حَدَّثَنِي يَحْيَى، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ، عَنْ أَبِيهِ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم غُسِّلَ فِي قَمِيصٍ ‏.‏

Jaʼfar ibn Muhammad otasidan rivoyat qilishicha, Rasululloh ﷺ koʻylakda gʻusl ettirildilar.Жаъфар ибн Муҳаммад отасидан ривоят қилишича, Расулуллоҳ ﷺ кўйлакда ғусл эттирилдилар.

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنْ أَيُّوبَ بْنِ أَبِي تَمِيمَةَ السَّخْتِيَانِيِّ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِيرِينَ، عَنْ أُمِّ عَطِيَّةَ الأَنْصَارِيَّةِ، قَالَتْ دَخَلَ عَلَيْنَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حِينَ تُوُفِّيَتِ ابْنَتُهُ فَقَالَ ‏"‏ اغْسِلْنَهَا ثَلاَثًا أَوْ خَمْسًا أَوْ أَكْثَرَ مِنْ ذَلِكَ إِنْ رَأَيْتُنَّ ذَلِكَ بِمَاءٍ وَسِدْرٍ وَاجْعَلْنَ فِي الآخِرَةِ كَافُورًا أَوْ شَيْئًا مِنْ كَافُورٍ فَإِذَا فَرَغْتُنَّ فَآذِنَّنِي ‏"‏ ‏.‏ قَالَتْ فَلَمَّا فَرَغْنَا آذَنَّاهُ فَأَعْطَانَا حِقْوَهُ فَقَالَ ‏"‏ أَشْعِرْنَهَا إِيَّاهُ ‏"‏ ‏.‏ تَعْنِي بِحِقْوِهِ إِزَارَهُ ‏.‏

Umm Atiyya al-Ansoriya (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, u shunday dedi: «Rasululloh ﷺ qizlari vafot etganda oldimizga kirib: ‹Uni suv va sidr bilan uch marta, yoki besh marta, yoki lozim koʻrsangiz undan koʻproq yuvinglar, oxirida esa kofur — yoki ozgina kofur qoʻyinglar. Yuvib boʻlganingizda menga bildiringlar›, dedilar. Biz yuvib boʻlganimizda u zotga bildirdik. Shunda u zot bizga belbogʻlarini berib: ‹Buni uning badaniga tegizib (kafanlanglar)›, dedilar». U (Umm Atiyya) hiqv (soʻzi) bilan izorni — belni oʻrovchi matoni nazarda tutar edi.Умм Атийя ал-Ансория (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, у шундай деди: «Расулуллоҳ ﷺ қизлари вафот этганда олдимизга кириб: ‹Уни сув ва сидр билан уч марта, ёки беш марта, ёки лозим кўрсангиз ундан кўпроқ ювинглар, охирида эса кофур — ёки озгина кофур қўйинглар. Ювиб бўлганингизда менга билдиринглар›, дедилар. Биз ювиб бўлганимизда у зотга билдирдик. Шунда у зот бизга белбоғларини бериб: ‹Буни унинг баданига тегизиб (кафанланглар)›, дедилар». У (Умм Атийя) ҳиқв (сўзи) билан изорни — белни ўровчи матони назарда тутар эди.

حَدَّثَنِي يَحْيَى، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ، زَوْجِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كُفِّنَ فِي ثَلاَثَةِ أَثْوَابٍ بِيضٍ سَحُولِيَّةٍ لَيْسَ فِيهَا قَمِيصٌ وَلاَ عِمَامَةٌ ‏.‏

Oisha — Nabiy ﷺ ning zavjalari — (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ oq, sahuliya (Yaman paxta matosi)dan boʻlgan uchta kiyimga kafanlangan edilar; ularning orasida na koʻylak, na salla bor edi.Оиша — Набий ﷺ нинг завжалари — (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ оқ, саҳулия (Яман пахта матоси)дан бўлган учта кийимга кафанланган эдилар; уларнинг орасида на кўйлак, на салла бор эди.

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كُفِّنَ فِي ثَلاَثَةِ أَثْوَابٍ بِيضٍ سَحُولِيَّةٍ ‏.‏

Yahyo ibn Said (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ oq, sahuliya matosidan boʻlgan uchta kiyimga kafanlangan edilar.Яҳё ибн Саид (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ оқ, саҳулия матосидан бўлган учта кийимга кафанланган эдилар.

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ، أَنَّهُ قَالَ بَلَغَنِي أَنَّ أَبَا بَكْرٍ الصِّدِّيقَ، قَالَ لِعَائِشَةَ وَهُوَ مَرِيضٌ فِي كَمْ كُفِّنَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَتْ فِي ثَلاَثَةِ أَثْوَابٍ بِيضٍ سَحُولِيَّةٍ ‏.‏ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ خُذُوا هَذَا الثَّوْبَ - لِثَوْبٍ عَلَيْهِ قَدْ أَصَابَهُ مِشْقٌ أَوْ زَعْفَرَانٌ - فَاغْسِلُوهُ ثُمَّ كَفِّنُونِي فِيهِ مَعَ ثَوْبَيْنِ آخَرَيْنِ ‏.‏ فَقَالَتْ عَائِشَةُ وَمَا هَذَا فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ الْحَىُّ أَحْوَجُ إِلَى الْجَدِيدِ مِنَ الْمَيِّتِ وَإِنَّمَا هَذَا لِلْمُهْلَةِ ‏.‏

Yahyo ibn Said (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadiki, u shunday dedi: Menga yetib kelishicha, Abu Bakr as-Siddiq kasal boʻlib yotganida Oishaga: «Rasululloh ﷺ necha kiyimga kafanlangan edilar?» dedi. U: «Oq, sahuliya matosidan boʻlgan uchta kiyimga», dedi. Abu Bakr — ustidagi, unga mishq (qizil boʻyoq) yoki zaʼfaron tekkan bir kiyimni koʻrsatib: «Mana bu kiyimni olib yuvinglar, soʻng meni unda yana ikkita kiyim bilan kafanlanglar», dedi. Oisha: «Bu nima uchun?» dedi. Abu Bakr: «Tirik odam yangi (kiyim)ga oʻlikdan koʻra muhtojroqdir; bu esa faqat (jasaddan chiqadigan) suyuqlik uchundir», dedi.Яҳё ибн Саид (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинадики, у шундай деди: Менга етиб келишича, Абу Бакр ас-Сиддиқ касал бўлиб ётганида Оишага: «Расулуллоҳ ﷺ неча кийимга кафанланган эдилар?» деди. У: «Оқ, саҳулия матосидан бўлган учта кийимга», деди. Абу Бакр — устидаги, унга мишқ (қизил бўёқ) ёки заъфарон теккан бир кийимни кўрсатиб: «Мана бу кийимни олиб ювинглар, сўнг мени унда яна иккита кийим билан кафанланглар», деди. Оиша: «Бу нима учун?» деди. Абу Бакр: «Тирик одам янги (кийим)га ўликдан кўра муҳтожроқдир; бу эса фақат (жасаддан чиқадиган) суюқлик учундир», деди.

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ حُمَيْدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَوْفٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرِو بْنِ الْعَاصِ، أَنَّهُ قَالَ الْمَيِّتُ يُقَمَّصُ وَيُؤَزَّرُ وَيُلَفُّ فِي الثَّوْبِ الثَّالِثِ فَإِنْ لَمْ يَكُنْ إِلاَّ ثَوْبٌ وَاحِدٌ كُفِّنَ فِيهِ ‏.‏

Abdulloh ibn Amr ibn al-Os (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, u shunday dedi: «Mayyitga koʻylak kiydiriladi, izor oʻraladi va uchinchi kiyimga oʻraladi. Agar birgina kiyim boʻlsa, oʻshanda kafanlanadi».Абдуллоҳ ибн Амр ибн ал-Ос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, у шундай деди: «Маййитга кўйлак кийдирилади, изор ўралади ва учинчи кийимга ўралади. Агар биргина кийим бўлса, ўшанда кафанланади».

حَدَّثَنِي يَحْيَى، عَنْ مَالِكٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأَبَا بَكْرٍ وَعُمَرَ كَانُوا يَمْشُونَ أَمَامَ الْجَنَازَةِ وَالْخُلَفَاءُ هَلُمَّ جَرًّا وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ ‏.‏

Ibn Shihob az-Zuhriy (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ, Abu Bakr va Umar janozaning oldida yurar edilar; ulardan keyingi xalifalar ham shu tariqa, hamda Abdulloh ibn Umar (ham shunday qilardi).Ибн Шиҳоб аз-Зуҳрий (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ, Абу Бакр ва Умар жанозанинг олдида юрар эдилар; улардан кейинги халифалар ҳам шу тариқа, ҳамда Абдуллоҳ ибн Умар (ҳам шундай қиларди).

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْمُنْكَدِرِ، عَنْ رِبِيعَةَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْهَدِيرِ، أَنَّهُ أَخْبَرَهُ أَنَّهُ، رَأَى عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ يَقْدُمُ النَّاسَ أَمَامَ الْجَنَازَةِ فِي جَنَازَةِ زَيْنَبَ بِنْتِ جَحْشٍ ‏.‏

Rabia ibn Abdulloh ibn al-Hadir (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadiki, u Umar ibn al-Xattobning Zaynab bint Jahshning janozasida odamlarning oldida, tobutning old tomonida yurganini koʻrgan.Рабиа ибн Абдуллоҳ ибн ал-Ҳадир (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинадики, у Умар ибн ал-Хаттобнинг Зайнаб бинт Жаҳшнинг жанозасида одамларнинг олдида, тобутнинг олд томонида юрганини кўрган.

وَحَدَّثَنِي يَحْيَى، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، قَالَ مَا رَأَيْتُ أَبِي قَطُّ فِي جَنَازَةٍ إِلاَّ أَمَامَهَا - قَالَ - ثُمَّ يَأْتِي الْبَقِيعَ فَيَجْلِسُ حَتَّى يَمُرُّوا عَلَيْهِ ‏.‏

Hishom ibn Urva (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadiki, u shunday dedi: «Men otamni janozada faqat uning oldida (yurgan holda) koʻrardim. Soʻngra u Baqiʼga kelib, ular (janoza bilan) uning yonidan oʻtguncha oʻtirar edi».Ҳишом ибн Урва (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинадики, у шундай деди: «Мен отамни жанозада фақат унинг олдида (юрган ҳолда) кўрардим. Сўнгра у Бақиъга келиб, улар (жаноза билан) унинг ёнидан ўтгунча ўтирар эди».

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، أَنَّهُ قَالَ الْمَشْىُ خَلْفَ الْجَنَازَةِ مِنْ خَطَإِ السُّنَّةِ ‏.‏

Ibn Shihob (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadiki, u shunday dedi: «Janozaning orqasidan yurish — sunnatga xilofdir».Ибн Шиҳоб (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинадики, у шундай деди: «Жанозанинг орқасидан юриш — суннатга хилофдир».

حَدَّثَنِي يَحْيَى، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ أَسْمَاءَ بِنْتِ أَبِي بَكْرٍ، أَنَّهَا قَالَتْ لأَهْلِهَا أَجْمِرُوا ثِيَابِي إِذَا مِتُّ ثُمَّ حَنِّطُونِي وَلاَ تَذُرُّوا عَلَى كَفَنِي حِنَاطًا وَلاَ تَتْبَعُونِي بِنَارٍ ‏.‏

Asmo bint Abu Bakr (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, u oʻz oilasiga: «Men oʻlganimda kiyimlarimni tutatqi bilan hidlatinglar, soʻng menga hanut (xushboʻy narsa) suringlar, ammo kafanimga hanut sepmanglar va (ortimdan) olov bilan ergashmanglar», dedi.Асмо бинт Абу Бакр (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, у ўз оиласига: «Мен ўлганимда кийимларимни тутатқи билан ҳидлатинглар, сўнг менга ҳанут (хушбўй нарса) суринглар, аммо кафанимга ҳанут сепманглар ва (ортимдан) олов билан эргашманглар», деди.

