حَدَّثَنِي مَالِكٌ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ دِينَارٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ "‏ مَنْ قَالَ لأَخِيهِ يَا كَافِرُ ‏.‏ فَقَدْ بَاءَ بِهَا أَحَدُهُمَا ‏"‏ ‏.‏

Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ: «Kim (musulmon) birodariga: ‹Ey kofir!› desa, bu (soʻz) ikkovidan biriga qaytadi», dedilar.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ: «Ким (мусулмон) биродарига: ‹Эй кофир!› деса, бу (сўз) икковидан бирига қайтади», дедилар.

وَحَدَّثَنِي مَالِكٌ، عَنْ سُهَيْلِ بْنِ أَبِي صَالِحٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ "‏ إِذَا سَمِعْتَ الرَّجُلَ يَقُولُ هَلَكَ النَّاسُ ‏.‏ فَهُوَ أَهْلَكُهُمْ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Bir kishining: ‹Odamlar halok boʻldi›, deyayotganini eshitsang, (bilki) uni oʻzi ularni eng koʻp halok qilgan (kishi)dir», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Бир кишининг: ‹Одамлар ҳалок бўлди›, деяётганини эшитсанг, (билки) уни ўзи уларни энг кўп ҳалок қилган (киши)дир», дедилар.

وَحَدَّثَنِي مَالِكٌ، عَنْ أَبِي الزِّنَادِ، عَنِ الأَعْرَجِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ "‏ لاَ يَقُلْ أَحَدُكُمْ يَا خَيْبَةَ الدَّهْرِ ‏.‏ فَإِنَّ اللَّهَ هُوَ الدَّهْرُ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ: «Biringiz: ‹Ey zamonning sharmandaligi!› demasin, chunki Allohning Oʻzi zamon (egasi)dir», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ: «Бирингиз: ‹Эй замоннинг шармандалиги!› демасин, чунки Аллоҳнинг Ўзи замон (эгаси)дир», дедилар.

وَحَدَّثَنِي مَالِكٌ، عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ، أَنَّ عِيسَى ابْنَ مَرْيَمَ، لَقِيَ خِنْزِيرًا بِالطَّرِيقِ فَقَالَ لَهُ انْفُذْ بِسَلاَمٍ ‏.‏ فَقِيلَ لَهُ تَقُولُ هَذَا لِخِنْزِيرٍ فَقَالَ عِيسَى إِنِّي أَخَافُ أَنْ أُعَوِّدَ لِسَانِي النُّطْقَ بِالسُّوءِ ‏.‏

Yahyo ibn Saʼid (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadiki, Iso ibn Maryam (alayhissalom) yoʻlda bir choʻchqaga duch keldi va unga: «Salomat oʻt», dedi. Unga: «Buni choʻchqaga aytyapsanmi?» deyildi. Iso: «Men tilimni yomon soʻzga oʻrgatib qoʻyishdan qoʻrqaman», dedi.Яҳё ибн Саъид (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинадики, Исо ибн Марям (алайҳиссалом) йўлда бир чўчқага дуч келди ва унга: «Саломат ўт», деди. Унга: «Буни чўчқага айтяпсанми?» дейилди. Исо: «Мен тилимни ёмон сўзга ўргатиб қўйишдан қўрқаман», деди.

حَدَّثَنِي مَالِكٌ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرِو بْنِ عَلْقَمَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ بِلاَلِ بْنِ الْحَارِثِ الْمُزَنِيِّ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ "‏ إِنَّ الرَّجُلَ لَيَتَكَلَّمُ بِالْكَلِمَةِ مِنْ رِضْوَانِ اللَّهِ مَا كَانَ يَظُنُّ أَنْ تَبْلُغَ مَا بَلَغَتْ يَكْتُبُ اللَّهُ لَهُ بِهَا رِضْوَانَهُ إِلَى يَوْمِ يَلْقَاهُ وَإِنَّ الرَّجُلَ لَيَتَكَلَّمُ بِالْكَلَمِةِ مِنْ سَخَطِ اللَّهِ مَا كَانَ يَظُنُّ أَنْ تَبْلُغَ مَا بَلَغَتْ يَكْتُبُ اللَّهُ لَهُ بِهَا سَخَطَهُ إِلَى يَوْمِ يَلْقَاهُ ‏"‏ ‏.‏

