عَن عمر بن أبي سَلمَة قَالَ: كُنْتُ غُلَامًا فِي حِجْرِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَكَانَتْ يَدِي تَطِيشُ فِي الصفحة. فَقَالَ لِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ «سم الله وكل يَمِينك وكل مِمَّا يليك»

(Umar ibn Abu Salama (roziyallohu anhu) aytdi:) Men Rasululloh ﷺning tarbiyalaridagi (hujrasidagi) bola edim; qoʻ lim tovoqda (u yoq-bu yoqda) yurar edi. Shunda Rasululloh ﷺ menga: «Ey bola, Allohning nomini ayt, oʻ ng qoʻ ling bilan ye va oʻ zingga yaqin (tomon)dan ye» dedilar. Bas, undan keyin mening taom (yeyish) odatim shu boʻ ldi.(Умар ибн Абу Салама (розияллоҳу анҳу) айтди:) Мен Расулуллоҳ ﷺнинг тарбияларидаги (ҳужрасидаги) бола эдим; қў лим товоқда (у ёқ-бу ёқда) юрар эди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ менга: «Эй бола, Аллоҳнинг номини айт, ў нг қў линг билан е ва ў зингга яқин (томон)дан е» дедилар. Бас, ундан кейин менинг таом (ейиш) одатим шу бў лди.

وَعَن حُذَيْفَة قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «إِنَّ الشَّيْطَانَ يَسْتَحِلُّ الطَّعَامَ أَنْ لَا يُذْكَرَ اسْم الله عَلَيْهِ» . رَوَاهُ مُسلم

Huzayfa (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Biz Nabiy ﷺ bilan birga taomda hozir boʻlsak, Rasululloh ﷺ boshlab qoʻllarini (taomga) qoʻymaguncha qoʻllarimizni qoʻymas edik. Bir marta biz u zot bilan birga taomda hozir boʻldik. Shunda goʻyo (orqasidan) itarilayotgandek bir joriya (choʻri qiz) kelib, qoʻlini taomga qoʻymoqchi boʻldi. Rasululloh ﷺ uning qoʻlidan ushlab qoldilar. Soʻng goʻyo itarilayotgandek bir aʼrobiy (badaviy arab) keldi, (Rasululloh ﷺ) uning ham qoʻlidan ushladilar. Shunda Rasululloh ﷺ: «Albatta, shayton ustiga Allohning nomi zikr qilinmagan taomni oʻziga halol sanaydi. U (shayton) bu joriyani olib keldiki, u orqali (taomni) oʻziga halol qilsa. Bas, men uning qoʻlidan ushladim. Soʻng bu aʼrobiyni olib keldiki, u orqali (taomni) oʻziga halol qilsa. Bas, men uning qoʻlidan ushladim. Jonim qoʻlida boʻlgan Zotga qasamki, albatta, uning (shaytonning) qoʻli mening qoʻlimda — (joriyaning) qoʻli bilan birga edi», — dedilar.Ҳузайфа (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Биз Набий ﷺ билан бирга таомда ҳозир бўлсак, Расулуллоҳ ﷺ бошлаб қўлларини (таомга) қўймагунча қўлларимизни қўймас эдик. Бир марта биз у зот билан бирга таомда ҳозир бўлдик. Шунда гўё (орқасидан) итарилаётгандек бир жория (чўри қиз) келиб, қўлини таомга қўймоқчи бўлди. Расулуллоҳ ﷺ унинг қўлидан ушлаб қолдилар. Сўнг гўё итарилаётгандек бир аъробий (бадавий араб) келди, (Расулуллоҳ ﷺ) унинг ҳам қўлидан ушладилар. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта, шайтон устига Аллоҳнинг номи зикр қилинмаган таомни ўзига ҳалол санайди. У (шайтон) бу жорияни олиб келдики, у орқали (таомни) ўзига ҳалол қилса. Бас, мен унинг қўлидан ушладим. Сўнг бу аъробийни олиб келдики, у орқали (таомни) ўзига ҳалол қилса. Бас, мен унинг қўлидан ушладим. Жоним қўлида бўлган Зотга қасамки, албатта, унинг (шайтоннинг) қўли менинг қўлимда — (жориянинг) қўли билан бирга эди», — дедилар.

وَعَنْ جَابِرٍ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: " إِذَا دَخَلَ الرَّجُلُ بَيْتَهُ فَذَكَرَ اللَّهَ عِنْدَ دُخُولِهِ وَعِنْدَ طَعَامِهِ قَالَ الشَّيْطَانُ: لَا مَبِيتَ لَكُمْ وَلَا عَشَاءَ وَإِذَا دَخَلَ فَلَمْ يَذْكُرِ اللَّهَ عِنْدَ دُخُولِهِ قَالَ الشَّيْطَانُ: أَدْرَكْتُمُ الْمَبِيتَ وَإِذَا لَمْ يَذْكُرِ اللَّهَ عِنْدَ طَعَامِهِ قَالَ: أَدْرَكْتُمُ الْمَبِيتَ وَالْعَشَاءَ ". رَوَاهُ مُسلم

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: u Nabiy ﷺ ning shunday deyayotganlarini eshitgan: «Kishi oʻz uyiga kirsa va kirayotganida hamda taomi (oldida) Allohni zikr qilsa, shayton (oʻziga): ‹Sizlar uchun na tunash joyi bor, na kechki taom›, — deydi. Agar (uyga) kirib, kirayotganida Allohni zikr qilmasa, shayton: ‹Tunash joyiga yetishdingiz›, — deydi. Agar taomi (oldida) Allohni zikr qilmasa: ‹Tunash joyiga ham, kechki taomga ham yetishdingiz›, — deydi», — derdilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: у Набий ﷺ нинг шундай деяётганларини эшитган: «Киши ўз уйига кирса ва кираётганида ҳамда таоми (олдида) Аллоҳни зикр қилса, шайтон (ўзига): ‹Сизлар учун на тунаш жойи бор, на кечки таом›, — дейди. Агар (уйга) кириб, кираётганида Аллоҳни зикр қилмаса, шайтон: ‹Тунаш жойига етишдингиз›, — дейди. Агар таоми (олдида) Аллоҳни зикр қилмаса: ‹Тунаш жойига ҳам, кечки таомга ҳам етишдингиз›, — дейди», — дердилар.

وَعَنِ ابْنِ عُمَرَ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «إِذَا أَكَلَ أَحَدُكُمْ فَلْيَأْكُلْ بِيَمِينِهِ وَإِذَا شَرِبَ فَلْيَشْرَبْ بِيَمِينِهِ» . رَوَاهُ مُسلم

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Sizlardan biringiz taom yeganida, qoʻlini yalamaguncha yoki (boshqasiga) yaladmaguncha uni artmasin», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Сизлардан бирингиз таом еганида, қўлини яламагунча ёки (бошқасига) яладмагунча уни артмасин», дедилар.

وَعَنْهُ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «لَا يَأْكُلَنَّ أَحَدُكُمْ بِشِمَالِهِ وَلَا يَشْرَبَنَّ بِهَا فَإِنَّ الشَّيْطَانَ يَأْكُلُ بِشِمَالِهِ وَيَشْرَبُ بهَا» . رَوَاهُ مُسلم

Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Sizlardan biringiz aslo chap qoʻli bilan yemasin va u bilan ichmasin, chunki shayton chap qoʻli bilan yeydi va u bilan ichadi», — dedilar. (Roviy) dedi: Nofiʼ bunda: «va u bilan (hech narsa) olmasin va u bilan (hech narsa) bermasin», deb (soʻz) qoʻshar edi. Abut-Tohirning rivoyatida esa: «Sizlardan biringiz aslo yemasin» (deyilgan).Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Сизлардан бирингиз асло чап қўли билан емасин ва у билан ичмасин, чунки шайтон чап қўли билан ейди ва у билан ичади», — дедилар. (Ровий) деди: Нофиъ бунда: «ва у билан (ҳеч нарса) олмасин ва у билан (ҳеч нарса) бермасин», деб (сўз) қўшар эди. Абут-Тоҳирнинг ривоятида эса: «Сизлардан бирингиз асло емасин» (дейилган).

وَعَنْ كَعْبِ بْنِ مَالِكٍ قَالَ: كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَأْكُلُ بِثَلَاثَةِ أَصَابِعَ وَيَلْعَقُ يَدَهُ قَبْلَ أَن يمسحها. رَوَاهُ مُسلم

Kaʼb ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ uch barmoq bilan yer edilar va (qoʻllarini) artishdan oldin ularni yalar edilar. Muslim rivoyat qilgan.Каъб ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ уч бармоқ билан ер эдилар ва (қўлларини) артишдан олдин уларни ялар эдилар. Муслим ривоят қилган.

وَعَنْ جَابِرٌ: أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَمَرَ بِلَعْقِ الْأَصَابِعِ وَالصَّفْحَةِ وَقَالَ: " إِنَّكُمْ لَا تَدْرُونَ: فِي أَيَّهِ الْبَرَكَةُ؟ ". رَوَاهُ مُسْلِمٌ

Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ barmoqlarni va idishni yalashga buyurib: «Albatta, siz baraka qaysi (qism)ida ekanini bilmaysiz», — dedilar.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ бармоқларни ва идишни ялашга буюриб: «Албатта, сиз барака қайси (қисм)ида эканини билмайсиз», — дедилар.

وَعَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: «إِذَا أَكَلَ أَحَدُكُمْ فَلَا يمسحْ يدَه حَتَّى يلعقها أَو يلعقها»

(Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) rivoyat qildi)ki, Paygʻambar ﷺ: «Birortangiz (taom) yesa, qoʻ lini — to uni yalamaguncha yoki (boshqaga) yalatmaguncha — artmasin» dedilar.(Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) ривоят қилди)ки, Пайғамбар ﷺ: «Бирортангиз (таом) еса, қў лини — то уни яламагунча ёки (бошқага) ялатмагунча — артмасин» дедилар.

وَعَن جَابر قَالَ: النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ: " إِنَّ الشَّيْطَانَ يَحْضُرُ أَحَدَكُمْ عِنْدَ كُلِّ شَيْءٍ مِنْ شَأْنِهِ حَتَّى يَحْضُرَهُ عِنْدَ طَعَامِهِ فَإِذَا سَقَطَتْ من أحدكُم لقْمَة فَلْيُمِطْ مَا كَانَ بِهَا مِنْ أَذًى ثُمَّ ليأكلها وَلَا يَدعهَا للشَّيْطَان فَإِذا فرع فليلعق أصَاب فَإِنَّهُ لَا يَدْرِي: فِي أَيِّ طَعَامِهِ يَكُونُ الْبركَة؟ ". رَوَاهُ مُسلم

Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: men Nabiy ﷺ ning shunday deganlarini eshitdim: «Albatta, shayton biringizning har bir ishida — hatto taomi oldida ham — uning yonida hozir boʻladi. Bas, biringizdan luqma tushib ketsa, undagi yuqumni ketkazsin, soʻng uni yesin va uni shaytonga qoldirmasin. Tugatgach esa barmoqlarini yalasin, zero u taomining qaysi (qism)ida baraka boʻlishini bilmaydi», — dedilar.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: мен Набий ﷺ нинг шундай деганларини эшитдим: «Албатта, шайтон бирингизнинг ҳар бир ишида — ҳатто таоми олдида ҳам — унинг ёнида ҳозир бўлади. Бас, бирингиздан луқма тушиб кетса, ундаги юқумни кетказсин, сўнг уни есин ва уни шайтонга қолдирмасин. Тугатгач эса бармоқларини яласин, зеро у таомининг қайси (қисм)ида барака бўлишини билмайди», — дедилар.

وَعَن أبي جُحَيْفَة قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسلم: «لَا آكل مُتكئا» . رَوَاهُ البُخَارِيّ

Abu Juhayfa (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Men yonboshlab yemayman», dedilar.Абу Жуҳайфа (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Мен ёнбошлаб емайман», дедилар.

وَعَن قَتَادَة عَنْ أَنَسٍ قَالَ: مَا أَكَلَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى خِوَانٍ وَلَا فِي سُكُرَّجَةٍ وَلَا خُبِزَ لَهُ مُرَقَّقٌ قِيلَ لِقَتَادَةَ: على مَ يَأْكُلُون؟ قَالَ: على السّفر. رَوَاهُ البُخَارِيّ

(Anas ibn Molik (roziyallohu anhu) aytdi:) Paygʻambar ﷺ na xon (stol)da, na sukurruja (kichik lagancha)da yedilar, na ularga yupqa (nozik) non yopildi. Men Qatodaga: «Bas, ular nimada (nima ustida) yer edi?» dedim. U: «Sufralarda (terili dasturxonlarda)» dedi.(Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу) айтди:) Пайғамбар ﷺ на хон (стол)да, на сукурружа (кичик лаганча)да едилар, на уларга юпқа (нозик) нон ёпилди. Мен Қатодага: «Бас, улар нимада (нима устида) ер эди?» дедим. У: «Суфраларда (терили дастурхонларда)» деди.

وَعَن أنس قَالَ: مَا أَعْلَمُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رَأَى رَغِيفًا مُرَقَّقًا حَتَّى لَحِقَ بِاللَّهِ وَلَا رَأَى شَاةً سَمِيطًا بِعَيْنِهِ قَطُّ. رَوَاهُ البُخَارِيّ

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Nabiy ﷺni Allohga (yaʼni oxiratga) yoʻliqqunlaricha nozik yupqa non koʻrganlarini ham, terisi bilan butun qovurilgan qoʻyni oʻz koʻzlari bilan koʻrganlarini ham bilmayman. Buxoriy rivoyat qilgan.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Набий ﷺни Аллоҳга (яъни охиратга) йўлиққунларича нозик юпқа нон кўрганларини ҳам, териси билан бутун қовурилган қўйни ўз кўзлари билан кўрганларини ҳам билмайман. Бухорий ривоят қилган.

وَعَن سهل بن سعد قَالَ: مَا رَأَى رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ النَّقِيَّ مِنْ حِينِ ابْتَعَثَهُ اللَّهُ حَتَّى قَبَضَهُ اللَّهُ وَقَالَ: مَا رَأَى رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مُنْخُلًا مِنْ حِين ابتعثهُ الله حَتَّى قبضَهُ قِيلَ: كَيْفَ كُنْتُمْ تَأْكُلُونَ الشَّعِيرَ غَيْرَ مَنْخُولٍ؟ قَالَ: كُنَّا نَطْحَنُهُ وَنَنْفُخُهُ فَيَطِيرُ مَا طَارَ وَمَا بَقِي ثريناه فأكلناه. رَوَاهُ البُخَارِيّ

(Abu Hozim aytdi:) Men Sahl ibn Saʼd (roziyallohu anhu)dan: «Rasululloh ﷺ oq (sof) un (naqiy) yeganmidilar?» deb soʻradim. Sahl: «Rasululloh ﷺ — Alloh u zotni (paygʻambar qilib) yuborgandan to Alloh u zotni (vafot ettirib) qabz qilgunga qadar — oq (sof) unni koʻ rmadilar» dedi. Men: «Rasululloh ﷺ zamonida sizlarda galvir (manxal)lar bormidi?» dedim. U: «Rasululloh ﷺ — Alloh u zotni yuborgandan to uni qabz qilgunga qadar — bir galvirni (ham) koʻ rmadilar» dedi. Men: «Siz elanmagan (galvirdan oʻ tmagan) arpani qanday yer edingiz?» dedim. U: «Biz uni yanchar va puflar edik; uchgan(i) uchib ketar, qolganini (suv bilan) hoʻ llab (xamir qilib) yer edik» dedi.(Абу Ҳозим айтди:) Мен Саҳл ибн Саъд (розияллоҳу анҳу)дан: «Расулуллоҳ ﷺ оқ (соф) ун (нақий) еганмидилар?» деб сўрадим. Саҳл: «Расулуллоҳ ﷺ — Аллоҳ у зотни (пайғамбар қилиб) юборгандан то Аллоҳ у зотни (вафот эттириб) қабз қилгунга қадар — оқ (соф) унни кў рмадилар» деди. Мен: «Расулуллоҳ ﷺ замонида сизларда галвир (манхал)лар бормиди?» дедим. У: «Расулуллоҳ ﷺ — Аллоҳ у зотни юборгандан то уни қабз қилгунга қадар — бир галвирни (ҳам) кў рмадилар» деди. Мен: «Сиз эланмаган (галвирдан ў тмаган) арпани қандай ер эдингиз?» дедим. У: «Биз уни янчар ва пуфлар эдик; учган(и) учиб кетар, қолганини (сув билан) ҳў ллаб (хамир қилиб) ер эдик» деди.

وَعَن أبي هُرَيْرَة قَالَ: مَا عَابَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ طَعَامًا قَطُّ إِنِ اشْتَهَاهُ أَكَلَهُ وَإِنْ كرهه تَركه

(Abu Hurayra (roziyallohu anhu) aytdi:) Paygʻambar ﷺ hech qachon taomni ayblamadilar: agar uni yoqtirsalar, yer edilar; agar yoqtirmasalar, tark qilar edilar.(Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу) айтди:) Пайғамбар ﷺ ҳеч қачон таомни айбламадилар: агар уни ёқтирсалар, ер эдилар; агар ёқтирмасалар, тарк қилар эдилар.

وَعَنْهُ أَنَّ رَجُلًا كَانَ يَأْكُلُ أَكْلًا كَثِيرًا فَأَسْلَمَ فَكَانَ يَأْكُلُ قَلِيلًا فَذَكَرَ ذَلِكَ لِلنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ: «إِنَّ الْمُؤْمِنَ يَأْكُلُ فِي مِعًى وَاحِدٍ وَالْكَافِرُ يَأْكُلُ فِي سبعةِ أمعاء» . رَوَاهُ البُخَارِيّ. وَرَوَى مُسْلِمٌ عَنْ أَبِي مُوسَى وَابْنِ عُمَرَ الْمسند مِنْهُ فَقَط. وَفِي أُخْرَى لَهُ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ضَافَهُ ضَيْفٌ وَهُوَ كَافِرٌ فَأَمَرَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِشَاةٍ فَحُلِبَتْ فَشَرِبَ حِلَابَهَا ثُمَّ أُخْرَى فَشَرِبَهُ ثُمَّ أُخْرَى فَشَرِبَهُ حَتَّى شَرِبَ حِلَابَ سَبْعِ شِيَاهٍ ثُمَّ إِنَّهُ أَصْبَحَ فَأَسْلَمَ فَأَمَرَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِشَاةٍ فَحُلِبَتْ فَشَرِبَ حِلَابَهَا ثُمَّ أَمَرَ بِأُخْرَى فَلَمْ يَسْتَتِمَّهَا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «الْمُؤْمِنُ يَشْرَبُ فِي مِعًى وَاحِدٍ وَالْكَافِرُ يشربُ فِي سَبْعَة أمعاء»

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ ga bir mehmon kelibdi, u kofir edi. Rasululloh ﷺ uning uchun bir qoʻyni (sogʻishga) buyurdilar. (Qoʻy) sogʻildi, u uning sutini ichdi. Soʻng yana biri (sogʻildi), uni ham ichdi. Soʻng yana biri (sogʻildi), uni ham ichdi. Hatto u yetti qoʻyning sutini ichdi. Soʻng tongda u musulmon boʻldi. Rasululloh ﷺ uning uchun bir qoʻyni (sogʻishga) buyurdilar, u uning sutini ichdi. Soʻng yana birini (sogʻishga) buyurdilar, ammo u uni tugata olmadi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Moʻmin bitta ichakka (toʻyguncha) ichadi, kofir esa yetti ichakka (toʻyguncha) ichadi», — dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ га бир меҳмон келибди, у кофир эди. Расулуллоҳ ﷺ унинг учун бир қўйни (соғишга) буюрдилар. (Қўй) соғилди, у унинг сутини ичди. Сўнг яна бири (соғилди), уни ҳам ичди. Сўнг яна бири (соғилди), уни ҳам ичди. Ҳатто у етти қўйнинг сутини ичди. Сўнг тонгда у мусулмон бўлди. Расулуллоҳ ﷺ унинг учун бир қўйни (соғишга) буюрдилар, у унинг сутини ичди. Сўнг яна бирини (соғишга) буюрдилар, аммо у уни тугата олмади. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Мўмин битта ичакка (тўйгунча) ичади, кофир эса етти ичакка (тўйгунча) ичади», — дедилар.

وَعَنْهُ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «طَعَامُ الِاثْنَيْنِ كَافِي الثلاثةِ وطعامِ الثلاثةِ كَافِي الْأَرْبَعَة»

(Abu Hurayra (roziyallohu anhu) rivoyat qildi)ki, Rasululloh ﷺ: «Ikki (kishi)ning taomi — uch (kishi)ga kifoya (yetarli); uch (kishi)ning taomi — toʻ rt (kishi)ga kifoya» dedilar.(Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу) ривоят қилди)ки, Расулуллоҳ ﷺ: «Икки (киши)нинг таоми — уч (киши)га кифоя (етарли); уч (киши)нинг таоми — тў рт (киши)га кифоя» дедилар.

وَعَنْ جَابِرٍ قَالَ: سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ: «طَعَامُ الْوَاحِدِ يَكْفِي الِاثْنَيْنِ وَطَعَامُ الِاثْنَيْنِ يَكْفِي الْأَرْبَعَةَ وَطَعَامُ الْأَرْبَعَةِ يَكْفِي الثمانيَة» . رَوَاهُ مُسلم

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: men Rasululloh ﷺ ni: «Bir kishining taomi ikki kishiga, ikki kishining taomi toʻrt kishiga, toʻrt kishining taomi sakkiz kishiga kifoya qiladi», deyotganlarini eshitdim.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: мен Расулуллоҳ ﷺ ни: «Бир кишининг таоми икки кишига, икки кишининг таоми тўрт кишига, тўрт кишининг таоми саккиз кишига кифоя қилади», деётганларини эшитдим.

وَعَنْ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا قَالَتْ: سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ: «التَّلْبِينَةُ مُجِمَّةٌ لِفُؤَادِ الْمَرِيضِ تَذْهَبُ بِبَعْض الْحزن»

(Oisha (roziyallohu anho) (Paygʻambar ﷺning zavjasi rivoyat qildi)ki,) uning ahlidan bir (kishi) vafot etsa va shu sababli ayollar (taʼziyaga) toʻ plansa, soʻng — uning ahli va xoslaridan boshqasi — tarqalganida, u talbinadan bir qozon (tayyorlashni) buyurar, u pishirilar, soʻng sarid qilinar (non toʻ gʻ ranar), talbina uning ustiga quyilar edi. Soʻng u: «Undan yenglar; chunki men Rasululloh ﷺni: ‹Talbina — kasalning yuragini tinchlantiradi, gʻ amning bir qismini ketkazadi› deb aytayotganlarini eshitganman» der edi.(Оиша (розияллоҳу анҳо) (Пайғамбар ﷺнинг завжаси ривоят қилди)ки,) унинг аҳлидан бир (киши) вафот эца ва шу сабабли аёллар (таъзияга) тў планса, сўнг — унинг аҳли ва хосларидан бошқаси — тарқалганида, у талбинадан бир қозон (тайёрлашни) буюрар, у пиширилар, сўнг сарид қилинар (нон тў ғ ранар), талбина унинг устига қуйилар эди. Сўнг у: «Ундан енглар; чунки мен Расулуллоҳ ﷺни: ‹Талбина — касалнинг юрагини тинчлантиради, ғ амнинг бир қисмини кетказади› деб айтаётганларини эшитганман» дер эди.

وَعَنْ أَنَسٍ أَنَّ خَيَّاطًا دَعَا النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِطَعَامٍ صَنَعَهُ فَذَهَبْتُ مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَرَّبَ خُبْزَ شَعِيرٍ وَمَرَقًا فِيهِ دُبَّاءُ وَقَدِيدٌ فَرَأَيْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَتَتَبَّعُ الدُّبَّاءَ مِنْ حَوَالَيِ الْقَصْعَةِ فَلَمْ أَزَلْ أُحِبُّ الدباءَ بعد يومِئذٍ

(Anas ibn Molik (roziyallohu anhu) rivoyat qildi)ki, bir tikuvchi (xayyot) Paygʻambar ﷺni — oʻ zi tayyorlagan taomga — chaqirdi. Men Paygʻambar ﷺ bilan (birga) bordim; u (xayyot) arpa nonini va ichida dubba (qovoq) hamda qadid (qoqlangan goʻsht) boʻ lgan bir maraqani (shoʻ rva) (u zotga) yaqinlashtirdi (taqdim qildi). Men Paygʻambar ﷺ(ning) — tovoq atrofidagi dubbani terayotganlarini — koʻ rdim; bas, oʻ sha kundan keyin dubbani doimo yaxshi koʻ raman.(Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу) ривоят қилди)ки, бир тикувчи (хайёт) Пайғамбар ﷺни — ў зи тайёрлаган таомга — чақирди. Мен Пайғамбар ﷺ билан (бирга) бордим; у (хайёт) арпа нонини ва ичида дубба (қовоқ) ҳамда қадид (қоқланган гўшт) бў лган бир марақани (шў рва) (у зотга) яқинлаштирди (тақдим қилди). Мен Пайғамбар ﷺ(нинг) — товоқ атрофидаги дуббани тераётганларини — кў рдим; бас, ў ша кундан кейин дуббани доимо яхши кў раман.