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي سَعِيدٍ الْمَقْبُرِيِّ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّهُ نَهَى أَنْ يُتْبَعَ، بَعْدَ مَوْتِهِ بِنَارٍ ‏.‏ قَالَ يَحْيَى سَمِعْتُ مَالِكًا يَكْرَهُ ذَلِكَ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, u oʻzining vafotidan keyin ortidan olov bilan ergashilishdan qaytardi. Yahyo aytdi: Men Molikning buni makruh sanaganini eshitdim.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, у ўзининг вафотидан кейин ортидан олов билан эргашилишдан қайтарди. Яҳё айтди: Мен Моликнинг буни макруҳ санаганини эшитдим.

حَدَّثَنِي يَحْيَى، عَنْ مَالِكٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم نَعَى النَّجَاشِيَّ لِلنَّاسِ فِي الْيَوْمِ الَّذِي مَاتَ فِيهِ وَخَرَجَ بِهِمْ إِلَى الْمُصَلَّى فَصَفَّ بِهِمْ وَكَبَّرَ أَرْبَعَ تَكْبِيرَاتٍ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Najoshiyning vafotini u vafot etgan kuni odamlarga eʼlon qildilar, ularni musallaga (namozgohga) olib chiqib, saf tortdirdilar va toʻrt takbir aytdilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Нажошийнинг вафотини у вафот этган куни одамларга эълон қилдилар, уларни мусаллага (намозгоҳга) олиб чиқиб, саф тортдирдилар ва тўрт такбир айтдилар.

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ أَبِي أُمَامَةَ بْنِ سَهْلِ بْنِ حُنَيْفٍ، أَنَّهُ أَخْبَرَهُ أَنَّ مِسْكِينَةً مَرِضَتْ فَأُخْبِرَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم - بِمَرَضِهَا وَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَعُودُ الْمَسَاكِينَ وَيَسْأَلُ عَنْهُمْ - فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِذَا مَاتَتْ فَآذِنُونِي بِهَا ‏"‏ ‏.‏ فَخُرِجَ بِجَنَازَتِهَا لَيْلاً فَكَرِهُوا أَنْ يُوقِظُوا رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَلَمَّا أَصْبَحَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أُخْبِرَ بِالَّذِي كَانَ مِنْ شَأْنِهَا فَقَالَ ‏"‏ أَلَمْ آمُرْكُمْ أَنْ تُؤْذِنُونِي بِهَا ‏"‏ ‏.‏ فَقَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ كَرِهْنَا أَنْ نُخْرِجَكَ لَيْلاً وَنُوقِظَكَ ‏.‏ فَخَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حَتَّى صَفَّ بِالنَّاسِ عَلَى قَبْرِهَا وَكَبَّرَ أَرْبَعَ تَكْبِيرَاتٍ ‏.‏

Abu Umoma ibn Sahl ibn Hunayf (rahimahulloh)dan rivoyat qilishicha, bir kambagʻal (miskin) ayol kasal boʻlib qoldi va Rasululloh ﷺ ga uning kasalligi haqida xabar berildi — Rasululloh ﷺ miskinlarni yoʻqlab, ulardan hol soʻrab turardilar. Rasululloh ﷺ: «U vafot etsa, menga bildiringlar», dedilar. Uning janozasi kechasi olib chiqildi va (odamlar) Rasululloh ﷺ ni uygʻotishni istamadilar. Tong otganda Rasululloh ﷺ ga uning boshidan oʻtgan voqea xabar qilindi. Shunda u zot: «Men sizlarga uni (vafotini) bildirishni buyurmaganmidim?» dedilar. Ular: «Yo Rasululloh, sizni kechasi olib chiqib, uygʻotishni istamadik», dedilar. Bas, Rasululloh ﷺ chiqib, odamlarni uning qabri (oldida) saf tortdirdilar va toʻrt takbir aytdilar.Абу Умома ибн Саҳл ибн Ҳунайф (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилишича, бир камбағал (мискин) аёл касал бўлиб қолди ва Расулуллоҳ ﷺ га унинг касаллиги ҳақида хабар берилди — Расулуллоҳ ﷺ мискинларни йўқлаб, улардан ҳол сўраб турардилар. Расулуллоҳ ﷺ: «У вафот этса, менга билдиринглар», дедилар. Унинг жанозаси кечаси олиб чиқилди ва (одамлар) Расулуллоҳ ﷺ ни уйғотишни истамадилар. Тонг отганда Расулуллоҳ ﷺ га унинг бошидан ўтган воқеа хабар қилинди. Шунда у зот: «Мен сизларга уни (вафотини) билдиришни буюрмаганмидим?» дедилар. Улар: «Ё Расулуллоҳ, сизни кечаси олиб чиқиб, уйғотишни истамадик», дедилар. Бас, Расулуллоҳ ﷺ чиқиб, одамларни унинг қабри (олдида) саф тортдирдилар ва тўрт такбир айтдилар.

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، أَنَّهُ سَأَلَ ابْنَ شِهَابٍ عَنِ الرَّجُلِ، يُدْرِكُ بَعْضَ التَّكْبِيرِ عَلَى الْجَنَازَةِ وَيَفُوتُهُ بَعْضُهُ فَقَالَ يَقْضِي مَا فَاتَهُ مِنْ ذَلِكَ ‏.‏

Molik Ibn Shihobdan janoza (namozi)da takbirning bir qismiga yetishib, bir qismini oʻtkazib yuborgan kishi haqida soʻradi. U: «Oʻtkazib yuborgan qismini qazo qiladi (toʻldiradi)», dedi.Молик Ибн Шиҳобдан жаноза (намози)да такбирнинг бир қисмига етишиб, бир қисмини ўтказиб юборган киши ҳақида сўради. У: «Ўтказиб юборган қисмини қазо қилади (тўлдиради)», деди.

حَدَّثَنِي يَحْيَى، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي سَعِيدٍ الْمَقْبُرِيِّ، عَنْ أَبِيهِ، أَنَّهُ سَأَلَ أَبَا هُرَيْرَةَ كَيْفَ تُصَلِّي عَلَى الْجَنَازَةِ فَقَالَ أَبُو هُرَيْرَةَ أَنَا لَعَمْرُ اللَّهِ، أُخْبِرُكَ أَتَّبِعُهَا، مِنْ أَهْلِهَا فَإِذَا وُضِعَتْ كَبَّرْتُ وَحَمِدْتُ اللَّهَ وَصَلَّيْتُ عَلَى نَبِيِّهِ ثُمَّ أَقُولُ اللَّهُمَّ إِنَّهُ عَبْدُكَ وَابْنُ عَبْدِكَ وَابْنُ أَمَتِكَ كَانَ يَشْهَدُ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ أَنْتَ وَأَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُكَ وَرَسُولُكَ وَأَنْتَ أَعْلَمُ بِهِ اللَّهُمَّ إِنْ كَانَ مُحْسِنًا فَزِدْ فِي إِحْسَانِهِ وَإِنْ كَانَ مُسِيئًا فَتَجَاوَزْ عَنْ سَيِّئَاتِهِ اللَّهُمَّ لاَ تَحْرِمْنَا أَجْرَهُ وَلاَ تَفْتِنَّا بَعْدَهُ ‏.‏

Said ibn Abu Said al-Maqburiy otasidan rivoyat qilishicha, u (Said) Abu Hurayradan: «Janozani qanday oʻqiysan?» deb soʻradi. Abu Hurayra dedi: «Allohning hayotiga qasamki, senga aytib beraman! Men uni (janozani) ahli bilan (uyidan) kuzatib boraman. U (yerga) qoʻyilganda takbir aytaman, Allohga hamd aytaman va Uning Paygʻambariga salovot aytaman, soʻng shunday deyman: ‹Allohumma, u — Sening bandang, erkak bandangning oʻgʻli va choʻringning oʻgʻli. U Sendan oʻzga iloh yoʻqligiga va Muhammad Sening bandang hamda elching ekaniga guvohlik berardi, Sen uni yaxshiroq biluvchisan. Allohumma, agar u yaxshilik qiluvchi boʻlgan boʻlsa, uning yaxshiligini ziyoda qilgin; agar yomonlik qiluvchi boʻlgan boʻlsa, uning yomonliklarini kechgin. Allohumma, bizni uning ajridan mahrum qilma va undan keyin bizni fitnaga solma›».Саид ибн Абу Саид ал-Мақбурий отасидан ривоят қилишича, у (Саид) Абу Ҳурайрадан: «Жанозани қандай ўқийсан?» деб сўради. Абу Ҳурайра деди: «Аллоҳнинг ҳаётига қасамки, сенга айтиб бераман! Мен уни (жанозани) аҳли билан (уйидан) кузатиб бораман. У (ерга) қўйилганда такбир айтаман, Аллоҳга ҳамд айтаман ва Унинг Пайғамбарига саловот айтаман, сўнг шундай дейман: ‹Аллоҳумма, у — Сенинг бандинг, эркак бандингнинг ўғли ва чўрингнинг ўғли. У Сендан ўзга илоҳ йўқлигига ва Муҳаммад Сенинг бандинг ҳамда элчинг эканига гувоҳлик берарди, Сен уни яхшироқ билувчисан. Аллоҳумма, агар у яхшилик қилувчи бўлган бўлса, унинг яхшилигини зиёда қилгин; агар ёмонлик қилувчи бўлган бўлса, унинг ёмонликларини кечгин. Аллоҳумма, бизни унинг ажридан маҳрум қилма ва ундан кейин бизни фитнага солма›».

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ، أَنَّهُ قَالَ سَمِعْتُ سَعِيدَ بْنَ الْمُسَيَّبِ، يَقُولُ صَلَّيْتُ وَرَاءَ أَبِي هُرَيْرَةَ عَلَى صَبِيٍّ لَمْ يَعْمَلْ خَطِيئَةً قَطُّ فَسَمِعْتُهُ يَقُولُ اللَّهُمَّ أَعِذْهُ مِنْ عَذَابِ الْقَبْرِ ‏.‏

Yahyo ibn Said (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadiki, u shunday dedi: Men Said ibn al-Musayyabning shunday deganini eshitdim: «Men Abu Hurayraning orqasida, hech qachon gunoh qilmagan bir bola (janozasi)ga namoz oʻqidim va uning: ‹Allohumma, uni qabr azobidan asragin›, deganini eshitdim».Яҳё ибн Саид (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинадики, у шундай деди: Мен Саид ибн ал-Мусаййабнинг шундай деганини эшитдим: «Мен Абу Ҳурайранинг орқасида, ҳеч қачон гуноҳ қилмаган бир бола (жанозаси)га намоз ўқидим ва унинг: ‹Аллоҳумма, уни қабр азобидан асрагин›, деганини эшитдим».

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنْ نَافِعٍ، أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ، كَانَ لاَ يَقْرَأُ فِي الصَّلاَةِ عَلَى الْجَنَازَةِ ‏.‏

Nofeʼdan rivoyat qilinadiki, Abdulloh ibn Umar janoza namozida (Qurʼon) qiroat qilmas edi.Нофеъдан ривоят қилинадики, Абдуллоҳ ибн Умар жаноза намозида (Қуръон) қироат қилмас эди.