Bilol ibn al-Horis al-Muzaniy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ: «Albatta, kishi Allohning roziligiga sabab boʻladigan bir soʻzni aytadi — u bu soʻz shunchalik (yuqori) darajaga yetishini gumon ham qilmaydi — Alloh esa unga bu (soʻz) sababli Oʻziga yoʻliqadigan kunga qadar Oʻz roziligini yozib qoʻyadi. Va albatta, kishi Allohning gʻazabiga sabab boʻladigan bir soʻzni aytadi — u bu soʻz shunchalik (yomon) darajaga yetishini gumon ham qilmaydi — Alloh esa unga bu sababli Oʻziga yoʻliqadigan kunga qadar Oʻz gʻazabini yozib qoʻyadi», dedilar.Билол ибн ал-Ҳорис ал-Музаний (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта, киши Аллоҳнинг розилигига сабаб бўладиган бир сўзни айтади — у бу сўз шунчалик (юқори) даражага етишини гумон ҳам қилмайди — Аллоҳ эса унга бу (сўз) сабабли Ўзига йўлиқадиган кунга қадар Ўз розилигини ёзиб қўяди. Ва албатта, киши Аллоҳнинг ғазабига сабаб бўладиган бир сўзни айтади — у бу сўз шунчалик (ёмон) даражага етишини гумон ҳам қилмайди — Аллоҳ эса унга бу сабабли Ўзига йўлиқадиган кунга қадар Ўз ғазабини ёзиб қўяди», дедилар.

وَحَدَّثَنِي مَالِكٌ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ دِينَارٍ، عَنْ أَبِي صَالِحٍ السَّمَّانِ، أَنَّهُ أَخْبَرَهُ أَنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ قَالَ إِنَّ الرَّجُلَ لَيَتَكَلَّمُ بِالْكَلِمَةِ مَا يُلْقِي لَهَا بَالاً يَهْوِي بِهَا فِي نَارِ جَهَنَّمَ وَإِنَّ الرَّجُلَ لَيَتَكَلَّمُ بِالْكَلَمَةِ مَا يُلْقِي لَهَا بَالاً يَرْفَعُهُ اللَّهُ بِهَا فِي الْجَنَّةِ ‏.‏

Abdulloh ibn Dinor (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadiki, Abu Solih as-Sammon unga xabar berishicha, Abu Hurayra (roziyallohu anhu) shunday dedi: «Albatta, kishi hech ahamiyat bermagan bir soʻzni aytadi-yu, u sababli jahannam oʻtiga qulaydi. Va albatta, kishi hech ahamiyat bermagan bir soʻzni aytadi-yu, Alloh uni bu sababli jannatda (darajasini) koʻtaradi».Абдуллоҳ ибн Динор (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинадики, Абу Солиҳ ас-Саммон унга хабар беришича, Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу) шундай деди: «Албатта, киши ҳеч аҳамият бермаган бир сўзни айтади-ю, у сабабли жаҳаннам ўтига қулайди. Ва албатта, киши ҳеч аҳамият бермаган бир сўзни айтади-ю, Аллоҳ уни бу сабабли жаннатда (даражасини) кўтаради».