وَعَن عَمْرو بنِ أُميَّةَ أَنَّهُ رَأَى النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يحتزمن كتف الشَّاة فِي يَدِهِ فَدُعِيَ إِلَى الصَّلَاةِ فَأَلْقَاهَا وَالسِّكِّينَ الَّتِي يَحْتَزُّ بِهَا ثُمَّ قَامَ فَصَلَّى وَلَمْ يتَوَضَّأ

(Amr ibn Umayya (roziyallohu anhu) xabar berdi)ki, u Paygʻambar ﷺ(ning) — qoʻ llaridagi bir qoʻ y kuracha (yelka)sidan (goʻsht) kesayotganlarini — koʻ rdi; (shu payt) namozga chaqirildi; u zot uni (kuracha)ni va (goʻshtni) kesayotgan pichoqini tashlab, turib, namoz oʻqidilar — tahorat qilmadilar.(Амр ибн Умайя (розияллоҳу анҳу) хабар берди)ки, у Пайғамбар ﷺ(нинг) — қў лларидаги бир қў й курача (елка)сидан (гўшт) кесаётганларини — кў рди; (шу пайт) намозга чақирилди; у зот уни (курача)ни ва (гўштни) кесаётган пичоқини ташлаб, туриб, намоз ўқидилар — таҳорат қилмадилар.

وَعَنْ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا قَالَتْ: كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُحِبُّ الْحَلْوَاء وَالْعَسَل. رَوَاهُ البُخَارِيّ

(Oisha (roziyallohu anho) aytdi:) Rasululloh ﷺ shirinlik (halvo) va asalni yaxshi koʻ rar edilar.(Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди:) Расулуллоҳ ﷺ ширинлик (ҳалво) ва асални яхши кў рар эдилар.

وَعَنْ جَابِرٌ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سَأَلَ أَهْلَهُ الْأُدْمَ. فَقَالُوا: مَا عِنْدَنَا إِلَّا خَلٌّ فَدَعَا بِهِ فَجَعَلَ يَأْكُلُ بِهِ وَيَقُولُ: «نِعْمَ الْإِدَامُ الْخَلُّ نِعْمَ الْإِدَامُ الْخَلُّ» . رَوَاهُ مُسلم

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ ahlidan qatiq (nonga qoʻshib yeyiladigan narsa) soʻradilar. Ular: «Bizda sirkadan boshqa hech narsa yoʻq», dedilar. Shunda u zot uni soʻrab oldirib, u bilan yeya boshladilar va: «Sirka qanday yaxshi qatiqdir, sirka qanday yaxshi qatiqdir!» — der edilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ аҳлидан қатиқ (нонга қўшиб ейиладиган нарса) сўрадилар. Улар: «Бизда сиркадан бошқа ҳеч нарса йўқ», дедилар. Шунда у зот уни сўраб олдириб, у билан ея бошладилар ва: «Сирка қандай яхши қатиқдир, сирка қандай яхши қатиқдир!» — дер эдилар.

وَعَن سعيد بنِ زيدٍ قَالَ: قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «الْكَمْأَةُ مِنَ الْمَنِّ وَمَاؤُهَا شِفَاءٌ لِلْعَيْنِ» . مُتَّفَقٌ عَلَيْهِ. وَفِي رِوَايَةٍ لِمُسْلِمٍ: «مِنَ الْمَنِّ الَّذِي أنزلَ اللَّهُ تَعَالَى على مُوسَى عَلَيْهِ السَّلَام»

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Paygʻambar ﷺning sahobalaridan baʼzi kishilar: «Kamʼa (qoʻziqorin) — yerning chechagi (suvchechagi)dir», dedilar. Shunda Paygʻambar ﷺ: «Kamʼa mann (jannat taomi)dandir va uning suvi koʻz uchun shifodir. Ajva (xurmosi) esa jannatdandir va u zahar uchun shifodir», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasandir.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Пайғамбар ﷺнинг саҳобаларидан баъзи кишилар: «Камъа (қўзиқорин) — ернинг чечаги (сувчечаги)дир», дедилар. Шунда Пайғамбар ﷺ: «Камъа манн (жаннат таоми)дандир ва унинг суви кўз учун шифодир. Ажва (хурмоси) эса жаннатдандир ва у заҳар учун шифодир», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасандир.

وَعَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ جَعْفَرٍ قَالَ: رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَأْكُلُ الرُّطَبَ بِالْقِثَّاءِ

Abdulloh ibn Jaʼfar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Men Rasululloh ﷺ ning bodringni yangi (yumshoq) xurmo bilan yeyayotganlarini koʻrdim».Абдуллоҳ ибн Жаъфар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Мен Расулуллоҳ ﷺ нинг бодрингни янги (юмшоқ) хурмо билан еяётганларини кўрдим».

وَعَنْ جَابِرٍ قَالَ: كُنَّا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِمَرِّ الظَّهْرَانِ نَجْنِي الْكَبَاثَ فَقَالَ: «عَلَيْكُم بالأسْوَدِ مِنْهُ فإِنَّه أَطْيَبُ» فَقِيلَ: أَكُنْتَ تَرْعَى الْغَنَمَ؟ قَالَ: «نَعَمْ وهلْ منْ نبيٍّ إِلاَّ رعاها؟»

(Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo) aytdi:) Biz Rasululloh ﷺ bilan (birga) Marri-Zahronda edik — kabos (arok mevasi)ni terar edik. U zot: «Sizlarga uning qorasini (terish lozim); chunki u — eng yaxshi (shirin)dir» dedilar. (Jobir:) «Siz qoʻ y boqgan(mi)dingiz?» deyildi. U zot: «Ha; (axir) qoʻ y boqmagan biror paygʻambar bormi?» dedilar.(Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо) айтди:) Биз Расулуллоҳ ﷺ билан (бирга) Марри-Заҳронда эдик — кабос (арок меваси)ни терар эдик. У зот: «Сизларга унинг қорасини (териш лозим); чунки у — энг яхши (ширин)дир» дедилар. (Жобир:) «Сиз қў й боқган(ми)дингиз?» дейилди. У зот: «Ҳа; (ахир) қў й боқмаган бирор пайғамбар борми?» дедилар.

وَعَن أنس قَالَ: رَأَيْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مُقْعِيًا يَأْكُلُ تَمْرًا وَفِي رِوَايَةٍ: يَأْكُلُ مِنْهُ أكلا ذريعا. رَوَاهُ مُسلم

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Men Nabiy ﷺ ning choʻkkalab oʻtirib xurmo yeyayotganlarini koʻrdim».Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Мен Набий ﷺ нинг чўккалаб ўтириб хурмо еяётганларини кўрдим».

وَعَنِ ابْنِ عُمَرَ قَالَ: نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ يَقْرِنَ الرَّجُلُ بَيْنَ التَّمْرَتَيْنِ حَتَّى يستأذِنَ أَصْحَابه

Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ kishining ikki xurmoni — sheriklaridan ruxsat soʻramaguncha — birga (juftlab) yeyishidan qaytardilar».Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ кишининг икки хурмони — шерикларидан рухсат сўрамагунча — бирга (жуфтлаб) ейишидан қайтардилар».

وَعَنْ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: «لَا يَجُوعُ أَهْلُ بَيْتٍ عِنْدَهُمُ التَّمْرُ» . وَفِي رِوَايَةٍ: قَالَ: «يَا عَائِشَةُ بَيْتٌ لَا تَمْرَ فِيهِ جِيَاعٌ أَهْلُهُ» قَالَهَا مَرَّتَيْنِ أَوْ ثَلَاثًا. رَوَاهُ مُسْلِمٌ

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Xurmosi bor uy ahli och qolmaydi», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Хурмоси бор уй аҳли оч қолмайди», дедилар.

وَعَن سعدٍ قَالَ: سمعتُ رسولَ الله يَقُولُ: «مَنْ تَصَبَّحَ بِسَبْعِ تَمَرَاتٍ عَجْوَةٍ لَمْ يضرَّه ذَلِك الْيَوْم سم وَلَا سحر»

Saʼd ibn Abu Vaqqos (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: men Rasululloh ﷺ ning shunday deganlarini eshitdim: «Kim ertalab yetti dona ajva xurmosi bilan (kun) boshlasa, oʻsha kuni unga na zahar, na sehr zarar qiladi».Саъд ибн Абу Ваққос (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: мен Расулуллоҳ ﷺ нинг шундай деганларини эшитдим: «Ким эрталаб етти дона ажва хурмоси билан (кун) бошласа, ўша куни унга на заҳар, на сеҳр зарар қилади».

وَعَنْ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: «إِنَّ فِي عَجْوَةِ الْعَالِيَةِ شِفَاءً وَإِنَّهَا تِرْيَاقٌ أَوَّلَ البكرة» . رَوَاهُ مُسلم

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Albatta, Oliyaning ajva xurmosida shifo bordir», yoki: «Albatta, u tong saharda (yeyilsa) tiryoqdir (zaharga davodir)», — dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта, Олиянинг ажва хурмосида шифо бордир», ёки: «Албатта, у тонг саҳарда (ейилса) тирёқдир (заҳарга даводир)», — дедилар.

وَعَنْهَا قَالَتْ: كَانَ يَأْتِي عَلَيْنَا الشَّهْرُ مَا نُوقِدُ فِيهِ نَارًا إِنَّمَا هُوَ التَّمْرُ وَالْمَاءُ إِلَّا أَنْ يُؤْتَى بِاللُّحَيْمِ

(Oisha (roziyallohu anho) aytdi:) Bizning ustimizdan shunday oy oʻtardiki, biz unda (umuman) olov yoqmasdik — (taomimiz) faqat xurmo va suv edi; magar bizga bir oz goʻsht (hadya) kelsa (boshqa gap).(Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди:) Бизнинг устимиздан шундай ой ўтардики, биз унда (умуман) олов ёқмасдик — (таомимиз) фақат хурмо ва сув эди; магар бизга бир оз гўшт (ҳадя) келса (бошқа гап).

وَعَنْهَا قَالَتْ: مَا شَبِعَ آلُ مُحَمَّدٍ يَوْمَيْنِ مِنْ خُبْزِ بُرٍّ إِلَّا وَأَحَدُهُمَا تمر

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Muhammad ﷺning oilalari ikki kun ketma-ket bugʻdoy nonidan toʻyib yemas edilar, balki oʻsha ikki kunning birida (non oʻrniga) xurmo boʻlar edi. Muttafaqun alayh.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Муҳаммад ﷺнинг оилалари икки кун кетма-кет буғдой нонидан тўйиб емас эдилар, балки ўша икки куннинг бирида (нон ўрнига) хурмо бўлар эди. Муттафақун алайҳ.

وَعَنْهَا قَالَتْ: تُوُفِّيَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَا شَبِعْنَا مِنَ الأسودين

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ vafot etdilar, biz esa ikki qora narsadan (xurmo va suvdan) toʻyib yemagan edik. Muttafaqun alayh.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ вафот этдилар, биз эса икки қора нарсадан (хурмо ва сувдан) тўйиб емаган эдик. Муттафақун алайҳ.

وَعَن النّعمانِ بن بشيرٍ قَالَ: أَلَسْتُمْ فِي طَعَامٍ وَشَرَابٍ مَا شِئْتُمْ؟ لَقَدْ رَأَيْتُ نَبِيَّكُمْ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَا يَجِدُ مِنَ الدَّقَلِ مَا يَمْلَأُ بَطْنَهُ. رَوَاهُ مُسلم

Nuʼmon ibn Bashir (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, u: «Sizlar oʻzingiz istagan taom va ichimlik ichida emasmisiz? Men sizlarning Nabiyingiz ﷺni koʻrdim, qornini toʻyibgazadigan past navli quruq xurmoni ham topa olmas edilar», derdi. (Abu Iso) aytdi: Bu hadis sahihdir. Abu Iso aytdi: Abu Avona va boshqa bir nechalari Simok ibn Harbdan Abul-Ahvasning hadisiga oʻxshash rivoyat qilganlar. Shuʼba bu hadisni Simokdan, u Nuʼmon ibn Bashirdan, u Umardan rivoyat qilgan.Нуъмон ибн Башир (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, у: «Сизлар ўзингиз истаган таом ва ичимлик ичида эмасмисиз? Мен сизларнинг Набийингиз ﷺни кўрдим, қорнини тўйибгазадиган паст навли қуруқ хурмони ҳам топа олмас эдилар», дерди. (Абу Исо) айтди: Бу ҳадис саҳиҳдир. Абу Исо айтди: Абу Авона ва бошқа бир нечалари Симок ибн Ҳарбдан Абул-Аҳваснинг ҳадисига ўхшаш ривоят қилганлар. Шуъба бу ҳадисни Симокдан, у Нуъмон ибн Баширдан, у Умардан ривоят қилган.

وَعَن أَيُّوب قَالَ: كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا أُتِيَ بِطَعَامٍ أَكَلَ مِنْهُ وَبَعَثَ بِفَضْلِهِ إِلَيَّ وَإِنَّهُ بَعَثَ إِلَيَّ يَوْمًا بِقَصْعَةٍ لمْ يأكُلْ مِنْهَا لأنَّ فِيهَا ثُومًا فَسَأَلْتُهُ: أَحْرَامٌ هُوَ؟ قَالَ: «لَا وَلَكِنْ أَكْرَهُهُ مِنْ أَجْلِ رِيحِهِ» . قَالَ: فَإِنِّي أَكْرَهُ مَا كرهْت. رَوَاهُ مُسلم

Abu Ayyub al-Ansoriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ ga taom keltirilsa, undan yer edilar va qolganini menga yuborar edilar. Bir kuni u zot menga oʻzlari (mutlaqo) yemagan bir ovqat ortigʻini yubordilar, chunki unda sarimsoq (piyoz) bor edi. Men u zotdan: «Bu harommi?» deb soʻradim. U zot: «Yoʻq, lekin men uni hidi sababli yoqtirmayman», dedilar. Men: «Unday boʻlsa, men ham siz yoqtirmagan narsani yoqtirmayman», dedim.Абу Айюб ал-Ансорий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ га таом келтирилса, ундан ер эдилар ва қолганини менга юборар эдилар. Бир куни у зот менга ўзлари (мутлақо) емаган бир овқат ортиғини юбордилар, чунки унда саримсоқ (пиёз) бор эди. Мен у зотдан: «Бу ҳаромми?» деб сўрадим. У зот: «Йўқ, лекин мен уни ҳиди сабабли ёқтирмайман», дедилар. Мен: «Ундай бўлса, мен ҳам сиз ёқтирмаган нарсани ёқтирмайман», дедим.

وَعَنْ جَابِرٌ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: «مَنْ أَكَلَ ثُومًا أَوْ بَصَلًا فَلْيَعْتَزِلْنَا» أَوْ قَالَ: «فَلْيَعْتَزِلْ مَسْجِدَنَا أَوْ لِيَقْعُدْ فِي بَيْتِهِ» . وَإِنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أُتِيَ بِقِدْرٍ فِيهِ خَضِرَاتٌ مِنْ بُقُولٍ فَوَجَدَ لَهَا رِيحًا فَقَالَ: «قَرِّبُوهَا» إِلَى بَعْضِ أَصْحَابِهِ وَقَالَ: «كُلْ فَإِنِّي أُنَاجِي مَنْ لَا تُناجي»

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Kim sarimsoq yoki piyoz yesa, bizning masjidimizdan uzoq tursin yoki uyida qolsin», — dedilar. (Jobir ibn Abdulloh boshqa rivoyatda dedi: Bir kuni pishirilgan sabzavot solingan katta bir tovoq keltirildi. Undan yoqimsiz hid kelayotganini sezgach, Paygʻambar ﷺ: «Bunda nima bor?» — dedilar. U zotga undagi barcha sabzavotlarning nomi aytildi. Paygʻambar ﷺ uni oʻzlari bilan birga boʻlgan baʼzi sahobalariga yaqinlashtirishni buyurdilar. Paygʻambar ﷺ uni koʻrgach, yeshni yoqtirmadilar va: «Yenglar; (men yemayman) — chunki men sizlar suhbatlashmaydigan (zotlar) bilan (yaʼni farishtalar bilan) suhbatlashaman», — dedilar.)Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Ким саримсоқ ёки пиёз еса, бизнинг масжидимиздан узоқ турсин ёки уйида қолсин», — дедилар. (Жобир ибн Абдуллоҳ бошқа ривоятда деди: Бир куни пиширилган сабзавот солинган катта бир товоқ келтирилди. Ундан ёқимсиз ҳид келаётганини сезгач, Пайғамбар ﷺ: «Бунда нима бор?» — дедилар. У зотга ундаги барча сабзавотларнинг номи айтилди. Пайғамбар ﷺ уни ўзлари билан бирга бўлган баъзи саҳобаларига яқинлаштиришни буюрдилар. Пайғамбар ﷺ уни кўргач, ешни ёқтирмадилар ва: «Енглар; (мен емайман) — чунки мен сизлар суҳбатлашмайдиган (зотлар) билан (яъни фаришталар билан) суҳбатлашаман», — дедилар.)

وَعَن المِقدامِ بن معدي كرب عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: «كيلوا طَعَامك يُبَارك لكم فِيهِ» . رَوَاهُ البُخَارِيّ

Miqdom ibn Maʼdikarib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Taomingizni oʻlchab (saqlang), unda sizga baraka boʻladi», dedilar. Buxoriy rivoyat qilgan.Миқдом ибн Маъдикариб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Таомингизни ўлчаб (сақланг), унда сизга барака бўлади», дедилар. Бухорий ривоят қилган.

وَعَنْ أَبِي أُمَامَةَ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ إِذَا رَفَعَ مَائِدَتَهُ قَالَ: «الْحَمْدُ لِلَّهِ حَمْدًا كَثِيرًا طَيِّبًا مُبَارَكًا فِيهِ غَيْرَ مَكْفِيٍّ وَلَا مُوَدَّعٍ وَلَا مُسْتَغْنًى عَنْهُ رَبُّنَا» . رَوَاهُ الْبُخَارِيُّ

(Abu Umoma (roziyallohu anhu) rivoyat qildi)ki, Paygʻambar ﷺ oʻ z dasturxonini (moidani) koʻ targan paytlarida: «Alhamdu lillahi kasiran toyyiban muborakan fih, gʻ ayra makfiyyin va la muvaddaʼin va la mustagʻ nan anhu, Robbana» — (yaʼni:) «Allohga koʻ p, pok, (oʻ zida) barakali hamdlar boʻ lsin; (Uning neʼmati) kifoyasiz (kam) emas, tark etiladigan emas va undan beniyoz (mustagʻ niy) boʻ lib boʻ lmaydigan (neʼmatdir), ey Robbimiz» — der edilar.(Абу Умома (розияллоҳу анҳу) ривоят қилди)ки, Пайғамбар ﷺ ў з дастурхонини (моидани) кў тарган пайтларида: «Алҳамду лиллаҳи касиран тоййибан муборакан фиҳ, ғ айра макфиййин ва ла муваддаъин ва ла мустағ нан анҳу, Роббана» — (яъни:) «Аллоҳга кў п, пок, (ў зида) баракали ҳамдлар бў лсин; (Унинг неъмати) кифоясиз (кам) эмас, тарк этиладиган эмас ва ундан бениёз (мустағ ний) бў либ бў лмайдиган (неъматдир), эй Роббимиз» — дер эдилар.

وَعَنْ أَنَسٍ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «إِنَّ اللَّهَ تَعَالَى لَيَرْضَى عنِ العبدِ أنْ يأكلَ الأكلَةَ فيحمدُه عَلَيْهِ أَوْ يَشْرَبَ الشَّرْبَةَ فَيَحْمَدَهُ عَلَيْهَا» . رَوَاهُ مُسْلِمٌ وسنذكرُ حَدِيثي عائشةَ وَأبي هريرةَ: مَا شَبِعَ آلُ مُحَمَّدٍ وَخَرَجَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنَ الدُّنْيَا فِي «بَابِ فَضْلِ الْفُقَرَاءِ» إِنْ شَاءَ اللَّهُ تَعَالَى

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Albatta, Alloh taolo bandaning biror taomni yeb, unga hamd aytishidan yoki biror ichimlikni ichib, unga hamd aytishidan rozi boʻladi», dedilar. Muslim rivoyat qilgan.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта, Аллоҳ таоло банданинг бирор таомни еб, унга ҳамд айтишидан ёки бирор ичимликни ичиб, унга ҳамд айтишидан рози бўлади», дедилар. Муслим ривоят қилган.

عَن أبي أَيُّوب قَالَ: كُنَّا عِنْدَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقُرِّبَ طَعَامٌ فَلَمْ أَرَ طَعَامًا كَانَ أَعْظَمَ بَرَكَةً مِنْهُ أَوَّلَ مَا أَكَلْنَا وَلَا أَقَلَّ بَرَكَةً فِي آخِرِهِ قُلْنَا: يَا رَسُولَ اللَّهِ كَيْفَ هَذَا؟ قَالَ: «إِنَّا ذَكَرْنَا اسْمَ اللَّهِ عَلَيْهِ حِينَ أَكَلْنَا ثُمَّ قَعَدَ مَنْ أَكَلَ وَلَمْ يُسَمِّ اللَّهَ فَأَكَلَ مَعَهُ الشَّيْطَانُ» . رَوَاهُ فِي شرح السّنة

Abu Ayyub al-Ansoriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Biz Nabiy ﷺ huzurida edik, taom yaqinlashtirildi. Men boshda yeganimizda undan barakasi ulugʻroq, oxirida esa barakasi kamroq boʻlgan taomni koʻrmaganman. «Yo Rasululloh, bu qanday?» dedik. U zot: «Biz yeganimizda unga Allohning ismini zikr qildik, soʻng Allohning ismini aytmay yegan kishi oʻtirdi, bas, u bilan birga shayton yedi», dedilar. Sharh as-sunnada rivoyat qilingan.Абу Айюб ал-Ансорий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Биз Набий ﷺ ҳузурида эдик, таом яқинлаштирилди. Мен бошда еганимизда ундан баракаси улуғроқ, охирида эса баракаси камроқ бўлган таомни кўрмаганман. «Ё Расулуллоҳ, бу қандай?» дедик. У зот: «Биз еганимизда унга Аллоҳнинг исмини зикр қилдик, сўнг Аллоҳнинг исмини айтмай еган киши ўтирди, бас, у билан бирга шайтон еди», дедилар. Шарҳ ас-суннада ривоят қилинган.

وَعَنْ عَائِشَةَ قَالَتْ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: " إِذَا أَكَلَ أَحَدُكُمْ فَنَسِيَ أَنْ يَذْكُرَ اللَّهَ عَلَى طَعَامِهِ فَلْيَقُلْ: بِسْمِ اللَّهِ أوَّلَه وآخرَه ". رَوَاهُ التِّرْمِذِيّ وَأَبُو دَاوُد

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Sizlardan biringiz taom yeganida, qoʻlini yalamaguncha yoki (boshqasiga) yaladmaguncha uni artmasin», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Сизлардан бирингиз таом еганида, қўлини яламагунча ёки (бошқасига) яладмагунча уни артмасин», дедилар.

وَعَن أُميَّةَ بن مَخْشِيٍّ قَالَ: كَانَ رَجُلٌ يَأْكُلُ فَلَمْ يُسَمِّ حَتَّى لَمْ يَبْقَ مِنْ طَعَامِهِ إِلَّا لُقْمَةٌ فَلَمَّا رَفَعَهَا إِلَى فِيهِ قَالَ: بِسْمِ اللَّهِ أَوَّلَهُ وَآخِرَهُ فَضَحِكَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثُمَّ قَالَ: «مَا زَالَ الشَّيْطَانُ يَأْكُلُ مَعَهُ فَلَمَّا ذَكَرَ اسْمَ اللَّهِ اسْتَقَاءَ مَا فِي بَطْنه» . رَوَاهُ أَبُو دَاوُد

Rasululloh ﷺning sahobalaridan boʻlgan Umayya ibn Maxshiy (roziyallohu anhu) aytadi: Rasululloh ﷺ oʻtirgan edilar, bir kishi esa ovqat yer, lekin (Allohning ismini) zikr qilmas edi. Nihoyat taomidan bir luqmadan boshqasi qolmadi. U (oxirgi luqmani) ogʻziga olib borgan chogʻida: «Bismillahi avvalahu va oxirahu (uning avvalida ham, oxirida ham Allohning nomi bilan)», dedi. Shunda Nabiy ﷺ kulib, soʻngra: «Shayton u bilan birga yeyaverdi. U Alloh azza va jallaning ismini zikr qilgan chogʻida (shayton) qornidagini qaytarib chiqarib tashladi», dedilar. Abu Dovud aytdi: Jobir ibn Subh — Sulaymon ibn Harbning ona tomonidan bobosidir.Расулуллоҳ ﷺнинг саҳобаларидан бўлган Умайя ибн Махший (розияллоҳу анҳу) айтади: Расулуллоҳ ﷺ ўтирган эдилар, бир киши эса овқат ер, лекин (Аллоҳнинг исмини) зикр қилмас эди. Ниҳоят таомидан бир луқмадан бошқаси қолмади. У (охирги луқмани) оғзига олиб борган чоғида: «Бисмиллаҳи аввалаҳу ва охираҳу (унинг аввалида ҳам, охирида ҳам Аллоҳнинг номи билан)», деди. Шунда Набий ﷺ кулиб, сўнгра: «Шайтон у билан бирга еяверди. У Аллоҳ азза ва жалланинг исмини зикр қилган чоғида (шайтон) қорнидагини қайтариб чиқариб ташлади», дедилар. Абу Довуд айтди: Жобир ибн Субҳ — Сулаймон ибн Ҳарбнинг она томонидан бобосидир.

وَعَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ قَالَ: كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا فَرَغَ مِنْ طَعَامِهِ قَالَ: «الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي أَطْعَمَنَا وَسَقَانَا وَجَعَلَنَا مُسْلِمِينَ» . رَوَاهُ التِّرْمِذِيُّ وَأَبُو دَاوُدَ وَابْن مَاجَه

Muhammad ibn al-Alo bizga Vakiʼdan, u Sufyondan, u Abu Hoshim al-Vositiydan, u Ismoil ibn Robohdan, u otasidan yoki boshqasidan, u Abu Said al-Xudriydan hadis aytib berdi: Nabiy ﷺ taomlaridan farigʻ boʻlganlarida: «Alhamdu lillahillaziy atʼamano va saqono va jaʼalano muslimiyn», deb aytar edilar (yaʼni: Bizni taomlantirgan, sugʻorgan va musulmonlardan qilgan Allohga hamd boʻlsin).Муҳаммад ибн ал-Ало бизга Вакиъдан, у Суфёндан, у Абу Ҳошим ал-Воситийдан, у Исмоил ибн Робоҳдан, у отасидан ёки бошқасидан, у Абу Саид ал-Худрийдан ҳадис айтиб берди: Набий ﷺ таомларидан фариғ бўлганларида: «Алҳамду лиллаҳиллазий атъамано ва сақоно ва жаъалано муслимийн», деб айтар эдилар (яъни: Бизни таомлантирган, суғорган ва мусулмонлардан қилган Аллоҳга ҳамд бўлсин).

وَعَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «الطَّاعِمُ الشَّاكِرُ كَالصَّائِمِ الصابر» . رَوَاهُ التِّرْمِذِيّ وَابْن مَاجَهْ وَالدَّارِمِيُّ عَنْ سِنَانِ بْنِ سَنَّةَ عَنْ أَبِيه

Nabiy ﷺning sahobalaridan boʻlmish Sinon ibn Sanna al-Aslamiy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Shukr qilib yeydigan kishiga sabr qilib roʻza tutuvchining ajriga oʻxshash ajr boʻladi», dedilar.Набий ﷺнинг саҳобаларидан бўлмиш Синон ибн Санна ал-Асламий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Шукр қилиб ейдиган кишига сабр қилиб рўза тутувчининг ажрига ўхшаш ажр бўлади», дедилар.

وَعَن أبي أيوبٍ قَالَ: كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا أَكَلَ أَوْ شَرِبَ قَالَ: «الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي أَطْعَمَ وَسَقَى وَسَوَّغَهُ وَجَعَلَ لَهُ مخرجا» رَوَاهُ أَبُو دَاوُد

Ahmad ibn Solih bizga Ibn Vahbdan hadis aytib berdi. Said ibn Abu Ayyub menga Abu Aqil al-Qurashiydan, u Abu Abdurahmon al-Hubuliydan, u Abu Ayyub al-Ansoriydan xabar berdi. U dedi: Rasululloh ﷺ yeganlarida yoki ichganlarida: «Alhamdu lillahillaziy atʼama va saqo va savvagʻahu va jaʼala lahu maxrojan», deb aytar edilar (yaʼni: Taomlantirgan, sugʻorgan, uni yutishni oson qilgan va unga chiqish yoʻlini bergan Allohga hamd boʻlsin).Аҳмад ибн Солиҳ бизга Ибн Ваҳбдан ҳадис айтиб берди. Саид ибн Абу Айюб менга Абу Ақил ал-Қурашийдан, у Абу Абдураҳмон ал-Ҳубулийдан, у Абу Айюб ал-Ансорийдан хабар берди. У деди: Расулуллоҳ ﷺ еганларида ёки ичганларида: «Алҳамду лиллаҳиллазий атъама ва сақо ва саввағаҳу ва жаъала лаҳу махрожан», деб айтар эдилар (яъни: Таомлантирган, суғорган, уни ютишни осон қилган ва унга чиқиш йўлини берган Аллоҳга ҳамд бўлсин).

وَعَن سلمانَ قَالَ: قَرَأْتُ فِي التَّوْرَاةِ أَنَّ بَرَكَةَ الطَّعَامِ الْوُضُوءُ بَعْدَهُ فَذَكَرْتُ ذَلِكَ لِلنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «بَرَكَةُ الطَّعَامِ الْوُضُوءُ قَبْلَهُ وَالْوُضُوءُ بعدَه» . رَوَاهُ التِّرْمِذِيّ وَأَبُو دَاوُد

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Bir kishi tushida shunday koʻrdiki, unga: «Paygʻambaringiz ﷺ sizlarga nima qilishni buyurdilar?», deyildi. U: «Bizga namozdan soʻng oʻttiz uch marta tasbeh, oʻttiz uch marta tahmid va oʻttiz toʻrt marta takbir aytishni buyurdilar, bu esa yuz boʻladi», dedi. Anavi: «Yigirma besh marta tasbeh, yigirma besh marta tahmid, yigirma besh marta takbir va yigirma besh marta tahlil aytinglar, bu ham yuz boʻladi», dedi. Tong otgach, u buni Nabiy ﷺ ga aytib berdi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Ansoriy aytganidek qilinglar», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Бир киши тушида шундай кўрдики, унга: «Пайғамбарингиз ﷺ сизларга нима қилишни буюрдилар?», дейилди. У: «Бизга намоздан сўнг ўттиз уч марта тасбеҳ, ўттиз уч марта таҳмид ва ўттиз тўрт марта такбир айтишни буюрдилар, бу эса юз бўлади», деди. Анави: «Йигирма беш марта тасбеҳ, йигирма беш марта таҳмид, йигирма беш марта такбир ва йигирма беш марта таҳлил айтинглар, бу ҳам юз бўлади», деди. Тонг отгач, у буни Набий ﷺ га айтиб берди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Ансорий айтганидек қилинглар», дедилар.

وَعَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَرَجَ مِنَ الْخَلَاءِ فَقُدِّمَ إِلَيْهِ طَعَامٌ فَقَالُوا: أَلَا نَأْتِيكَ بِوَضُوءٍ؟ قَالَ: «إِنَّمَا أُمِرْتُ بِالْوُضُوءِ إِذَا قُمْتُ إِلَى الصَّلَاةِ» . رَوَاهُ التِّرْمِذِيّ وَأَبُو دَاوُد وَالنَّسَائِيّ وَرَوَاهُ ابْن مَاجَه عَن أبي هُرَيْرَة

Musaddad rivoyat qiladi. Bizga Ismoil, unga Ayyub Abdulloh ibn Abu Mulaykadan, u Abdulloh ibn Abbosdan rivoyat qildiki, Rasululloh ﷺ hojatxonadan chiqdilar va u zotga taom taqdim qilindi. Shunda ular (sahobalar): «Sizga taharat (suvini) keltiraylikmi?» dedilar. U zot: «Men faqat namozga turganimda taharat qilishga buyurilganman», dedilar.Мусаддад ривоят қилади. Бизга Исмоил, унга Айюб Абдуллоҳ ибн Абу Мулайкадан, у Абдуллоҳ ибн Аббосдан ривоят қилдики, Расулуллоҳ ﷺ ҳожатхонадан чиқдилар ва у зотга таом тақдим қилинди. Шунда улар (саҳобалар): «Сизга таҳарат (сувини) келтирайликми?» дедилар. У зот: «Мен фақат намозга турганимда таҳарат қилишга буюрилганман», дедилар.

وَعَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: أَنَّهُ أُتِيَ بِقَصْعَةٍ مِنْ ثَرِيدٍ فَقَالَ: «كُلُوا مِنْ جَوَانِبِهَا وَلَا تَأْكُلُوا مِنْ وَسَطِهَا فَإِنَّ الْبَرَكَةَ تَنْزِلُ فِي وَسَطِهَا» . رَوَاهُ التِّرْمِذِيُّ وَابْنُ مَاجَهْ وَالدَّارِمِيُّ وَقَالَ التِّرْمِذِيُّ: هَذَا حَدِيثٌ حسن صَحِيح

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺga bir tovoq sarid keltirildi, u zot: «Uning chekkalaridan yenglar, oʻrtasidan yemanglar, chunki baraka uning oʻrtasiga tushadi», dedilar. Termiziy, Ibn Moja va Dorimiy rivoyat qilgan. Termiziy: bu hasan sahih hadis, dedi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺга бир товоқ сарид келтирилди, у зот: «Унинг чеккаларидан енглар, ўртасидан еманглар, чунки барака унинг ўртасига тушади», дедилар. Термизий, Ибн Можа ва Доримий ривоят қилган. Термизий: бу ҳасан саҳиҳ ҳадис, деди.

وَعَن عبد الله بن عَمْرو قَالَ: مَا رُئِيَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَأْكُلُ مُتَّكِئًا قَطُّ وَلَا يَطَأُ عقبه رجلَانِ. رَوَاهُ أَبُو دَاوُد

Abdulloh ibn Amr ibn al-Os (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ hech qachon yonboshlab yeyayotgan holda koʻrilmaganlar, ikki kishi u zotning ortidan (xizmatkordek) ergashib yurmagan ham.Абдуллоҳ ибн Амр ибн ал-Ос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ ҳеч қачон ёнбошлаб еяётган ҳолда кўрилмаганлар, икки киши у зотнинг ортидан (хизматкордек) эргашиб юрмаган ҳам.

وَعَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْحَارِثِ بْنِ جَزْءٍ قَالَ: أَتَى رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِخُبْزٍ وَلَحْمٍ وَهُوَ فِي الْمَسْجِدِ فَأَكَلَ وَأَكَلْنَا مَعَهُ ثُمَّ قَامَ فَصَلَّى وَصَلَّيْنَا مَعَهُ وَلَمْ نَزِدْ عَلَى أَنْ مَسَحْنَا أَيْدِيَنَا بِالْحَصْبَاءِ. رَوَاهُ ابْن مَاجَه

Abdulloh ibn al-Horis ibn Jazʼ (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ masjidda ekanlarida u zotga non va goʻsht keltirildi. U zot yedilar, biz ham u zot bilan yedik. Soʻng turib namoz oʻqidilar, biz ham u zot bilan oʻqidik. Biz qoʻllarimizni mayda toshlarga artishdan boshqa (biror narsa) ziyoda qilmadik. Ibn Moja rivoyat qilgan.Абдуллоҳ ибн ал-Ҳорис ибн Жазъ (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ масжидда эканларида у зотга нон ва гўшт келтирилди. У зот едилар, биз ҳам у зот билан едик. Сўнг туриб намоз ўқидилар, биз ҳам у зот билан ўқидик. Биз қўлларимизни майда тошларга артишдан бошқа (бирор нарса) зиёда қилмадик. Ибн Можа ривоят қилган.

وَعَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ: أَتَى رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِلَحْمٍ فَرُفِعَ إِلَيْهِ الذِّرَاعُ وَكَانَتْ تُعْجِبُهُ فَنَهَسَ مِنْهَا. رَوَاهُ التِّرْمِذِيُّ وَابْن مَاجَه

(Abu Hurayra (roziyallohu anhu) aytdi:) Rasululloh ﷺga goʻ sht keltirildi; ularga (qoʻ ylning) kuragi koʻ tarib berildi — u (kurak) u zotga yoqar edi. U zot undan bir tishlab oldilar, soʻng (shunday) dedilar: «Men qiyomat kuni odamlarning sayyidiman; bu nimadan ekanini bilasizmi? Alloh avvalgilarni va keyingilarni — bir tekislikda toʻ playdi — (shunchaki)ki, (bir) chaqiruvchi ularning (barchasiga) (ovozini) eshittiradi, koʻ z (esa hammasini) teshib oʻ tadi (qamrab koʻ radi); quyosh yaqinlashadi va odamlarga — toqat qilolmas, koʻ tarolmas darajada — gʻam va shiddat yetadi. Shunda odamlar: ‹Sizlarga yetgan (azob)ni koʻ rmaysizmi? Robbingiz huzurida sizlarga shafoat qiladigan (kim)ni izlab koʻ rmaysizmi?› deydi. Baʼzi odamlar baʼzisiga: ‹Odam (Atoga) boring› deydi. Ular Odam alayhissalomning oldiga kelib: ‹Sen — basharning otasisan; Alloh seni Oʻ z qoʻ li bilan yaratdi, senga Oʻ z ruhidan pufladi, farishtalarga buyurdi — ular senga sajda qildi; bizga Robbing huzurida shafoat qil; biz qaysi (ahvol)da ekanimizni koʻ rmaysanmi?› deydi. Odam: ‹Albatta Robbim bugun shunday gʻ azab qildiki, bundan oldin (hech qachon) bunday gʻ azablanmagan va bundan keyin (ham) bunday gʻ azablanmaydi; u meni daraxtdan qaytargan edi, men unga osiy boʻ ldim; nafsim, nafsim, nafsim! Mendan boshqaga boringlar, Nuhga boringlar› deydi. Ular Nuhga kelib: ‹Ey Nuh, sen — yer ahliga (yuborilgan) paygʻambarlarning birinchisisan; Alloh seni ‹koʻ p shukr qiluvchi banda› deb atadi; bizga Robbing huzurida shafoat qil; qaysi (ahvol)da ekanimizni koʻ rmaysanmi?› deydi. U: ‹Albatta Robbim azza va jalla bugun shunday gʻ azab qildiki, bundan oldin bunday gʻ azablanmagan va bundan keyin bunday gʻ azablanmaydi; menga bir duo bor edi, men uni oʻ z qavmimga (qarshi) qilgan edim; nafsim, nafsim, nafsim! Mendan boshqaga boringlar, Ibrohimga boringlar› deydi. Ular Ibrohimga kelib: ‹Ey Ibrohim, sen — Allohning paygʻambari va yer ahlidan Uning xalili (doʻ sti)san; bizga Robbing huzurida shafoat qil; qaysi (ahvol)da ekanimizni koʻ rmaysanmi?› deydi. U ularga: ‹Albatta Robbim bugun shunday gʻ azab qildiki, bundan oldin bunday gʻ azablanmagan va bundan keyin bunday gʻ azablanmaydi; men uch marta yolgʻon (deb tushuniladigan gap) aytgan edim (Abu Hayyon ularni hadisda zikr qildi); nafsim, nafsim, nafsim! Mendan boshqaga boringlar, Musoga boringlar› deydi. Ular Musoga kelib: ‹Ey Muso, sen — Allohning Rasulisan; Alloh seni Oʻ z risolati va kalomi bilan odamlardan afzal qildi; bizga Robbing huzurida shafoat qil; qaysi (ahvol)da ekanimizni koʻ rmaysanmi?› deydi. U: ‹Albatta Robbim bugun shunday gʻ azab qildiki, bundan oldin bunday gʻ azablanmagan va bundan keyin bunday gʻ azablanmaydi; men oʻ ldirishga buyurilmagan bir jonni oʻ ldirgan edim; nafsim, nafsim, nafsim! Mendan boshqaga boringlar, Isoga boringlar› deydi. Ular Isoga kelib: ‹Ey Iso, sen — Allohning Rasuli va Uning kalimasisan — uni Maryamga tashlagan — hamda Undan (boʻ lgan) ruhsan; sen beshikda (goʻ dak holda) odamlar bilan gapirgansan; bizga shafoat qil; qaysi (ahvol)da ekanimizni koʻ rmaysanmi?› deydi. Iso: ‹Albatta Robbim bugun shunday gʻ azab qildiki, bundan oldin bunday gʻ azablanmagan va bundan keyin bunday gʻ azablanmaydi› deydi (u hech bir gunoh zikr qilmadi); ‹nafsim, nafsim, nafsim! Mendan boshqaga boringlar, Muhammadga ﷺ boringlar› deydi. Ular Muhammadning ﷺ oldiga kelib: ‹Ey Muhammad, sen — Allohning Rasuli va paygʻambarlarning xotamisan; Alloh sening avvalgi va keyingi gunohlaringni magʻ firat qilgan; bizga Robbing huzurida shafoat qil; qaysi (ahvol)da ekanimizni koʻ rmaysanmi?› deydi. Shunda men joʻnab, Arsh ostiga kelaman va Robbim azza va jallaga sajda qilib yiqilaman; soʻng Alloh menga — Oʻ zining hamd va goʻzal sanolaridan — mendan oldin hech kimga ochmagan (bir) narsani ochadi; soʻng: ‹Ey Muhammad, boshing(ni) koʻ tar; soʻra — berilasan; shafoat qil — shafoating qabul qilinadi› deyiladi. Men boshimni koʻ taraman va: ‹Ummatim, ey Robbim, ummatim, ey Robbim› deyman. Shunda: ‹Ey Muhammad, ummatingdan hisobsiz (kiritiladigan)larni jannat eshiklaridan oʻ ng eshikdan kiritgin; ular bundan boshqa eshiklarda (ham) odamlar bilan sherikdir› deyiladi.» Soʻng u zot: «Nafsim qoʻ lida (boʻ lgan) Zotga qasamki, jannat eshiklaridan (bir eshik)ning ikki tabaqasi orasi — Makka bilan Himyar (yoki: Makka bilan Busro) orasidek (uzoq)dir», dedilar.(Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу) айтди:) Расулуллоҳ ﷺга гў шт келтирилди; уларга (қў йлнинг) кураги кў тариб берилди — у (курак) у зотга ёқар эди. У зот ундан бир тишлаб олдилар, сўнг (шундай) дедилар: «Мен қиёмат куни одамларнинг саййидиман; бу нимадан эканини биласизми? Аллоҳ аввалгиларни ва кейингиларни — бир текисликда тў плайди — (шунчаки)ки, (бир) чақирувчи уларнинг (барчасига) (овозини) эшиттиради, кў з (эса ҳаммасини) тешиб ў тади (қамраб кў ради); қуёш яқинлашади ва одамларга — тоқат қилолмас, кў таролмас даражада — ғам ва шиддат етади. Шунда одамлар: ‹Сизларга етган (азоб)ни кў рмайсизми? Роббингиз ҳузурида сизларга шафоат қиладиган (ким)ни излаб кў рмайсизми?› дейди. Баъзи одамлар баъзисига: ‹Одам (Атога) боринг› дейди. Улар Одам алайҳиссаломнинг олдига келиб: ‹Сен — башарнинг отасисан; Аллоҳ сени Ў з қў ли билан яратди, сенга Ў з руҳидан пуфлади, фаришталарга буюрди — улар сенга сажда қилди; бизга Роббинг ҳузурида шафоат қил; биз қайси (аҳвол)да эканимизни кў рмайсанми?› дейди. Одам: ‹Албатта Роббим бугун шундай ғ азаб қилдики, бундан олдин (ҳеч қачон) бундай ғ азабланмаган ва бундан кейин (ҳам) бундай ғ азабланмайди; у мени дарахтдан қайтарган эди, мен унга осий бў лдим; нафсим, нафсим, нафсим! Мендан бошқага боринглар, Нуҳга боринглар› дейди. Улар Нуҳга келиб: ‹Эй Нуҳ, сен — ер аҳлига (юборилган) пайғамбарларнинг биринчисисан; Аллоҳ сени ‹кў п шукр қилувчи банда› деб атади; бизга Роббинг ҳузурида шафоат қил; қайси (аҳвол)да эканимизни кў рмайсанми?› дейди. У: ‹Албатта Роббим азза ва жалла бугун шундай ғ азаб қилдики, бундан олдин бундай ғ азабланмаган ва бундан кейин бундай ғ азабланмайди; менга бир дуо бор эди, мен уни ў з қавмимга (қарши) қилган эдим; нафсим, нафсим, нафсим! Мендан бошқага боринглар, Иброҳимга боринглар› дейди. Улар Иброҳимга келиб: ‹Эй Иброҳим, сен — Аллоҳнинг пайғамбари ва ер аҳлидан Унинг халили (дў сти)сан; бизга Роббинг ҳузурида шафоат қил; қайси (аҳвол)да эканимизни кў рмайсанми?› дейди. У уларга: ‹Албатта Роббим бугун шундай ғ азаб қилдики, бундан олдин бундай ғ азабланмаган ва бундан кейин бундай ғ азабланмайди; мен уч марта ёлғон (деб тушуниладиган гап) айтган эдим (Абу Ҳайён уларни ҳадисда зикр қилди); нафсим, нафсим, нафсим! Мендан бошқага боринглар, Мусога боринглар› дейди. Улар Мусога келиб: ‹Эй Мусо, сен — Аллоҳнинг Расулисан; Аллоҳ сени Ў з рисолати ва каломи билан одамлардан афзал қилди; бизга Роббинг ҳузурида шафоат қил; қайси (аҳвол)да эканимизни кў рмайсанми?› дейди. У: ‹Албатта Роббим бугун шундай ғ азаб қилдики, бундан олдин бундай ғ азабланмаган ва бундан кейин бундай ғ азабланмайди; мен ў лдиришга буюрилмаган бир жонни ў лдирган эдим; нафсим, нафсим, нафсим! Мендан бошқага боринглар, Исога боринглар› дейди. Улар Исога келиб: ‹Эй Исо, сен — Аллоҳнинг Расули ва Унинг калимасисан — уни Марямга ташлаган — ҳамда Ундан (бў лган) руҳсан; сен бешикда (гў дак ҳолда) одамлар билан гапиргансан; бизга шафоат қил; қайси (аҳвол)да эканимизни кў рмайсанми?› дейди. Исо: ‹Албатта Роббим бугун шундай ғ азаб қилдики, бундан олдин бундай ғ азабланмаган ва бундан кейин бундай ғ азабланмайди› дейди (у ҳеч бир гуноҳ зикр қилмади); ‹нафсим, нафсим, нафсим! Мендан бошқага боринглар, Муҳаммадга ﷺ боринглар› дейди. Улар Муҳаммаднинг ﷺ олдига келиб: ‹Эй Муҳаммад, сен — Аллоҳнинг Расули ва пайғамбарларнинг хотамисан; Аллоҳ сенинг аввалги ва кейинги гуноҳларингни мағ фират қилган; бизга Роббинг ҳузурида шафоат қил; қайси (аҳвол)да эканимизни кў рмайсанми?› дейди. Шунда мен жўнаб, Арш остига келаман ва Роббим азза ва жаллага сажда қилиб йиқиламан; сўнг Аллоҳ менга — Ў зининг ҳамд ва гўзал саноларидан — мендан олдин ҳеч кимга очмаган (бир) нарсани очади; сўнг: ‹Эй Муҳаммад, бошинг(ни) кў тар; сўра — бериласан; шафоат қил — шафоатинг қабул қилинади› дейилади. Мен бошимни кў тараман ва: ‹Умматим, эй Роббим, умматим, эй Роббим› дейман. Шунда: ‹Эй Муҳаммад, умматингдан ҳисобсиз (киритиладиган)ларни жаннат эшикларидан ў нг эшикдан киритгин; улар бундан бошқа эшикларда (ҳам) одамлар билан шерикдир› дейилади.» Сўнг у зот: «Нафсим қў лида (бў лган) Зотга қасамки, жаннат эшикларидан (бир эшик)нинг икки табақаси ораси — Макка билан Ҳимяр (ёки: Макка билан Бусро) орасидек (узоқ)дир», дедилар.

وَعَنْ عَائِشَةَ قَالَتْ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «لَا تَقْطَعُوا اللَّحْمَ بِالسِّكِّينِ فَإِنَّهُ مِنْ صُنْعِ الْأَعَاجِمِ وَانْهَسُوهُ فَإِنَّهُ أَهْنَأُ وَأَمْرَأُ» . رَوَاهُ أَبُو دَاوُدَ وَالْبَيْهَقِيُّ فِي شُعَبِ الْإِيمَانِ وَقَالا: ليسَ هُوَ بِالْقَوِيّ

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi. Rasululloh ﷺ: «Goʻshtni pichoq bilan kesmanglar, chunki bu ajamlar (arab boʻlmaganlar)ning odatidir. Balki uni tishlab uzib yenglar, chunki bu (ovqat hazm boʻlishi uchun) yaxshiroq va foydaliroqdir», dedilar. Abu Dovud aytdi: Bu (hadis) kuchli emas.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади. Расулуллоҳ ﷺ: «Гўштни пичоқ билан кесманглар, чунки бу ажамлар (араб бўлмаганлар)нинг одатидир. Балки уни тишлаб узиб енглар, чунки бу (овқат ҳазм бўлиши учун) яхшироқ ва фойдалироқдир», дедилар. Абу Довуд айтди: Бу (ҳадис) кучли эмас.