وَحَدَّثَنِي يَحْيَى، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِي حَرْمَلَةَ، مَوْلَى عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي سُفْيَانَ بْنِ حُوَيْطِبٍ أَنَّ زَيْنَبَ بِنْتَ أَبِي سَلَمَةَ، تُوُفِّيَتْ - وَطَارِقٌ أَمِيرُ الْمَدِينَةِ - فَأُتِيَ بِجَنَازَتِهَا بَعْدَ صَلاَةِ الصُّبْحِ فَوُضِعَتْ بِالْبَقِيعِ ‏.‏ قَالَ وَكَانَ طَارِقٌ يُغَلِّسُ بِالصُّبْحِ ‏.‏ قَالَ ابْنُ أَبِي حَرْمَلَةَ فَسَمِعْتُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ يَقُولُ لأَهْلِهَا إِمَّا أَنْ تُصَلُّوا عَلَى جَنَازَتِكُمُ الآنَ وَإِمَّا أَنْ تَتْرُكُوهَا حَتَّى تَرْتَفِعَ الشَّمْسُ ‏.‏

Muhammad ibn Abu Harmala — Abdurrahmon ibn Abu Sufyon ibn Huvaytibning mavlosi — dan rivoyat qilinishicha, Zaynab bint Abu Salama Toriq Madina amiri boʻlgan paytda vafot etdi. Uning janozasi bomdod namozidan keyin olib kelinib, Baqiʼga qoʻyildi. (Rovi) aytdi: Toriq bomdodni gʻalasda (qorongʻulikda erta) oʻqirdi. Ibn Abu Harmala aytdi: Men Abdulloh ibn Umarning uning oilasiga: «Yo janozangizga hozir namoz oʻqiysizlar, yoki uni quyosh koʻtarilguncha (kutib) qoldirasizlar», deganini eshitdim.Муҳаммад ибн Абу Ҳармала — Абдурраҳмон ибн Абу Суфён ибн Ҳувайтибнинг мавлоси — дан ривоят қилинишича, Зайнаб бинт Абу Салама Ториқ Мадина амири бўлган пайтда вафот этди. Унинг жанозаси бомдод намозидан кейин олиб келиниб, Бақиъга қўйилди. (Рови) айтди: Ториқ бомдодни ғаласда (қоронғуликда эрта) ўқирди. Ибн Абу Ҳармала айтди: Мен Абдуллоҳ ибн Умарнинг унинг оиласига: «Ё жанозангизга ҳозир намоз ўқийсизлар, ёки уни қуёш кўтарилгунча (кутиб) қолдирасизлар», деганини эшитдим.

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنْ نَافِعٍ، أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ، قَالَ يُصَلَّى عَلَى الْجَنَازَةِ بَعْدَ الْعَصْرِ وَبَعْدَ الصُّبْحِ إِذَا صُلِّيَتَا لِوَقْتِهِمَا ‏.‏

Nofeʼdan rivoyat qilinadiki, Abdulloh ibn Umar shunday dedi: «Janoza namozi asrdan keyin ham, bomdoddan keyin ham — agar bu ikkisi (asr va bomdod) oʻz vaqtida oʻqilgan boʻlsa — oʻqilaveradi».Нофеъдан ривоят қилинадики, Абдуллоҳ ибн Умар шундай деди: «Жаноза намози асрдан кейин ҳам, бомдоддан кейин ҳам — агар бу иккиси (аср ва бомдод) ўз вақтида ўқилган бўлса — ўқилаверади».

حَدَّثَنِي يَحْيَى، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ أَبِي النَّضْرِ، مَوْلَى عُمَرَ بْنِ عُبَيْدِ اللَّهِ عَنْ عَائِشَةَ، زَوْجِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّهَا أَمَرَتْ أَنْ يُمَرَّ عَلَيْهَا بِسَعْدِ بْنِ أَبِي وَقَّاصٍ فِي الْمَسْجِدِ حِينَ مَاتَ لِتَدْعُوَ لَهُ فَأَنْكَرَ ذَلِكَ النَّاسُ عَلَيْهَا فَقَالَتْ عَائِشَةُ مَا أَسْرَعَ النَّاسَ مَا صَلَّى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَلَى سُهَيْلِ ابْنِ بَيْضَاءَ إِلاَّ فِي الْمَسْجِدِ ‏.‏

Abu Nazr — Umar ibn Ubaydullohning mavlosi — Nabiy ﷺ ning zavjalari Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilishicha, u Saʼd ibn Abu Vaqqos vafot etganda, uning uchun duo qilishi maqsadida (janozasini) masjidda oʻzining yonidan oʻtkazishga buyurdi. Odamlar buni uning uchun inkor qildilar. Shunda Oisha: «Odamlar naqadar shoshqaloq! Rasululloh ﷺ Suhayl ibn Bayzoga faqat masjidda (turib) namoz oʻqiganlar-ku!» dedi.Абу Назр — Умар ибн Убайдуллоҳнинг мавлоси — Набий ﷺ нинг завжалари Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилишича, у Саъд ибн Абу Ваққос вафот этганда, унинг учун дуо қилиши мақсадида (жанозасини) масжидда ўзининг ёнидан ўтказишга буюрди. Одамлар буни унинг учун инкор қилдилар. Шунда Оиша: «Одамлар нақадар шошқалоқ! Расулуллоҳ ﷺ Суҳайл ибн Байзога фақат масжидда (туриб) намоз ўқиганлар-ку!» деди.

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنْ نَافِعٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ، أَنَّهُ قَالَ صُلِّيَ عَلَى عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ فِي الْمَسْجِدِ ‏.‏

Nofeʼ, Abdulloh ibn Umardan rivoyat qilishicha, u shunday dedi: «Umar ibn al-Xattobga masjidda (turib) janoza namozi oʻqildi».Нофеъ, Абдуллоҳ ибн Умардан ривоят қилишича, у шундай деди: «Умар ибн ал-Хаттобга масжидда (туриб) жаноза намози ўқилди».

حَدَّثَنِي يَحْيَى، عَنْ مَالِكٍ، أَنَّهُ بَلَغَهُ أَنَّ عُثْمَانَ بْنَ عَفَّانَ، وَعَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ، وَأَبَا، هُرَيْرَةَ كَانُوا يُصَلُّونَ عَلَى الْجَنَائِزِ بِالْمَدِينَةِ الرِّجَالِ وَالنِّسَاءِ فَيَجْعَلُونَ الرِّجَالَ مِمَّا يَلِي الإِمَامَ وَالنِّسَاءَ مِمَّا يَلِي الْقِبْلَةَ ‏.‏

Molikka yetib kelishicha, Usmon ibn Affon, Abdulloh ibn Umar va Abu Hurayra Madinada erkaklar va ayollarning janozalariga namoz oʻqir edilar; erkaklarni imomga yaqin, ayollarni esa qiblaga yaqin (tomonga) qoʻyar edilar.Моликка етиб келишича, Усмон ибн Аффон, Абдуллоҳ ибн Умар ва Абу Ҳурайра Мадинада эркаклар ва аёлларнинг жанозаларига намоз ўқир эдилар; эркакларни имомга яқин, аёлларни эса қиблага яқин (томонга) қўяр эдилар.

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنْ نَافِعٍ، أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ، كَانَ إِذَا صَلَّى عَلَى الْجَنَائِزِ يُسَلِّمُ حَتَّى يُسْمِعَ مَنْ يَلِيهِ ‏.‏

Nofeʼdan rivoyat qilinadiki, Abdulloh ibn Umar janoza namozini oʻqiganda, yonidagi kishi eshitadigan (darajada ovoz chiqarib) salom berardi.Нофеъдан ривоят қилинадики, Абдуллоҳ ибн Умар жаноза намозини ўқиганда, ёнидаги киши эшитадиган (даражада овоз чиқариб) салом берарди.

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنْ نَافِعٍ، أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ، كَانَ يَقُولُ لاَ يُصَلِّي الرَّجُلُ عَلَى الْجَنَازَةِ إِلاَّ وَهُوَ طَاهِرٌ ‏.‏ قَالَ يَحْيَى سَمِعْتُ مَالِكًا يَقُولُ لَمْ أَرَ أَحَدًا مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ يَكْرَهُ أَنْ يُصَلَّى عَلَى وَلَدِ الزِّنَا وَأُمِّهِ ‏.‏

Nofeʼdan rivoyat qilinadiki, Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo): «Kishi faqat pok (tahoratli) boʻlgan holidagina janoza ustida namoz oʻqiydi», derdi. Yahyo aytdi: Men Molikning shunday deganini eshitdim: «Men ilm ahlidan zino farzandi hamda uning onasi ustiga janoza namozi oʻqilishini makruh sanaydigan birortasini koʻrmadim».Нофеъдан ривоят қилинадики, Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо): «Киши фақат пок (таҳоратли) бўлган ҳолидагина жаноза устида намоз ўқийди», дерди. Яҳё айтди: Мен Моликнинг шундай деганини эшитдим: «Мен илм аҳлидан зино фарзанди ҳамда унинг онаси устига жаноза намози ўқилишини макруҳ санайдиган бирортасини кўрмадим».

حَدَّثَنِي يَحْيَى، عَنْ مَالِكٍ، أَنَّهُ بَلَغَهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم تُوُفِّيَ يَوْمَ الاِثْنَيْنِ وَدُفِنَ يَوْمَ الثُّلاَثَاءِ وَصَلَّى النَّاسُ عَلَيْهِ أَفْذَاذًا لاَ يَؤُمُّهُمْ أَحَدٌ ‏.‏ فَقَالَ نَاسٌ يُدْفَنُ عِنْدَ الْمِنْبَرِ ‏.‏ وَقَالَ آخَرُونَ يُدْفَنُ بِالْبَقِيعِ ‏.‏ فَجَاءَ أَبُو بَكْرٍ الصِّدِّيقُ فَقَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏ "‏ مَا دُفِنَ نَبِيٌّ قَطُّ إِلاَّ فِي مَكَانِهِ الَّذِي تُوُفِّيَ فِيهِ ‏"‏ ‏.‏ فَحُفِرَ لَهُ فِيهِ فَلَمَّا كَانَ عِنْدَ غُسْلِهِ أَرَادُوا نَزْعَ قَمِيصِهِ فَسَمِعُوا صَوْتًا يَقُولُ لاَ تَنْزِعُوا الْقَمِيصَ فَلَمْ يُنْزَعِ الْقَمِيصُ وَغُسِّلَ وَهُوَ عَلَيْهِ صلى الله عليه وسلم ‏.‏

Molikka yetib kelishicha, Rasululloh ﷺ dushanba kuni vafot etdilar, seshanba kuni dafn etildilar. Odamlar u zotga yakka-yakka, hech kim ularga imomlik qilmagan holda janoza namozi oʻqidilar. Baʼzi odamlar: «Minbar yoniga dafn etilsin», dedilar. Boshqalar: «Baqiʼga dafn etilsin», dedilar. Shunda Abu Bakr as-Siddiq (roziyallohu anhu) kelib: «Men Rasululloh ﷺ ning: ‹Hech bir Paygʻambar faqat oʻzi vafot etgan joyidagina dafn etiladi›, deganlarini eshitganman», dedi. Bas, u zotga oʻsha yerda qabr qazildi. U zotni gʻusl qilish paytida koʻylagini yechmoqchi boʻlishganda, ular: «Koʻylakni yechmanglar», degan ovozni eshitdilar. Shundan koʻylak yechilmadi va u zot ﷺ koʻylaklari ustidan gʻusl qilindilar.Моликка етиб келишича, Расулуллоҳ ﷺ душанба куни вафот этдилар, сешанба куни дафн этилдилар. Одамлар у зотга якка-якка, ҳеч ким уларга имомлик қилмаган ҳолда жаноза намози ўқидилар. Баъзи одамлар: «Минбар ёнига дафн этилсин», дедилар. Бошқалар: «Бақиъга дафн этилсин», дедилар. Шунда Абу Бакр ас-Сиддиқ (розияллоҳу анҳу) келиб: «Мен Расулуллоҳ ﷺ нинг: ‹Ҳеч бир Пайғамбар фақат ўзи вафот этган жойидагина дафн этилади›, деганларини эшитганман», деди. Бас, у зотга ўша ерда қабр қазилди. У зотни ғусл қилиш пайтида кўйлагини ечмоқчи бўлишганда, улар: «Кўйлакни ечманглар», деган овозни эшитдилар. Шундан кўйлак ечилмади ва у зот ﷺ кўйлаклари устидан ғусл қилиндилар.