حَدَّثَنِي مَالِكٌ، عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ، أَنَّهُ قَالَ قَدِمَ رَجُلاَنِ مِنَ الْمَشْرِقِ فَخَطَبَا فَعَجِبَ النَّاسُ لِبَيَانِهِمَا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِنَّ مِنَ الْبَيَانِ لَسِحْرًا ‏"‏ ‏.‏ أَوْ قَالَ ‏"‏ إِنَّ بَعْضَ الْبَيَانِ لَسِحْرٌ ‏"‏ ‏.‏

Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, u shunday dedi: Mashriqdan ikki kishi kelib nutq soʻzladi, odamlar ularning ravon soʻzlashiga hayron qolishdi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Albatta, baʼzi ravon soʻz — sehrdir», dedilar — yoki: «Ravon soʻzning baʼzisi sehrdir», dedilar.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, у шундай деди: Машриқдан икки киши келиб нутқ сўзлади, одамлар уларнинг равон сўзлашига ҳайрон қолишди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта, баъзи равон сўз — сеҳрдир», дедилар — ёки: «Равон сўзнинг баъзиси сеҳрдир», дедилар.

وَحَدَّثَنِي مَالِكٌ، أَنَّهُ بَلَغَهُ أَنَّ عِيسَى ابْنَ مَرْيَمَ، كَانَ يَقُولُ لاَ تُكْثِرُوا الْكَلاَمَ بِغَيْرِ ذِكْرِ اللَّهِ فَتَقْسُوَ قُلُوبُكُمْ فَإِنَّ الْقَلْبَ الْقَاسِيَ بَعِيدٌ مِنَ اللَّهِ وَلَكِنْ لاَ تَعْلَمُونَ وَلاَ تَنْظُرُوا فِي ذُنُوبِ النَّاسِ كَأَنَّكُمْ أَرْبَابٌ وَانْظُرُوا فِي ذُنُوبِكُمْ كَأَنَّكُمْ عَبِيدٌ فَإِنَّمَا النَّاسُ مُبْتَلًى وَمُعَافًى فَارْحَمُوا أَهْلَ الْبَلاَءِ وَاحْمَدُوا اللَّهَ عَلَى الْعَافِيَةِ ‏.‏

Molikka yetib kelishicha, Iso ibn Maryam (alayhissalom) shunday der edi: «Allohni zikr qilmasdan koʻp soʻzlamanglar, aks holda qalblaringiz qotib qoladi. Chunki qotgan qalb Allohdan yiroqdir, lekin siz bilmaysiz. Odamlarning gunohlariga oʻzingizni xoʻjayin bilgandek qaramanglar, oʻz gunohlaringizga esa oʻzingizni qul bilgandek qaranglar. Chunki odamlar (baʼzisi) baloga giriftor, (baʼzisi) esa ofiyatdadir. Bas, balo ahliga rahm qilinglar va ofiyat uchun Allohga hamd aytinglar».Моликка етиб келишича, Исо ибн Марям (алайҳиссалом) шундай дер эди: «Аллоҳни зикр қилмасдан кўп сўзламанглар, акс ҳолда қалбларингиз қотиб қолади. Чунки қотган қалб Аллоҳдан йироқдир, лекин сиз билмайсиз. Одамларнинг гуноҳларига ўзингизни хўжайин билгандек қараманглар, ўз гуноҳларингизга эса ўзингизни қул билгандек қаранглар. Чунки одамлар (баъзиси) балога гирифтор, (баъзиси) эса офиятдадир. Бас, бало аҳлига раҳм қилинглар ва офият учун Аллоҳга ҳамд айтинглар».

وَحَدَّثَنِي مَالِكُ، أَنَّهُ بَلَغَهُ أَنَّ عَائِشَةَ، زَوْجَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم كَانَتْ تُرْسِلُ إِلَى بَعْضِ أَهْلِهَا بَعْدَ الْعَتَمَةِ فَتَقُولُ أَلاَ تُرِيحُونَ الْكُتَّابَ

Molikka yetib kelishicha, Nabiy ﷺning zavjalari Oisha (roziyallohu anho) xufton (namozidan) keyin ahlidan baʼzisiga xabar yuborib: «Kotib (farishta)larni rohat qildirmaysizlarmi (uxlab, yozishdan toʻxtatmaysizlarmi)?» derdi.Моликка етиб келишича, Набий ﷺнинг завжалари Оиша (розияллоҳу анҳо) хуфтон (намозидан) кейин аҳлидан баъзисига хабар юбориб: «Котиб (фаришта)ларни роҳат қилдирмайсизларми (ухлаб, ёзишдан тўхтатмайсизларми)?» дерди.