وَعَن أُمِّ المنذِر قَالَتْ: دَخَلَ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَعَهُ عَلِيٌّ وَلَنَا دَوَالٍ مُعَلَّقَةٌ فَجَعَلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَأْكُلُ وَعَلِيٌّ مَعَهُ يَأْكُلُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَعَلِيٍّ: «مَهْ يَا عَلِيُّ فَإِنَّكَ نَاقِهٌ» قَالَتْ: فَجَعَلْتُ لَهُمْ سِلْقًا وَشَعِيرًا فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «يَا عَلِيُّ مِنْ هَذَا فَأَصِبْ فَإِنَّهُ أَوْفَقُ لَكَ» . رَوَاهُ أَحْمَدُ وَالتِّرْمِذِيُّ وَابْنُ مَاجَهْ

Ummul Munzir (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: U aytdi: Rasululloh ﷺ huzurimga kirdilar, u zot bilan birga Ali ham bor edi, bizda osigʻliq turgan xurmo shingillari bor edi. (Ummul Munzir aytdi:) Rasululloh ﷺ yeya boshladilar, Ali ham u zot bilan birga yeya boshladi. Shunda Rasululloh ﷺ Aliga: «Toʻxta, toʻxta, ey Ali! Sen hali kasallikdan sogʻayib kelyapsan», dedilar. (Roviy aytdi:) Shunda Ali oʻtirdi, Nabiy ﷺ esa yeyaverdilar. (Ummul Munzir aytdi:) Soʻng men ularga qizilcha (sabzavot) va arpadan (taom) tayyorladim. Nabiy ﷺ: «Ey Ali, mana shundan yegin, chunki bu senga muvofiqroqdir», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan gʻaribdir, uni faqat Fulayhning hadisi orqali bilamiz, holos.Уммул Мунзир (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: У айтди: Расулуллоҳ ﷺ ҳузуримга кирдилар, у зот билан бирга Али ҳам бор эди, бизда осиғлиқ турган хурмо шингиллари бор эди. (Уммул Мунзир айтди:) Расулуллоҳ ﷺ ея бошладилар, Али ҳам у зот билан бирга ея бошлади. Шунда Расулуллоҳ ﷺ Алига: «Тўхта, тўхта, эй Али! Сен ҳали касалликдан соғайиб келяпсан», дедилар. (Ровий айтди:) Шунда Али ўтирди, Набий ﷺ эса еявердилар. (Уммул Мунзир айтди:) Сўнг мен уларга қизилча (сабзавот) ва арпадан (таом) тайёрладим. Набий ﷺ: «Эй Али, мана шундан егин, чунки бу сенга мувофиқроқдир», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан ғарибдир, уни фақат Фулайҳнинг ҳадиси орқали биламиз, ҳолос.

وَعَنْ أَنَسٍ قَالَ: كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُعْجِبُهُ الثُّفْلُ. رَوَاهُ التِّرْمِذِيُّ وَالْبَيْهَقِيُّ فِي شعب الْإِيمَان

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺga qozon tubidagi (taom) yoqardi. Termiziy va Bayhaqiy Shuʼab al-iymonda rivoyat qilgan.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺга қозон тубидаги (таом) ёқарди. Термизий ва Байҳақий Шуъаб ал-иймонда ривоят қилган.

وَعَن نُبَيْشَة عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: «مَنْ أَكَلَ فِي قَصْعَةٍ فَلَحَسَهَا اسْتَغْفَرَتْ لَهُ الْقَصْعَةُ» . رَوَاهُ أَحْمَدُ وَالتِّرْمِذِيُّ وَابْنُ مَاجَهْ وَالدَّارِمِيُّ وَقَالَ التِّرْمِذِيُّ: هَذَا حَدِيثٌ غَرِيب

Nubaysha al-Xayr (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim bir tovoqda ovqat yeb, soʻng uni yalab tozalasa, tovoq unga magʻfirat soʻraydi», dedilar.Нубайша ал-Хайр (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким бир товоқда овқат еб, сўнг уни ялаб тозаласа, товоқ унга мағфират сўрайди», дедилар.

وَعَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «مَنْ بَاتَ وَفِي يَدِهِ غَمَرٌ لَمْ يَغْسِلْهُ فَأَصَابَهُ شَيْءٌ فَلَا يَلُومَنَّ إِلَّا نَفْسَهُ» . رَوَاهُ التِّرْمِذِيُّ وَأَبُو دَاوُدَ وَابْن مَاجَه

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim qoʻlida (goʻsht) yogʻi boʻlgan holda uni yuvmay tunasa-yu, unga biror narsa yetsa, faqat oʻzini malomat qilsin», dedilar. Termiziy, Abu Dovud va Ibn Moja rivoyat qilgan.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким қўлида (гўшт) ёғи бўлган ҳолда уни ювмай тунаса-ю, унга бирор нарса етса, фақат ўзини маломат қилсин», дедилар. Термизий, Абу Довуд ва Ибн Можа ривоят қилган.

وَعَن ابنِ عبَّاسٍ قَالَ: كَانَ أَحَبَّ الطَّعَامَ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الثَّرِيدُ مِنَ الْخُبْزِ والثريدُ منَ الحَيسِ. رَوَاهُ أَبُو دَاوُد

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi. U: «Rasululloh ﷺ ga taomlarning eng yoqimlisi nondan tayyorlangan sarid (goʻshtli non boʻtqasi) va xaysdan (xurmo, yogʻ hamda qurutdan tayyorlangan taomdan) tayyorlangan sarid edi», dedi. Abu Dovud aytdi: Bu zaif (hadis).Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади. У: «Расулуллоҳ ﷺ га таомларнинг энг ёқимлиси нондан тайёрланган сарид (гўштли нон бўтқаси) ва хайсдан (хурмо, ёғ ҳамда қурутдан тайёрланган таомдан) тайёрланган сарид эди», деди. Абу Довуд айтди: Бу заиф (ҳадис).

وَعَن أبي أُسَيدٍ الْأَنْصَارِيِّ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «كَلُوا الزَّيْتَ وَادَّهِنُوا بِهِ فَإِنَّهُ مِنْ شَجَرَةٍ مُبَارَكَةٍ» . رَوَاهُ التِّرْمِذِيُّ وَابْنُ مَاجَهْ وَالدَّارِمِيُّ

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Zaytun yogʻini yenglar va u bilan moylaninglar, chunki u muborakdir», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Зайтун ёғини енглар ва у билан мойланинглар, чунки у муборакдир», дедилар.

وَعَن أم هَانِئ قَالَتْ: دَخَلَ عَلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ: «أَعِنْدَكِ شَيْءٌ» قُلْتُ: لَا إِلَّا خُبْزٌ يَابِسٌ وَخَلٌّ فَقَالَ: «هَاتِي مَا أَقْفَرَ بَيْتٌ مِنْ أَدَمٍ فِيهِ خَلٌّ» . رَوَاهُ التِّرْمِذِيُّ وَقَالَ: هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ

Umm Honiʼ (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ huzurimga kirib: «Senda biror narsa bormi?» dedilar. Men: «Yoʻq, faqat quruq non va sirka bor», dedim. Shunda u zot: «Keltir, ichida sirka boʻlgan uy noz-neʼmatsiz qolmaydi», dedilar. Termiziy rivoyat qilgan va: bu hasan gʻarib hadis, dedi.Умм Ҳониъ (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ ҳузуримга кириб: «Сенда бирор нарса борми?» дедилар. Мен: «Йўқ, фақат қуруқ нон ва сирка бор», дедим. Шунда у зот: «Келтир, ичида сирка бўлган уй ноз-неъматсиз қолмайди», дедилар. Термизий ривоят қилган ва: бу ҳасан ғариб ҳадис, деди.

وَعَنْ يُوسُفَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سَلَامٍ قَالَ: رَأَيْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَخَذَ كِسْرَةً مِنْ خُبْزِ الشَّعِيرِ فَوَضَعَ عَلَيْهَا تَمْرَةً فَقَالَ: «هَذِهِ إِدَامُ هَذِهِ» وَأَكَلَ. رَوَاهُ أَبُو دَاوُد

Yusuf ibn Abdulloh ibn Salom (roziyallohu anhumo) aytadilar: Men Nabiy ﷺni bir boʻlak arpa noni olib, uning ustiga bir dona xurmo qoʻyib: «Bu — buning ziravori (noz-neʼmati)dir», deganlarini koʻrdim.Юсуф ибн Абдуллоҳ ибн Салом (розияллоҳу анҳумо) айтадилар: Мен Набий ﷺни бир бўлак арпа нони олиб, унинг устига бир дона хурмо қўйиб: «Бу — бунинг зиравори (ноз-неъмати)дир», деганларини кўрдим.

وَعَن سعدٍ قَالَ: مَرِضْتُ مَرَضًا أَتَانِي النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَعُودُنِي فَوَضَعَ يَدَهُ بَيْنَ ثَدْيِيَّ حَتَّى وَجَدْتُ بَرْدَهَا عَلَى فُؤَادِي وَقَالَ: «إِنَّكَ رجلٌ مفْؤودٌ ائْتِ الْحَارِثَ بْنَ كَلَدَةَ أَخَا ثَقِيفٍ فَإِنَّهُ رجل يتطبب فليأخذ سبع تمرات منم عَجْوَةِ الْمَدِينَةِ فَلْيَجَأْهُنَّ بِنَوَاهُنَّ ثُمَّ لِيَلُدَّكَ بِهِنَّ» . رَوَاهُ أَبُو دَاوُد

Saʼd (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men bir kasallikka chalindim. Rasululloh ﷺ meni koʻrgani keldilar va qoʻllarini koʻkraklarim orasiga qoʻydilar, hatto uning salqinligini yuragimda sezdim. Soʻng u zot: «Sen yuragi kasal kishisan. Saqif (qabilasi)dan boʻlgan Horis ibn Kaladaning oldiga borgin, chunki u tabobat qiladigan kishidir. U Madinaning ajva xurmosidan yettita olib, ularni danaklari bilan ezsin, soʻng u bilan sening ogʻzingga (dori) quysin», dedilar.Саъд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен бир касалликка чалиндим. Расулуллоҳ ﷺ мени кўргани келдилар ва қўлларини кўкракларим орасига қўйдилар, ҳатто унинг салқинлигини юрагимда сездим. Сўнг у зот: «Сен юраги касал кишисан. Сақиф (қабиласи)дан бўлган Ҳорис ибн Каладанинг олдига боргин, чунки у табобат қиладиган кишидир. У Мадинанинг ажва хурмосидан еттита олиб, уларни данаклари билан эзсин, сўнг у билан сенинг оғзингга (дори) қуйсин», дедилар.

وَعَنْ عَائِشَةَ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَأْكُلُ الْبِطِّيخَ بِالرُّطَبِ. رَوَاهُ التِّرْمِذِيُّ وَزَادَ أَبُو دَاوُدَ: وَيَقُولُ: «يَكْسِرُ حَرَّ هَذَا بِبَرْدِ هَذَا وَبَرْدَ هَذَا بِحَرِّ هَذَا» . وَقَالَ التِّرْمِذِيّ: هَذَا حَدِيث حسن غَرِيب

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ tarvuzni yangi xurmo bilan yerdilar. Termiziy rivoyat qilgan. Abu Dovud ziyoda qildi: u zot: «Bunisining issigʻini bunisining sovugʻi bilan, bunisining sovugʻini bunisining issigʻi bilan sindiraman», derdilar. Termiziy: bu hasan gʻarib hadis, dedi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ тарвузни янги хурмо билан ердилар. Термизий ривоят қилган. Абу Довуд зиёда қилди: у зот: «Бунисининг иссиғини бунисининг совуғи билан, бунисининг совуғини бунисининг иссиғи билан синдираман», дердилар. Термизий: бу ҳасан ғариб ҳадис, деди.

وَعَن أَنَسٍ قَالَ: أَتَى النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِتَمْرٍ عَتِيقٍ فَجَعَلَ يُفَتِّشُهُ وَيُخْرِجُ السُّوسَ مِنْهُ. رَوَاهُ أَبُو دَاوُد

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu) aytadilar: Nabiy ﷺga eski xurmo keltirildi. Shunda u zot uni tekshira boshlab, ichidan qurtlarni chiqarib tashlardilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу) айтадилар: Набий ﷺга эски хурмо келтирилди. Шунда у зот уни текшира бошлаб, ичидан қуртларни чиқариб ташлардилар.

وَعَنِ ابْنِ عُمَرَ قَالَ: أَتَى النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِجُبُنَّةٍ فِي تَبُوكَ فَدَعَا بالسكين فسمَّى وقطَعَ. رَوَاهُ أَبُو دَاوُد

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Nabiy ﷺga Tabukda bir parcha pishloq keltirildi. U zot pichoq soʻrab oldilar-da, Allohning nomini (bismillohni) aytib, uni kesdilar».Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Набий ﷺга Табукда бир парча пишлоқ келтирилди. У зот пичоқ сўраб олдилар-да, Аллоҳнинг номини (бисмиллоҳни) айтиб, уни кесдилар».

وَعَنْ سَلْمَانَ قَالَ: سُئِلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنِ السَّمْنِ وَالْجُبْنِ وَالْفِرَاءِ فَقَالَ: «الْحَلَالُ مَا أَحَلَّ اللَّهُ فِي كِتَابِهِ وَالْحَرَامُ مَا حَرَّمَ اللَّهُ فِي كِتَابِهِ وَمَا سَكَتَ عَنْهُ فَهُوَ مِمَّا عَفَا عَنْهُ» . رَوَاهُ ابْنُ مَاجَهْ وَالتِّرْمِذِيُّ وَقَالَ: هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ وموقوفٌ على الأصحِّ

Salmon (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺdan sariyogʻ, pishloq va moʻyna (terilari) haqida soʻraldi. U zot: «Halol — Alloh Oʻz Kitobida halol qilgan narsa, harom — Alloh Oʻz Kitobida harom qilgan narsa, U sukut qilgan narsa esa U avf etgan narsalardandir», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu bobda Mugʻiyradan ham (rivoyat) bor. Bu hadis gʻaribdir, biz uni faqat shu yoʻldan marfuʼ (holatda) bilamiz. Sufyon va boshqalar buni Sulaymon at-Taymiydan, u Abu Usmondan, u Salmondan uning (oʻz) soʻzi sifatida rivoyat qilganlar. Goʻyo mavquf hadis sahihroqdir. Men Buxoriydan bu hadis haqida soʻradim, u: «Men buni mahfuz deb hisoblamayman. Sufyon Sulaymon at-Taymiydan, u Abu Usmondan, u Salmondan mavquf (holatda) rivoyat qilgan», dedi. Buxoriy aytdi: Sayf ibn Horun muqoribul-hadisdir (hadisi maqbulga yaqindir), Sayf ibn Muhammad esa Osimdan (rivoyatda) zohibul-hadisdir (hadisi tark etilgandir).Салмон (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺдан сариёғ, пишлоқ ва мўйна (терилари) ҳақида сўралди. У зот: «Ҳалол — Аллоҳ Ўз Китобида ҳалол қилган нарса, ҳаром — Аллоҳ Ўз Китобида ҳаром қилган нарса, У сукут қилган нарса эса У авф этган нарсалардандир», дедилар. Абу Исо айтди: Бу бобда Муғийрадан ҳам (ривоят) бор. Бу ҳадис ғарибдир, биз уни фақат шу йўлдан марфуъ (ҳолатда) биламиз. Суфён ва бошқалар буни Сулаймон ат-Таймийдан, у Абу Усмондан, у Салмондан унинг (ўз) сўзи сифатида ривоят қилганлар. Гўё мавқуф ҳадис саҳиҳроқдир. Мен Бухорийдан бу ҳадис ҳақида сўрадим, у: «Мен буни маҳфуз деб ҳисобламайман. Суфён Сулаймон ат-Таймийдан, у Абу Усмондан, у Салмондан мавқуф (ҳолатда) ривоят қилган», деди. Бухорий айтди: Сайф ибн Ҳорун муқорибул-ҳадисдир (ҳадиси мақбулга яқиндир), Сайф ибн Муҳаммад эса Осимдан (ривоятда) зоҳибул-ҳадисдир (ҳадиси тарк этилгандир).

وَعَنِ ابْنِ عُمَرَ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «وَدِدْتُ أَنَّ عِنْدِي خُبزةً بيضاءَ منْ بُرَّةٍ سَمْرَاءَ مُلَبَّقَةً بِسَمْنٍ وَلَبَنٍ» فَقَامَ رَجُلٌ مِنَ الْقَوْمِ فَاتَّخَذَهُ فَجَاءَ بِهِ فَقَالَ: «فِي أَيِّ شَيْءٍ كَانَ هَذَا؟» قَالَ فِي عُكَّةِ ضَبٍّ قَالَ: «ارْفَعْهُ» . رَوَاهُ أَبُو دَاوُدَ وَابْنُ مَاجَهْ وَقَالَ أَبُو دَاوُد: هَذَا حَدِيث مُنكر

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ: ‹Qani edi, oldimda sariyogʻ va sut bilan yumshatilgan, qoramtir bugʻdoydan tayyorlangan oppoq non boʻlsa›, dedilar. Shunda qavmdan bir kishi oʻrnidan turib, uni tayyorladi va olib keldi. U zot: ‹Bu nimaning ichida (saqlangan) edi?› dedilar. U: ‹Kaltakesak terisidan qilingan idishda›, dedi. U zot: ‹Uni olib ket›, dedilar». Abu Dovud aytadi: bu munkar (rad qilingan) hadisdir. Abu Dovud aytadi: (sanaddagi) Ayyub — as-Saxtiyoniy emas.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ: ‹Қани эди, олдимда сариёғ ва сут билан юмшатилган, қорамтир буғдойдан тайёрланган оппоқ нон бўлса›, дедилар. Шунда қавмдан бир киши ўрнидан туриб, уни тайёрлади ва олиб келди. У зот: ‹Бу ниманинг ичида (сақланган) эди?› дедилар. У: ‹Калтакесак терисидан қилинган идишда›, деди. У зот: ‹Уни олиб кет›, дедилар». Абу Довуд айтади: бу мункар (рад қилинган) ҳадисдир. Абу Довуд айтади: (санаддаги) Айюб — ас-Сахтиёний эмас.

وَعَنْ عَلِيٍّ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ: نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَن أَكْلِ الثُّومِ إِلَّا مَطْبُوخًا. رَوَاهُ التِّرْمِذِيُّ وَأَبُو دَاوُد

Ali (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ sarimsoqni pishirilganidan boshqa holatda yeyishdan qaytardilar. Termiziy va Abu Dovud rivoyat qilgan.Али (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ саримсоқни пиширилганидан бошқа ҳолатда ейишдан қайтардилар. Термизий ва Абу Довуд ривоят қилган.

وَعَن أبي زيادٍ قَالَ: سُئلتْ عائشةُ عَنِ الْبَصَلِ فَقَالَتْ: إِنَّ آخِرَ طَعَامٍ أَكَلَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ طَعَامُ فِيهِ بصل. رَوَاهُ أَبُو دَاوُد

Abu Ziyod Xiyor ibn Salama (rahimahulloh)dan rivoyat qilinishicha, u Oisha (roziyallohu anho)dan piyoz haqida soʻradi. Shunda u: «Rasululloh ﷺ yegan eng oxirgi taom ichida piyoz boʻlgan taom edi», dedilar.Абу Зиёд Хиёр ибн Салама (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинишича, у Оиша (розияллоҳу анҳо)дан пиёз ҳақида сўради. Шунда у: «Расулуллоҳ ﷺ еган энг охирги таом ичида пиёз бўлган таом эди», дедилар.

وَعَن ابْنيْ بُسرٍ السُّلَمِيَّين قَالَا: دَخَلَ عَلَيْنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَدَّمْنَا زُبْدًا وَتَمْرًا وَكَانَ يُحِبُّ الزبدَ والتمرِ. رَوَاهُ أَبُو دَاوُد

Busr as-Sulamiyning ikki oʻgʻli (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi. Ular: «Rasululloh ﷺ huzurimizga kirib keldilar, biz oldilariga sariyogʻ va xurmo qoʻydik. U zot sariyogʻ va xurmoni yoqtirar edilar», deyishdi.Буср ас-Суламийнинг икки ўғли (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади. Улар: «Расулуллоҳ ﷺ ҳузуримизга кириб келдилар, биз олдиларига сариёғ ва хурмо қўйдик. У зот сариёғ ва хурмони ёқтирар эдилар», дейишди.

وَعَنْ عِكْرَاشِ بْنِ ذُؤَيْبٍ قَالَ: أُتِينَا بِجَفْنَةٍ كَثِيرَة من الثَّرِيدِ وَالْوَذْرِ فَخَبَطْتُ بِيَدِي فِي نَوَاحِيهَا وَأَكَلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ بَيْنِ يَدَيْهِ فَقَبَضَ بِيَدِهِ الْيُسْرَى عَلَى يَدِيَ الْيُمْنَى ثُمَّ قَالَ: «يَا عِكْرَاشُ كُلْ مِنْ مَوْضِعٍ وَاحِدٍ فَإِنَّهُ طَعَامٌ وَاحِدٌ» . ثُمَّ أَتَيْنَا بِطَبَقٍ فِيهِ أَلْوَانُ التَّمْرِ فَجَعَلْتُ آكُلُ مِنْ بَيْنِ يَدَيَّ وَجَالَتْ يَدُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي الطبقِ فَقَالَ: «يَا عِكْرَاشُ كُلْ مِنْ حَيْثُ شِئْتَ فَإِنَّهُ غَيْرُ لَوْنٍ وَاحِدٍ» ثُمَّ أَتَيْنَا بِمَاءٍ فَغَسَلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَدَيْهِ وَمسح بَلل كَفَّيْهِ وَجْهَهُ وَذِرَاعَيْهِ وَرَأْسَهُ وَقَالَ: «يَا عِكْرَاشُ هَذَا الْوُضُوءُ مِمَّا غَيَّرَتِ النَّارُ» . رَوَاهُ التِّرْمِذِيُّ

Ikrosh ibn Zuayb (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺga tarid va yogʻli goʻshtga toʻla bir katta tovoq keltirildi, biz undan yeya boshladik. Men qoʻlimni uning har tomoniga yurgizdim, shunda u zot: «Ey Ikrosh, bir joydan ye, chunki bu bitta taom», dedilar. Soʻng bizga turli xil xurmolar solingan bir laganda keltirildi, Rasululloh ﷺning qoʻllari laganda aylanib yurdi va: «Ey Ikrosh, xohlagan yeringdan ye, chunki bular bir xil emas», dedilar.Икрош ибн Зуайб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺга тарид ва ёғли гўштга тўла бир катта товоқ келтирилди, биз ундан ея бошладик. Мен қўлимни унинг ҳар томонига юргиздим, шунда у зот: «Эй Икрош, бир жойдан е, чунки бу битта таом», дедилар. Сўнг бизга турли хил хурмолар солинган бир лаганда келтирилди, Расулуллоҳ ﷺнинг қўллари лаганда айланиб юрди ва: «Эй Икрош, хоҳлаган ерингдан е, чунки булар бир хил эмас», дедилар.

وَعَنْ عَائِشَةَ قَالَتْ: كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا أَخَذَ أَهْلَهُ الْوَعْكُ أَمَرَ بِالْحَسَاءِ فصُنعَ ثمَّ أَمر فَحَسَوْا مِنْهُ وَكَانَ يَقُولُ: «إِنَّهُ لَيَرْتُو فُؤَادُ الحزين ويسرو عَن فؤاد السقيم كَمَا تسروا إِحْدَاكُنَّ الْوَسَخَ بِالْمَاءِ عَنْ وَجْهِهَا» . رَوَاهُ التِّرْمِذِيُّ وَقَالَ: هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: U aytdi: Rasululloh ﷺning ahllaridan (xotinlaridan) birini isitma tutsa, u zot shoʻrva tayyorlashga buyurar edilar, soʻng ularga buyurib, undan hoʻplatib ichirar edilar. Va u zot: «Albatta u gʻamgin (kishi)ning yuragini mustahkamlaydi va kasal (kishi)ning yuragidan (gʻam-tashvishni), xuddi sizlardan biringiz suv bilan yuzidan kirni ketkazganidek, ketkazadi», derdilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: У айтди: Расулуллоҳ ﷺнинг аҳлларидан (хотинларидан) бирини иситма тутса, у зот шўрва тайёрлашга буюрар эдилар, сўнг уларга буюриб, ундан ҳўплатиб ичирар эдилар. Ва у зот: «Албатта у ғамгин (киши)нинг юрагини мустаҳкамлайди ва касал (киши)нинг юрагидан (ғам-ташвишни), худди сизлардан бирингиз сув билан юзидан кирни кетказганидек, кетказади», дердилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир.

وَعَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «الْعَجْوَةُ مِنَ الْجَنَّةِ وَفِيهَا شِفَاءٌ مِنَ السُّمِّ وَالْكَمْأَةُ مِنَ الْمَنِّ وماؤُها شفاءٌ للعينِ» . رَوَاهُ التِّرْمِذِيّ

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Ajva (xurmosi) jannatdandir va unda zahar uchun shifo bordir. Kamʼa (tuproq qoʻziqorini) mann (jannat taomi)dandir va uning suvi koʻz uchun shifodir», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu bobda Said ibn Zayd, Abu Said va Jobirdan ham (rivoyatlar) bor. Bu hadis bu yoʻnalishdan hasan gʻaribdir, biz uni faqat Said ibn Omirning Muhammad ibn Amrdan qilgan rivoyati orqaligina bilamiz.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ажва (хурмоси) жаннатдандир ва унда заҳар учун шифо бордир. Камъа (тупроқ қўзиқорини) манн (жаннат таоми)дандир ва унинг суви кўз учун шифодир», дедилар. Абу Исо айтди: Бу бобда Саид ибн Зайд, Абу Саид ва Жобирдан ҳам (ривоятлар) бор. Бу ҳадис бу йўналишдан ҳасан ғарибдир, биз уни фақат Саид ибн Омирнинг Муҳаммад ибн Амрдан қилган ривояти орқалигина биламиз.

عَن المغيرةِ بن شعبةَ قَالَ: ضِفْتُ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ذَاتَ لَيْلَةٍ فَأَمَرَ بِجَنْبٍ فَشُوِيَ ثُمَّ أَخَذَ الشَّفْرَةَ فَجَعَلَ يَحُزُّ لِي بِهَا مِنْهُ فَجَاءَ بِلَالٌ يُؤْذِنُهُ بِالصَّلَاةِ فَأَلْقَى الشَّفْرَةَ فَقَالَ: «مَا لَهُ تَرِبَتْ يَدَاهُ؟» قَالَ: وَكَانَ شارِبُه وَفَاء فَقَالَ لي: «أُقْصُّه عَلَى سِوَاكٍ؟ أَوْ قُصَّهُ عَلَى سِوَاكٍ» . رَوَاهُ التِّرْمِذِيّ

Mugʻira ibn Shuʼba (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir kecha Rasululloh ﷺ bilan mehmon boʻldim. U zot bir yon (goʻshtni) buyurdilar, u qovurildi. Soʻng pichoqni olib, undan menga (boʻlaklab) kesa boshladilar. Bilol namozga chorlab keldi. U zot pichoqni tashlab: «Unga nima boʻldi, qoʻllari tuproqqa belansin!» dedilar. Mening moʻylabim uzun edi, shunda menga: «Uni misvok ustiga qoʻyib qirqib beraymi?» yoki «Uni misvok ustiga qoʻyib qirq», dedilar. Termiziy rivoyat qilgan.Муғира ибн Шуъба (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир кеча Расулуллоҳ ﷺ билан меҳмон бўлдим. У зот бир ён (гўштни) буюрдилар, у қовурилди. Сўнг пичоқни олиб, ундан менга (бўлаклаб) кеса бошладилар. Билол намозга чорлаб келди. У зот пичоқни ташлаб: «Унга нима бўлди, қўллари тупроққа белансин!» дедилар. Менинг мўйлабим узун эди, шунда менга: «Уни мисвок устига қўйиб қирқиб берайми?» ёки «Уни мисвок устига қўйиб қирқ», дедилар. Термизий ривоят қилган.

وَعَن حُذيفةَ قَالَ: كُنَّا إِذَا حَضَرْنَا مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى الله عَلَيْهِ وَسلم لَمْ نَضَعْ أَيْدِيَنَا حَتَّى يَبْدَأُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَيَضَعُ يَدَهُ وَإِنَّا حَضَرْنَا مَعَهُ مَرَّةً طَعَامًا فَجَاءَتْ جَارِيَةٌ كَأَنَّهَا تُدْفَعُ فَذَهَبَتْ لِتَضَعَ يَدَهَا فِي الطَّعَامِ فَأَخَذَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِيَدِهَا ثُمَّ جَاءَ أَعْرَابِيٌّ كَأَنَّمَا يُدْفَعُ فَأَخَذَهُ بِيَدِهِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «إِنَّ الشَّيْطَانَ يَسْتَحِلُّ الطَّعَامَ أَنْ لَا يُذْكَرَ اسمُ اللَّهِ عليهِ وإِنَّه جَاءَ بِهَذِهِ الْجَارِيَةِ لِيَسْتَحِلَّ بِهَا فَأَخَذْتُ بِيَدِهَا فَجَاءَ بِهَذَا الْأَعْرَابِيِّ لِيَسْتَحِلَّ بِهِ فَأَخَذْتُ بِيَدِهِ وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ إِنَّ يَدَهُ فِي يَدِي مَعَ يَدِهَا» . زَادَ فِي رِوَايَةٍ: ثُمَّ ذَكَرَ اسمَ اللَّهِ وأكَلَ. رَوَاهُ مُسلم

Huzayfa (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Biz Nabiy ﷺ bilan birga taomda hozir boʻlsak, Rasululloh ﷺ boshlab qoʻllarini (taomga) qoʻymaguncha qoʻllarimizni qoʻymas edik. Bir marta biz u zot bilan birga taomda hozir boʻldik. Shunda goʻyo (orqasidan) itarilayotgandek bir joriya (choʻri qiz) kelib, qoʻlini taomga qoʻymoqchi boʻldi. Rasululloh ﷺ uning qoʻlidan ushlab qoldilar. Soʻng goʻyo itarilayotgandek bir aʼrobiy (badaviy arab) keldi, (Rasululloh ﷺ) uning ham qoʻlidan ushladilar. Shunda Rasululloh ﷺ: «Albatta, shayton ustiga Allohning nomi zikr qilinmagan taomni oʻziga halol sanaydi. U (shayton) bu joriyani olib keldiki, u orqali (taomni) oʻziga halol qilsa. Bas, men uning qoʻlidan ushladim. Soʻng bu aʼrobiyni olib keldiki, u orqali (taomni) oʻziga halol qilsa. Bas, men uning qoʻlidan ushladim. Jonim qoʻlida boʻlgan Zotga qasamki, albatta, uning (shaytonning) qoʻli mening qoʻlimda — (joriyaning) qoʻli bilan birga edi», — dedilar.Ҳузайфа (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Биз Набий ﷺ билан бирга таомда ҳозир бўлсак, Расулуллоҳ ﷺ бошлаб қўлларини (таомга) қўймагунча қўлларимизни қўймас эдик. Бир марта биз у зот билан бирга таомда ҳозир бўлдик. Шунда гўё (орқасидан) итарилаётгандек бир жория (чўри қиз) келиб, қўлини таомга қўймоқчи бўлди. Расулуллоҳ ﷺ унинг қўлидан ушлаб қолдилар. Сўнг гўё итарилаётгандек бир аъробий (бадавий араб) келди, (Расулуллоҳ ﷺ) унинг ҳам қўлидан ушладилар. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта, шайтон устига Аллоҳнинг номи зикр қилинмаган таомни ўзига ҳалол санайди. У (шайтон) бу жорияни олиб келдики, у орқали (таомни) ўзига ҳалол қилса. Бас, мен унинг қўлидан ушладим. Сўнг бу аъробийни олиб келдики, у орқали (таомни) ўзига ҳалол қилса. Бас, мен унинг қўлидан ушладим. Жоним қўлида бўлган Зотга қасамки, албатта, унинг (шайтоннинг) қўли менинг қўлимда — (жориянинг) қўли билан бирга эди», — дедилар.

عَنْ عَائِشَةَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَرَادَ أَنْ يَشْتَرِيَ غُلَامًا فَأَلْقَى بَيْنَ يَدَيْهِ تَمْرًا فَأَكَلَ الْغُلَامُ فَأَكْثَرَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «إِنَّ كَثْرَةَ الْأَكْلِ شُؤْمٌ» . وَأَمَرَ بِرَدِّهِ. رَوَاهُ الْبَيْهَقِيُّ فِي شعب الْإِيمَان

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ bir gʻulom sotib olmoqchi boʻldilar va uning oldiga xurmo tashladilar. Gʻulom yedi va koʻp yedi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Albatta, koʻp yeyish shumlikdir», dedilar va uni qaytarib yuborishni buyurdilar. Bayhaqiy Shuʼab al-iymonda rivoyat qilgan.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ бир ғулом сотиб олмоқчи бўлдилар ва унинг олдига хурмо ташладилар. Ғулом еди ва кўп еди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта, кўп ейиш шумликдир», дедилар ва уни қайтариб юборишни буюрдилар. Байҳақий Шуъаб ал-иймонда ривоят қилган.

وَعَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «سَيِّدُ إِدَامِكُمُ الْمِلْحُ» . رَوَاهُ ابْنُ مَاجَهْ

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Ovqatlaringizning eng yaxshi ziravori tuzdir», dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Овқатларингизнинг энг яхши зиравори туздир», дедилар.

وَعَنْهُ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «إِذَا وُضِعَ الطَّعَامُ فَاخْلَعُوا نِعَالَكُمْ فإِنَّه أرْوَحُ لأقدامكم»

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Taom qoʻyilganda oyoq kiyimlaringizni yechinglar, chunki bu oyoqlaringiz uchun koʻproq rohatdir», dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Таом қўйилганда оёқ кийимларингизни ечинглар, чунки бу оёқларингиз учун кўпроқ роҳатдир», дедилар.

وَعَن أسماءَ بنتِ أبي بكرٍ: أَنَّهَا كَانَتْ إِذَا أَتَيْتُ بِثَرِيدٍ أَمَرَتْ بِهِ فَغُطِّيَ حَتَّى تَذْهَبَ فَوْرَةُ دُخَانِهِ وَتَقُولُ: أَنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُول: «هُوَ أعظم للبركة» . رَوَاهُمَا الدَّارمِيّ

Asmo bint Abu Bakr (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: unga sarid keltirilsa, uni yopib qoʻyishni buyurar, toki bugʻining qaynashi ketguncha kutar va: «Men Rasululloh ﷺ: ‹U baraka uchun ulugʻroqdir›, deganlarini eshitganman», derdi. Ikkalasini Dorimiy rivoyat qilgan.Асмо бинт Абу Бакр (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: унга сарид келтирилса, уни ёпиб қўйишни буюрар, токи буғининг қайнаши кетгунча кутар ва: «Мен Расулуллоҳ ﷺ: ‹У барака учун улуғроқдир›, деганларини эшитганман», дерди. Иккаласини Доримий ривоят қилган.

وَعَن نُبَيْشَة قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: " مَنْ أَكَلَ فِي قَصْعَةٍ ثُمَّ لَحِسَهَا تَقُولُ لَهُ الْقَصْعَةُ: أَعْتَقَكَ اللَّهُ مِنَ النَّارِ كَمَا أعتقتَني منَ الشيطانِ ". رَوَاهُ رزين

Nubaysha (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim bir kosada taom yeb, soʻng uni yalasa, kosa unga: ‹Sen meni shaytondan ozod qilganingdek, Alloh ham seni doʻzaxdan ozod qilsin›, deydi», dedilar. Razin rivoyat qilgan.Нубайша (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким бир косада таом еб, сўнг уни яласа, коса унга: ‹Сен мени шайтондан озод қилганингдек, Аллоҳ ҳам сени дўзахдан озод қилсин›, дейди», дедилар. Разин ривоят қилган.

عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «مَنْ كَانَ يُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ فَلْيُكْرِمْ ضَيْفَهُ وَمَنْ كَانَ يُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ فَلَا يُؤْذِ جَارَهُ وَمَنْ كَانَ يُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ فَلْيَقُلْ خَيْرًا أَوْ لِيَصْمُتْ» . وَفِي رِوَايَةٍ: بَدَلَ «الْجَارِ» وَمَنْ كَانَ يُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ فَلْيَصِلْ رحِمَه "

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ shunday dedilar: «Kim Allohga va oxirat kuniga iymon keltirgan boʻlsa, mehmonini izzat-ikrom qilsin. Kim Allohga va oxirat kuniga iymon keltirgan boʻlsa, qoʻshnisiga ozor bermasin. Kim Allohga va oxirat kuniga iymon keltirgan boʻlsa, yaxshi soʻz aytsin yoki jim tursin».Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: «Ким Аллоҳга ва охират кунига иймон келтирган бўлса, меҳмонини иззат-икром қилсин. Ким Аллоҳга ва охират кунига иймон келтирган бўлса, қўшнисига озор бермасин. Ким Аллоҳга ва охират кунига иймон келтирган бўлса, яхши сўз айтсин ёки жим турсин».

وَعَنْ أَبِي شُرَيْحٍ الْكَعْبِيِّ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: «مَنْ كَانَ يُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ فَلْيُكْرِمْ ضَيْفَهُ جَائِزَتُهُ يَوْمٌ وَلَيْلَةٌ وَالضِّيَافَةُ ثَلَاثَةُ أَيَّامٍ فَمَا بَعْدَ ذَلِكَ فَهُوَ صَدَقَةٌ وَلَا يَحِلُّ لَهُ أَنْ يَثْوِيَ عِنْدَهُ حَتَّى يُحَرِّجَهُ»

(Abu Shurayh al-Kaʼbiy (roziyallohu anhu) rivoyat qilishicha,) Rasululloh ﷺ: «Kim Allohga va oxirat kuniga iymon keltirsa, mehmonini izzat qilsin; uning joizasi (alohida mehmondorchiligi) — bir kun va bir kecha, mehmondorchilik (esa) uch kun; bundan keyingisi esa unga (qilingan) sadaqadir. (Mehmonning) uning (xonadon egasining) oldida — uni qiyin ahvolda qoldiradigan (darajada) — turib qolishi halol emas» dedilar. (Boshqa sanad bilan shunga oʻxshashi (rivoyat qilindi) va roviy ziyoda qildi: «Kim Allohga va oxirat kuniga iymon keltirsa, yaxshi (soʻz) aytsin yoki jim tursin».)(Абу Шурайҳ ал-Каъбий (розияллоҳу анҳу) ривоят қилишича,) Расулуллоҳ ﷺ: «Ким Аллоҳга ва охират кунига иймон келтирса, меҳмонини иззат қилсин; унинг жоизаси (алоҳида меҳмондорчилиги) — бир кун ва бир кеча, меҳмондорчилик (эса) уч кун; бундан кейингиси эса унга (қилинган) садақадир. (Меҳмоннинг) унинг (хонадон эгасининг) олдида — уни қийин аҳволда қолдирадиган (даражада) — туриб қолиши ҳалол эмас» дедилар. (Бошқа санад билан шунга ўхшаши (ривоят қилинди) ва ровий зиёда қилди: «Ким Аллоҳга ва охират кунига иймон келтирса, яхши (сўз) айцин ёки жим турсин».)

وَعَنْ عُقْبَةَ بْنِ عَامِرٍ قَالَ: قَلْتُ لِلنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: " إِنَّك تبعثنا فتنزل بِقَوْمٍ لَا يُقْرُونَنَا فَمَا تَرَى؟ فَقَالَ لَنَا: «إِنْ نَزَلْتُمْ بِقَوْمٍ فَأَمَرُوا لَكُمْ بِمَا يَنْبَغِي لِلضَّيْفِ فَاقْبَلُوا فَانْ لَمْ يَفْعَلُوا فَخُذُوا مِنْهُمْ حق الضَّيْف الَّذِي يَنْبَغِي لَهُم»

(Uqba ibn Amir (roziyallohu anhu) aytishicha,) biz: «Yo Rasululloh, siz bizni (vazifaga) joʻnatasiz, biz esa bir qavm (yonida) tunaymiz, ular bizni mehmon qilmaydilar; bu haqda nima deysiz?» dedik. Rasululloh ﷺ bizga: «Agar biror qavm (yonida) tunasangiz, ular sizlarga mehmonga loyiq (narsani) buyursalar, qabul qilinglar; agar (shunday) qilmasalar, ulardan mehmonning — oʻzlari (ado etishi) lozim boʻlgan — haqini olinglar» dedilar.(Уқба ибн Амир (розияллоҳу анҳу) айтишича,) биз: «Ё Расулуллоҳ, сиз бизни (вазифага) жўнатасиз, биз эса бир қавм (ёнида) тунаймиз, улар бизни меҳмон қилмайдилар; бу ҳақда нима дейсиз?» дедик. Расулуллоҳ ﷺ бизга: «Агар бирор қавм (ёнида) тунасангиз, улар сизларга меҳмонга лойиқ (нарсани) буюрсалар, қабул қилинглар; агар (шундай) қилмасалар, улардан меҳмоннинг — ўзлари (адо этиши) лозим бўлган — ҳақини олинглар» дедилар.

وَعَن أبي هريرةَ قَالَ: خَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ذَاتَ يَوْم وَلَيْلَة فَإِذَا هُوَ بِأَبِي بَكْرٍ وَعُمَرَ فَقَالَ: «مَا أَخْرَجَكُمَا مِنْ بُيُوتِكُمَا هَذِهِ السَّاعَةَ؟» قَالَا: الْجُوعُ قَالَ: «وَأَنَا وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ لَأَخْرَجَنِي الَّذِي أَخْرَجَكُمَا قُومُوا» فَقَامُوا مَعَهُ فَأَتَى رَجُلًا مِنَ الْأَنْصَارِ فَإِذَا هُوَ لَيْسَ فِي بَيْتِهِ فَلَمَّا رَأَتْهُ المرأةُ قَالَت: مرْحَبًا وَأهلا فَقَالَ لَهَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «أَيْنَ فُلَانٌ؟» قَالَتْ: ذَهَبَ يَسْتَعْذِبُ لَنَا مِنَ الْمَاءِ إِذْ جَاءَ الْأَنْصَارِيُّ فَنَظَرَ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَصَاحِبَيْهِ ثُمَّ قَالَ: الْحَمْدُ لِلَّهِ مَا أَحَدٌ الْيَوْمَ أكرمَ أضيافاً مني قَالَ: فانطَلَق فَجَاءَهُمْ بِعِذْقٍ فِيهِ بُسْرٌ وَتَمْرٌ وَرُطَبٌ فَقَالَ: كُلُوا مِنْ هَذِهِ وَأَخَذَ الْمُدْيَةَ فَقَالَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «إِيَّاكَ وَالْحَلُوبَ» فَذَبَحَ لَهُمْ فَأَكَلُوا مِنَ الشَّاةِ وَمِنْ ذَلِكَ الْعِذْقِ وَشَرِبُوا فَلَمَّا أَنْ شَبِعُوا وَرَوُوا قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِأَبِي بَكْرٍ وَعُمَرَ: «وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ لَتُسْأَلُنَّ عَنْ هَذَا النَّعِيمِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ أَخْرَجَكُمْ مِنْ بُيُوتِكُمُ الْجُوعُ ثُمَّ لَمْ تَرْجِعُوا حَتَّى أَصَابَكُمْ هَذَا النعيمُ» . رَوَاهُ مُسلم. وَذَكَرَ حَدِيثَ أَبِي مَسْعُودٍ: كَانَ رَجُلٌ مِنَ الْأَنْصَار فِي «بَاب الْوَلِيمَة»

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ bir kuni yoki bir kechasi (uydan) chiqdilar. Birdan Abu Bakr va Umarga duch keldilar va: «Sizlarni bu vaqtda uylaringizdan nima chiqardi?» dedilar. Ular: «Ochlik, yo Rasululloh», dedilar. U zot: «Jonim qoʻlida boʻlgan Zot bilan qasamki, sizlarni chiqargan narsa meni ham chiqardi. Turinglar», dedilar. Ular u zot bilan birga turdilar. U zot ansorlardan bir kishinikiga keldilar. Qarasalar, u kishi uyida yoʻq edi. Uning ayoli u zotni koʻrgach: «Marhamat, xush kelibsizlar», dedi. Rasululloh ﷺ unga: «Falonchi qani?» dedilar. U: «Bizga toza suv keltirgani ketgan edi», dedi. Shu payt ansoriy keldi va Rasululloh ﷺ ni hamda u zotning ikki hamrohlarini koʻrib: «Alhamdulilloh, bugun mendan koʻra hurmatliroq mehmonlarga ega boʻlgan hech kim yoʻq», dedi. (Roviy) dedi: U ketib, ularga ichida gʻoʻra xurmo, quruq xurmo va yangi xurmo boʻlgan bir shingil (xurmo) keltirdi va: «Mana shundan yenglar», dedi. Soʻng pichoqni qoʻliga oldi. Rasululloh ﷺ unga: «Sutlik (sogʻin)idan saqlan (uni soʻyma)», dedilar. U ularga (boshqa) qoʻyni soʻydi. Ular qoʻy goʻshtidan va oʻsha shingil (xurmo)dan yedilar hamda ichdilar. Ular toʻyib, qonib boʻlganlarida, Rasululloh ﷺ Abu Bakr va Umarga: «Jonim qoʻlida boʻlgan Zot bilan qasamki, qiyomat kuni mana shu neʼmatdan albatta soʻralasizlar. Sizlarni uylaringizdan ochlik chiqardi, soʻng mana shu neʼmatga erishmaguningizcha qaytmadingizlar», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ бир куни ёки бир кечаси (уйдан) чиқдилар. Бирдан Абу Бакр ва Умарга дуч келдилар ва: «Сизларни бу вақтда уйларингиздан нима чиқарди?» дедилар. Улар: «Очлик, ё Расулуллоҳ», дедилар. У зот: «Жоним қўлида бўлган Зот билан қасамки, сизларни чиқарган нарса мени ҳам чиқарди. Туринглар», дедилар. Улар у зот билан бирга турдилар. У зот ансорлардан бир кишиникига келдилар. Қарасалар, у киши уйида йўқ эди. Унинг аёли у зотни кўргач: «Марҳамат, хуш келибсизлар», деди. Расулуллоҳ ﷺ унга: «Фалончи қани?» дедилар. У: «Бизга тоза сув келтиргани кетган эди», деди. Шу пайт ансорий келди ва Расулуллоҳ ﷺ ни ҳамда у зотнинг икки ҳамроҳларини кўриб: «Алҳамдулиллоҳ, бугун мендан кўра ҳурматлироқ меҳмонларга эга бўлган ҳеч ким йўқ», деди. (Ровий) деди: У кетиб, уларга ичида ғўра хурмо, қуруқ хурмо ва янги хурмо бўлган бир шингил (хурмо) келтирди ва: «Мана шундан енглар», деди. Сўнг пичоқни қўлига олди. Расулуллоҳ ﷺ унга: «Сутлик (соғин)идан сақлан (уни сўйма)», дедилар. У уларга (бошқа) қўйни сўйди. Улар қўй гўштидан ва ўша шингил (хурмо)дан едилар ҳамда ичдилар. Улар тўйиб, қониб бўлганларида, Расулуллоҳ ﷺ Абу Бакр ва Умарга: «Жоним қўлида бўлган Зот билан қасамки, қиёмат куни мана шу неъматдан албатта сўраласизлар. Сизларни уйларингиздан очлик чиқарди, сўнг мана шу неъматга эришмагунингизча қайтмадингизлар», дедилар.

عَن المقدامِ بن معدي كرب سَمِعَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ: «أَيُّمَا مُسْلِمٍ ضَافَ قَوْمًا فَأَصْبَحَ الضَّيْفُ مَحْرُومًا كَانَ حَقًّا عَلَى كُلِّ مُسْلِمٍ نَصْرُهُ حَتَّى يَأْخُذَ لَهُ بِقِرَاهُ مِنْ مَالِهِ وَزَرْعِهِ» . رَوَاهُ الدَّارمِيّ وَأَبُو دَاوُد وَفِي رِوَايَة: «وَأَيُّمَا رَجُلٍ ضَافَ قَوْمًا فَلَمْ يُقْرُوهُ كَانَ لَهُ أَن يعقبهم بِمثل قراه»

Miqdom ibn Maʼdikarib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ ning shunday deganlarini eshitdim: «Qaysi bir musulmon biror qavmga mehmon boʻlsa-yu, mehmon (mehmondorchiliksiz) mahrum qolsa, uning haqqini ularning mol-mulki va ekinidan undirib olish har bir musulmonning zimmasidagi haqdir». Dorimiy va Abu Dovud rivoyat qilgan. Bir rivoyatda: «Qaysi bir kishi biror qavmga mehmon boʻlsa-da, ular uni mehmon qilmasalar, u oʻz mehmondorchiligiga teng miqdorni ulardan (undirib) olishga haqli», deyilgan.Миқдом ибн Маъдикариб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ нинг шундай деганларини эшитдим: «Қайси бир мусулмон бирор қавмга меҳмон бўлса-ю, меҳмон (меҳмондорчиликсиз) маҳрум қолса, унинг ҳаққини уларнинг мол-мулки ва экинидан ундириб олиш ҳар бир мусулмоннинг зиммасидаги ҳақдир». Доримий ва Абу Довуд ривоят қилган. Бир ривоятда: «Қайси бир киши бирор қавмга меҳмон бўлса-да, улар уни меҳмон қилмасалар, у ўз меҳмондорчилигига тенг миқдорни улардан (ундириб) олишга ҳақли», дейилган.