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، أَنَّهُ قَالَ كَانَ بِالْمَدِينَةِ رَجُلاَنِ أَحَدُهُمَا يَلْحَدُ وَالآخَرُ لاَ يَلْحَدُ فَقَالُوا أَيُّهُمَا جَاءَ أَوَّلُ عَمِلَ عَمَلَهُ ‏.‏ فَجَاءَ الَّذِي يَلْحَدُ فَلَحَدَ لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏.‏

Urva (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadiki, u aytdi: «Madinada ikki kishi bor edi — biri lahad (qabrning yon devoriga oʻyiq) qilar, ikkinchisi lahad qilmasdi. Odamlar: ‹Qay biri avval kelsa, oʻz ishini qiladi›, dedilar. Shunda lahad qiladigani avval keldi va Rasululloh ﷺ ga lahad qildi».Урва (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинадики, у айтди: «Мадинада икки киши бор эди — бири лаҳад (қабрнинг ён деворига ўйиқ) қилар, иккинчиси лаҳад қилмасди. Одамлар: ‹Қай бири аввал келса, ўз ишини қилади›, дедилар. Шунда лаҳад қиладигани аввал келди ва Расулуллоҳ ﷺ га лаҳад қилди».

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، أَنَّهُ بَلَغَهُ أَنَّ أُمَّ سَلَمَةَ، زَوْجَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم كَانَتْ تَقُولُ مَا صَدَّقْتُ بِمَوْتِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم حَتَّى سَمِعْتُ وَقْعَ الْكَرَازِينِ ‏.‏

Molikka yetib kelishicha, Nabiy ﷺ ning zavjalari Umm Salama (roziyallohu anho): «Men ketmonlarning tovushini eshitmagunimcha, Nabiy ﷺ ning vafot etganlariga ishonmagan edim», derdilar.Моликка етиб келишича, Набий ﷺ нинг завжалари Умму Салама (розияллоҳу анҳо): «Мен кетмонларнинг товушини эшитмагунимча, Набий ﷺ нинг вафот этганларига ишонмаган эдим», дердилар.

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ، أَنَّ عَائِشَةَ، زَوْجَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَتْ رَأَيْتُ ثَلاَثَةَ أَقْمَارٍ سَقَطْنَ فِي حُجْرَتِي فَقَصَصْتُ رُؤْيَاىَ عَلَى أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ قَالَتْ فَلَمَّا تُوُفِّيَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَدُفِنَ فِي بَيْتِهَا قَالَ لَهَا أَبُو بَكْرٍ هَذَا أَحَدُ أَقْمَارِكِ وَهُوَ خَيْرُهَا ‏.‏

Yahyo ibn Saʼiddan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ ning zavjalari Oisha (roziyallohu anho) aytdilar: «Men uchta oyning hujramga tushganini (tushimda) koʻrdim va tushimni Abu Bakr as-Siddiqqa aytib berdim». U (Oisha) dedilar: «Rasululloh ﷺ vafot etib, mening uyimga dafn etilganlarida, Abu Bakr menga: ‹Bu — oylaringdan biri, u eng yaxshisidir›, dedi».Яҳё ибн Саъиддан ривоят қилинадики, Набий ﷺ нинг завжалари Оиша (розияллоҳу анҳо) айтдилар: «Мен учта ойнинг ҳужрамга тушганини (тушимда) кўрдим ва тушимни Абу Бакр ас-Сиддиққа айтиб бердим». У (Оиша) дедилар: «Расулуллоҳ ﷺ вафот этиб, менинг уйимга дафн этилганларида, Абу Бакр менга: ‹Бу — ойларингдан бири, у энг яхшисидир›, деди».

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنْ غَيْرِ، وَاحِدٍ، مِمَّنْ يَثِقُ بِهِ أَنَّ سَعْدَ بْنَ أَبِي وَقَّاصٍ وَسَعِيدَ بْنَ زَيْدِ بْنِ عَمْرِو بْنِ نُفَيْلٍ تُوُفِّيَا بِالْعَقِيقِ وَحُمِلاَ إِلَى الْمَدِينَةِ وَدُفِنَا بِهَا ‏.‏

Molikka oʻziga ishonch bildirgan bir necha kishidan rivoyat qilishicha, Saʼd ibn Abu Vaqqos hamda Saʼid ibn Zayd ibn Amr ibn Nufayl al-Aqiqda vafot etib, Madinaga olib kelindilar va oʻsha yerda dafn etildilar.Моликка ўзига ишонч билдирган бир неча кишидан ривоят қилишича, Саъд ибн Абу Ваққос ҳамда Саъид ибн Зайд ибн Амр ибн Нуфайл ал-Ақиқда вафот этиб, Мадинага олиб келиндилар ва ўша ерда дафн этилдилар.

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، أَنَّهُ قَالَ مَا أُحِبُّ أَنْ أُدْفَنَ، بِالْبَقِيعِ لأَنْ أُدْفَنَ بِغَيْرِهِ أَحَبُّ إِلَىَّ مِنْ أَنْ أُدْفَنَ بِهِ إِنَّمَا هُوَ أَحَدُ رَجُلَيْنِ إِمَّا ظَالِمٌ فَلاَ أُحِبُّ أَنْ أُدْفَنَ مَعَهُ وَإِمَّا صَالِحٌ فَلاَ أُحِبُّ أَنْ تُنْبَشَ لِي عِظَامُهُ ‏.‏

Urva (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadiki, u aytdi: «Men Baqiʼga dafn etilishimni yoqtirmayman. Undan boshqa joyga dafn etilishim, u yerga dafn etilishimdan koʻra menga sevimliroqdir. Chunki u (Baqiʼdagi kishi) ikki kishidan biridir: yo zolimdir — men u bilan birga dafn etilishimni yoqtirmayman; yoki solihdir — men uning suyaklari men uchun kovlab ochilishini yoqtirmayman».Урва (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинадики, у айтди: «Мен Бақиъга дафн этилишимни ёқтирмайман. Ундан бошқа жойга дафн этилишим, у ерга дафн этилишимдан кўра менга севимлироқдир. Чунки у (Бақиъдаги киши) икки кишидан биридир: ё золимдир — мен у билан бирга дафн этилишимни ёқтирмайман; ёки солиҳдир — мен унинг суяклари мен учун ковлаб очилишини ёқтирмайман».

حَدَّثَنِي يَحْيَى، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ، عَنْ وَاقِدِ بْنِ عَمْرِو بْنِ سَعْدِ بْنِ مُعَاذٍ، عَنْ نَافِعِ بْنِ جُبَيْرِ بْنِ مُطْعِمٍ، عَنْ مَسْعُودِ بْنِ الْحَكَمِ، عَنْ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ يَقُومُ فِي الْجَنَائِزِ ثُمَّ جَلَسَ بَعْدُ ‏.‏

Ali ibn Abu Tolib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ janozalarda tik turar edilar, soʻng keyinroq oʻtiradigan boʻldilar.Али ибн Абу Толиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ жанозаларда тик турар эдилар, сўнг кейинроқ ўтирадиган бўлдилар.

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، أَنَّهُ بَلَغَهُ أَنَّ عَلِيَّ بْنَ أَبِي طَالِبٍ، كَانَ يَتَوَسَّدُ الْقُبُورَ وَيَضْطَجِعُ عَلَيْهَا ‏.‏ قَالَ مَالِكٌ وَإِنَّمَا نُهِيَ عَنِ الْقُعُودِ عَلَى الْقُبُورِ فِيمَا نُرَى لِلْمَذَاهِبِ ‏.‏

Molikka yetib kelishicha, Ali ibn Abu Tolib (roziyallohu anhu) qabrlarni yostiq qilib, ular ustida yotardi. Molik aytdi: «Bizning fikrimizcha, qabrlar ustida oʻtirishdan qaytarilishi faqat hojat chiqarish uchun (oʻtirishga nisbatandir)».Моликка етиб келишича, Али ибн Абу Толиб (розияллоҳу анҳу) қабрларни ёстиқ қилиб, улар устида ётарди. Молик айтди: «Бизнинг фикримизча, қабрлар устида ўтиришдан қайтарилиши фақат ҳожат чиқариш учун (ўтиришга нисбатандир)».

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنْ أَبِي بَكْرِ بْنِ عُثْمَانَ بْنِ سَهْلِ بْنِ حُنَيْفٍ، أَنَّهُ سَمِعَ أَبَا أُمَامَةَ بْنَ سَهْلِ بْنِ حُنَيْفٍ، يَقُولُ كُنَّا نَشْهَدُ الْجَنَائِزَ فَمَا يَجْلِسُ آخِرُ النَّاسِ حَتَّى يُؤْذَنُوا ‏.‏

Abu Bakr ibn Usmon ibn Sahl ibn Hunayfdan rivoyat qilinadiki, u Abu Umoma ibn Sahl ibn Hunayf (rahimahulloh)ning shunday deganini eshitdi: «Biz janozalarda hozir boʻlar edik. Odamlarning eng oxirgisi ham (janoza qoʻyilib) ruxsat berilmaguncha oʻtirmasdi».Абу Бакр ибн Усмон ибн Саҳл ибн Ҳунайфдан ривоят қилинадики, у Абу Умома ибн Саҳл ибн Ҳунайф (раҳимаҳуллоҳ)нинг шундай деганини эшитди: «Биз жанозаларда ҳозир бўлар эдик. Одамларнинг энг охиргиси ҳам (жаноза қўйилиб) рухсат берилмагунча ўтирмасди».