حَدَّثَنِي مَالِكٌ، عَنِ الْوَلِيدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ صَيَّادٍ، أَنَّ الْمُطَّلِبَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ حَنْطَبَ الْمَخْزُومِيَّ، أَخْبَرَهُ أَنَّ رَجُلاً سَأَلَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مَا الْغِيبَةُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ أَنْ تَذْكُرَ مِنَ الْمَرْءِ مَا يَكْرَهُ أَنْ يَسْمَعَ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَإِنْ كَانَ حَقًّا قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِذَا قُلْتَ بَاطِلاً فَذَلِكَ الْبُهْتَانُ ‏"‏ ‏.‏

Al-Muttalib ibn Abdulloh ibn Hantab al-Maxzumiy (rahimahulloh)ning xabar berishicha, bir kishi Rasululloh ﷺdan: «Gʻiybat nima?» deb soʻradi. Rasululloh ﷺ: «Kishi haqida u eshitishni yoqtirmaydigan narsani zikr qilishingdir», dedilar. U: «Yo Rasululloh, u (aytgan narsam) rost boʻlsa ham-a?» dedi. Rasululloh ﷺ: «Agar botil (yolgʻon) narsani aytsang, u — bohton (tuhmat)dir», dedilar.Ал-Мутталиб ибн Абдуллоҳ ибн Ҳантаб ал-Махзумий (раҳимаҳуллоҳ)нинг хабар беришича, бир киши Расулуллоҳ ﷺдан: «Ғийбат нима?» деб сўради. Расулуллоҳ ﷺ: «Киши ҳақида у эшитишни ёқтирмайдиган нарсани зикр қилишингдир», дедилар. У: «Ё Расулуллоҳ, у (айтган нарсам) рост бўлса ҳам-а?» деди. Расулуллоҳ ﷺ: «Агар ботил (ёлғон) нарсани айтсанг, у — боҳтон (туҳмат)дир», дедилар.

حَدَّثَنِي مَالِكٌ، عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ، عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ مَنْ وَقَاهُ اللَّهُ شَرَّ اثْنَيْنِ وَلَجَ الْجَنَّةَ ‏"‏ ‏.‏ فَقَالَ رَجُلٌ يَا رَسُولَ اللَّهِ لاَ تُخْبِرْنَا ‏.‏ فَسَكَتَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ثُمَّ عَادَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ مِثْلَ مَقَالَتِهِ الأُولَى فَقَالَ لَهُ الرَّجُلُ لاَ تُخْبِرْنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ ‏.‏ فَسَكَتَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ثُمَّ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِثْلَ ذَلِكَ أَيْضًا فَقَالَ الرَّجُلُ لاَ تُخْبِرْنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ ‏.‏ ثُمَّ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِثْلَ ذَلِكَ أَيْضًا ‏.‏ ثُمَّ ذَهَبَ الرَّجُلُ يَقُولُ مِثْلَ مَقَالَتِهِ الأُولَى فَأَسْكَتَهُ رَجُلٌ إِلَى جَنْبِهِ ‏.‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ مَنْ وَقَاهُ اللَّهُ شَرَّ اثْنَيْنِ وَلَجَ الْجَنَّةَ مَا بَيْنَ لَحْيَيْهِ وَمَا بَيْنَ رِجْلَيْهِ مَا بَيْنَ لَحْيَيْهِ وَمَا بَيْنَ رِجْلَيْهِ مَا بَيْنَ لَحْيَيْهِ وَمَا بَيْنَ رِجْلَيْهِ ‏"‏ ‏.‏

