariga bizning chodirimiz tagida bir kuchuk bolasi borligi tushdi. Shunda buyurib, uni chiqarib tashlatdilar, soʻng qoʻllariga suv olib, oʻsha joyga sepdilar. Kech kirganda Jibril ularga uchrab: «Sen menga oʻtgan kecha uchrashishni vaʼda qilgan eding», dedi. (Jibril) dedi: «Ha, lekin biz ichida it yoki surat boʻlgan uyga kirmaymiz». Shunda Rasululloh ﷺ oʻsha kuni tongni qarshi olib, itlarni oʻldirishga buyurdilar, hatto bogʻcha-kichik bogʻ itini oʻldirishga buyurib, katta bogʻ (qoʻrigʻining) itini tark etadigan boʻldilar.Маймуна (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: бир куни Расулуллоҳ ﷺ ғамгин, ўйга ботган ҳолда тонгни қарши олдилар. Шунда Маймуна: «Ё Расулуллоҳ! Бугун сизнинг аҳволингизни ғалати кўриб қолдим», деди. Расулуллоҳ ﷺ: «Жибрил менга бу кеча учрашишни ваъда қилган эди, аммо менга учрамади. Огоҳ бўл, Аллоҳга қасамки, у менга (берган ваъдасига) ҳеч хилоф қилмаган эди», дедилар. (Рови) деди: Расулуллоҳ ﷺ ўша кунини шу (ғамгин) ҳолатда ўтказдилар. Сўнг кўнгилларига бизнинг чодиримиз тагида бир кучук боласи борлиги тушди. Шунда буюриб, уни чиқариб ташлатдилар, сўнг қўлларига сув олиб, ўша жойга сепдилар. Кеч кирганда Жибрил уларга учраб: «Сен менга ўтган кеча учрашишни ваъда қилган эдинг», деди. (Жибрил) деди: «Ҳа, лекин биз ичида ит ёки сурат бўлган уйга кирмаймиз». Шунда Расулуллоҳ ﷺ ўша куни тонгни қарши олиб, итларни ўлдиришга буюрдилар, ҳатто боғча-кичик боғ итини ўлдиришга буюриб, катта боғ (қўриғининг) итини тарк этадиган бўлдилар.

وَعَنْ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَمْ يَكُنْ يَتْرُكُ فِي بَيْتِهِ شَيْئًا فِيهِ تَصَالِيبُ إِلَّا نَقَضَهُ. رَوَاهُ البُخَارِيّ

(Oisha (roziyallohu anho) aytdilar:) Paygʻambar ﷺ uylarida ichida xochlar (salb belgilari) boʻlgan biror narsani — uni sindirib (yoʻq qilib) tashlamasdan — qoldirmas edilar.(Оиша (розияллоҳу анҳо) айтдилар:) Пайғамбар ﷺ уйларида ичида хочлар (салб белгилари) бўлган бирор нарсани — уни синдириб (йўқ қилиб) ташламасдан — қолдирмас эдилар.

وَعَنْهَا أَنَّهَا اشْتَرَتْ نُمْرُقَةً فِيهَا تَصَاوِيرُ فَلَمَّا رَآهَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَامَ عَلَى الْبَابِ فَلَمْ يَدْخُلْ فَعَرَفْتُ فِي وَجْهِهِ الْكَرَاهِيَةَ قَالَتْ: فَقُلْتُ: يَا رَسُولَ اللَّهِ أتوبُ إِلى الله وإِلى رَسُوله مَا أذنبتُ؟ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «مَا بَالُ هَذِهِ النُّمْرُقَةِ؟» قُلْتُ: اشْتَرَيْتُهَا لَكَ لِتَقْعُدَ عَلَيْهَا وَتَوَسَّدَهَا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: " إِنَّ أَصْحَابَ هَذِهِ الصُّوَرِ يُعَذَّبُونَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَيُقَالُ لَهُمْ: أَحْيُوا مَا خَلَقْتُمْ ". وَقَالَ: «إِنَّ الْبَيْتَ الَّذِي فِيهِ الصُّورَةُ لَا تدخله الْمَلَائِكَة»