حَدَّثَنِي يَحْيَى، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ جَابِرِ بْنِ عَتِيكٍ، عَنْ عَتِيكِ بْنِ الْحَارِثِ، - وَهُوَ جَدُّ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ جَابِرٍ أَبُو أُمِّهِ - أَنَّهُ أَخْبَرَهُ أَنَّ جَابِرَ بْنَ عَتِيكٍ أَخْبَرَهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم جَاءَ يَعُودُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ ثَابِتٍ فَوَجَدَهُ قَدْ غُلِبَ عَلَيْهِ فَصَاحَ بِهِ فَلَمْ يُجِبْهُ فَاسْتَرْجَعَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَقَالَ ‏"‏ غُلِبْنَا عَلَيْكَ يَا أَبَا الرَّبِيعِ ‏"‏ ‏.‏ فَصَاحَ النِّسْوَةُ وَبَكَيْنَ فَجَعَلَ جَابِرٌ يُسَكِّتُهُنَّ ‏.‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ دَعْهُنَّ فَإِذَا وَجَبَ فَلاَ تَبْكِيَنَّ بَاكِيَةٌ ‏"‏ ‏.‏ قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ وَمَا الْوُجُوبُ قَالَ ‏"‏ إِذَا مَاتَ ‏"‏ ‏.‏ فَقَالَتِ ابْنَتُهُ وَاللَّهِ إِنْ كُنْتُ لأَرْجُو أَنْ تَكُونَ شَهِيدًا فَإِنَّكَ كُنْتَ قَدْ قَضَيْتَ جِهَازَكَ ‏.‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِنَّ اللَّهَ قَدْ أَوْقَعَ أَجْرَهُ عَلَى قَدْرِ نِيَّتِهِ وَمَا تَعُدُّونَ الشَّهَادَةَ ‏"‏ ‏.‏ قَالُوا الْقَتْلُ فِي سَبِيلِ اللَّهِ ‏.‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ الشُّهَدَاءُ سَبْعَةٌ سِوَى الْقَتْلِ فِي سَبِيلِ اللَّهِ الْمَطْعُونُ شَهِيدٌ وَالْغَرِقُ شَهِيدٌ وَصَاحِبُ ذَاتِ الْجَنْبِ شَهِيدٌ وَالْمَبْطُونُ شَهِيدٌ وَالْحَرِقُ شَهِيدٌ وَالَّذِي يَمُوتُ تَحْتَ الْهَدْمِ شَهِيدٌ وَالْمَرْأَةُ تَمُوتُ بِجُمْعٍ شَهِيدٌ ‏"‏ ‏.‏

Jobir ibn Atikdan rivoyat qilinishicha, Rasululloh ﷺ Abdulloh ibn Sobitni yoʻqlab keldilar va uni behush (jon berayotgan) holatda topdilar. U zot unga xitob qildilar, ammo u javob bermadi. Shunda Rasululloh ﷺ ‹Innaa lillaahi va innaa ilayhi rojiʼun›ni aytdilar va: «Sizdan mahrum boʻlmoqdamiz, ey Abu Rabiʼ», dedilar. Ayollar dod solib yigʻlashdi, Jobir esa ularni tinchlantira boshladi. Rasululloh ﷺ: «Ularni qoʻy. (Ammo oʻlim) vojib boʻlganda hech bir yigʻlovchi yigʻlamasin», dedilar. Ular: «Ey Rasululloh, vujub (vojib boʻlish) nima?» dedilar. U zot: «U vafot etganda», dedilar. Uning qizi: «Allohga qasamki, men sizning shahid boʻlishingizni umid qilgan edim, chunki siz jang tayyorgarligingizni battamom qilgan edingiz», dedi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Alloh uning ajrini niyatiga qarab (belgilab) tushirdi. Sizlar shahidlikni nima deb hisoblaysizlar?» dedilar. Ular: «Alloh yoʻlida oʻldirilishni», dedilar. Rasululloh ﷺ: «Alloh yoʻlida oʻldirilishdan tashqari, shahidlar yettitadir: toun (vabo)dan oʻlgan — shahid, gʻarq boʻlgan — shahid, zotuljanb (oʻpka pardasi) kasalidan oʻlgan — shahid, qorin kasaliga chalinib oʻlgan — shahid, kuyib oʻlgan — shahid, (bino) qulab, tagida qolib oʻlgan — shahid va tugʻruq (bola koʻtargan) holida oʻlgan ayol — shahiddir», dedilar.Жобир ибн Атикдан ривоят қилинишича, Расулуллоҳ ﷺ Абдуллоҳ ибн Собитни йўқлаб келдилар ва уни беҳуш (жон бераётган) ҳолатда топдилар. У зот унга хитоб қилдилар, аммо у жавоб бермади. Шунда Расулуллоҳ ﷺ ‹Иннаа лиллааҳи ва иннаа илайҳи рожиъун›ни айтдилар ва: «Сиздан маҳрум бўлмоқдамиз, эй Абу Рабиъ», дедилар. Аёллар дод солиб йиғлашди, Жобир эса уларни тинчлантира бошлади. Расулуллоҳ ﷺ: «Уларни қўй. (Аммо ўлим) вожиб бўлганда ҳеч бир йиғловчи йиғламасин», дедилар. Улар: «Эй Расулуллоҳ, вужуб (вожиб бўлиш) нима?» дедилар. У зот: «У вафот этганда», дедилар. Унинг қизи: «Аллоҳга қасамки, мен сизнинг шаҳид бўлишингизни умид қилган эдим, чунки сиз жанг тайёргарлигингизни баттамом қилган эдингиз», деди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Аллоҳ унинг ажрини ниятига қараб (белгилаб) туширди. Сизлар шаҳидликни нима деб ҳисоблайсизлар?» дедилар. Улар: «Аллоҳ йўлида ўлдирилишни», дедилар. Расулуллоҳ ﷺ: «Аллоҳ йўлида ўлдирилишдан ташқари, шаҳидлар еттитадир: тоун (вабо)дан ўлган — шаҳид, ғарқ бўлган — шаҳид, зотулжанб (ўпка пардаси) касалидан ўлган — шаҳид, қорин касалига чалиниб ўлган — шаҳид, куйиб ўлган — шаҳид, (бино) қулаб, тагида қолиб ўлган — шаҳид ва туғруқ (бола кўтарган) ҳолида ўлган аёл — шаҳиддир», дедилар.

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي بَكْرٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَمْرَةَ بِنْتِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، أَنَّهَا أَخْبَرَتْهُ أَنَّهَا، سَمِعَتْ عَائِشَةَ أُمَّ الْمُؤْمِنِينَ، تَقُولُ وَذُكِرَ لَهَا أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ يَقُولُ إِنَّ الْمَيِّتَ لَيُعَذَّبُ بِبُكَاءِ الْحَىِّ ‏.‏ فَقَالَتْ عَائِشَةُ يَغْفِرُ اللَّهُ لأَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ أَمَا إِنَّهُ لَمْ يَكْذِبْ وَلَكِنَّهُ نَسِيَ أَوْ أَخْطَأَ إِنَّمَا مَرَّ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِيَهُودِيَّةٍ يَبْكِي عَلَيْهَا أَهْلُهَا فَقَالَ ‏ "‏ إِنَّكُمْ لَتَبْكُونَ عَلَيْهَا وَإِنَّهَا لَتُعَذَّبُ فِي قَبْرِهَا ‏"‏ ‏.‏

Amra bint Abdurrahmon (rahimahalloh)dan rivoyat qilinishicha, u moʻminlar onasi Oisha (roziyallohu anho)ning shunday deganlarini eshitdi — unga Abdulloh ibn Umar: «Oʻlik tiriklarning yigʻisi sababli azoblanadi», deb aytayotgani zikr qilinganda: «Alloh Abu Abdurrahmon (Ibn Umar)ni magʻfirat qilsin! U yolgʻon gapirmadi, lekin unutdi yoki xato qildi. Aslida Rasululloh ﷺ ahli-oilasi yigʻlayotgan bir yahudiy ayolning yonidan oʻtib qoldilar-da: ‹Sizlar unga yigʻlayapsizlar, holbuki u qabrida azoblanmoqda›, dedilar».Амра бинт Абдурраҳмон (раҳимаҳаллоҳ)дан ривоят қилинишича, у мўминлар онаси Оиша (розияллоҳу анҳо)нинг шундай деганларини эшитди — унга Абдуллоҳ ибн Умар: «Ўлик тирикларнинг йиғиси сабабли азобланади», деб айтаётгани зикр қилинганда: «Аллоҳ Абу Абдурраҳмон (Ибн Умар)ни мағфират қилсин! У ёлғон гапирмади, лекин унутди ёки хато қилди. Аслида Расулуллоҳ ﷺ аҳли-оиласи йиғлаётган бир яҳудий аёлнинг ёнидан ўтиб қолдилар-да: ‹Сизлар унга йиғлаяпсизлар, ҳолбуки у қабрида азобланмоқда›, дедилар».

حَدَّثَنِي يَحْيَى، عَنْ مَالِكٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ "‏ لاَ يَمُوتُ لأَحَدٍ مِنَ الْمُسْلِمِينَ ثَلاَثَةٌ مِنَ الْوَلَدِ فَتَمَسَّهُ النَّارُ إِلاَّ تَحِلَّةَ الْقَسَمِ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Musulmonlardan birortasining uch farzandi vafot etsa, unga qasamni ado etishdan boshqa doʻzax (oʻti) tegmaydi», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Мусулмонлардан бирортасининг уч фарзанди вафот этса, унга қасамни адо этишдан бошқа дўзах (ўти) тегмайди», дедилар.

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِي بَكْرِ بْنِ عَمْرِو بْنِ حَزْمٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي النَّضْرِ السَّلَمِيِّ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ لاَ يَمُوتُ لأَحَدٍ مِنَ الْمُسْلِمِينَ ثَلاَثَةٌ مِنَ الْوَلَدِ فَيَحْتَسِبُهُمْ إِلاَّ كَانُوا جُنَّةً مِنَ النَّارِ ‏"‏ ‏.‏ فَقَالَتِ امْرَأَةٌ عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَا رَسُولَ اللَّهِ أَوِ اثْنَانِ قَالَ ‏"‏ أَوِ اثْنَانِ ‏"‏ ‏.‏

Abu Nazr as-Salamiy (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Musulmonlardan birortasining uch farzandi vafot etib, u (ularning ajrini) Allohdan umid qilsa (sabr qilsa), albatta ular unga doʻzaxdan toʻsiq (qalqon) boʻladi», dedilar. Shunda Rasululloh ﷺ ning huzurlaridagi bir ayol: «Yo Rasululloh, yo ikkitasi ham (shundaymi)?» dedi. U zot: «Yoki ikkitasi ham», dedilar.Абу Назр ас-Саламий (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Мусулмонлардан бирортасининг уч фарзанди вафот этиб, у (уларнинг ажрини) Аллоҳдан умид қилса (сабр қилса), албатта улар унга дўзахдан тўсиқ (қалқон) бўлади», дедилар. Шунда Расулуллоҳ ﷺ нинг ҳузурларидаги бир аёл: «Ё Расулуллоҳ, ё иккитаси ҳам (шундайми)?» деди. У зот: «Ёки иккитаси ҳам», дедилар.

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، أَنَّهُ بَلَغَهُ عَنْ أَبِي الْحُبَابِ، سَعِيدِ بْنِ يَسَارٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ "‏ مَا يَزَالُ الْمُؤْمِنُ يُصَابُ فِي وَلَدِهِ وَحَامَّتِهِ حَتَّى يَلْقَى اللَّهَ وَلَيْسَتْ لَهُ خَطِيئَةٌ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Moʻminga farzandi va yaqinlari borasida musibat yetib turadi, toki u Allohga hech bir gunohsiz holda uchrashguncha (davom etadi)», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Мўминга фарзанди ва яқинлари борасида мусибат етиб туради, токи у Аллоҳга ҳеч бир гуноҳсиз ҳолда учрашгунча (давом этади)», дедилар.

حَدَّثَنِي يَحْيَى، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْقَاسِمِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِي بَكْرٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ "‏ لِيُعَزِّ الْمُسْلِمِينَ فِي مَصَائِبِهِمُ الْمُصِيبَةُ بِي ‏"‏ ‏.‏

Abdurrahmon ibn al-Qosim ibn Muhammad ibn Abu Bakr (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Musulmonlarni oʻz musibatlarida men (bilan yuz bergan) musibat taskin bersin (yupatsin)», dedilar.Абдурраҳмон ибн ал-Қосим ибн Муҳаммад ибн Абу Бакр (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Мусулмонларни ўз мусибатларида мен (билан юз берган) мусибат таскин берсин (юпатсин)», дедилар.