Ato ibn Yasor (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ: «Kimni Alloh ikki narsaning yomonligidan asrasa, jannatga kiradi», dedilar. Shunda bir kishi: «Yo Rasululloh, bizga aytmaysizmi?» dedi. Rasululloh ﷺ jim turdilar. Soʻng Rasululloh ﷺ avvalgi soʻzlarini takrorladilar. U kishi yana: «Bizga aytmaysizmi, yo Rasululloh?» dedi. Rasululloh ﷺ jim turdilar. Soʻng Rasululloh ﷺ yana oʻsha (soʻzni) aytdilar. U kishi: «Bizga aytmaysizmi, yo Rasululloh?» dedi. Soʻng Rasululloh ﷺ yana oʻsha (soʻzni) aytdilar. Keyin u kishi yana avvalgi soʻzini aytmoqchi boʻlganda, yonidagi bir kishi uni jim qildirdi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Kimni Alloh ikki narsaning yomonligidan asrasa, jannatga kiradi: ikki jagʻi orasidagi (til) va ikki oyogʻi orasidagi (narsa); ikki jagʻi orasidagi va ikki oyogʻi orasidagi; ikki jagʻi orasidagi va ikki oyogʻi orasidagi (narsa)», dedilar.Ато ибн Ясор (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ: «Кимни Аллоҳ икки нарсанинг ёмонлигидан асраса, жаннатга киради», дедилар. Шунда бир киши: «Ё Расулуллоҳ, бизга айтмайсизми?» деди. Расулуллоҳ ﷺ жим турдилар. Сўнг Расулуллоҳ ﷺ аввалги сўзларини такрорладилар. У киши яна: «Бизга айтмайсизми, ё Расулуллоҳ?» деди. Расулуллоҳ ﷺ жим турдилар. Сўнг Расулуллоҳ ﷺ яна ўша (сўзни) айтдилар. У киши: «Бизга айтмайсизми, ё Расулуллоҳ?» деди. Сўнг Расулуллоҳ ﷺ яна ўша (сўзни) айтдилар. Кейин у киши яна аввалги сўзини айтмоқчи бўлганда, ёнидаги бир киши уни жим қилдирди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Кимни Аллоҳ икки нарсанинг ёмонлигидан асраса, жаннатга киради: икки жағи орасидаги (тил) ва икки оёғи орасидаги (нарса); икки жағи орасидаги ва икки оёғи орасидаги; икки жағи орасидаги ва икки оёғи орасидаги (нарса)», дедилар.

وَحَدَّثَنِي مَالِكٌ، عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ، عَنْ أَبِيهِ، أَنَّ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ، دَخَلَ عَلَى أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ وَهُوَ يَجْبِذُ لِسَانَهُ فَقَالَ لَهُ عُمَرُ مَهْ غَفَرَ اللَّهُ لَكَ ‏.‏ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ إِنَّ هَذَا أَوْرَدَنِي الْمَوَارِدَ ‏.‏

Zayd ibn Aslam otasidan (rivoyat qilishicha), Umar ibn al-Xattob (roziyallohu anhu) Abu Bakr as-Siddiq (roziyallohu anhu)ning oldiga kirdi, u esa tilini (ushlab) tortib turgan edi. Umar unga: «Toʻxta, Alloh seni kechirsin!» dedi. Abu Bakr: «Mana shu (til) meni koʻp (halokatli) joylarga soldi», dedi.Зайд ибн Аслам отасидан (ривоят қилишича), Умар ибн ал-Хаттоб (розияллоҳу анҳу) Абу Бакр ас-Сиддиқ (розияллоҳу анҳу)нинг олдига кирди, у эса тилини (ушлаб) тортиб турган эди. Умар унга: «Тўхта, Аллоҳ сени кечирсин!» деди. Абу Бакр: «Мана шу (тил) мени кўп (ҳалокатли) жойларга солди», деди.