(Oisha (roziyallohu anho) (Paygʻambar ﷺning zavjasi) xabar berdi)ki, u — ichida tasvirlar (suratlar) boʻ lgan bir yostiqcha (numruqa) sotib oldi. Rasululloh ﷺ uni koʻ rgach, eshik oldida turib qoldilar — (ichkari) kirmadilar. (Oisha:) «Men u zotning yuzlarida (noxushlik) yoqtirmaslik (alomatini) bildim va: ‹Ey Allohning Rasuli, men Allohga va Uning Rasuliga tavba qilaman; men qanday gunoh qildim?› dedim. Rasululloh ﷺ: ‹Bu yostiqchaning holi nima?› dedilar. Men: ‹Uni — sen ustida oʻ tirishing va unga yostanishing (suyanishing) uchun — senga (deb) sotib oldim› dedim. Rasululloh ﷺ: ‹Albatta bu suratlarning egalari qiyomat kuni azoblanadi va ularga: ‹Oʻ zingiz yaratgan (narsa)ni tiriltiringlar!› deyiladi› dedilar va: ‹Albatta ichida suratlar boʻ lgan uyga farishtalar kirmaydi› dedilar.»(Оиша (розияллоҳу анҳо) (Пайғамбар ﷺнинг завжаси) хабар берди)ки, у — ичида тасвирлар (суратлар) бў лган бир ёстиқча (нумруқа) сотиб олди. Расулуллоҳ ﷺ уни кў ргач, эшик олдида туриб қолдилар — (ичкари) кирмадилар. (Оиша:) «Мен у зотнинг юзларида (нохушлик) ёқтирмаслик (аломатини) билдим ва: ‹Эй Аллоҳнинг Расули, мен Аллоҳга ва Унинг Расулига тавба қиламан; мен қандай гуноҳ қилдим?› дедим. Расулуллоҳ ﷺ: ‹Бу ёстиқчанинг ҳоли нима?› дедилар. Мен: ‹Уни — сен устида ў тиришинг ва унга ёстанишинг (суянишинг) учун — сенга (деб) сотиб олдим› дедим. Расулуллоҳ ﷺ: ‹Албатта бу суратларнинг эгалари қиёмат куни азобланади ва уларга: ‹Ў зингиз яратган (нарса)ни тирилтиринглар!› дейилади› дедилар ва: ‹Албатта ичида суратлар бў лган уйга фаришталар кирмайди› дедилар.»

وعنها أَنَّهَا كَانَت عَلَى سَهْوَةٍ لَهَا سِتْرًا فِيهِ تَمَاثِيلُ فَهَتَكَهُ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَاتَّخَذَتْ مِنْهُ نُمرُقتين فكانتا فِي الْبَيْت يجلسُ عَلَيْهِم

Qosim (Oishadan) rivoyat qiladi: Oisha (shunday) dedi: U bir shkaf (tokcha)ga (hayvon) suratlari bilan bezatilgan bir pardani osdi. Paygʻambar ﷺ oʻsha pardani yirtdi va u (Oisha) uni ikki yostiqqa aylantirdi; ular — Paygʻambar ﷺ oʻtirishi uchun — uyda qoldi.Қосим (Оишадан) ривоят қилади: Оиша (шундай) деди: У бир шкаф (токча)га (ҳайвон) суратлари билан безатилган бир пардани осди. Пайғамбар ﷺ ўша пардани йиртди ва у (Оиша) уни икки ёстиққа айлантирди; улар — Пайғамбар ﷺ ўтириши учун — уйда қолди.

وَعَنْهَا أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَرَجَ فِي غَزَاةٍ فَأَخَذَتْ نَمَطًا فَسَتَرَتْهُ عَلَى الْبَابِ فَلَمَّا قَدِمَ فَرَأَى النَّمَطَ فَجَذَبَهُ حَتَّى هَتَكَهُ ثُمَّ قَالَ: «إِنَّ اللَّهَ لَمْ يَأْمُرْنَا أَنْ نَكْسُوَ الْحِجَارَةَ وَالطِّينَ»

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ bir gʻazotga chiqdilar. Men bir gilam (naqshli mato) olib, uni eshikka parda qilib osib qoʻydim. U zot qaytib kelib, oʻsha gilamni koʻrgach, uni yirtib tashlagunlaricha tortdilar. Soʻng: «Alloh bizni toshlar va loyni (matoga) kiydirishga buyurmagan», dedilar. Buxoriy va Muslim rivoyat qilgan.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ бир ғазотга чиқдилар. Мен бир гилам (нақшли мато) олиб, уни эшикка парда қилиб осиб қўйдим. У зот қайтиб келиб, ўша гиламни кўргач, уни йиртиб ташлагунларича тортдилар. Сўнг: «Аллоҳ бизни тошлар ва лойни (матога) кийдиришга буюрмаган», дедилар. Бухорий ва Муслим ривоят қилган.

وَعَنْهَا عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: «أَشَدُّ النَّاسِ عَذَابًا يَوْمَ الْقِيَامَةِ الَّذِينَ يُضَاهُونَ بِخلق الله»

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Qiyomat kuni odamlarning eng qattiq azoblanadigani — Allohning yaratganiga oʻxshatib (surat) yasaydiganlardir», dedilar. Buxoriy va Muslim rivoyat qilgan.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Қиёмат куни одамларнинг энг қаттиқ азобланадигани — Аллоҳнинг яратганига ўхшатиб (сурат) ясайдиганлардир», дедилар. Бухорий ва Муслим ривоят қилган.

وَعَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ: سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ: " قَالَ اللَّهُ تَعَالَى: وَمَنْ أَظْلَمُ مِمَّنْ ذَهَبَ بِخلق كخلقي فلْيخلقوا ذَرَّةً أَوْ لِيَخْلُقُوا حَبَّةً أَوْ شَعِيرَةً "

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺning shunday deganlarini eshitdim: «Alloh taolo: ‹Mening yaratganimdek yaratmoqchi boʻlgan kimsadan koʻra zolimroq kim bor?! Bas, ular bir zarra yaratsinlar, yoki bir don yaratsinlar, yoxud bir arpa (doni) yaratsinlar!› dedi», dedilar. Buxoriy va Muslim rivoyat qilgan.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺнинг шундай деганларини эшитдим: «Аллоҳ таоло: ‹Менинг яратганимдек яратмоқчи бўлган кимсадан кўра золимроқ ким бор?! Бас, улар бир зарра яратсинлар, ёки бир дон яратсинлар, ёхуд бир арпа (дони) яратсинлар!› деди», дедилар. Бухорий ва Муслим ривоят қилган.

وَعَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ قَالَ: سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ: «أَشَدُّ النَّاسِ عَذَابًا عِنْدَ اللَّهِ المصوِّرون»

Abdulloh ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺning: «Alloh huzurida odamlarning eng qattiq azoblanadigani — surat yasovchilardir», deganlarini eshitdim. Buxoriy va Muslim rivoyat qilgan.Абдуллоҳ ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺнинг: «Аллоҳ ҳузурида одамларнинг энг қаттиқ азобланадигани — сурат ясовчилардир», деганларини эшитдим. Бухорий ва Муслим ривоят қилган.

وَعَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ: سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسلم يَقُول: «كُلُّ مُصَوِّرٍ فِي النَّارِ يُجْعَلُ لَهُ بِكُلِّ صُورَةٍ صَوَّرَهَا نَفْسًا فَيُعَذِّبُهُ فِي جَهَنَّمَ» . قَالَ ابْن عَبَّاس: فَإِن كنت لابد فَاعِلًا فَاصْنَعِ الشَّجَرَ وَمَا لَا رُوحَ فِيهِ

Muslim ibn Subayh aytadi: Men Masruq bilan ichida Maryam suratlari boʻlgan bir uyda edim. Masruq: «Bu Kisroning suratlaridir», — dedi. Men: «Yoʻq, bu Maryamning suratlaridir», — dedim. Masruq: «Darhaqiqat, men Abdulloh ibn Masʼudni shunday deganini eshitdim: Rasululloh ﷺ: ‹Qiyomat kuni odamlarning eng qattiq azoblanadigani — surat yasaydiganlardir›, — dedilar», — dedi. Said ibn Abulhasandan rivoyat qilinadi: bir kishi Ibn Abbos huzuriga kelib: «Men shu suratlarni chizadigan bir kishiman, ular haqida menga fatvo bering», — dedi. Shunda Ibn Abbos unga: «Menga yaqinroq kel», — dedi. U yaqinlashdi. Soʻng: «Menga yaqinroq kel», — dedi. U boshiga qoʻlini qoʻyguncha yaqinlashdi. (Ibn Abbos:) «Men senga Rasululloh ﷺ dan eshitgan narsamni xabar beraman. Men Rasululloh ﷺ ni: ‹Har bir surat chizuvchi doʻzaxdadir. Uning chizgan har bir surati uchun unga bir jon yaratiladi, soʻng u (jon) jahannamda uni azoblaydi›, — deganlarini eshitdim», — dedi. Va u: «Agar albatta (biror narsa chizishing) zarur boʻlsa, daraxt va joni boʻlmagan narsalarni chiz», — dedi.Муслим ибн Субайҳ айтади: Мен Масруқ билан ичида Марям суратлари бўлган бир уйда эдим. Масруқ: «Бу Кисронинг суратларидир», — деди. Мен: «Йўқ, бу Марямнинг суратларидир», — дедим. Масруқ: «Дарҳақиқат, мен Абдуллоҳ ибн Масъудни шундай деганини эшитдим: Расулуллоҳ ﷺ: ‹Қиёмат куни одамларнинг энг қаттиқ азобланадигани — сурат ясайдиганлардир›, — дедилар», — деди. Саид ибн Абулҳасандан ривоят қилинади: бир киши Ибн Аббос ҳузурига келиб: «Мен шу суратларни чизадиган бир кишиман, улар ҳақида менга фатво беринг», — деди. Шунда Ибн Аббос унга: «Менга яқинроқ кел», — деди. У яқинлашди. Сўнг: «Менга яқинроқ кел», — деди. У бошига қўлини қўйгунча яқинлашди. (Ибн Аббос:) «Мен сенга Расулуллоҳ ﷺ дан эшитган нарсамни хабар бераман. Мен Расулуллоҳ ﷺ ни: ‹Ҳар бир сурат чизувчи дўзахдадир. Унинг чизган ҳар бир сурати учун унга бир жон яратилади, сўнг у (жон) жаҳаннамда уни азоблайди›, — деганларини эшитдим», — деди. Ва у: «Агар албатта (бирор нарса чизишинг) зарур бўлса, дарахт ва жони бўлмаган нарсаларни чиз», — деди.