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنْ رَبِيعَةَ بْنِ أَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ، زَوْجِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ أَصَابَتْهُ مُصِيبَةٌ فَقَالَ كَمَا أَمَرَ اللَّهُ (إِنَّا لِلَّهِ وَإِنَّا إِلَيْهِ رَاجِعُونَ) اللَّهُمَّ أْجُرْنِي فِي مُصِيبَتِي وَأَعْقِبْنِي خَيْرًا مِنْهَا إِلَّا فَعَلَ اللَّهُ ذَلِكَ بِهِ قَالَتْ أُمُّ سَلَمَةَ فَلَمَّا تُوُفِّيَ أَبُو سَلَمَةَ قُلْتُ ذَلِكَ ثُمَّ قُلْتُ وَمَنْ خَيْرٌ مِنْ أَبِي سَلَمَةَ فَأَعْقَبَهَا اللَّهُ رَسُولَهُ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَتَزَوَّجَهَا

Nabiy ﷺ ning zavjalari Umm Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kimga bir musibat yetsa-yu, u Alloh buyurganidek: {Innaa lillaahi va innaa ilayhi rojiʼun} ‹Allohim, musibatimga (sabrim uchun) ajr ber va menga undan koʻra yaxshiroq(ini) ato et›, desa, Alloh unga albatta shuni qiladi (muhayyo etadi)», dedilar. Umm Salama aytdilar: «Abu Salama vafot etganda men shuni aytdim, keyin: ‹Abu Salamadan koʻra kim yaxshiroq?› dedim. Shunda Alloh menga (uning) oʻrniga Oʻz Rasuli ﷺni ato etdi va u zot menga uylandilar».Набий ﷺ нинг завжалари Умму Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Кимга бир мусибат етса-ю, у Аллоҳ буюрганидек: {Иннаа лиллааҳи ва иннаа илайҳи рожиъун} ‹Аллоҳим, мусибатимга (сабрим учун) ажр бер ва менга ундан кўра яхшироқ(ини) ато эт›, деса, Аллоҳ унга албатта шуни қилади (муҳайё этади)», дедилар. Умму Салама айтдилар: «Абу Салама вафот этганда мен шуни айтдим, кейин: ‹Абу Саламадан кўра ким яхшироқ?› дедим. Шунда Аллоҳ менга (унинг) ўрнига Ўз Расули ﷺни ато этди ва у зот менга уйландилар».

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ، عَنِ الْقَاسِمِ بْنِ مُحَمَّدٍ، أَنَّهُ قَالَ هَلَكَتِ امْرَأَةٌ لِي فَأَتَانِي مُحَمَّدُ بْنُ كَعْبٍ الْقُرَظِيُّ يُعَزِّينِي بِهَا فَقَالَ إِنَّهُ كَانَ فِي بَنِي إِسْرَائِيلَ رَجُلٌ فَقِيهٌ عَالِمٌ عَابِدٌ مُجْتَهِدٌ وَكَانَتْ لَهُ امْرَأَةٌ - وَكَانَ بِهَا مُعْجَبًا وَلَهَا مُحِبًّا - فَمَاتَتْ فَوَجَدَ عَلَيْهَا وَجْدًا شَدِيدًا وَلَقِيَ عَلَيْهَا أَسَفًا حَتَّى خَلاَ فِي بَيْتٍ وَغَلَّقَ عَلَى نَفْسِهِ وَاحْتَجَبَ مِنَ النَّاسِ فَلَمْ يَكُنْ يَدْخُلُ عَلَيْهِ أَحَدٌ وَإِنَّ امْرَأَةً سَمِعَتْ بِهِ فَجَاءَتْهُ فَقَالَتْ إِنَّ لِي إِلَيْهِ حَاجَةً أَسْتَفْتِيهِ فِيهَا لَيْسَ يُجْزِينِي فِيهَا إِلاَّ مُشَافَهَتُهُ فَذَهَبَ النَّاسُ وَلَزِمَتْ بَابَهُ وَقَالَتْ مَا لِي مِنْهُ بُدٌّ ‏.‏ فَقَالَ لَهُ قَائِلٌ إِنَّ هَا هُنَا امْرَأَةً أَرَادَتْ أَنْ تَسْتَفْتِيَكَ وَقَالَتْ إِنْ أَرَدْتُ إِلاَّ مُشَافَهَتَهُ وَقَدْ ذَهَبَ النَّاسُ وَهِيَ لاَ تُفَارِقُ الْبَابَ ‏.‏ فَقَالَ ائْذَنُوا لَهَا ‏.‏ فَدَخَلَتْ عَلَيْهِ فَقَالَتْ إِنِّي جِئْتُكَ أَسْتَفْتِيكَ فِي أَمْرٍ ‏.‏ قَالَ وَمَا هُوَ قَالَتْ إِنِّي اسْتَعَرْتُ مِنْ جَارَةٍ لِي حَلْيًا فَكُنْتُ أَلْبَسُهُ وَأُعِيرُهُ زَمَانًا ثُمَّ إِنَّهُمْ أَرْسَلُوا إِلَىَّ فِيهِ أَفَأُؤَدِّيهِ إِلَيْهِمْ فَقَالَ نَعَمْ وَاللَّهِ ‏.‏ فَقَالَتْ إِنَّهُ قَدْ مَكَثَ عِنْدِي زَمَانًا ‏.‏ فَقَالَ ذَلِكَ أَحَقُّ لِرَدِّكِ إِيَّاهُ إِلَيْهِمْ حِينَ أَعَارُوكِيهِ زَمَانًا ‏.‏ فَقَالَتْ أَىْ يَرْحَمُكَ اللَّهُ أَفَتَأْسَفُ عَلَى مَا أَعَارَكَ اللَّهُ ثُمَّ أَخَذَهُ مِنْكَ وَهُوَ أَحَقُّ بِهِ مِنْكَ فَأَبْصَرَ مَا كَانَ فِيهِ وَنَفَعَهُ اللَّهُ بِقَوْلِهَا ‏.‏

Al-Qosim ibn Muhammad (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadiki, u aytdi: «Bir ayolim (rafiqam) vafot etdi, shunda Muhammad ibn Kaʼb al-Qurazyi meni taʼziyalash uchun oldimga keldi va dedi: ‹Bani Isroilda faqih, olim, obid va sidqidildan ibodat qiluvchi bir kishi bor edi. Uning bir xotini bor edi — u undan hayratda va uni sevardi. Ayol vafot etganda, u qattiq qaygʻurdi va shu qadar afsus chekdiki, oxiri bir uyga yolgʻiz kirib olib, oʻzini (ichkaridan) qulflab, odamlardan berkindi; uning oldiga hech kim kirmaydigan boʻldi. Bir ayol u haqda eshitib, oldiga keldi va: ‹Mening unga hojatim bor, u haqda undan fatvo (maslahat) soʻramoqchiman; buni menga faqat oʻzi bilan yuzma-yuz gaplashishgina qondiradi›, dedi. Odamlar ketishdi, u esa eshigi oldida turib oldi va: ‹Men undan qutulolmayman (ketmayman)›, dedi. Kishiga (obid kishiga): ‹Mana bu yerda bir ayol sendan fatvo soʻramoqchi va faqat sen bilan yuzma-yuz gaplashaman deyapti; odamlar ketishdi, u esa eshikdan jilmayapti›, deyildi. U: ‹Uni kiritinglar›, dedi. Ayol uning oldiga kirib: ‹Men sendan bir ish haqida fatvo soʻragani keldim›, dedi. U: ‹U nima?› dedi. Ayol: ‹Men qoʻshnimdan bir taqinchoq (ziynat) qarzga olgan edim va uni bir muddat taqib, (boshqalarga) bergan edim. Keyin ular uni menga (qaytarishimni) soʻrab odam yuborishdi. Uni ularga qaytaraymi?› dedi. U: ‹Ha, Allohga qasam (qaytar)›, dedi. Ayol: ‹U menda ancha vaqt turgan-ku›, dedi. U: ‹Ular uni senga bir muddatga bergan ekan, buning uchun uni ularga qaytarishing yanada haqroqdir›, dedi. Ayol: ‹Ey, Alloh senga rahm qilsin! Alloh senga (bir narsani) bermish, soʻng uni sendan olmish boʻlsa — holbuki U unga sendan haqliroq — sen unga afsus chekasanmi?!› dedi. Shunda u oʻz ahvolini (bu iborada) anglab yetdi va Alloh uning gapi orqali unga foyda berdi›».Ал-Қосим ибн Муҳаммад (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинадики, у айтди: «Бир аёлим (рафиқам) вафот этди, шунда Муҳаммад ибн Каъб ал-Қуразйи мени таъзиялаш учун олдимга келди ва деди: ‹Бани Исроилда фақиҳ, олим, обид ва сидқидилдан ибодат қилувчи бир киши бор эди. Унинг бир хотини бор эди — у ундан ҳайратда ва уни севарди. Аёл вафот этганда, у қаттиқ қайғурди ва шу қадар афсус чекдики, охири бир уйга ёлғиз кириб олиб, ўзини (ичкаридан) қулфлаб, одамлардан беркинди; унинг олдига ҳеч ким кирмайдиган бўлди. Бир аёл у ҳақда эшитиб, олдига келди ва: ‹Менинг унга ҳожатим бор, у ҳақда ундан фатво (маслаҳат) сўрамоқчиман; буни менга фақат ўзи билан юзма-юз гаплашишгина қондиради›, деди. Одамлар кетишди, у эса эшиги олдида туриб олди ва: ‹Мен ундан қутулолмайман (кетмайман)›, деди. Кишига (обид кишига): ‹Мана бу ерда бир аёл сендан фатво сўрамоқчи ва фақат сен билан юзма-юз гаплашаман деяпти; одамлар кетишди, у эса эшикдан жилмаяпти›, дейилди. У: ‹Уни киритинглар›, деди. Аёл унинг олдига кириб: ‹Мен сендан бир иш ҳақида фатво сўрагани келдим›, деди. У: ‹У нима?› деди. Аёл: ‹Мен қўшнимдан бир тақинчоқ (зийнат) қарзга олган эдим ва уни бир муддат тақиб, (бошқаларга) берган эдим. Кейин улар уни менга (қайтаришимни) сўраб одам юборишди. Уни уларга қайтарайми?› деди. У: ‹Ҳа, Аллоҳга қасам (қайтар)›, деди. Аёл: ‹У менда анча вақт турган-ку›, деди. У: ‹Улар уни сенга бир муддатга берган экан, бунинг учун уни уларга қайтаришинг янада ҳақроқдир›, деди. Аёл: ‹Эй, Аллоҳ сенга раҳм қилсин! Аллоҳ сенга (бир нарсани) бермиш, сўнг уни сендан олмиш бўлса — ҳолбуки У унга сендан ҳақлироқ — сен унга афсус чекасанми?!› деди. Шунда у ўз аҳволини (бу иборада) англаб етди ва Аллоҳ унинг гапи орқали унга фойда берди›».

حَدَّثَنِي يَحْيَى، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ أَبِي الرِّجَالِ، مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ أُمِّهِ، عَمْرَةَ بِنْتِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ أَنَّهُ سَمِعَهَا تَقُولُ، لَعَنَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم الْمُخْتَفِيَ وَالْمُخْتَفِيَةَ يَعْنِي نَبَّاشَ الْقُبُورِ ‏.‏

Abu Rijol Muhammad ibn Abdurrahmon onasi Amra bint Abdurrahmon (rahimahalloh)dan eshitdiki, u shunday der edi: «Rasululloh ﷺ muxtafiy (erkak) va muxtafiya (ayol)ni laʼnatladilar» — yaʼni qabrlarni kovlab (kafan) oʻgʻirlovchini.Абу Рижол Муҳаммад ибн Абдурраҳмон онаси Амра бинт Абдурраҳмон (раҳимаҳаллоҳ)дан эшитдики, у шундай дер эди: «Расулуллоҳ ﷺ мухтафий (эркак) ва мухтафия (аёл)ни лаънатладилар» — яъни қабрларни ковлаб (кафан) ўғирловчини.