وَحَدَّثَنِي مَالِكٌ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ دِينَارٍ، قَالَ كُنْتُ أَنَا وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ، عِنْدَ دَارِ خَالِدِ بْنِ عُقْبَةَ الَّتِي بِالسُّوقِ فَجَاءَ رَجُلٌ يُرِيدُ أَنْ يُنَاجِيَهُ وَلَيْسَ مَعَ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ أَحَدٌ غَيْرِي وَغَيْرُ الرَّجُلِ الَّذِي يُرِيدُ أَنْ يُنَاجِيَهُ فَدَعَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ رَجُلاً آخَرَ حَتَّى كُنَّا أَرْبَعَةً فَقَالَ لِي وَلِلرَّجُلِ الَّذِي دَعَاهُ اسْتَأْخِرَا شَيْئًا فَإِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏ "‏ لاَ يَتَنَاجَى اثْنَانِ دُونَ وَاحِدٍ ‏"‏ ‏.‏

Abdulloh ibn Dinor (rahimahulloh) shunday dedi: Men va Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo) bozordagi Xolid ibn Uqbaning uyi oldida edik. Shu payt bir kishi Abdulloh ibn Umar bilan yashirin gaplashmoqchi boʻlib keldi. Abdulloh ibn Umarning yonida mendan va u bilan yashirin gaplashmoqchi boʻlgan kishidan boshqa hech kim yoʻq edi. Shunda Abdulloh ibn Umar yana bir kishini chaqirdi, natijada biz toʻrt kishi boʻldik. Soʻng u menga va oʻzi chaqirgan kishiga: «Sal narida turib turinglar, chunki men Rasululloh ﷺ: ‹Ikki kishi bir kishini qoldirib, yashirin gaplashmasin› deb aytganlarini eshitganman», dedi.Абдуллоҳ ибн Динор (раҳимаҳуллоҳ) шундай деди: Мен ва Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) бозордаги Холид ибн Уқбанинг уйи олдида эдик. Шу пайт бир киши Абдуллоҳ ибн Умар билан яширин гаплашмоқчи бўлиб келди. Абдуллоҳ ибн Умарнинг ёнида мендан ва у билан яширин гаплашмоқчи бўлган кишидан бошқа ҳеч ким йўқ эди. Шунда Абдуллоҳ ибн Умар яна бир кишини чақирди, натижада биз тўрт киши бўлдик. Сўнг у менга ва ўзи чақирган кишига: «Сал нарида туриб туринглар, чунки мен Расулуллоҳ ﷺ: ‹Икки киши бир кишини қолдириб, яширин гаплашмасин› деб айтганларини эшитганман», деди.

وَحَدَّثَنِي مَالِكٌ، عَنْ نَافِعٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ "‏ إِذَا كَانَ ثَلاَثَةٌ فَلاَ يَتَنَاجَى اثْنَانِ دُونَ وَاحِدٍ ‏"‏ ‏.‏

Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ: «Uch kishi boʻlsangiz, ikki kishi bir kishini qoldirib, yashirin gaplashmasin», dedilar.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ: «Уч киши бўлсангиз, икки киши бир кишини қолдириб, яширин гаплашмасин», дедилар.

حَدَّثَنِي مَالِكٌ، عَنْ صَفْوَانَ بْنِ سُلَيْمٍ، أَنَّ رَجُلاً، قَالَ لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَكْذِبُ امْرَأَتِي يَا رَسُولَ اللَّهِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ لاَ خَيْرَ فِي الْكَذِبِ ‏"‏ ‏.‏ فَقَالَ الرَّجُلُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَعِدُهَا وَأَقُولُ لَهَا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ لاَ جُنَاحَ عَلَيْكَ ‏"‏ ‏.‏