وَعَنْهُ قَالَ: سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ: «مَنْ تَحَلَّمَ بِحُلْمٍ لَمْ يَرَهُ كُلِّفَ أَنْ يَعْقِدَ بَيْنَ شَعِيرَتَيْنِ وَلَنْ يَفْعَلَ وَمَنِ اسْتَمَعَ إِلَى حَدِيثِ قَوْمٍ وَهُمْ لَهُ كَارِهُونَ أَوْ يَفِرُّونَ مِنْهُ صُبَّ فِي أُذُنَيْهِ الْآنُكُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَمَنْ صَوَّرَ صُورَةً عُذِّبَ وَكُلِّفَ أَنْ يَنْفُخَ فِيهَا وَلَيْسَ بِنَافِخٍ» . رَوَاهُ البُخَارِيّ

(Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) Paygʻambar ﷺdan rivoyat qiladi:) U zot: «Kim oʻzi koʻrmagan bir tushni (koʻrdim deb) daʼvo qilsa, u (Qiyomatda) ikki arpa donasini bir-biriga tugib (bogʻlab) qoʻyishga majbur qilinadi — holbuki u buni hech qila olmaydi. Kim bir qavmning gapiga — ular buni yoqtirmas (eshitishingni istamas) yoki undan qochar (yashirar) holda — quloq solsa (yashirincha eshitsa), Qiyomat kuni uning qulogʻiga eritilgan qoʻrgʻoshin (onuk) quyiladi. Kim bir surat (jonzot rasmini) chizsa, (Qiyomatda) azoblanadi va unga jon puflashga majbur qilinadi — holbuki u (jon) puflovchi emas (qila olmaydi)», dedilar. (Sufyon aytdi: Buni bizga Ayyub mavsul (muttasil sanad bilan) rivoyat qildi. Qutayba aytdi: Bizga Abu Avona, Qatodadan, Ikrimadan, Abu Hurayradan uning soʻzini: ‹Kim oʻz tushida yolgʻon (gapir)sa...› deb rivoyat qildi. Shuʼba esa Abu Hoshim ar-Rummoniydan: ‹Men Ikrimani eshitdim›, dedi — Abu Hurayra: ‹Kim surat chizsa, kim koʻrmagan tushni daʼvo qilsa va kim (yashirincha) eshitsa...› (degan soʻzini aytdi). Ishoq menga, Xolid bizga, Xoliddan, Ikrimadan, Ibn Abbosdan: ‹Kim (yashirincha) eshitsa, kim koʻrmagan tushni daʼvo qilsa va kim surat chizsa...› deb shunga oʻxshashini (rivoyat qildi). Buni Hishom ham Ikrimadan, Ibn Abbosdan uning soʻzi (sifatida) mutobaʼat qildi.)(Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) Пайғамбар ﷺдан ривоят қилади:) У зот: «Ким ўзи кўрмаган бир тушни (кўрдим деб) даъво қилса, у (Қиёматда) икки арпа донасини бир-бирига тугиб (боғлаб) қўйишга мажбур қилинади — ҳолбуки у буни ҳеч қила олмайди. Ким бир қавмнинг гапига — улар буни ёқтирмас (эшитишингни истамас) ёки ундан қочар (яширар) ҳолда — қулоқ солса (яширинча эшица), Қиёмат куни унинг қулоғига эритилган қўрғошин (онук) қуйилади. Ким бир сурат (жонзот расмини) чизса, (Қиёматда) азобланади ва унга жон пуфлашга мажбур қилинади — ҳолбуки у (жон) пуфловчи эмас (қила олмайди)», дедилар. (Суфён айтди: Буни бизга Айюб мавсул (муттасил санад билан) ривоят қилди. Қутайба айтди: Бизга Абу Авона, Қатодадан, Икримадан, Абу Ҳурайрадан унинг сўзини: ‹Ким ўз тушида ёлғон (гапир)са...› деб ривоят қилди. Шуъба эса Абу Ҳошим ар-Руммонийдан: ‹Мен Икримани эшитдим›, деди — Абу Ҳурайра: ‹Ким сурат чизса, ким кўрмаган тушни даъво қилса ва ким (яширинча) эшица...› (деган сўзини айтди). Ишоқ менга, Холид бизга, Холиддан, Икримадан, Ибн Аббосдан: ‹Ким (яширинча) эшица, ким кўрмаган тушни даъво қилса ва ким сурат чизса...› деб шунга ўхшашини (ривоят қилди). Буни Ҳишом ҳам Икримадан, Ибн Аббосдан унинг сўзи (сифатида) мутобаъат қилди.)

وَعَنْ بُرَيْدَةَ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: «مَنْ لَعِبَ بِالنَّرْدَشِيرِ فَكَأَنَّمَا صَبَغَ يَدَهُ فِي لَحْمِ خِنْزِيرٍ وَدَمِهِ» . رَوَاهُ مُسْلِمٌ

Burayda ibn al-Husayb (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Kim nardashir (nard oʻyini)ni oʻynasa, xuddi qoʻlini choʻchqaning goʻshti va qoniga botirgan kabidir», — dedilar.Бурайда ибн ал-Ҳусайб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Ким нардашир (нард ўйини)ни ўйнаса, худди қўлини чўчқанинг гўшти ва қонига ботирган кабидир», — дедилар.

عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: " أَتَانِي جِبْرِيلُ عَلَيْهِ السَّلَامُ قَالَ: أَتَيْتُكَ الْبَارِحَةَ فَلَمْ يَمْنَعْنِي أَنْ أَكُونَ دَخَلْتُ إِلَّا أَنَّهُ كَانَ عَلَى الْبَابِ تَمَاثِيلُ وَكَانَ فِي الْبَيْتِ قِرَامُ سِتْرٍ فِيهِ تَمَاثِيلُ وَكَانَ فِي الْبَيْتِ كَلْبٌ فَمُرْ بِرَأْسِ التِّمْثَالِ الَّذِي عَلَى بَابِ الْبَيْتِ فَيُقْطَعْ فَيَصِيرُ كَهَيْئَةِ الشَّجَرَةِ وَمُرْ بِالسِّتْرِ فَلْيُقْطَعْ فَلْيُجْعَلْ وِسَادَتَيْنِ مَنْبُوذَتَيْنِ تُوطَآنِ وَمُرْ بِالْكَلْبِ فَلْيُخْرَجْ ". فَفَعَلَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ. رَوَاهُ التِّرْمِذِيُّ وَأَبُو دَاوُد

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U: «Rasululloh ﷺ shunday dedilar», dedi: «Menga Jabroil alayhissalom kelib menga: ‹Men senikiga kecha kelgan edim, lekin kirishimga eshik ustida suratlar boʻlganidan boshqa narsa toʻsqinlik qilmadi. Uyda esa ichida suratlar boʻlgan naqshli parda bor edi, yana uyda it ham bor edi. Bas, uydagi suratning boshini kesishni buyurgin, shunda u daraxt shakliga kiradi. Pardani ham kesishni buyurgin, undan ikkita yostiq qilinsin-da, oyoq ostiga tashlab qoʻyilsin. Itni ham chiqarishni buyurgin›, dedi». Bas, Rasululloh ﷺ shunday qildilar. Qarasa, it ularning karavotlari tagida boʻlgan Hasan yoki Husaynniki ekan. U zot buni (chiqarishni) buyurdilar, u chiqarildi. Abu Dovud aytdi: Nazad — kiyimlar qoʻyiladigan, karavotga oʻxshash bir narsadir.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У: «Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар», деди: «Менга Жаброил алайҳиссалом келиб менга: ‹Мен сеникига кеча келган эдим, лекин киришимга эшик устида суратлар бўлганидан бошқа нарса тўсқинлик қилмади. Уйда эса ичида суратлар бўлган нақшли парда бор эди, яна уйда ит ҳам бор эди. Бас, уйдаги суратнинг бошини кесишни буюргин, шунда у дарахт шаклига киради. Пардани ҳам кесишни буюргин, ундан иккита ёстиқ қилинсин-да, оёқ остига ташлаб қўйилсин. Итни ҳам чиқаришни буюргин›, деди». Бас, Расулуллоҳ ﷺ шундай қилдилар. Қараса, ит уларнинг каравотлари тагида бўлган Ҳасан ёки Ҳусайнники экан. У зот буни (чиқаришни) буюрдилар, у чиқарилди. Абу Довуд айтди: Назад — кийимлар қўйиладиган, каравотга ўхшаш бир нарсадир.

وَعَنْهُ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: " يَخْرُجُ عُنُقٌ مِنَ النَّارِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ لَهَا عَيْنَانِ تُبْصِرَانِ وَأُذُنَانِ تَسْمَعَانِ وَلِسَانٌ يَنْطِقُ يَقُولُ: إِنِّي وُكِّلْتُ بِثَلَاثَةٍ: بِكُلِّ جَبَّارٍ عَنِيدٍ وَكُلِّ مَنْ دَعَا مَعَ اللَّهِ إِلَهًا آخر وبالمصوِّرين ". رَوَاهُ التِّرْمِذِيّ

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Qiyomat kuni oʻtdan bir boʻyin chiqadi. Uning koʻradigan ikkita koʻzi, eshitadigan ikkita qulogʻi va gapiradigan tili boʻladi. U: ‹Men uchtasiga vakil qilindim: har bir oʻjar zolimga, Allohga qoʻshib boshqa ilohga ibodat qilgan har bir kishiga va surat chizuvchilarga›, deydi», dedilar. Bu bobda Abu Said (roziyallohu anhu)dan ham (hadis) bor. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan, gʻarib, sahihdir. Baʼzilar buni Aʼmashdan, u Atiyyadan, u Abu Saiddan, u Nabiy ﷺdan shunga oʻxshash qilib rivoyat qilganlar. Yana Ashʼas ibn Savvor Atiyyadan, u Abu Said al-Xudriydan, u Nabiy ﷺdan shunga oʻxshashini rivoyat qilgan.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Қиёмат куни ўтдан бир бўйин чиқади. Унинг кўрадиган иккита кўзи, эшитадиган иккита қулоғи ва гапирадиган тили бўлади. У: ‹Мен учтасига вакил қилиндим: ҳар бир ўжар золимга, Аллоҳга қўшиб бошқа илоҳга ибодат қилган ҳар бир кишига ва сурат чизувчиларга›, дейди», дедилар. Бу бобда Абу Саид (розияллоҳу анҳу)дан ҳам (ҳадис) бор. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан, ғариб, саҳиҳдир. Баъзилар буни Аъмашдан, у Атийядан, у Абу Саиддан, у Набий ﷺдан шунга ўхшаш қилиб ривоят қилганлар. Яна Ашъас ибн Саввор Атийядан, у Абу Саид ал-Худрийдан, у Набий ﷺдан шунга ўхшашини ривоят қилган.

وَعَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: " إِنَّ اللَّهَ تَعَالَى حَرَّمَ الْخَمْرَ وَالْمَيْسِرَ وَالْكُوبَةَ وَقَالَ: كُلُّ مُسْكِرٍ حَرَامٌ ". قِيلَ: الْكُوبَةُ الطَّبْلُ. رَوَاهُ الْبَيْهَقِيُّ فِي شعب الْإِيمَان

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Albatta, Alloh taolo xamr (may), qimor va koʻbani harom qildi», dedilar va: «Har bir mast qiluvchi narsa haromdir», dedilar. Aytilishicha, koʻba — bu nogʻoradir. Bayhaqiy ‹Shuʼab ul-iymon›da rivoyat qilgan.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта, Аллоҳ таоло хамр (май), қимор ва кўбани ҳаром қилди», дедилар ва: «Ҳар бир маст қилувчи нарса ҳаромдир», дедилар. Айтилишича, кўба — бу ноғорадир. Байҳақий ‹Шуъаб ул-иймон›да ривоят қилган.

وَعَنِ ابْنِ عُمَرَ: أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَهَى عَنِ الْخَمْرِ وَالْمَيْسِرِ وَالْكُوبَةِ والغبيراء. الغبيراء: شَرَابٌ يَعْمَلُهُ الْحَبَشَةُ مِنَ الذُّرَةِ يُقَالُ لَهُ: السكركة. رَوَاهُ أَبُو دَاوُد

Abdulloh ibn Amr ibn al-Os (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Allohning Nabiysi ﷺ xamr (may)dan, maysir (qimor)dan, kuba (nogʻora)dan va gʻubayro (joʻxoridan tayyorlangan ichimlik)dan qaytardilar va: «Har bir mast qiluvchi narsa haromdir», dedilar. Abu Dovud aytadi: Ibn Salom Abu Ubayd shunday dedi: Gʻubayro joʻxoridan tayyorlanadigan sukurka boʻlib, uni habashlar tayyorlaydigan bir ichimlikdir.Абдуллоҳ ибн Амр ибн ал-Ос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Аллоҳнинг Набийси ﷺ хамр (май)дан, майсир (қимор)дан, куба (ноғора)дан ва ғубайро (жўхоридан тайёрланган ичимлик)дан қайтардилар ва: «Ҳар бир маст қилувчи нарса ҳаромдир», дедилар. Абу Довуд айтади: Ибн Салом Абу Убайд шундай деди: Ғубайро жўхоридан тайёрланадиган сукурка бўлиб, уни ҳабашлар тайёрлайдиган бир ичимликдир.

وَعَنْ أَبِي مُوسَى الْأَشْعَرِيِّ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: «مَنْ لَعِبَ بِالنَّرْدِ فَقَدْ عَصَى اللَّهَ وَرَسُولَهُ» . رَوَاهُ أَحْمَدُ وَأَبُو دَاوُد

Abu Muso al-Ashʼariy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ: «Kimki nard (zar) oʻyini bilan oʻynasa, batahqiq Alloh va Uning Rasuliga osiy boʻlibdi», dedilar.Абу Мусо ал-Ашъарий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ: «Кимки нард (зар) ўйини билан ўйнаса, батаҳқиқ Аллоҳ ва Унинг Расулига осий бўлибди», дедилар.

وَعَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ: أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رَأَى رَجُلًا يَتْبَعُ حَمَامَةً فَقَالَ: «شَيْطَانٌ يَتْبَعُ شَيْطَانَةً» . رَوَاهُ أَحْمَدُ وَأَبُو دَاوُدَ وَابْنُ مَاجَهْ وَالْبِيهَقِيُّ فِي شُعَبِ الْإِيمَانِ

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ bir kishining kaptar ortidan quvib yurganini koʻrib: «Bir shayton urgʻochi shaytonning ortidan quvyapti», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ бир кишининг каптар ортидан қувиб юрганини кўриб: «Бир шайтон урғочи шайтоннинг ортидан қувяпти», дедилар.

عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي الْحَسَنِ قَالَ: كُنْتُ عِنْدَ ابْنِ عَبَّاسٍ إِذْ جَاءَهُ رَجُلٌ فَقَالَ: يَا ابْنَ عَبَّاسٍ إِنِّي رَجُلٌ إِنَّمَا مَعِيشَتِي مِنْ صَنْعَةِ يَدِي وَإِنِّي أَصْنَعُ هَذِهِ التَّصَاوِيرَ فَقَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ: لَا أُحَدِّثُكَ إِلَّا مَا سَمِعْتُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سَمِعْتُهُ يَقُولُ: «مَنْ صَوَّرَ صُورَةً فَإِنَّ اللَّهَ مُعَذِّبُهُ حَتَّى يَنْفُخَ فِيهِ الرُّوحَ وَلَيْسَ بِنَافِخٍ فِيهَا أَبَدًا» . فَرَبَا الرَّجُلُ رَبْوَةً شَدِيدَةً وَاصْفَرَّ وَجْهُهُ فَقَالَ: وَيْحَكَ إِنْ أَبَيْتَ إِلَّا أَنْ تَصْنَعَ فَعَلَيْكَ بِهَذَا الشَّجَرِ وَكُلِّ شَيْءٍ لَيْسَ فِيهِ روح. رَوَاهُ البُخَارِيّ

Said ibn Abulhasan (Ibn Abbosdan) rivoyat qiladi: Men Ibn Abbos bilan (oʻtirgan) ekanimda, bir kishi kelib: «Ey Abulabbos! Mening rizqim — qoʻl kasbimdan(dir) va men mana shu suratlarni yasayman», — dedi. Ibn Abbos: «Men senga faqat — oʻzim Allohning Rasuli ﷺ dan eshitgan narsani — aytaman. Men u zotning shunday deganini eshitdim: ‹Kim surat yasasa, Alloh uni — to unga jon kiritmaguncha — azoblaydi, holbuki u unga hech qachon jon kiritolmaydi›», — dedi. Buni eshitib, oʻsha kishi chuqur xoʻrsindi va yuzi oqardi. Ibn Abbos unga: «Senga afsus! Agar sen surat yasashni davom etmoqchi boʻlsang, men senga — daraxtlar va boshqa jonsiz narsalar suratini yasashni — tavsiya qilaman», — dedi.Саид ибн Абулҳасан (Ибн Аббосдан) ривоят қилади: Мен Ибн Аббос билан (ўтирган) эканимда, бир киши келиб: «Эй Абулаббос! Менинг ризқим — қўл касбимдан(дир) ва мен мана шу суратларни ясайман», — деди. Ибн Аббос: «Мен сенга фақат — ўзим Аллоҳнинг Расули ﷺ дан эшитган нарсани — айтаман. Мен у зотнинг шундай деганини эшитдим: ‹Ким сурат ясаса, Аллоҳ уни — то унга жон киритмагунча — азоблайди, ҳолбуки у унга ҳеч қачон жон киритолмайди›», — деди. Буни эшитиб, ўша киши чуқур хўрсинди ва юзи оқарди. Ибн Аббос унга: «Сенга афсус! Агар сен сурат ясашни давом этмоқчи бўлсанг, мен сенга — дарахтлар ва бошқа жонсиз нарсалар суратини ясашни — тавсия қиламан», — деди.

وَعَنْ عَائِشَةَ قَالَتْ: لَمَّا اشْتَكَى النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ذَكَرَ بَعْضُ نِسَائِهِ كَنِيسَةً يُقَالُ لَهَا: مَارِيَّةُ وَكَانَتْ أُمُّ سَلمَة وَأم حَبِيبَة أتتا أرضَ الْحَبَشَة فَذَكرنَا مِنْ حُسْنِهَا وَتَصَاوِيرَ فِيهَا فَرَفَعَ رَأْسَهُ فَقَالَ: «أُولَئِكَ إِذَا مَاتَ فِيهِمُ الرَّجُلُ الصَّالِحُ بَنَوْا عَلَى قَبْرِهِ مَسْجِدًا ثُمَّ صَوَّرُوا فِيهِ تِلْكَ الصُّور أُولَئِكَ شرار خلق الله»

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ kasal boʻlganlarida, zavjalaridan baʼzilari — Habashistonda koʻrgan, ‹Mariya› deb atalgan bir cherkov haqida — gaplashdi. Ummu Salama va Ummu Habiba Habashistonda boʻlgan edi va ikkovi ham uning (cherkovning) goʻzalligi hamda undagi suratlarni (tasvirlarni) hikoya qildi. Paygʻambar ﷺ boshlarini koʻtarib: «Ana oʻshalar — orasidagi solih kishi vafot etsa, qabri ustiga ibodat joyi quradigan va unda oʻsha suratlarni ishlaydigan kishilar(dir). Ana oʻshalar — Allohning nazarida eng yomon maxluqlardir», — dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ касал бўлганларида, завжаларидан баъзилари — Ҳабашистонда кўрган, ‹Мария› деб аталган бир черков ҳақида — гаплашди. Умму Салама ва Умму Ҳабиба Ҳабашистонда бўлган эди ва иккови ҳам унинг (черковнинг) гўзаллиги ҳамда ундаги суратларни (тасвирларни) ҳикоя қилди. Пайғамбар ﷺ бошларини кўтариб: «Ана ўшалар — орасидаги солиҳ киши вафот эца, қабри устига ибодат жойи қурадиган ва унда ўша суратларни ишлайдиган кишилар(дир). Ана ўшалар — Аллоҳнинг назарида энг ёмон махлуқлардир», — дедилар.

وَعَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «إِنَّ أَشَدَّ النَّاسِ عَذَابًا يَوْمَ الْقِيَامَةِ مَنْ قَتَلَ نَبِيًّا أَوْ قَتَلَهُ نَبِيٌّ أَوْ قَتَلَ أَحَدَ وَالِدَيْهِ وَالْمُصَوِّرُونَ وعالم لم ينْتَفع بِعِلْمِهِ»

Abdulloh ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Albatta, qiyomat kuni odamlarning eng qattiq azoblanadigani — surat yasaydiganlardir», — dedilar. Al-Ashajj «albatta» (degan soʻz)ni zikr qilmadi.Абдуллоҳ ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта, қиёмат куни одамларнинг энг қаттиқ азобланадигани — сурат ясайдиганлардир», — дедилар. Ал-Ашажж «албатта» (деган сўз)ни зикр қилмади.

وَعَنْ عَلِيٍّ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَنَّهُ كَانَ يَقُول: الشطرنج هُوَ ميسر الْأَعَاجِم وَعَنِ ابْنِ شِهَابٍ أَنَّ أَبَا مُوسَى الْأَشْعَرِيَّ قَالَ: لَا يلْعَب بالشطرنج إِلَّا خاطئ وَعنهُ أَن سُئِلَ عَنْ لَعِبِ الشَّطْرَنْجِ فَقَالَ: هِيَ مِنَ الْبَاطِلِ وَلَا يُحِبُّ اللَّهُ الْبَاطِلَ. رَوَى الْبَيْهَقِيُّ الْأَحَادِيثَ الْأَرْبَعَةَ فِي شُعَبِ الْإِيمَانِ

Ali (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U zot: «Shatranj — ajamlarning qimoridir», der edilar. Abu Muso al-Ashʼariy (roziyallohu anhu): «Shatranj bilan faqat gunohkor odam oʻynaydi», degan. Yana undan shatranj oʻynash haqida soʻralganda: «U botil narsalardandir, Alloh esa botilni yaxshi koʻrmaydi», degan. Bayhaqiy bu toʻrt hadisni ‹Shuʼab ul-iymon›da rivoyat qilgan.Али (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У зот: «Шатранж — ажамларнинг қиморидир», дер эдилар. Абу Мусо ал-Ашъарий (розияллоҳу анҳу): «Шатранж билан фақат гуноҳкор одам ўйнайди», деган. Яна ундан шатранж ўйнаш ҳақида сўралганда: «У ботил нарсалардандир, Аллоҳ эса ботилни яхши кўрмайди», деган. Байҳақий бу тўрт ҳадисни ‹Шуъаб ул-иймон›да ривоят қилган.

وَعَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ: كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَأْتِي دَارَ قَوْمٍ مِنَ الْأَنْصَارِ وَدُونَهُمْ دَارٌ فَشَقَّ ذَلِكَ عَلَيْهِمْ فَقَالُوا: يَا رَسُولَ اللَّهِ تَأْتِي دَارَ فُلَانٍ وَلَا تَأْتِي دَارَنَا. فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «لِأَنَّ فِي دَارِكُمْ كَلْبًا» . قَالُوا: إِنَّ فِي دَارِهِمْ سِنَّوْرًا فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «السِّنَّوْرُ سَبْعٌ» . رَوَاهُ الدَّارَقُطْنِيُّ

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ ansorlardan bir qavmning uyiga borar, undan berida esa yana bir uy bor edi (biroq u zot u yerga bormas edilar). Bu ularga ogʻir botdi. Shunda ular: «Yo Rasululloh, siz falonchining uyiga borasiz-u, bizning uyimizga bormaysiz?» dedilar. Nabiy ﷺ: «Chunki uyingizda it bor», dedilar. Ular: «Ularning uyida esa mushuk bor-ku», dedilar. Nabiy ﷺ: «Mushuk yirtqichdir», dedilar. Doraqutniy rivoyat qilgan.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ ансорлардан бир қавмнинг уйига борар, ундан берида эса яна бир уй бор эди (бироқ у зот у ерга бормас эдилар). Бу уларга оғир ботди. Шунда улар: «Ё Расулуллоҳ, сиз фалончининг уйига борасиз-у, бизнинг уйимизга бормайсиз?» дедилар. Набий ﷺ: «Чунки уйингизда ит бор», дедилар. Улар: «Уларнинг уйида эса мушук бор-ку», дедилар. Набий ﷺ: «Мушук йиртқичдир», дедилар. Дорақутний ривоят қилган.