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، أَنَّهُ بَلَغَهُ أَنَّ عَائِشَةَ، زَوْجَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم كَانَتْ تَقُولُ كَسْرُ عَظْمِ الْمُسْلِمِ مَيْتًا كَكَسْرِهِ وَهُوَ حَىٌّ ‏.‏ تَعْنِي فِي الإِثْمِ ‏.‏

Molikka yetib kelishicha, Nabiy ﷺ ning zavjalari Oisha (roziyallohu anho): «Oʻlgan musulmonning suyagini sindirish, uni tirikligida sindirish kabidir», deb, gunoh (jihatidan barobarligi)ni nazarda tutardilar.Моликка етиб келишича, Набий ﷺ нинг завжалари Оиша (розияллоҳу анҳо): «Ўлган мусулмоннинг суягини синдириш, уни тириклигида синдириш кабидир», деб, гуноҳ (жиҳатидан баробарлиги)ни назарда тутардилар.

حَدَّثَنِي يَحْيَى، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ عَبَّادِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الزُّبَيْرِ، أَنَّ عَائِشَةَ، زَوْجَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَخْبَرَتْهُ أَنَّهَا سَمِعَتْ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَبْلَ أَنْ يَمُوتَ وَهُوَ مُسْتَنِدٌ إِلَى صَدْرِهَا وَأَصْغَتْ إِلَيْهِ يَقُولُ ‏ "‏ اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِي وَارْحَمْنِي وَأَلْحِقْنِي بِالرَّفِيقِ الأَعْلَى ‏"‏ ‏.‏

Abbod ibn Abdulloh ibn az-Zubayrdan rivoyat qilinishicha, Nabiy ﷺ ning zavjalari Oisha (roziyallohu anho) unga xabar berdilarki, u zot vafot etishlaridan avval, koʻksiga suyanib turgan holda — Oisha unga quloq tutgan edilar — u zotning: «Allohim, meni magʻfirat qil, menga rahm qil va meni oliy doʻstlar (ar-Rafiqul-Aʼlo)ga qoʻshgin», deb aytayotganlarini eshitdilar.Аббод ибн Абдуллоҳ ибн аз-Зубайрдан ривоят қилинишича, Набий ﷺ нинг завжалари Оиша (розияллоҳу анҳо) унга хабар бердиларки, у зот вафот этишларидан аввал, кўксига суяниб турган ҳолда — Оиша унга қулоқ тутган эдилар — у зотнинг: «Аллоҳим, мени мағфират қил, менга раҳм қил ва мени олий дўстлар (ар-Рафиқул-Аъло)га қўшгин», деб айтаётганларини эшитдилар.

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، أَنَّهُ بَلَغَهُ أَنَّ عَائِشَةَ، قَالَتْ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ مَا مِنْ نَبِيٍّ يَمُوتُ حَتَّى يُخَيَّرَ ‏"‏ ‏.‏ قَالَتْ فَسَمِعْتُهُ يَقُولُ ‏"‏ اللَّهُمَّ الرَّفِيقَ الأَعْلَى ‏"‏ ‏.‏ فَعَرَفْتُ أَنَّهُ ذَاهِبٌ ‏.‏

Molikka yetib kelishicha, Oisha (roziyallohu anho) aytdilar: «Rasululloh ﷺ: ‹Hech bir Paygʻambar (jonini olishdan avval) ixtiyor berilmasdan vafot etmaydi›, dedilar». U (Oisha) dedilar: «Shunda men u zotning: ‹Allohim, oliy doʻstlarni (ixtiyor qildim)›, deb aytayotganlarini eshitdim va u zotning ketayotganlarini (dunyodan) bildim».Моликка етиб келишича, Оиша (розияллоҳу анҳо) айтдилар: «Расулуллоҳ ﷺ: ‹Ҳеч бир Пайғамбар (жонини олишдан аввал) ихтиёр берилмасдан вафот этмайди›, дедилар». У (Оиша) дедилар: «Шунда мен у зотнинг: ‹Аллоҳим, олий дўстларни (ихтиёр қилдим)›, деб айтаётганларини эшитдим ва у зотнинг кетаётганларини (дунёдан) билдим».

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنْ نَافِعٍ، أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ، قَالَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ "‏ إِنَّ أَحَدَكُمْ إِذَا مَاتَ عُرِضَ عَلَيْهِ مَقْعَدُهُ بِالْغَدَاةِ وَالْعَشِيِّ إِنْ كَانَ مِنْ أَهْلِ الْجَنَّةِ فَمِنْ أَهْلِ الْجَنَّةِ وَإِنْ كَانَ مِنْ أَهْلِ النَّارِ فَمِنْ أَهْلِ النَّارِ يُقَالُ لَهُ هَذَا مَقْعَدُكَ حَتَّى يَبْعَثَكَ اللَّهُ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ ‏"‏ ‏.‏

Nofeʼdan rivoyat qilinadiki, Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Sizlardan biringiz vafot etsa, unga ertayu kech oʻrni koʻrsatib turiladi. Agar u jannat ahlidan boʻlsa — jannat ahlidan (boʻlgan oʻrni), agar doʻzax ahlidan boʻlsa — doʻzax ahlidan (boʻlgan oʻrni koʻrsatiladi). Unga: ‹Alloh seni qiyomat kuni tiriltirguncha, mana bu — sening oʻrningdir›, deyiladi», dedilar.Нофеъдан ривоят қилинадики, Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Сизлардан бирингиз вафот этса, унга эртаю кеч ўрни кўрсатиб турилади. Агар у жаннат аҳлидан бўлса — жаннат аҳлидан (бўлган ўрни), агар дўзах аҳлидан бўлса — дўзах аҳлидан (бўлган ўрни кўрсатилади). Унга: ‹Аллоҳ сени қиёмат куни тирилтиргунча, мана бу — сенинг ўрнингдир›, дейилади», дедилар.

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنْ أَبِي الزِّنَادِ، عَنِ الأَعْرَجِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ "‏ كُلُّ ابْنِ آدَمَ تَأْكُلُهُ الأَرْضُ إِلاَّ عَجْبَ الذَّنَبِ مِنْهُ خُلِقَ وَفِيهِ يُرَكَّبُ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ shunday dedilar: «Odam bolasining (butun vujudini) yer yeb yuboradi, faqat dum suyagidan boshqa (qoladi). U (inson) oʻshandan yaratilgan va oʻshanda qayta tarkib topadi».Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: «Одам боласининг (бутун вужудини) ер еб юборади, фақат дум суягидан бошқа (қолади). У (инсон) ўшандан яратилган ва ўшанда қайта таркиб топади».

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِك عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ كَعْبِ بْنِ مَالِكٍ الْأَنْصَارِيِّ أَنَّهُ أَخْبَرَهُ أَنَّ أَبَاهُ كَعْبَ بْنَ مَالِكٍ كَانَ يُحَدِّثُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّمَا نَسَمَةُ الْمُؤْمِنِ طَيْرٌ يَعْلَقُ فِي شَجَرِ الْجَنَّةِ حَتَّى يَرْجِعَهُ اللَّهُ إِلَى جَسَدِهِ يَوْمَ يَبْعَثُهُ

Kaʼb ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinishicha, u shunday der edi: Rasululloh ﷺ: «Moʻminning ruhi (joni) — jannat daraxtlarida (yem terib) yuradigan bir qushdir, toki Alloh uni tiriltiradigan kuni tanasiga qaytargunicha», dedilar.Каъб ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинишича, у шундай дер эди: Расулуллоҳ ﷺ: «Мўминнинг руҳи (жони) — жаннат дарахтларида (ем териб) юрадиган бир қушдир, токи Аллоҳ уни тирилтирадиган куни танасига қайтаргуница», дедилар.

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنْ أَبِي الزِّنَادِ، عَنِ الأَعْرَجِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ "‏ قَالَ اللَّهُ تَبَارَكَ وَتَعَالَى إِذَا أَحَبَّ عَبْدِي لِقَائِي أَحْبَبْتُ لِقَاءَهُ وَإِذَا كَرِهَ لِقَائِي كَرِهْتُ لِقَاءَهُ ‏"‏ ‏.‏

(Abu Hurayra (roziyallohu anhu) (rivoyat qildiki,) Rasululloh ﷺ: «Alloh: ‹Qachon bandam Menga yoʻliqishni sevsa, Men (ham) unga yoʻliqishni sevaman; qachon u Menga yoʻliqishni yoqtirmasa, Men (ham) unga yoʻliqishni yoqtirmayman›, dedi», dedilar.)(Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу) (ривоят қилдики,) Расулуллоҳ ﷺ: «Аллоҳ: ‹Қачон бандам Менга йўлиқишни севса, Мен (ҳам) унга йўлиқишни севаман; қачон у Менга йўлиқишни ёқтирмаса, Мен (ҳам) унга йўлиқишни ёқтирмайман›, деди», дедилар.)

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنْ أَبِي الزِّنَادِ، عَنِ الأَعْرَجِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ "‏ قَالَ رَجُلٌ لَمْ يَعْمَلْ حَسَنَةً قَطُّ لأَهْلِهِ إِذَا مَاتَ فَحَرِّقُوهُ ثُمَّ اذْرُوا نِصْفَهُ فِي الْبَرِّ وَنِصْفَهُ فِي الْبَحْرِ فَوَاللَّهِ لَئِنْ قَدَرَ اللَّهُ عَلَيْهِ لَيُعَذِّبَنَّهُ عَذَابًا لاَ يُعَذِّبُهُ أَحَدًا مِنَ الْعَالَمِينَ ‏.‏ فَلَمَّا مَاتَ الرَّجُلُ فَعَلُوا مَا أَمَرَهُمْ بِهِ فَأَمَرَ اللَّهُ الْبَرَّ فَجَمَعَ مَا فِيهِ وَأَمَرَ الْبَحْرَ فَجَمَعَ مَا فِيهِ ثُمَّ قَالَ لِمَ فَعَلْتَ هَذَا قَالَ مِنْ خَشْيَتِكَ يَا رَبِّ وَأَنْتَ أَعْلَمُ ‏.‏ قَالَ فَغَفَرَ لَهُ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Hech qachon biron yaxshilik qilmagan bir kishi oʻlganida ahli (oilasi)ga: ‹Meni yondiringlar, soʻng yarmimni quruqlikka, yarmimni dengizga sochinglar. Allohga qasamki, agar Alloh unga qodir kelsa (qoʻlga olsa), olamlardan hech kimni azoblamagan azob bilan uni albatta azoblaydi›, dedi. U kishi oʻlganida, ular unga buyurganini bajardilar. Shunda Alloh quruqlikka buyurdi va u oʻzidagi (kulni) yigʻdi, dengizga buyurdi va u oʻzidagi (kulni) yigʻdi. Soʻng (Alloh) unga: ‹Nega bunday qilding?›, dedi. U: ‹Sendan qoʻrqqanimdan, ey Robbim, Oʻzing yaxshi bilguvchisan›, dedi. Shunda Alloh uni magʻfirat qildi», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ҳеч қачон бирон яхшилик қилмаган бир киши ўлганида аҳли (оиласи)га: ‹Мени ёндиринглар, сўнг ярмимни қуруқликка, ярмимни денгизга сочинглар. Аллоҳга қасамки, агар Аллоҳ унга қодир келса (қўлга олса), оламлардан ҳеч кимни азобламаган азоб билан уни албатта азоблайди›, деди. У киши ўлганида, улар унга буюрганини бажардилар. Шунда Аллоҳ қуруқликка буюрди ва у ўзидаги (кулни) йиғди, денгизга буюрди ва у ўзидаги (кулни) йиғди. Сўнг (Аллоҳ) унга: ‹Нега бундай қилдинг?›, деди. У: ‹Сендан қўрққанимдан, эй Роббим, Ўзинг яхши билгувчисан›, деди. Шунда Аллоҳ уни мағфират қилди», дедилар.