Safvon ibn Sulaym (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadiki, bir kishi Rasululloh ﷺga: «Xotinimga yolgʻon aytaymi, yo Rasululloh?» dedi. Rasululloh ﷺ: «Yolgʻonda hech qanday yaxshilik yoʻq», dedilar. U kishi: «Yo Rasululloh, unga vaʼda beraman va (koʻnglini olib) gapiraman-chi?» dedi. Rasululloh ﷺ: «Bunda senga gunoh yoʻq», dedilar.Сафвон ибн Сулайм (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинадики, бир киши Расулуллоҳ ﷺга: «Хотинимга ёлғон айтайми, ё Расулуллоҳ?» деди. Расулуллоҳ ﷺ: «Ёлғонда ҳеч қандай яхшилик йўқ», дедилар. У киши: «Ё Расулуллоҳ, унга ваъда бераман ва (кўнглини олиб) гапираман-чи?» деди. Расулуллоҳ ﷺ: «Бунда сенга гуноҳ йўқ», дедилар.

وَحَدَّثَنِي مَالِكٌ، أَنَّهُ بَلَغَهُ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ مَسْعُودٍ، كَانَ يَقُولُ عَلَيْكُمْ بِالصِّدْقِ فَإِنَّ الصِّدْقَ يَهْدِي إِلَى الْبِرِّ وَالْبِرَّ يَهْدِي إِلَى الْجَنَّةِ وَإِيَّاكُمْ وَالْكَذِبَ فَإِنَّ الْكَذِبَ يَهْدِي إِلَى الْفُجُورِ وَالْفُجُورَ يَهْدِي إِلَى النَّارِ أَلاَ تَرَى أَنَّهُ يُقَالُ صَدَقَ وَبَرَّ وَكَذَبَ وَفَجَرَ ‏.‏

Molikka yetib kelishicha, Abdulloh ibn Masʼud (roziyallohu anhu) shunday der edi: «Rostgoʻylikni oʻzingizga lozim tutinglar, chunki rostgoʻylik yaxshilikka (birr) boshlaydi, yaxshilik esa jannatga boshlaydi. Yolgʻondan saqlaninglar, chunki yolgʻon fisqu fujurga boshlaydi, fujur esa doʻzaxga boshlaydi. Koʻrmaysizmi, (kishi haqida): ‹Rost soʻzladi va yaxshilik qildi› deyiladi hamda ‹Yolgʻon soʻzladi va buzuqlik qildi› deyiladi».Моликка етиб келишича, Абдуллоҳ ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу) шундай дер эди: «Ростгўйликни ўзингизга лозим тутинглар, чунки ростгўйлик яхшиликка (бирр) бошлайди, яхшилик эса жаннатга бошлайди. Ёлғондан сақланинглар, чунки ёлғон фисқу фужурга бошлайди, фужур эса дўзахга бошлайди. Кўрмайсизми, (киши ҳақида): ‹Рост сўзлади ва яхшилик қилди› дейилади ҳамда ‹Ёлғон сўзлади ва бузуқлик қилди› дейилади».

وَحَدَّثَنِي مَالِكٌ، أَنَّهُ بَلَغَهُ أَنَّهُ قِيلَ لِلُقْمَانَ مَا بَلَغَ بِكَ مَا نَرَى يُرِيدُونَ الْفَضْلَ ‏.‏ فَقَالَ لُقْمَانُ صِدْقُ الْحَدِيثِ وَأَدَاءُ الأَمَانَةِ وَتَرْكُ مَا لاَ يَعْنِينِي ‏.‏

Molikka yetib kelishicha, Luqmonga: «Seni biz koʻrayotgan (yuksak martaba)ga nima yetkazdi?» deyildi — ular uning fazlini nazarda tutishardi. Shunda Luqmon: «Rost soʻzlash, omonatni ado etish va oʻzimga aloqasi boʻlmagan narsani tark etish», dedi.Моликка етиб келишича, Луқмонга: «Сени биз кўраётган (юксак мартаба)га нима етказди?» дейилди — улар унинг фазлини назарда тутишарди. Шунда Луқмон: «Рост сўзлаш, омонатни адо этиш ва ўзимга алоқаси бўлмаган нарсани тарк этиш», деди.