وَعَنْ أَبِي الْأَحْوَصِ الْجُشَمِيِّ عَنْ أَبِيهِ قَالَ: قُلْتُ: يَا رَسُولَ اللَّهِ أَرَأَيْتَ إِنْ مَرَرْتُ بِرَجُلٍ فَلَمْ يُقِرْنِي وَلَمْ يُضِفْنِي ثُمَّ مَرَّ بِي بَعْدَ ذَلِكَ أَأَقْرِيهِ أَمْ أَجْزِيهِ؟ قَالَ: «بل اقره» . رَوَاهُ التِّرْمِذِيّ

Molik ibn Nadla al-Jushamiy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men: «Ey Allohning Rasuli, aytingchi, agar men bir kishining oldidan oʻtsam-u, u meni mehmon qilmasa, keyin u mening oldimdan oʻtsa, uni mehmon qilaymi yoki (u qilganidek) javob qaytaraymi?» dedim. U zot ﷺ: «Yoʻq, uni mehmon qil», dedilar. Termiziy rivoyat qilgan.Молик ибн Надла ал-Жушамий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен: «Эй Аллоҳнинг Расули, айтингчи, агар мен бир кишининг олдидан ўтсам-у, у мени меҳмон қилмаса, кейин у менинг олдимдан ўтса, уни меҳмон қилайми ёки (у қилганидек) жавоб қайтарайми?» дедим. У зот ﷺ: «Йўқ, уни меҳмон қил», дедилар. Термизий ривоят қилган.

وَعَنْ أَنَسٍ أَوْ غَيْرِهِ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ اسْتَأْذَنَ عَلَى سَعْدِ بْنِ عُبَادَةَ فَقَالَ: «السَّلَامُ عَلَيْكُمْ وَرَحْمَةُ اللَّهِ» فَقَالَ سَعْدٌ: وَعَلَيْكُمُ السَّلَامُ وَرَحْمَةُ اللَّهِ وَلَمْ يُسْمِعِ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى سَلَّمَ ثَلَاثًا وَرَدَّ عَلَيْهِ سَعْدٌ ثَلَاثًا وَلَمْ يُسْمِعْهُ فَرَجَعَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَاتَّبَعَهُ سَعْدٌ فَقَالَ: يَا رَسُولَ اللَّهِ بِأَبِي أَنْتَ وَأُمِّي مَا سَلَّمْتَ تَسْلِيمَةً إِلَّا هِيَ بِأُذُنِي: وَلَقَدْ رَدَدْتُ عَلَيْكَ وَلَمْ أُسْمِعْكَ أَحْبَبْتُ أَنْ أَسْتَكْثِرَ مِنْ سَلَامِكَ وَمِنَ الْبَرَكَةِ ثُمَّ دَخَلُوا الْبَيْتَ فَقَرَّبَ لَهُ زَبِيبًا فَأَكَلَ نَبِيُّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَلَمَّا فَرَغَ قَالَ: «أَكَلَ طَعَامَكُمُ الْأَبْرَارُ وَصَلَّتْ عَلَيْكُمُ الْمَلَائِكَةُ وَأَفْطَرَ عِنْدَكُمُ الصَّائِمُونَ» . رَوَاهُ فِي «شَرْحِ السُّنَّةِ»

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Saʼd ibn Ubodaning uyiga kirishga izn soʻrab: «Assalomu alaykum va rahmatulloh», dedilar. Saʼd: «Va alaykumus salom va rahmatulloh», deb javob berdi, ammo Nabiy ﷺ ga eshittirmadi. U zot uch marta salom berdilar, Saʼd ham uch marta javob qaytardi, lekin (ovozini) eshittirmadi. Shunda Nabiy ﷺ qaytib ketdilar. Saʼd ularning ortidan yugurib borib: «Ey Allohning Rasuli, ota-onam Sizga fido boʻlsin, Siz bergan har bir salomingizni qulogʻim bilan eshitdim va Sizga javob qaytardim, lekin ovozimni eshittirmadim. Salomingizdan va barakadan koʻproq (bahra) olishni istadim», dedi. Soʻng ular uyga kirdilar, u (Saʼd) ularga mayiz taqdim etdi. Allohning Nabiysi ﷺ (undan) yedilar. Yeb boʻlgach: «Taomingizni yaxshi kishilar yesin, sizlarga farishtalar duo qilsin va huzuringizda roʻzadorlar iftor qilsin», dedilar. «Sharhus-sunna»da rivoyat qilingan.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Саъд ибн Убоданинг уйига киришга изн сўраб: «Ассалому алайкум ва раҳматуллоҳ», дедилар. Саъд: «Ва алайкумус салом ва раҳматуллоҳ», деб жавоб берди, аммо Набий ﷺ га эшиттирмади. У зот уч марта салом бердилар, Саъд ҳам уч марта жавоб қайтарди, лекин (овозини) эшиттирмади. Шунда Набий ﷺ қайтиб кетдилар. Саъд уларнинг ортидан югуриб бориб: «Эй Аллоҳнинг Расули, ота-онам Сизга фидо бўлсин, Сиз берган ҳар бир саломингизни қулоғим билан эшитдим ва Сизга жавоб қайтардим, лекин овозимни эшиттирмадим. Саломингиздан ва баракадан кўпроқ (баҳра) олишни истадим», деди. Сўнг улар уйга кирдилар, у (Саъд) уларга майиз тақдим этди. Аллоҳнинг Набийси ﷺ (ундан) едилар. Еб бўлгач: «Таомингизни яхши кишилар есин, сизларга фаришталар дуо қилсин ва ҳузурингизда рўзадорлар ифтор қилсин», дедилар. «Шарҳус-сунна»да ривоят қилинган.

وَعَنْ أَبِي سَعِيدٍ عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: «مَثَلُ الْمُؤْمِنِ وَمَثَلُ الْإِيمَانِ كَمَثَلِ الْفَرَسِ فِي آخِيَّتِهِ يَجُولُ ثُمَّ يَرْجِعُ إِلَى آخِيَّتِهِ وَإِنَّ الْمُؤْمِنَ يَسْهُو ثُمَّ يَرْجِعُ إِلَى الْإِيمَانِ فَأَطْعِمُوا طَعَامَكُمُ الْأَتْقِيَاءَ وَأَوْلُوا مَعْرُوفَكُمُ الْمُؤْمِنِينَ» . رَوَاهُ الْبَيْهَقِيُّ فِي «شُعَبِ الْإِيمَانِ» وَأَبُو نُعَيْمٍ فِي «الْحِلْية»

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Moʻminning va iymonning misoli qoziqqa bogʻlangan otga oʻxshaydi — u (atrofida) aylanadi, soʻng oʻz qozigʻiga qaytadi. Darhaqiqat, moʻmin ham (baʼzan) gʻaflatga tushadi, soʻng iymonga qaytadi. Bas, taomingizni taqvodorlarga yediring va yaxshiligingizni moʻminlarga koʻrsating», dedilar. Bayhaqiy «Shuʼabul-iymon»da va Abu Nuʼaym «al-Hilya»da rivoyat qilgan.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Мўминнинг ва иймоннинг мисоли қозиққа боғланган отга ўхшайди — у (атрофида) айланади, сўнг ўз қозиғига қайтади. Дарҳақиқат, мўмин ҳам (баъзан) ғафлатга тушади, сўнг иймонга қайтади. Бас, таомингизни тақводорларга едиринг ва яхшилигингизни мўминларга кўрсатинг», дедилар. Байҳақий «Шуъабул-иймон»да ва Абу Нуъайм «ал-Ҳиля»да ривоят қилган.

عَن عبد الله بنِ بُسر قَالَ: كَانَ لِلنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَصْعَةٌ يَحْمِلُهَا أَرْبَعَةُ رِجَالٍ يُقَالُ لَهَا: الْغَرَّاءُ فَلَمَّا أَضْحَوْا وَسَجَدُوا الضُّحَى أُتِيَ بِتِلْكَ الْقَصْعَةِ وَقَدْ ثُرِدَ فِيهَا فَالْتَفُّوا عَلَيْهَا فَلَمَّا كَثُرُوا جَثَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ أَعْرَابِيٌّ: مَا هَذِهِ الْجِلْسَةُ؟ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «إِنَّ اللَّهَ جَعَلَنِي عَبْدًا كَرِيمًا وَلَمْ يَجْعَلْنِي جَبَّارًا عَنِيدًا» ثُمَّ قَالَ: «كُلُوا مِنْ جَوَانِبِهَا وَدَعُوا ذِرْوَتَهَا يُبَارَكْ فِيهَا» . رَوَاهُ أَبُو دَاوُد

Abdulloh ibn Busr (roziyallohu anhu) aytadi: Nabiy ﷺning «Gʻarro» deb ataladigan bir katta kosalari bor edi. Uni toʻrt kishi koʻtarar edi. Ular peshinga yetib, zuho namozini oʻqib boʻlgach, oʻsha kosa — yaʼni unda triyd (non boʻtqasi) qilib — keltirildi. Bas, odamlar uning atrofiga toʻplandilar. Ular koʻpayib ketgach, Rasululloh ﷺ tizzalab choʻkkaladilar. Shunda bir aʼrobiy: «Bu qanaqa oʻtirish?» dedi. Nabiy ﷺ: «Albatta, Alloh meni karamli banda qildi va meni qaysar zoʻravon qilgani yoʻq», dedilar. Soʻng Rasululloh ﷺ: «Uning atroflaridan yenglar va uning choʻqqisini (oʻrtasini) qoldiringlar, unga baraka berilur», dedilar.Абдуллоҳ ибн Буср (розияллоҳу анҳу) айтади: Набий ﷺнинг «Ғарро» деб аталадиган бир катта косалари бор эди. Уни тўрт киши кўтарар эди. Улар пешинга етиб, зуҳо намозини ўқиб бўлгач, ўша коса — яъни унда трийд (нон бўтқаси) қилиб — келтирилди. Бас, одамлар унинг атрофига тўпландилар. Улар кўпайиб кетгач, Расулуллоҳ ﷺ тиззалаб чўккаладилар. Шунда бир аъробий: «Бу қанақа ўтириш?» деди. Набий ﷺ: «Албатта, Аллоҳ мени карамли банда қилди ва мени қайсар зўравон қилгани йўқ», дедилар. Сўнг Расулуллоҳ ﷺ: «Унинг атрофларидан енглар ва унинг чўққисини (ўртасини) қолдиринглар, унга барака берилур», дедилар.

وَعَنْ وَحْشِيِّ بْنِ حَرْبٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِ: إِنَّ أَصْحَابَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالُوا: يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّا نَأْكُلُ وَلَا نَشْبَعُ قَالَ: «فَلَعَلَّكُمْ تَفْتَرِقُونَ؟» قَالُوا: نَعَمْ قَالَ: «فَاجْتَمِعُوا عَلَى طَعَامِكُمْ وَاذْكُرُوا اسْمَ اللَّهِ يُباركْ لكم فِيهِ» . رَوَاهُ التِّرْمِذِيّ

Vahshiy ibn Harb otasidan, u esa bobosidan rivoyat qiladiki, Nabiy ﷺning sahobalari: «Ey Allohning Rasuli, biz yeymiz-u, lekin toʻymaymiz», dedilar. U zot: «Balki siz alohida-alohida yersizlar», dedilar. Ular: «Ha», dedilar. U zot: «Bas, ovqatingizga jamlanib oʻtiringiz va unga Allohning ismini zikr qilingiz, sizlarga unda baraka berilur», dedilar. Abu Dovud aytdi: Agar sen ziyofatda boʻlsang-u, kechki taom qoʻyilsa, uy egasi senga ruxsat bermaguncha yemagin.Ваҳший ибн Ҳарб отасидан, у эса бобосидан ривоят қиладики, Набий ﷺнинг саҳобалари: «Эй Аллоҳнинг Расули, биз еймиз-у, лекин тўймаймиз», дедилар. У зот: «Балки сиз алоҳида-алоҳида ерсизлар», дедилар. Улар: «Ҳа», дедилар. У зот: «Бас, овқатингизга жамланиб ўтирингиз ва унга Аллоҳнинг исмини зикр қилингиз, сизларга унда барака берилур», дедилар. Абу Довуд айтди: Агар сен зиёфатда бўлсанг-у, кечки таом қўйилса, уй эгаси сенга рухсат бермагунча емагин.

عَنْ أَبِي عَسِيبٍ قَالَ: خَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَيْلًا فَمَرَّ بِي فَدَعَانِي فَخَرَجْتُ إِلَيْهِ ثُمَّ مَرَّ بِأَبِي بَكْرٍ فَدَعَاهُ فَخَرَجَ إِلَيْهِ ثُمَّ مَرَّ بِعُمَرَ فَدَعَاهُ فَخَرَجَ إِلَيْهِ فَانْطَلَقَ حَتَّى دَخَلَ حَائِطًا لِبَعْضِ الْأَنْصَارِ فَقَالَ لِصَاحِبِ الْحَائِطِ: «أَطْعِمْنَا بُسْرًا» فَجَاءَ بِعِذْقٍ فَوَضَعَهُ فَأَكَلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَصْحَابُهُ ثُمَّ دَعَا بِمَاءٍ بَارِدٍ فَشَرِبَ فَقَالَ: «لَتُسْأَلُنَّ عَنْ هَذَا النَّعِيمِ يَوْمَ القيامةِ» قَالَ: فَأخذ عمر العذق فَضرب فِيهِ الْأَرْضَ حَتَّى تَنَاثَرَ الْبُسْرُ قَبْلَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثُمَّ قَالَ: يَا رَسُول الله إِنَّا لمسؤولونَ عَنْ هَذَا يَوْمَ الْقِيَامَةِ؟ قَالَ: «نَعَمْ إِلَّا مِنْ ثَلَاثٍ خِرْقَةٍ لَفَّ بِهَا الرَّجُلُ عَوْرَتَهُ أَوْ كِسْرَةٍ سَدَّ بِهَا جَوْعَتَهُ أَوْ حُجْرٍ يتدخَّلُ فِيهِ مَنِ الْحَرِّ وَالْقُرِّ» . رَوَاهُ أَحْمَدُ وَالْبَيْهَقِيُّ فِي «شعب الْإِيمَان» . مُرْسلا

Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: U aytdi: Bir kishi Nabiy ﷺning huzuriga kelib: «Ey Rasululloh, xizmatchini necha marta avf etay?» dedi. Rasululloh ﷺ jim turdilar. Soʻng u yana: «Ey Rasululloh, xizmatchini necha marta avf etay?» dedi. Shunda u zot: «Har kuni yetmish marta», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan gʻaribdir. Uni Abdulloh ibn Vahb Abu Honiy al-Xavloniydan shunga oʻxshash rivoyat qilgan. Abbos — Ibn Julayd al-Hajariy al-Misriydir. Baʼzilar bu hadisni Abdulloh ibn Vahbdan, shu isnod bilan rivoyat qilib, «Abdulloh ibn Amrdan» degan.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: У айтди: Бир киши Набий ﷺнинг ҳузурига келиб: «Эй Расулуллоҳ, хизматчини неча марта авф этай?» деди. Расулуллоҳ ﷺ жим турдилар. Сўнг у яна: «Эй Расулуллоҳ, хизматчини неча марта авф этай?» деди. Шунда у зот: «Ҳар куни етмиш марта», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан ғарибдир. Уни Абдуллоҳ ибн Ваҳб Абу Ҳоний ал-Хавлонийдан шунга ўхшаш ривоят қилган. Аббос — Ибн Жулайд ал-Ҳажарий ал-Мисрийдир. Баъзилар бу ҳадисни Абдуллоҳ ибн Ваҳбдан, шу иснод билан ривоят қилиб, «Абдуллоҳ ибн Амрдан» деган.

وَعَنِ ابْنِ عُمَرَ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «إِذَا وُضِعَتِ الْمَائِدَةُ فَلَا يَقُومُ رَجُلٌ حَتَّى تُرْفَعَ الْمَائِدَةُ وَلَا يَرْفَعْ يَدَهُ وَإِنْ شَبِعَ حَتَّى يَفْرُغَ الْقَوْمُ وَلْيُعْذِرْ فَإِنَّ ذَلِكَ يُخْجِلُ جَلِيسَهُ فَيَقْبِضُ يَدَهُ وَعَسَى أَنْ يَكُونَ لَهُ فِي الطَّعَامِ حَاجَةٌ» رَوَاهُ ابْنُ مَاجَهْ وَالْبَيْهَقِيُّ فِي شُعَبِ الْإِيمَانِ

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Dasturxon qoʻyilganida, u koʻtarilmaguncha hech kim turmasin, toʻysa ham, odamlar tugatmaguncha qoʻlini tortmasin, balki (yemasa ham yeganday) uzr koʻrsatib tursin. Chunki kishi (qoʻlini tortishi bilan) hamsuhbatini uyaltirib qoʻyadi va u qoʻlini tortadi, holbuki uning taomga hojati bordir», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Дастурхон қўйилганида, у кўтарилмагунча ҳеч ким турмасин, тўйса ҳам, одамлар тугатмагунча қўлини тортмасин, балки (емаса ҳам егандай) узр кўрсатиб турсин. Чунки киши (қўлини тортиши билан) ҳамсуҳбатини уялтириб қўяди ва у қўлини тортади, ҳолбуки унинг таомга ҳожати бордир», дедилар.

وَعَنْ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ أَبِيهِ قَالَ: كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا أَكَلَ مَعَ قَوْمٍ كَانَ آخِرَهُمْ أَكْلًا. رَوَاهُ الْبَيْهَقِيّ فِي «شعب الْإِيمَان» مُرْسلا

Muhammad ibn Ali al-Boqir (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ biror qavm bilan taom yeganlarida, ularning eng oxirida (taomdan) yeb toʻxtar edilar. Bayhaqiy «Shuʼabul-iymon»da mursal shaklda rivoyat qilgan.Муҳаммад ибн Али ал-Боқир (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ бирор қавм билан таом еганларида, уларнинг энг охирида (таомдан) еб тўхтар эдилар. Байҳақий «Шуъабул-иймон»да мурсал шаклда ривоят қилган.

وَعَن أَسمَاء بنتِ يزِيد قَالَتْ: أُتِيَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِطَعَامٍ فَعَرَضَ عَلَيْنَا فَقُلْنَا: لَا نَشْتَهِيهِ. قَالَ: «لَا تَجْتَمِعْنَ جُوعًا وَكَذِبًا» . رَوَاهُ ابْنُ مَاجَهْ

Asmo bint Yazid (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺga taom keltirildi va u bizga tutildi. Biz: «Buni istamaymiz», dedik. Shunda u zot: «Ochlik bilan yolgʻonni bir joyga jamlamanglar», dedilar.Асмо бинт Язид (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺга таом келтирилди ва у бизга тутилди. Биз: «Буни истамаймиз», дедик. Шунда у зот: «Очлик билан ёлғонни бир жойга жамламанглар», дедилар.

وَعَنْ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «كُلُوا جَمِيعًا وَلَا تَفَرَّقُوا فَإِنَّ الْبَرَكَةَ معَ الجماعةِ» . رَوَاهُ ابْنُ مَاجَهْ

Umar ibn al-Xattob (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Birgalikda yenglar, ayri-ayri boʻlmanglar, chunki barakot jamoat bilan birgadir», dedilar.Умар ибн ал-Хаттоб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Биргаликда енглар, айри-айри бўлманглар, чунки баракот жамоат билан биргадир», дедилар.

قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «مِنَ السَّنَةِ أَنْ يَخْرُجَ الرَّجُلُ مَعَ ضَيْفِهِ إِلَى بَابِ الدَّارِ» . رَوَاهُ ابْن مَاجَه وَرَوَاهُ الْبَيْهَقِيُّ فِي «شُعَبِ الْإِيمَانِ» عَنْهُ وَعَنِ ابْن عَبَّاس وَقَالَ: فِي إِسْنَاده ضَعِيف

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kishining mehmoni bilan birga uy eshigigacha chiqib borishi sunnatdandir», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Кишининг меҳмони билан бирга уй эшигигача чиқиб бориши суннатдандир», дедилар.

وَعَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «الْخَيْرُ أَسْرَعُ إِلَى الْبَيْتِ الَّذِي يُؤْكَلُ فِيهِ مِنَ الشَّفْرَةِ إِلَى سنامِ الْبَعِير» . رَوَاهُ ابْن مَاجَه

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Yaxshilik ichida taom yeyiladigan uyga, pichoq tuyaning oʻrkachiga yetganidan koʻra tezroq yetadi», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Яхшилик ичида таом ейиладиган уйга, пичоқ туянинг ўркачига етганидан кўра тезроқ етади», дедилар.

عَن الفجيع العامري أَنَّهُ أَتَى النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ: مَا يَحِلُّ لَنَا مِنَ الْمِيتَةِ؟ قَالَ: «مَا طعامُكم؟» قُلنا: نَغْتَبِقُ وَنَصْطَبِحُ قَالَ أَبُو نُعَيْمٍ: فَسَّرَهُ لِي عُقْبَةُ: قَدَحٌ غُدْوَةً وَقَدَحٌ عَشِيَّةً قَالَ: «ذَاكَ وَأَبِي الْجُوعُ» فَأَحَلَّ لَهُمُ الْمَيْتَةَ عَلَى هَذِهِ الحالِ. رَوَاهُ أَبُو دَاوُد

al-Fujayʼ al-Omiriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, u Rasululloh ﷺ huzurlariga kelib: «Bizga oʻlaksadan nimasi halol boʻladi?» dedi. U zot: «Taomingiz qanaqa?» dedilar. Biz: «Kechqurun bir oz, ertalab bir oz (ichamiz)», dedik. Abu Nuʼaym aytadi: buni menga Uqba: ertalab bir piyola (sut) va kechqurun bir piyola, deb sharhlab berdi. U zot: «Otamga qasamki, mana shu — ochlikdir», dedilar. Shunda ularga shu holatda oʻlaksani halol qildilar. Abu Dovud aytadi: gʻabuq — kunning oxiridagi (ichimlik), sabuh — kunning avvalidagi (ichimlik)dir.ал-Фужайъ ал-Омирий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, у Расулуллоҳ ﷺ ҳузурларига келиб: «Бизга ўлаксадан нимаси ҳалол бўлади?» деди. У зот: «Таомингиз қанақа?» дедилар. Биз: «Кечқурун бир оз, эрталаб бир оз (ичамиз)», дедик. Абу Нуъайм айтади: буни менга Уқба: эрталаб бир пиёла (сут) ва кечқурун бир пиёла, деб шарҳлаб берди. У зот: «Отамга қасамки, мана шу — очликдир», дедилар. Шунда уларга шу ҳолатда ўлаксани ҳалол қилдилар. Абу Довуд айтади: ғабуқ — куннинг охиридаги (ичимлик), сабуҳ — куннинг аввалидаги (ичимлик)дир.

وَعَنْ أَبِي وَاقِدٍ اللَّيْثِيِّ أَنْ رَجُلًا قَالَ: يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّا نَكُونُ بِأَرْضٍ فَتُصِيبُنَا بهَا المخصمة فَمَتَى يحلُّ لنا الميتةُ؟ قَالَ: «مَا لم تصطبحوا وتغتبقوا أَوْ تَحْتَفِئُوا بِهَا بَقْلًا فَشَأْنَكُمْ بِهَا» . مَعْنَاهُ: إِذَا لَمْ تَجِدُوا صَبُوحًا أَوْ غَبُوقًا وَلَمْ تَجِدُوا بَقْلَةً تَأْكُلُونَهَا حَلَّتْ لَكُمُ الْمَيْتَةُ. رَوَاهُ الدَّارمِيّ

Abu Woqid al-Laysiy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir kishi: «Ey Allohning Rasuli, biz shunday bir yerda boʻlamizki, u yerda bizni ochlik tutadi. Bizga oʻlaksa qachon halol boʻladi?» dedi. U zot ﷺ: «Toki sizlar (uni) ertalabki ichimlik yoki kechki ichimlik qilib ichmasangiz yoxud u bilan (birga) koʻkat termasangiz — undan (foydalanish) ixtiyoringizda», dedilar. Uning maʼnosi: agar ertalabki ichimlik yoki kechki ichimlik topmasangiz va yeydigan koʻkat ham topmasangiz, oʻlaksa sizga halol boʻladi. Dorimiy rivoyat qilgan.Абу Wоқид ал-Лайсий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир киши: «Эй Аллоҳнинг Расули, биз шундай бир ерда бўламизки, у ерда бизни очлик тутади. Бизга ўлакса қачон ҳалол бўлади?» деди. У зот ﷺ: «Токи сизлар (уни) эрталабки ичимлик ёки кечки ичимлик қилиб ичмасангиз ёхуд у билан (бирга) кўкат термасангиз — ундан (фойдаланиш) ихтиёрингизда», дедилар. Унинг маъноси: агар эрталабки ичимлик ёки кечки ичимлик топмасангиз ва ейдиган кўкат ҳам топмасангиз, ўлакса сизга ҳалол бўлади. Доримий ривоят қилган.

عَنْ أَنَسٍ قَالَ: كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَتَنَفَّسُ فِي الشَّرَابِ ثَلَاثًا. مُتَّفق عَلَيْهِ. وزادَ مسلمُ فِي روايةٍ ويقولُ: «إِنَّه أرْوَى وأبرَأُ وأمرأ»

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ ichimlikda (uni ichayotganda) uch marta nafas olar va: ‹Albatta, bu (uch marta nafas olib ichish) chanqoqni qondiruvchiroq, sogʻlomroq va xushyumshoqroqdir›, derdilar», dedi. Anas: «Bas, men ham ichimlikda uch marta nafas olaman», dedi.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ ичимликда (уни ичаётганда) уч марта нафас олар ва: ‹Албатта, бу (уч марта нафас олиб ичиш) чанқоқни қондирувчироқ, соғломроқ ва хушюмшоқроқдир›, дердилар», деди. Анас: «Бас, мен ҳам ичимликда уч марта нафас оламан», деди.

وَعَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَن الشّرْب من قي السقاء

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ meshning ogʻzidan (togʻridan-togʻri) suv ichishdan qaytardilar. Buxoriy va Muslim rivoyat qilgan.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ мешнинг оғзидан (тоғридан-тоғри) сув ичишдан қайтардилар. Бухорий ва Муслим ривоят қилган.

وَعَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ قَالَ: نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنِ اخْتِنَاثِ الْأَسْقِيَةِ. زَادَ فِي رِوَايَةٍ: وَاخْتِنَاثُهَا: أَنْ يُقْلَبَ رَأْسُهَا ثُمَّ يُشْرَبَ مِنْهُ

(Abu Saʼid al-Xudriy (roziyallohu anhu) aytdi:) Rasululloh ﷺ mesh (teri xalta)larni ixtinos qilishdan qaytardilar — yaʼni ularning ogʻ izlari qayrilib (bukilib), ulardan (toʻ gʻ ridan-toʻ gʻ ri) ichishdan.(Абу Саъид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу) айтди:) Расулуллоҳ ﷺ меш (тери халта)ларни ихтинос қилишдан қайтардилар — яъни уларнинг оғ излари қайрилиб (букилиб), улардан (тў ғ ридан-тў ғ ри) ичишдан.

وَعَنْ أَنَسٍ عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ نَهَى أَنْ يَشْرَبَ الرَّجُلُ قَائِمًا. رَوَاهُ مُسْلِمٌ

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ kishining tik turib ichishidan qaytardilar. Qatoda dedi: Biz (Anasga): «(Tik turib) yeyish-chi?» dedik. U: «U yanada yomonroq yoki yanada xunukroqdir», dedi.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ кишининг тик туриб ичишидан қайтардилар. Қатода деди: Биз (Анасга): «(Тик туриб) ейиш-чи?» дедик. У: «У янада ёмонроқ ёки янада хунукроқдир», деди.

وَعَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «لَا يَشْرَبَنَّ أَحَدٌ مِنْكُمْ قَائِمًا فَمَنْ نَسِيَ مِنْكُمْ فَلْيَسْتَقِئْ» . رَوَاهُ مُسلم

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Sizlardan biringiz aslo tik turib ichmasin. Kim unutsa, qayt qilsin (qusib tashlasin)», — dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Сизлардан бирингиз асло тик туриб ичмасин. Ким унутса, қайт қилсин (қусиб ташласин)», — дедилар.

وَعَن ابْن عَبَّاس قَالَ: أَتَيْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِدَلْوٍ مِنْ مَاءِ زَمْزَمَ فَشَرِبَ وَهُوَ قَائِمٌ

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Men Nabiy ﷺ ga bir chelak Zamzam suvini keltirdim, u zot uni tik turgan holda ichdilar. Buxoriy va Muslim rivoyat qilgan.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Мен Набий ﷺ га бир челак Замзам сувини келтирдим, у зот уни тик турган ҳолда ичдилар. Бухорий ва Муслим ривоят қилган.

وَعَنْ عَلِيٍّ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ: أَنَّهُ صَلَّى الظُّهْرَ ثُمَّ قَعَدَ فِي حَوَائِجِ النَّاسِ فِي رَحَبَةِ الْكُوفَةِ حَتَّى حَضَرَتْ صَلَاةُ الْعَصْرِ ثُمَّ أُتِيَ بِمَاءٍ فَشَرِبَ وَغَسَلَ وَجْهَهُ وَيَدَيْهِ وَذَكَرَ رَأسه وَرجلَيْهِ ثمَّ قَامَ فَشرب فَصله وَهُوَ قَائِمٌ ثُمَّ قَالَ: إِنَّ أُنَاسًا يَكْرَهُونَ الشُّرْبَ قَائِمًا وَإِنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ صَنَعَ مِثْلَ مَا صَنَعْتُ. رَوَاهُ الْبُخَارِيُّ

(an-Nazzol ibn Sabra, Ali (roziyallohu anhu)dan (rivoyat qildi)ki,) u Zuhrni oʻqidi, soʻng Kufa rahabasida (maydonida) odamlarning hojatlariga (qarab) oʻ tirdi — to Asr namozi yetib kelguncha; soʻng unga suv keltirildi; u (undan) ichdi, yuzini va ikki qoʻ lini yuvdi, boshini va ikki oyogʻ ini (masx qilishni) zikr qildi; soʻng turib, ortgan (suv)ni — tik turgan holda — ichdi, soʻng: «Albatta (baʼzi) odamlar tik turib ichishni yoqtirmaydi; Paygʻambar ﷺ esa men qilganimning mislini qildilar» dedi.(ан-Наззол ибн Сабра, Али (розияллоҳу анҳу)дан (ривоят қилди)ки,) у Зуҳрни ўқиди, сўнг Куфа раҳабасида (майдонида) одамларнинг ҳожатларига (қараб) ў тирди — то Аср намози етиб келгунча; сўнг унга сув келтирилди; у (ундан) ичди, юзини ва икки қў лини ювди, бошини ва икки оёғ ини (масх қилишни) зикр қилди; сўнг туриб, ортган (сув)ни — тик турган ҳолда — ичди, сўнг: «Албатта (баъзи) одамлар тик туриб ичишни ёқтирмайди; Пайғамбар ﷺ эса мен қилганимнинг мислини қилдилар» деди.

وَعَنْ جَابِرٌ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ دَخَلَ عَلَى رَجُلٍ مِنَ الْأَنْصَارِ وَمَعَهُ صَاحِبٌ لَهُ فَسَلَّمَ فَرَدَّ الرَّجُلُ وَهُوَ يُحَوِّلُ الْمَاءَ فِي حَائِطٍ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «إِنَّ كَانَ عِنْدَكَ مَاءٌ بَاتَ فِي شَنَّةٍ وَإِلَّا كَرَعْنَا؟» فَقَالَ: عِنْدِي مَاءٌ بَاتَ فِي شَنٍّ فَانْطَلَقَ إِلَى الْعَرِيشِ فَسَكَبَ فِي قَدَحٍ مَاءً ثُمَّ حَلَبَ عَلَيْهِ مِنْ دَاجِنٍ فَشَرِبَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثُمَّ أَعَادَ فَشَرِبَ الرَّجُلُ الَّذِي جَاءَ مَعَهُ. رَوَاهُ البُخَارِيّ

(Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo) rivoyat qildi)ki, Paygʻambar ﷺ ansorlardan bir kishining oldiga kirdilar — yonlarida u zotning bir sherigi (bor) edi. Paygʻambar ﷺ va sherigi salom berdilar; u kishi (salomni) qaytardi va: «Ey Allohning Rasuli, otam-onam sizga fido boʻ lsin» dedi — u (vaqt) issiq bir payt edi, u (kishi) esa oʻ z bogʻ ida suvni burar edi. Paygʻambar ﷺ: «Agar yoningda bir mesh (teri xalta)da qoʻ ngan suv boʻ lsa (yaxshi); boʻ lmasa, biz ogʻ iz bilan ichamiz» dedilar — u kishi esa bogʻ ida suvni burar edi. U kishi: «Ey Allohning Rasuli, mening yonimda meshda qoʻ ngan suv bor» dedi va arishga (chaylaga) bordi, bir qadahga suv quydi, soʻng uning ustiga oʻ z xonaki (echkisi)dan (sut) sogʻ di; Paygʻambar ﷺ ichdilar, soʻng (qadahni) qaytarib (uzatdilar), (shunda) u zot bilan (birga) kelgan kishi (ham) ichdi.(Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо) ривоят қилди)ки, Пайғамбар ﷺ ансорлардан бир кишининг олдига кирдилар — ёнларида у зотнинг бир шериги (бор) эди. Пайғамбар ﷺ ва шериги салом бердилар; у киши (саломни) қайтарди ва: «Эй Аллоҳнинг Расули, отам-онам сизга фидо бў лсин» деди — у (вақт) иссиқ бир пайт эди, у (киши) эса ў з боғ ида сувни бурар эди. Пайғамбар ﷺ: «Агар ёнингда бир меш (тери халта)да қў нган сув бў лса (яхши); бў лмаса, биз оғ из билан ичамиз» дедилар — у киши эса боғ ида сувни бурар эди. У киши: «Эй Аллоҳнинг Расули, менинг ёнимда мешда қў нган сув бор» деди ва аришга (чайлага) борди, бир қадаҳга сув қуйди, сўнг унинг устига ў з хонаки (эчкиси)дан (сут) соғ ди; Пайғамбар ﷺ ичдилар, сўнг (қадаҳни) қайтариб (узатдилар), (шунда) у зот билан (бирга) келган киши (ҳам) ичди.

وَعَنْ أُمِّ سَلَمَةَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: «الَّذِي يَشْرَبُ فِي آنِيَةِ الْفِضَّةِ إِنَّمَا يُجَرْجِرُ فِي بَطْنِهِ نَارَ جَهَنَّمَ» . مُتَّفَقٌ عَلَيْهِ. وَفِي رِوَايَةٍ لِمُسْلِمٍ: «إِنَّ الَّذِي يَأْكُلُ وَيَشْرَبُ فِي آنِية الْفضة وَالذَّهَب»

Nabiy ﷺ ning rafiqasi Umm Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kumush idishda ichadigan kishi, albatta, qornida jahannam olovini gʻuldiratadi», — dedilar.Набий ﷺ нинг рафиқаси Умм Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Кумуш идишда ичадиган киши, албатта, қорнида жаҳаннам оловини ғулдиратади», — дедилар.

وَعَنْ حُذَيْفَةَ قَالَ: سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ: «لَا تَلْبَسُوا الْحَرِيرَ وَلَا الدِّيبَاجَ وَلَا تَشْرَبُوا فِي آنِيَةِ الذَّهَبِ وَالْفِضَّةِ وَلَا تَأْكُلُوا فِي صِحَافِهَا فَإِنَّهَا لَهُمْ فِي الدُّنْيَا وَهِيَ لَكُمْ فِي الْآخِرَةِ»

Huzayfa (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U suv soʻradi, shunda bir majusiy unga kumush idishda suv berdi. U: «Men Rasululloh ﷺ ning shunday deganlarini eshitganman: ‹Ipak ham, dibo (zarbof shoyi) ham kiymanglar, oltin va kumush idishlarda ichmanglar, ularning kosalarida yemanglar. Chunki bular ular (kofirlar) uchun bu dunyodadir›», dedi.Ҳузайфа (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У сув сўради, шунда бир мажусий унга кумуш идишда сув берди. У: «Мен Расулуллоҳ ﷺ нинг шундай деганларини эшитганман: ‹Ипак ҳам, дибо (зарбоф шойи) ҳам кийманглар, олтин ва кумуш идишларда ичманглар, уларнинг косаларида еманглар. Чунки булар улар (кофирлар) учун бу дунёдадир›», деди.

وَعَن أنسٍ قَالَ: حُلِبَتْ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ شَاةٌ دَاجِنٌ وَشِيبَ لَبَنُهَا بِمَاءٍ مِنَ الْبِئْرِ الَّتِي فِي دَارِ أَنَسٍ فَأُعْطِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْقَدَحَ فَشَرِبَ وَعَلَى يَسَارِهِ أَبُو بَكْرٍ وَعَنْ يَمِينِهِ أَعْرَابِيٌّ فَقَالَ عُمَرُ: أَعْطِ أَبَا بَكْرٍ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَأَعْطَى الْأَعْرَابِيَّ الَّذِي عَنْ يَمِينِهِ ثُمَّ قَالَ: " الْأَيْمَنُ فَالْأَيْمَنُ وَفِي رِوَايَةٍ: «الْأَيْمَنُونَ الْأَيْمَنُونَ أَلاَ فيَمِّنوا»

Zuhriy (Anas ibn Molikdan) rivoyat qiladi: Anas ibn Molik aytdiki, bir marta Allohning Rasuli ﷺ Anas ibn Molikning uyida ekanlarida, u zot uchun bir uy qoʻyi sogʻildi. Sut — Anasning uyidagi quduqdan tortilgan suv bilan aralashtirildi. Undan bir piyola Allohning Rasuli ﷺ ga taqdim etildi va u zot undan ichdilar. Oʻshanda Abu Bakr u zotning chap tomonida, bir badaviy esa oʻng tomonida oʻtirgan edi. Paygʻambar ﷺ piyolani ogʻzidan olganda, Umar — Paygʻambar ﷺ uni badaviyga berib qolishidan — qoʻrqdi va: «Yo Rasululloh, uni yoningizdagi Abu Bakrga bering», — dedi. Lekin Paygʻambar ﷺ uni oʻng tomondagi badaviyga berdilar va: «Oʻng tomoningizdagi (kishi)dan boshlanglar», — dedilar.Зуҳрий (Анас ибн Моликдан) ривоят қилади: Анас ибн Молик айтдики, бир марта Аллоҳнинг Расули ﷺ Анас ибн Моликнинг уйида эканларида, у зот учун бир уй қўйи соғилди. Сут — Анаснинг уйидаги қудуқдан тортилган сув билан аралаштирилди. Ундан бир пиёла Аллоҳнинг Расули ﷺ га тақдим этилди ва у зот ундан ичдилар. Ўшанда Абу Бакр у зотнинг чап томонида, бир бадавий эса ўнг томонида ўтирган эди. Пайғамбар ﷺ пиёлани оғзидан олганда, Умар — Пайғамбар ﷺ уни бадавийга бериб қолишидан — қўрқди ва: «Ё Расулуллоҳ, уни ёнингиздаги Абу Бакрга беринг», — деди. Лекин Пайғамбар ﷺ уни ўнг томондаги бадавийга бердилар ва: «Ўнг томонингиздаги (киши)дан бошланглар», — дедилар.

وَعَنْ سَهْلِ بْنِ سَعْدٍ قَالَ: أَتَى النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِقَدَحٍ فَشَرِبَ مِنْهُ وَعَنْ يَمِينِهِ غُلَامٌ أَصْغَرُ الْقَوْمِ وَالْأَشْيَاخُ عَنْ يَسَارِهِ فَقَالَ: «يَا غُلَامُ أَتَأْذَنُ أَنْ أُعْطِيَهُ الْأَشْيَاخَ؟» فَقَالَ: مَا كُنْتُ لِأُوثِرَ بِفَضْلٍ مِنْكَ أَحَدًا يَا رَسُولَ اللَّهِ فَأعْطَاهُ إِيَّاه.

Sahl ibn Saʼd (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ ga bir piyola (sut yoki suvga toʻla) keltirildi va u zot undan ichdilar; u zotning oʻng tomonida — hozir boʻlganlarning eng yoshi boʻlgan — bir bola, chap tomonida esa qariyalar oʻtirgan edi. Paygʻambar ﷺ: «Ey bola, men buni (yaʼni qolgan ichimlikni) qariyalarga berishimga ruxsat berasanmi?» — dedilar. Bola: «Yo Rasululloh, men siz ichgan (idish)dan qolganini ichishda — oʻzimdan boshqa hech kimni afzal koʻrmayman», — dedi. Bas, Paygʻambar ﷺ uni unga (bolaga) berdilar.Саҳл ибн Саъд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ га бир пиёла (сут ёки сувга тўла) келтирилди ва у зот ундан ичдилар; у зотнинг ўнг томонида — ҳозир бўлганларнинг энг ёши бўлган — бир бола, чап томонида эса қариялар ўтирган эди. Пайғамбар ﷺ: «Эй бола, мен буни (яъни қолган ичимликни) қарияларга беришимга рухсат берасанми?» — дедилар. Бола: «Ё Расулуллоҳ, мен сиз ичган (идиш)дан қолганини ичишда — ўзимдан бошқа ҳеч кимни афзал кўрмайман», — деди. Бас, Пайғамбар ﷺ уни унга (болага) бердилар.

عَن ابنِ عمَرَ قَالَ: كُنَّا نَأْكُلُ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَنَحْنُ نَمْشِي وَنَشْرَبُ وَنَحْنُ قِيَامٌ. رَوَاهُ التِّرْمِذِيُّ وَابْنُ مَاجَهْ وَالدَّارِمِيُّ وَقَالَ التِّرْمِذِيُّ: هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ غَرِيبٌ

Ibn Umar (roziyallohu anhumo) aytadi: Biz Rasululloh ﷺ zamonlarida yurgan holimizda yer edik va tik turgan holimizda ichar edik. Abu Iso aytdi: Bu hadis Ubaydulloh ibn Umardan, Nofeʼdan, Ibn Umardan (kelgan) rivoyat sifatida sahih gʻaribdir. Bu hadisni Imron ibn Hudayr ham Abul-Bazariydan, u Ibn Umardan rivoyat qilgan. Abul-Bazariyning ismi Yazid ibn Utoriddir.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) айтади: Биз Расулуллоҳ ﷺ замонларида юрган ҳолимизда ер эдик ва тик турган ҳолимизда ичар эдик. Абу Исо айтди: Бу ҳадис Убайдуллоҳ ибн Умардан, Нофеъдан, Ибн Умардан (келган) ривоят сифатида саҳиҳ ғарибдир. Бу ҳадисни Имрон ибн Ҳудайр ҳам Абул-Базарийдан, у Ибн Умардан ривоят қилган. Абул-Базарийнинг исми Язид ибн Уториддир.

وَعَنْ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ جده قَالَ: رَأَيْت رَسُول لله صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَشْرَبُ قَائِمًا وَقَاعِدًا. رَوَاهُ التِّرْمِذِيّ

Abdulloh ibn Amr ibn al-Os (roziyallohu anhumo) aytdi: Men Rasululloh ﷺni yalangoyoq ham, kovush kiygan holda ham namoz oʻqiyotganlarini koʻrdim.Абдуллоҳ ибн Амр ибн ал-Ос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Мен Расулуллоҳ ﷺни ялангоёқ ҳам, ковуш кийган ҳолда ҳам намоз ўқиётганларини кўрдим.

وَعَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا قَالَ: نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ يُتَنَفَّسَ فِي الْإِنَاءِ أَوْ يُنْفَخَ فِيهِ. رَوَاهُ أَبُو دَاوُد وَابْن مَاجَه

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ idishga nafas olishdan yoki uning ichiga puflashdan qaytardilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ идишга нафас олишдан ёки унинг ичига пуфлашдан қайтардилар.

وَعَنْهُ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «لَا تَشْرَبُوا وَاحِدًا كَشُرْبِ الْبَعِيرِ وَلَكِنِ اشْرَبُوا مَثنى وثُلاثَ وَسَمُّوا إِذَا أَنْتُمْ شَرِبْتُمْ وَاحْمَدُوا إِذَا أَنْتُمْ رفعتُم» . رَوَاهُ التِّرْمِذِيّ

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytadi: Rasululloh ﷺ: «Tuyaning ichishidek bir koʻtarishda ichmanglar, balki ikki yoki uch (nafas)da ichinglar, ichganingizda (Bismillah deb) nom keltiringlar va (idishni ogʻzingizdan) koʻtarganingizda hamd aytinglar», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis gʻaribdir. Yazid ibn Sinon al-Jazariy — u Abu Farva ar-Ruhoviydir.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтади: Расулуллоҳ ﷺ: «Туянинг ичишидек бир кўтаришда ичманглар, балки икки ёки уч (нафас)да ичинглар, ичганингизда (Бисмиллаҳ деб) ном келтиринглар ва (идишни оғзингиздан) кўтарганингизда ҳамд айтинглар», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ғарибдир. Язид ибн Синон ал-Жазарий — у Абу Фарва ар-Руҳовийдир.

وَعَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ أَنَّ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَهَى عَنْ النَّفْخِ فِي الشَّرَابِ فَقَالَ رَجُلٌ: الْقَذَاةَ أَرَاهَا فِي الْإِنَاءِ قَالَ: «أَهْرِقْهَا» قَالَ: فَإِنِّي لَا أُرْوَى مِنْ نَفَسٍ وَاحِدٍ قَالَ: «فَأَبِنِ الْقَدَحَ عَنْ فِيكَ ثُمَّ تَنَفَّسْ» . رَوَاهُ التِّرْمِذِيُّ والدارمي

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ ichimlikka puflashdan qaytardilar. Bir kishi: «Idishda bir xas-choʻp koʻrsam-chi?» dedi. U zot: «Uni toʻkib tashla», dedilar. (U kishi): «Men bir nafasdan qonmayman», dedi. U zot: «Unday boʻlsa, idishni ogʻzingdan uzoqlashtir (boshqa nafasda ich)», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ ичимликка пуфлашдан қайтардилар. Бир киши: «Идишда бир хас-чўп кўрсам-чи?» деди. У зот: «Уни тўкиб ташла», дедилар. (У киши): «Мен бир нафасдан қонмайман», деди. У зот: «Ундай бўлса, идишни оғзингдан узоқлаштир (бошқа нафасда ич)», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир.

وَعَنْهُ قَالَ: نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنِ الشُّرْبِ مِنْ ثُلْمَةِ الْقَدَحِ وَأَنْ يُنْفَخَ فِي الشَّرَابِ. رَوَاهُ أَبُو دَاوُدَ

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, u shunday dedi: «Rasululloh ﷺ idishning singan (chetlangan) joyidan ichishdan va ichimlikka puflashdan qaytardilar.»Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, у шундай деди: «Расулуллоҳ ﷺ идишнинг синган (четланган) жойидан ичишдан ва ичимликка пуфлашдан қайтардилар.»

وَعَن كبْشَةَ قَالَتْ: دَخَلَ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَشَرِبَ مِنْ فِي قِرْبَةٍ مُعَلَّقَةٍ قَائِمًا فَقُمْتُ إِلَى فِيهَا فَقَطَعْتُهُ. رَوَاهُ التِّرْمِذِيُّ وَابْنُ مَاجَهْ وَقَالَ التِّرْمِذِيُّ: هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غريبٌ صَحِيح

Kabsha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: U dedi: «Rasululloh ﷺ huzurimga kirib, osigʻliq bir meshning ogʻzidan tik turgan holda ichdilar. Men esa uning ogʻziga borib, (u joyni) kesib oldim». Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahih, gʻaribdir. Yazid ibn Yazid ibn Jobir — Abdurrahmon ibn Yazid ibn Jobirning akasi boʻlib, undan oldinroq vafot etgan.Кабша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: У деди: «Расулуллоҳ ﷺ ҳузуримга кириб, осиғлиқ бир мешнинг оғзидан тик турган ҳолда ичдилар. Мен эса унинг оғзига бориб, (у жойни) кесиб олдим». Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳ, ғарибдир. Язид ибн Язид ибн Жобир — Абдурраҳмон ибн Язид ибн Жобирнинг акаси бўлиб, ундан олдинроқ вафот этган.

وَعَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْ: كَانَ أَحَبُّ الشَّرَابِ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْحُلْوَ الْبَارِدَ. رَوَاهُ التِّرْمِذِيُّ وَقَالَ: وَالصَّحِيحُ مَا رُوِيَ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مُرْسَلًا

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: U: «Rasululloh ﷺ ga ichimliklarning eng yoqimlisi shirin va sovuq (ichimlik) edi», dedi. Abu Iso aytdi: Bir necha (roviy) Ibn Uyaynadan, u Maʼmardan, u az-Zuhriydan, u Urvadan, u Oishadan shu kabi rivoyat qilgan. Sahih boʻlgani esa az-Zuhriydan Nabiy ﷺ dan mursal holda rivoyat qilingan (shakl)dir.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: У: «Расулуллоҳ ﷺ га ичимликларнинг энг ёқимлиси ширин ва совуқ (ичимлик) эди», деди. Абу Исо айтди: Бир неча (ровий) Ибн Уяйнадан, у Маъмардан, у аз-Зуҳрийдан, у Урвадан, у Оишадан шу каби ривоят қилган. Саҳиҳ бўлгани эса аз-Зуҳрийдан Набий ﷺ дан мурсал ҳолда ривоят қилинган (шакл)дир.

وَعَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: " إِذَا أَكَلَ أَحَدُكُمْ طَعَامًا فَلْيَقُلِ: اللَّهُمَّ بَارِكْ لَنَا فِيهِ وَأَطْعِمْنَا خَيْرًا مِنْهُ. وَإِذَا سُقِيَ لَبَنًا فَلْيَقُلِ: اللَّهُمَّ بَارِكْ لَنَا فِيهِ وَزِدْنَا مِنْهُ فَإِنَّهُ لَيْسَ شَيْء يجزى مِنَ الطَّعَامِ وَالشَّرَابِ إِلَّا اللَّبَنُ ". رَوَاهُ التِّرْمِذِيُّ وَأَبُو دَاوُد

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Men Maymuna (roziyallohu anho)ning uyida edim. Shunda Rasululloh ﷺ kirib keldilar, u zot bilan birga Xolid ibn Valid (roziyallohu anhu) ham bor edi. Ikkita yumronqoziqlardan iborat qovurilgan ovqatni ikki dasta gʻumayda keltirishdi. Rasululloh ﷺ tupurdilar. Xolid: «Ey Rasululloh, sizni undan jirkanyapsiz deb oʻylayman», dedi. U zot: «Ha», dedilar. Soʻng Rasululloh ﷺga sut keltirildi, u zot ichdilar va: «Sizlardan biringiz taom yesa, ‹Ey Alloh, bizga uning ichida barakat ber va bizni undan koʻra yaxshiroq taom bilan rizqlantir› desin. Agar unga sut ichirilsa, ‹Ey Alloh, bizga uning ichida barakat ber va bizga undan yanada koʻproq ber› desin. Zero, taom va ichimliklardan sutdan boshqa biror narsa (ham ozuqa, ham ichimlik oʻrnida) kifoya qilmaydi», dedilar. Abu Dovud aytdi: Bu Musaddadning lafzidir.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Мен Маймуна (розияллоҳу анҳо)нинг уйида эдим. Шунда Расулуллоҳ ﷺ кириб келдилар, у зот билан бирга Холид ибн Валид (розияллоҳу анҳу) ҳам бор эди. Иккита юмронқозиқлардан иборат қовурилган овқатни икки даста ғумайда келтиришди. Расулуллоҳ ﷺ тупурдилар. Холид: «Эй Расулуллоҳ, сизни ундан жирканяпсиз деб ўйлайман», деди. У зот: «Ҳа», дедилар. Сўнг Расулуллоҳ ﷺга сут келтирилди, у зот ичдилар ва: «Сизлардан бирингиз таом еса, ‹Эй Аллоҳ, бизга унинг ичида баракат бер ва бизни ундан кўра яхшироқ таом билан ризқлантир› десин. Агар унга сут ичирилса, ‹Эй Аллоҳ, бизга унинг ичида баракат бер ва бизга ундан янада кўпроқ бер› десин. Зеро, таом ва ичимликлардан сутдан бошқа бирор нарса (ҳам озуқа, ҳам ичимлик ўрнида) кифоя қилмайди», дедилар. Абу Довуд айтди: Бу Мусаддаднинг лафзидир.

وَعَنْ عَائِشَةَ قَالَتْ: كَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُسْتَعْذَبُ لَهُ الْمَاءُ مِنَ السُّقْيَا. قِيلَ: هِيَ عَيْنٌ بَيْنَهَا وَبَيْنَ الْمَدِينَةِ يَوْمَانِ. رَوَاهُ أَبُو دَاوُد

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ uchun Suqyodan chuchuk suv keltirilar edi. Aytilishicha, u (Suqya) Madina bilan orasi ikki kunlik (masofadagi) buloq edi. Abu Dovud rivoyat qilgan.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ учун Суқёдан чучук сув келтирилар эди. Айтилишича, у (Суқя) Мадина билан ораси икки кунлик (масофадаги) булоқ эди. Абу Довуд ривоят қилган.

عَنِ ابْنِ عُمَرَ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: «مَنْ شَرِبَ فِي إِنَاءِ ذَهَبٍ أَوْ فِضَّةٍ أَوْ إِنَاءٍ فِيهِ شَيْءٌ مِنْ ذَلِكَ فَإِنَّمَا يُجَرْجِرُ فِي بَطْنِهِ نَارَ جهنمَ» . رَوَاهُ الدَّارَقُطْنِيّ

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Kim oltin yoki kumush idishda, yoxud tarkibida shulardan bir narsa boʻlgan idishda (nimadir) ichsa, u faqat qorniga jahannam olovini quyib ichayotgan boʻladi», dedilar. Doraqutniy rivoyat qilgan.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Ким олтин ёки кумуш идишда, ёхуд таркибида шулардан бир нарса бўлган идишда (нимадир) ичса, у фақат қорнига жаҳаннам оловини қуйиб ичаётган бўлади», дедилар. Дорақутний ривоят қилган.

عَن أنسٍ قَالَ: لَقَدْ سَقَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِقَدَحِي هَذَا الشَّرَابَ كُلَّهُ: الْعَسَلَ والنَّبيذَ والماءَ وَاللَّبن. رَوَاهُ مُسلم

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺ ga mana shu qadahimda bu ichimliklarning hammasini — asalni, nabizni, suvni va sutni ichirdim.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺ га мана шу қадаҳимда бу ичимликларнинг ҳаммасини — асални, набизни, сувни ва сутни ичирдим.

وَعَن عائشةَ قَالَتْ: كُنَّا نَنْبِذُ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي سِقَاءٍ يُوكَأُ أَعْلَاهُ وَلَهُ عَزْلَاءُ نَنْبِذُهُ غُدْوَةً فَيَشْرَبُهُ عِشَاءً وَنَنْبِذُهُ عِشَاءً فيشربُه غُدوةً. رَوَاهُ مُسلم

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Biz Rasululloh ﷺ ga ogʻzi bogʻlanadigan va pastida teshigi (joʻmragi) boʻlgan mesh (tulumcha)da nabiz tayyorlar edik. Biz uni ertalab tayyorlar edik, u zot uni kechqurun ichar edilar; kechqurun tayyorlar edik, u zot uni ertalab ichar edilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Биз Расулуллоҳ ﷺ га оғзи боғланадиган ва пастида тешиги (жўмраги) бўлган меш (тулумча)да набиз тайёрлар эдик. Биз уни эрталаб тайёрлар эдик, у зот уни кечқурун ичар эдилар; кечқурун тайёрлар эдик, у зот уни эрталаб ичар эдилар.

وَعَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ: كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُنْبَذُ لَهُ أَوَّلَ اللَّيْلِ فَيَشْرَبُهُ إِذَا أَصْبَحَ يَوْمَهُ ذَلِكَ وَاللَّيْلَةَ الَّتِي تَجِيءُ وَالْغَدَ وَاللَّيْلَةَ الْأُخْرَى وَالْغَدَ إِلَى الْعَصْرِ فَإِنْ بَقِيَ شَيْءٌ سَقَاهُ الْخَادِمَ أَوْ أَمَرَ بهِ فصُبَّ. رَوَاهُ مُسلم

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ ga kechaning avvalida nabiz (mayizli ichimlik) tayyorlanar edi. U zot uni shu kuni ertalab, kelayotgan kechasi, ertasi (kuni), undan keyingi kechasi va ertasi kunining asrigacha ichar edilar. Agar bir narsa qolsa, uni xizmatchiga ichirar yoki toʻkib tashlashga buyurar edilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ га кечанинг аввалида набиз (майизли ичимлик) тайёрланар эди. У зот уни шу куни эрталаб, келаётган кечаси, эртаси (куни), ундан кейинги кечаси ва эртаси кунининг асригача ичар эдилар. Агар бир нарса қолса, уни хизматчига ичирар ёки тўкиб ташлашга буюрар эдилар.

وَعَن جابرٍ قَالَ: كَانَ يُنْبَذُ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي سِقَائِهِ فَإِذَا لَمْ يَجِدُوا سِقَاءً يُنْبَذُ لَهُ فِي تَوْرٍ مِنْ حِجَارَةٍ. رَوَاهُ مُسلم

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi, u kishi aytadilar: Rasululloh ﷺ uchun teri meshda nabiz (xurmo ivitilgan ichimlik) tayyorlanar edi. Agar teri mesh topa olmasalar, u zot uchun toshdan yasalgan kichik idishda tayyorlanar edi.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади, у киши айтадилар: Расулуллоҳ ﷺ учун тери мешда набиз (хурмо ивитилган ичимлик) тайёрланар эди. Агар тери меш топа олмасалар, у зот учун тошдан ясалган кичик идишда тайёрланар эди.

وَعَنِ ابْنِ عُمَرَ: أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نهى عَن الدُّبَّاء والحنتم والمرفت وَالنَّقِيرِ وَأَمَرَ أَنْ يُنْبَذَ فِي أَسْقِيَةِ الْأَدَمِ. رَوَاهُ مُسلم

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ dubbo (qovoq idish), hantam (yashil koʻza), muzaffat (smola surtilgan idish) va naqir (oʻyilgan xurmo tanasi)dan (foydalanishni) qaytardilar hamda (ichimlik) teri meshlarda tayyorlanishiga buyurdilar. Muslim rivoyat qilgan.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ дуббо (қовоқ идиш), ҳантам (яшил кўза), музаффат (смола суртилган идиш) ва нақир (ўйилган хурмо танаси)дан (фойдаланишни) қайтардилар ҳамда (ичимлик) тери мешларда тайёрланишига буюрдилар. Муслим ривоят қилган.

وَعَن بُرَيْدَةَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: «نَهَيْتُكُمْ عَنِ الظُّرُوفِ فَإِنَّ ظَرْفًا لَا يُحِلُّ شَيْئًا وَلَا يُحَرِّمُهُ وَكُلُّ مُسْكِرٍ حَرَامٌ» . وَفِي رِوَايَةٍ: قَالَ: «نَهَيْتُكُمْ عَنِ الْأَشْرِبَةِ إِلَّا فِي ظُرُوفِ الْأَدَمِ فَاشْرَبُوا فِي كُلِّ وِعَاءٍ غَيْرَ أَنْ لَا تَشْرَبُوا مُسْكِرًا» . رَوَاهُ مُسْلِمٌ

Burayda ibn al-Husayb (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi, u kishi aytadilar: Rasululloh ﷺ shunday dedilar: «Men sizlarni uch narsadan qaytargan edim, endi esa sizlarga ularni buyuraman. Sizlarni qabrlarni ziyorat qilishdan qaytargan edim, endi ularni ziyorat qilinglar, chunki ularni ziyorat qilishda (oxiratni) eslatish bordir. Sizlarni teri idishlardan boshqasida ichimlik ichishdan qaytargan edim, endi har qanday idishda ichinglar, faqat mast qiluvchi narsani ichmanglar. Sizlarni qurbonlik goʻshtlarini uch kundan keyin yeyishdan qaytargan edim, endi yenglar va safarlaringizda undan foydalaninglar».Бурайда ибн ал-Ҳусайб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади, у киши айтадилар: Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: «Мен сизларни уч нарсадан қайтарган эдим, энди эса сизларга уларни буюраман. Сизларни қабрларни зиёрат қилишдан қайтарган эдим, энди уларни зиёрат қилинглар, чунки уларни зиёрат қилишда (охиратни) эслатиш бордир. Сизларни тери идишлардан бошқасида ичимлик ичишдан қайтарган эдим, энди ҳар қандай идишда ичинглар, фақат маст қилувчи нарсани ичманглар. Сизларни қурбонлик гўштларини уч кундан кейин ейишдан қайтарган эдим, энди енглар ва сафарларингизда ундан фойдаланинглар».

عَن أبي مَالك الْأَشْعَرِيّ أَنَّهُ سَمِعَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ: «لَيَشْرَبَنَّ نَاسٌ مِنْ أُمَّتِي الْخَمْرَ يُسَمُّونَهَا بِغَيْرِ اسْمِهَا» . رَوَاهُ أَبُو دَاوُدَ وَابْنُ مَاجَهْ

Molik ibn Abu Maryam aytadi: Yonimizga Abdurrahmon ibn Gʻanm kirdi va biz tiloʼ (pishirilgan uzum sharbati) haqida gaplashib qoldik. U: «Menga Abu Molik al-Ashʼariy (roziyallohu anhu) hadis aytib berdiki, u Rasululloh ﷺning: ‹Ummatimdan baʼzi kishilar, albatta, xamr (may)ni ichadilar va uni boshqa nom bilan ataydilar›, deyayotganlarini eshitgan», dedi.Молик ибн Абу Марям айтади: Ёнимизга Абдурраҳмон ибн Ғанм кирди ва биз тилў (пиширилган узум шарбати) ҳақида гаплашиб қолдик. У: «Менга Абу Молик ал-Ашъарий (розияллоҳу анҳу) ҳадис айтиб бердики, у Расулуллоҳ ﷺнинг: ‹Умматимдан баъзи кишилар, албатта, хамр (май)ни ичадилар ва уни бошқа ном билан атайдилар›, деяётганларини эшитган», деди.

عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي أَوْفَى قَالَ: نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ نَبِيذِ الْجَرِّ الْأَخْضَرِ قُلْتُ: أَنَشْرَبُ فِي الأبيضِ؟ قَالَ: «لَا» . رَوَاهُ البُخَارِيّ

Ibn Abu Avfo (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ yashil sopol xumda tayyorlangan nabizdan qaytardilar. Men: «Oq xum-chi?» dedim. U: «Bilmayman», dedi.Ибн Абу Авфо (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ яшил сопол хумда тайёрланган набиздан қайтардилар. Мен: «Оқ хум-чи?» дедим. У: «Билмайман», деди.

عَنْ جَابِرٍ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «إِذَا كَانَ جِنْحُ اللَّيْلِ أَوْ أَمْسَيْتُمْ فَكُفُّوا صِبْيَانَكُمْ فَإِنَّ الشَّيْطَانَ يَنْتَشِرُ حِينَئِذٍ فَإِذَا ذَهَبَ سَاعَةً مِنَ اللَّيْلِ فَخَلَّوهُمْ وَأَغْلِقُوا الْأَبْوَابَ وَاذْكُرُوا اسْمَ اللَّهِ فَإِنَّ الشَّيْطَانَ لَا يَفْتَحُ بَابًا مُغْلَقًا وَأَوْكُوا قِرَبَكُمْ وَاذْكُرُوا اسْمَ اللَّهِ وَخَمِّرُوا آنِيَتَكُمْ وَاذْكُرُوا اسْمَ اللَّهِ وَلَوْ أنْ تعرِضوا عَلَيْهِ شَيْئا وأطفئوا مصابيحكم» وَفِي رِوَايَةٍ لِلْبُخَارِيِّ: قَالَ: «خَمِّرُوا الْآنِيَةَ وَأَوْكُوا الْأَسْقِيَةَ وَأَجِيفُوا الْأَبْوَابَ وَاكْفِتُوا صِبْيَانَكُمْ عِنْدَ الْمَسَاءِ فَإِن للجن انتشارا أَو خطْفَة وَأَطْفِئُوا الْمَصَابِيحَ عِنْدَ الرُّقَادِ فَإِنَّ الْفُوَيْسِقَةَ رُبَّمَا اجْتَرَّتْ الفتيلة فأحرقت أهل الْبَيْت» وَفِي رِوَايَةٍ لِمُسْلِمٍ قَالَ: «غَطُّوا الْإِنَاءَ وَأَوْكُوا السِّقَاءَ وَأَغْلِقُوا الْأَبْوَابَ وَأَطْفِئُوا السِّرَاجَ فَإِنَّ الشَّيْطَانَ لَا يَحُلُّ سِقَاءً وَلَا يَفْتَحُ بَابًا وَلَا يَكْشِفُ إِنَاءً فَإِنْ لَمْ يَجِدْ أَحَدُكُمْ إِلَّا أنْ يعرضَ على إِنائِه عوداً ويذكرَ اسمَ اللَّهَ فَلْيَفْعَلْ فَإِنَّ الْفُوَيْسِقَةَ تُضْرِمُ عَلَى أَهْلِ الْبَيْت بَيتهمْ» وَفِي رِوَايَةٍ لَهُ: قَالَ: «لَا تُرْسِلُوا فَوَاشِيكُمْ وَصِبْيَانَكُمْ إِذَا غَابَتِ الشَّمْسُ حَتَّى تَذْهَبَ فَحْمَةُ الْعِشَاءِ فَإِنَّ الشَّيْطَانَ يَبْعَثُ إِذَا غَابَتِ الشَّمْسُ حَتَّى تذْهب فَحْمَة الْعشَاء» وَفِي رِوَايَةٍ لَهُ: قَالَ: «غَطُّوا الْإِنَاءَ وَأَوْكُوا السِّقَاءَ فَإِنَّ فِي السَّنَةِ لَيْلَةً يَنْزِلُ فِيهَا وَبَاءٌ لَا يَمُرُّ بِإِنَاءٍ لَيْسَ عَلَيْهِ غِطَاءٌ أَوْ سِقَاءٌ لَيْسَ عَلَيْهِ وِكَاءٌ إِلَّا نَزَلَ فِيهِ من ذَلِك الوباء»

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ dedilar: «Tun (qorongʻisi) tushganda — yoki kech kirganda — bolalaringizni (chiqishdan) tutib turing, chunki shu paytda shayton tarqaladi. Tundan bir soat oʻtgach, ularni qoʻyib yuboring va eshiklarni yoping hamda Allohning ismini zikr qiling, chunki shayton yopilgan eshikni ochmaydi. Meshlaringizning (ogʻzini) bogʻlang va Allohning ismini zikr qiling, idishlaringizni yoping va Allohning ismini zikr qiling — garchi ustiga biron narsani koʻndalang qoʻyib boʻlsa-da — hamda chirogʻlaringizni oʻchiring».Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ дедилар: «Тун (қоронғиси) тушганда — ёки кеч кирганда — болаларингизни (чиқишдан) тутиб туринг, чунки шу пайтда шайтон тарқалади. Тундан бир соат ўтгач, уларни қўйиб юборинг ва эшикларни ёпинг ҳамда Аллоҳнинг исмини зикр қилинг, чунки шайтон ёпилган эшикни очмайди. Мешларингизнинг (оғзини) боғланг ва Аллоҳнинг исмини зикр қилинг, идишларингизни ёпинг ва Аллоҳнинг исмини зикр қилинг — гарчи устига бирон нарсани кўндаланг қўйиб бўлса-да — ҳамда чироғларингизни ўчиринг».

وَعَنْهُ قَالَ: جَاءَ أَبُو حُمَيْدٍ رَجُلٌ مِنَ الْأَنْصَارِ مِنَ النَّقِيعِ بِإِنَاءٍ مِنْ لَبَنٍ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «أَلَّا خَمَّرْتَهُ وَلَوْ أنْ تعرِضَ عليهِ عوداً»

(Jobir (roziyallohu anhu) aytdi:) Abu Humayd — ansorlardan bir kishi — Naqiʼ (degan joy)dan Paygʻambar ﷺning oldiga ichida sut boʻ lgan bir idish keltirdi. Paygʻambar ﷺ: «Nega uni (ustini) yopmading — agar ustiga bir choʻ p koʻ ndalang qoʻ ysang ham (boʻ lar edi)?» dedilar. (Yana Abu Sufyon, Jobirdan, Paygʻambar ﷺdan — shuning (misli rivoyat qildi).)(Жобир (розияллоҳу анҳу) айтди:) Абу Ҳумайд — ансорлардан бир киши — Нақиъ (деган жой)дан Пайғамбар ﷺнинг олдига ичида сут бў лган бир идиш келтирди. Пайғамбар ﷺ: «Нега уни (устини) ёпмадинг — агар устига бир чў п кў ндаланг қў йсанг ҳам (бў лар эди)?» дедилар. (Яна Абу Суфён, Жобирдан, Пайғамбар ﷺдан — шунинг (мисли ривоят қилди).)

وَعَنِ ابْنِ عُمَرَ عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: «لَا تَتْرُكُوا النَّارَ فِي بُيُوتِكُمْ حِينَ تنامون»

(Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo) otasidan, u Paygʻambar ﷺdan rivoyat qiladi:) U zot: «Uxlayotgan vaqtingizda uylaringizda olovni (yoqilgan holda) qoldirmanglar», dedilar.(Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) отасидан, у Пайғамбар ﷺдан ривоят қилади:) У зот: «Ухлаётган вақтингизда уйларингизда оловни (ёқилган ҳолда) қолдирманглар», дедилар.

وَعَنْ أَبِي مُوسَى قَالَ: احْتَرَقَ بَيْتٌ بِالْمَدِينَةِ عَلَى أَهْلِهِ مِنَ اللَّيْلِ فَحُدِّثَ بِشَأْنِهِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: «إِنَّ هَذِهِ النَّارُ إِنَّمَا هِيَ عَدُوٌّ لَكُمْ فَإِذَا نِمْتُمْ فأطفئوها عَنْكُم»

(Abu Muso al-Ashʼariy (roziyallohu anhu) aytdi:) Madinada kechasi bir uy ichidagilar bilan birga yonib ketdi. Paygʻambar ﷺga ularning ahvoli haqida gapirilganda, u zot: «Bu olov sizlarga dushmandir; uxlaganingizda, uni oʻzingizdan (daf qilib) oʻchiringlar», dedilar.(Абу Мусо ал-Ашъарий (розияллоҳу анҳу) айтди:) Мадинада кечаси бир уй ичидагилар билан бирга ёниб кетди. Пайғамбар ﷺга уларнинг аҳволи ҳақида гапирилганда, у зот: «Бу олов сизларга душмандир; ухлаганингизда, уни ўзингиздан (даф қилиб) ўчиринглар», дедилар.

عَنْ جَابِرٍ قَالَ: سَمِعْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ: «إِذَا سَمِعْتُمْ نُبَاحَ الْكِلَابِ وَنَهِيقَ الْحَمِيرِ مِنَ اللَّيْلِ فَتَعَوَّذُوا بِاللَّهِ مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ فَإِنَّهُنَّ يَرَيْنَ مَا لَا تَرَوْنَ. وَأَقِلُّوا الْخُرُوجَ إِذَا هَدَأَتِ الْأَرْجُلُ فَإِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ يَبُثُّ مِنْ خَلْقِهِ فِي لَيْلَتِهِ مَا يَشَاءُ وَأَجِيفُوا الْأَبْوَابَ وَاذْكُرُوا اسْمَ اللَّهِ عَلَيْهِ فَإِنَّ الشَّيْطَانَ لَا يَفْتَحُ بَابًا إِذَا أُجِيفَ وَذُكِرَ اسْمُ اللَّهِ عَلَيْهِ وَغَطُّوا الْجِرَارَ وَأَكْفِئُوا الْآنِيَةَ وأوكوا الْقرب» . رَوَاهُ فِي شرح السّنة

Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Nabiy ﷺ ning shunday deganlarini eshitdim: «Kechasi itlarning akillashini va eshaklarning hangrashini eshitsangiz, quvgʻin qilingan shaytondan Allohga panoh soʻranglar, chunki ular sizlar koʻrmaydigan narsani koʻradi. Odamlar (harakati) tinchigan paytda tashqariga kam chiqinglar, zero aziz va jalil Alloh oʻz kechasida oʻz maxluqotidan xohlagan narsasini tarqatadi. Eshiklarni yopinglar va (yopganda) unga Allohning ismini zikr qilinglar, chunki eshik yopilib, unga Allohning ismi zikr qilinsa, shayton uni ocha olmaydi. Kuzalarni bekitinglar, idishlarni agdarib qoʻyinglar va meshlarning ogʻzini bogʻlanglar», dedilar. «Sharhus-sunna»da rivoyat qilingan.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Набий ﷺ нинг шундай деганларини эшитдим: «Кечаси итларнинг акиллашини ва эшакларнинг ҳанграшини эшитсангиз, қувғин қилинган шайтондан Аллоҳга паноҳ сўранглар, чунки улар сизлар кўрмайдиган нарсани кўради. Одамлар (ҳаракати) тинчиган пайтда ташқарига кам чиқинглар, зеро азиз ва жалил Аллоҳ ўз кечасида ўз махлуқотидан хоҳлаган нарсасини тарқатади. Эшикларни ёпинглар ва (ёпганда) унга Аллоҳнинг исмини зикр қилинглар, чунки эшик ёпилиб, унга Аллоҳнинг исми зикр қилинса, шайтон уни оча олмайди. Кузаларни бекитинглар, идишларни агдариб қўйинглар ва мешларнинг оғзини боғланглар», дедилар. «Шарҳус-сунна»да ривоят қилинган.

وَعَن ابنِ عبَّاسٍ قَالَ: جَاءَتْ فَأْرَةٌ تَجُرُّ الْفَتِيلَةَ فَأَلْقَتْهَا بَيْنَ يَدَيْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى الْخَمْرَةِ الَّتِي كَانَ قَاعِدًا عَلَيْهَا فَأَحْرَقَتْ مِنْهَا مِثْلَ مَوْضِعِ الدِّرْهَمِ فَقَالَ: «إِذَا نِمْتُمْ فَأَطْفِئُوا سُرُجَكُمْ فَإِنَّ الشَّيْطَانَ يَدُلُّ مِثْلَ هَذِهِ عَلَى هَذَا فَيَحْرِقُكُمْ» . رَوَاهُ أَبُو دَاوُدَ.

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Bir sichqon kelib, pilikni torta boshladi va uni keltirib, Rasululloh ﷺ oʻtirgan boʻyradagi (gilamchadagi) u zotning oldilariga tashladi. Bas, u (boʻyradan) dirham oʻrnicha (joyni) kuydirdi. Shunda u zot: «Uxlaganingizda chiroqlaringizni oʻchiringlar, chunki shayton mana shu (sichqon)ni mana shunday (qilishga) yoʻllaydi, natijada u sizlarni kuydirib yuboradi», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Бир сичқон келиб, пиликни торта бошлади ва уни келтириб, Расулуллоҳ ﷺ ўтирган бўйрадаги (гиламчадаги) у зотнинг олдиларига ташлади. Бас, у (бўйрадан) дирҳам ўрнича (жойни) куйдирди. Шунда у зот: «Ухлаганингизда чироқларингизни ўчиринглар, чунки шайтон мана шу (сичқон)ни мана шундай (қилишга) йўллайди, натижада у сизларни куйдириб юборади», дедилар.