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنْ أَبِي الزِّنَادِ، عَنِ الأَعْرَجِ، عَنِ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏:‏ ‏"‏ كُلُّ مَوْلُودٍ يُولَدُ عَلَى الْفِطْرَةِ فَأَبَوَاهُ يُهَوِّدَانِهِ أَوْ يُنَصِّرَانِهِ، كَمَا تُنَاتَجُ الإِبِلُ مِنْ بَهِيمَةٍ جَمْعَاءَ هَلْ تُحِسُّ فِيهَا مِنْ جَدْعَاءَ ‏"‏ ‏.‏ قَالُوا ‏:‏ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَرَأَيْتَ الَّذِي يَمُوتُ وَهُوَ صَغِيرٌ قَالَ ‏:‏ ‏"‏ اللَّهُ أَعْلَمُ بِمَا كَانُوا عَامِلِينَ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Har bir chaqaloq fitrat (islom) uzra tugʻiladi, soʻng ota-onasi uni yahudiy yoki nasroniy qiladi — xuddi tuya butun (sogʻlom) tuyani tugʻqanidek; siz ularda biror kesuk (nuqsonli aʼzo) sezasizmi?» dedilar. Ular: «Yo Rasululloh, kichkinaligida vafot etadigan (bola) haqida nima deysiz?» dedilar. U zot: «Alloh ularning nima amal qilishlarini yaxshiroq biluvchidir», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ҳар бир чақалоқ фитрат (ислом) узра туғилади, сўнг ота-онаси уни яҳудий ёки насроний қилади — худди туя бутун (соғлом) туяни туққанидек; сиз уларда бирор кесук (нуқсонли аъзо) сезасизми?» дедилар. Улар: «Ё Расулуллоҳ, кичкиналигида вафот этадиган (бола) ҳақида нима дейсиз?» дедилар. У зот: «Аллоҳ уларнинг нима амал қилишларини яхшироқ билувчидир», дедилар.

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنْ أَبِي الزِّنَادِ، عَنِ الأَعْرَجِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏:‏ ‏ "‏ لاَ تَقُومُ السَّاعَةُ حَتَّى يَمُرَّ الرَّجُلُ بِقَبْرِ الرَّجُلِ فَيَقُولُ يَا لَيْتَنِي مَكَانَهُ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kishi (birovning) qabri yonidan oʻtib: ‹Qaniydi, men uning oʻrnida boʻlsam edi›, demaguncha qiyomat qoim boʻlmaydi», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Киши (бировнинг) қабри ёнидан ўтиб: ‹Қанийди, мен унинг ўрнида бўлсам эди›, демагунча қиёмат қоим бўлмайди», дедилар.

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرِو بْنِ حَلْحَلَةَ الدِّيلِيِّ، عَنْ مَعْبَدِ بْنِ كَعْبِ بْنِ مَالِكٍ، عَنْ أَبِي قَتَادَةَ بْنِ رِبْعِيٍّ، أَنَّهُ كَانَ يُحَدِّثُ ‏:‏ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مُرَّ عَلَيْهِ بِجَنَازَةٍ فَقَالَ ‏:‏ ‏"‏ مُسْتَرِيحٌ وَمُسْتَرَاحٌ مِنْهُ ‏"‏ ‏.‏ قَالُوا ‏:‏ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا الْمُسْتَرِيحُ وَالْمُسْتَرَاحُ مِنْهُ قَالَ ‏:‏ ‏"‏ الْعَبْدُ الْمُؤْمِنُ يَسْتَرِيحُ مِنْ نَصَبِ الدُّنْيَا وَأَذَاهَا إِلَى رَحْمَةِ اللَّهِ، وَالْعَبْدُ الْفَاجِرُ يَسْتَرِيحُ مِنْهُ الْعِبَادُ وَالْبِلاَدُ وَالشَّجَرُ وَالدَّوَابُّ ‏"‏ ‏.‏

(Abu Qatoda ibn Ribʼiy al-Ansoriy (roziyallohu anhu) rivoyat qilib aytar ediki,) Rasululloh ﷺning oldilaridan bir janoza (olib) oʻtildi. U zot: «(Bu) — rohat topuvchi yoki (undan) rohat (qutulish) topiladigan (kishi)», dedilar. (Sahobalar): «Yo Rasululloh, ‹rohat topuvchi› va ‹undan rohat topiladigan› (kishi) nima (degani)?» dedilar. U zot: «Momin banda — dunyo mashaqqati va aziyatidan Allohning rahmatiga (qarab) rohat topadi; fojir (gunohkor) banda — undan bandalar, shaharlar, daraxtlar va jonivorlar rohat topadi (qutuladi)», dedilar.(Абу Қатода ибн Рибъий ал-Ансорий (розияллоҳу анҳу) ривоят қилиб айтар эдики,) Расулуллоҳ ﷺнинг олдиларидан бир жаноза (олиб) ўтилди. У зот: «(Бу) — роҳат топувчи ёки (ундан) роҳат (қутулиш) топиладиган (киши)», дедилар. (Саҳобалар): «Ё Расулуллоҳ, ‹роҳат топувчи› ва ‹ундан роҳат топиладиган› (киши) нима (дегани)?» дедилар. У зот: «Момин банда — дунё машаққати ва азиятидан Аллоҳнинг раҳматига (қараб) роҳат топади; фожир (гуноҳкор) банда — ундан бандалар, шаҳарлар, дарахтлар ва жониворлар роҳат топади (қутулади)», дедилар.

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنْ أَبِي النَّضْرِ، مَوْلَى عُمَرَ بْنِ عُبَيْدِ اللَّهِ أَنَّهُ قَالَ ‏:‏ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لَمَّا مَاتَ عُثْمَانُ بْنُ مَظْعُونٍ وَمُرَّ بِجَنَازَتِهِ ‏:‏ ‏ "‏ ذَهَبْتَ وَلَمْ تَلَبَّسْ مِنْهَا بِشَىْءٍ ‏"‏ ‏.‏

Umar ibn Ubaydullohning mavlosi Abu Nazr (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadiki, u aytdi: Usmon ibn Mazʼun vafot etib, uning janozasi (Rasululloh ﷺ yonidan) oʻtkazilganda, Rasululloh ﷺ: «Sen (dunyodan) ketding va undan hech narsani kiyib (oʻzingga yuqtirib) qolmading (dunyoga aralashmading)», dedilar.Умар ибн Убайдуллоҳнинг мавлоси Абу Назр (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинадики, у айтди: Усмон ибн Мазъун вафот этиб, унинг жанозаси (Расулуллоҳ ﷺ ёнидан) ўтказилганда, Расулуллоҳ ﷺ: «Сен (дунёдан) кетдинг ва ундан ҳеч нарсани кийиб (ўзингга юқтириб) қолмадинг (дунёга аралашмадинг)», дедилар.

وَحَدَّثَنِي مَالِكٌ، عَنْ عَلْقَمَةَ بْنِ أَبِي عَلْقَمَةَ، عَنْ أُمِّهِ، أَنَّهَا قَالَتْ سَمِعْتُ عَائِشَةَ، زَوْجَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم تَقُولُ ‏:‏ قَامَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ذَاتَ لَيْلَةٍ فَلَبِسَ ثِيَابَهُ ثُمَّ خَرَجَ - قَالَتْ - فَأَمَرْتُ جَارِيَتِي بَرِيرَةَ تَتْبَعُهُ، فَتَبِعَتْهُ حَتَّى جَاءَ الْبَقِيعَ، فَوَقَفَ فِي أَدْنَاهُ مَا شَاءَ اللَّهُ أَنْ يَقِفَ، ثُمَّ انْصَرَفَ فَسَبَقَتْهُ بَرِيرَةُ فَأَخْبَرَتْنِي، فَلَمْ أَذْكُرْ لَهُ شَيْئًا حَتَّى أَصْبَحَ ثُمَّ ذَكَرْتُ ذَلِكَ لَهُ فَقَالَ ‏:‏ ‏ "‏ إِنِّي بُعِثْتُ إِلَى أَهْلِ الْبَقِيعِ لأُصَلِّيَ عَلَيْهِمْ ‏"‏ ‏.‏

Alqama ibn Abu Alqamaning onasidan rivoyat qilinadiki, u Nabiy ﷺ ning zavjalari Oisha (roziyallohu anho)ning shunday deganlarini eshitdi: «Rasululloh ﷺ bir kechasi turib, kiyimlarini kiydilar, soʻng chiqib ketdilar». U (Oisha) dedilar: «Men joriyam Barirani u zotning ortidan boradigan qilib buyurdim. U ﷺ Baqiʼga borgunlaricha, Barira ortidan bordi. U zot uning eng quyi tomonida Alloh xohlagancha turdilar, soʻng qaytdilar. Barira u zotdan oldinroq (yetib) kelib, menga xabar berdi. Men tong otguncha u zotga hech narsa demadim, soʻng buni u zotga aytdim. Shunda u zot: ‹Men Baqiʼ ahliga, ular uchun (magʻfirat) duo qilishga yuborilgan edim›, dedilar».Алқама ибн Абу Алқаманинг онасидан ривоят қилинадики, у Набий ﷺ нинг завжалари Оиша (розияллоҳу анҳо)нинг шундай деганларини эшитди: «Расулуллоҳ ﷺ бир кечаси туриб, кийимларини кийдилар, сўнг чиқиб кетдилар». У (Оиша) дедилар: «Мен жориям Барирани у зотнинг ортидан борадиган қилиб буюрдим. У ﷺ Бақиъга боргунларича, Барира ортидан борди. У зот унинг энг қуйи томонида Аллоҳ хоҳлаганча турдилар, сўнг қайтдилар. Барира у зотдан олдинроқ (етиб) келиб, менга хабар берди. Мен тонг отгунча у зотга ҳеч нарса демадим, сўнг буни у зотга айтдим. Шунда у зот: ‹Мен Бақиъ аҳлига, улар учун (мағфират) дуо қилишга юборилган эдим›, дедилар».

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنْ نَافِعٍ، أَنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ، قَالَ ‏:‏ أَسْرِعُوا بِجَنَائِزِكُمْ، فَإِنَّمَا هُوَ خَيْرٌ تُقَدِّمُونَهُ إِلَيْهِ أَوْ شَرٌّ تَضَعُونَهُ عَنْ رِقَابِكُمْ ‏.‏

Nofeʼdan rivoyat qilinadiki, Abu Hurayra (roziyallohu anhu) aytdi: «Janozalaringizni (dafn etishni) tezlashtiringlar; chunki u yo (bir) yaxshilikki, uni (marhumni) unga qarab tezlatasizlar; yoki (bir) yomonlikki, uni yelkalaringizdan tushirasizlar».Нофеъдан ривоят қилинадики, Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу) айтди: «Жанозаларингизни (дафн этишни) тезлаштиринглар; чунки у ё (бир) яхшиликки, уни (мархумни) унга қараб тезлатасизлар; ёки (бир) ёмонликки, уни елкаларингиздан туширасизлар».