وَحَدَّثَنِي مَالِكٌ، أَنَّهُ بَلَغَهُ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ مَسْعُودٍ، كَانَ يَقُولُ لاَ يَزَالُ الْعَبْدُ يَكْذِبُ وَتُنْكَتُ فِي قَلْبِهِ نُكْتَةٌ سَوْدَاءُ حَتَّى يَسْوَدَّ قَلْبُهُ كُلُّهُ فَيُكْتَبَ عِنْدَ اللَّهِ مِنَ الْكَاذِبِينَ ‏.‏

Molikka yetib kelishicha, Abdulloh ibn Masʼud (roziyallohu anhu) shunday der edi: «Qul yolgʻon soʻzlayveradi va qalbiga bir qora nuqta chizilaveradi, nihoyat butun qalbi qorayib ketadi. Shunda u Alloh huzurida yolgʻonchilardan (biri) deb yoziladi».Моликка етиб келишича, Абдуллоҳ ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу) шундай дер эди: «Қул ёлғон сўзлайверади ва қалбига бир қора нуқта чизилаверади, ниҳоят бутун қалби қорайиб кетади. Шунда у Аллоҳ ҳузурида ёлғончилардан (бири) деб ёзилади».

وَحَدَّثَنِي مَالِكٌ، عَنْ صَفْوَانَ بْنِ سُلَيْمٍ، أَنَّهُ قَالَ قِيلَ لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَيَكُونُ الْمُؤْمِنُ جَبَانًا فَقَالَ ‏"‏ نَعَمْ ‏"‏ ‏.‏ فَقِيلَ لَهُ أَيَكُونُ الْمُؤْمِنُ بَخِيلاً فَقَالَ ‏"‏ نَعَمْ ‏"‏ ‏.‏ فَقِيلَ لَهُ أَيَكُونُ الْمُؤْمِنُ كَذَّابًا فَقَالَ ‏"‏ لاَ ‏"‏ ‏.‏

Safvon ibn Sulaym (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadiki, u shunday dedi: Rasululloh ﷺdan: «Moʻʼmin qoʻrqoq boʻladimi?» deb soʻraldi. U zot: «Ha», dedilar. Yana: «Moʻʼmin baxil boʻladimi?» deb soʻraldi. U zot: «Ha», dedilar. Yana: «Moʻʼmin yolgʻonchi boʻladimi?» deb soʻraldi. U zot: «Yoʻq», dedilar.Сафвон ибн Сулайм (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинадики, у шундай деди: Расулуллоҳ ﷺдан: «Мўъмин қўрқоқ бўладими?» деб сўралди. У зот: «Ҳа», дедилар. Яна: «Мўъмин бахил бўладими?» деб сўралди. У зот: «Ҳа», дедилар. Яна: «Мўъмин ёлғончи бўладими?» деб сўралди. У зот: «Йўқ», дедилар.

حَدَّثَنِي مَالِكٌ، عَنْ سُهَيْلِ بْنِ أَبِي صَالِحٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ "‏ إِنَّ اللَّهَ يَرْضَى لَكُمْ ثَلاَثًا وَيَسْخَطُ لَكُمْ ثَلاَثًا يَرْضَى لَكُمْ أَنْ تَعْبُدُوهُ وَلاَ تُشْرِكُوا بِهِ شَيْئًا وَأَنْ تَعْتَصِمُوا بِحَبْلِ اللَّهِ جَمِيعًا وَأَنْ تَنَاصَحُوا مَنْ وَلاَّهُ اللَّهُ أَمْرَكُمْ وَيَسْخَطُ لَكُمْ قِيلَ وَقَالَ وَإِضَاعَةَ الْمَالِ وَكَثْرَةَ السُّؤَالِ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Albatta Alloh sizlar uchun uch narsadan rozi boʻladi va sizlar uchun uch narsani yomon koʻradi. U Zotga ibodat qilishingiz va Unga hech narsani sherik qilmasligingiz hamda hammangiz Allohning arqoniga (dini, Qurʼoniga) mahkam yopishib, boʻlinib ketmasligingizdan rozi boʻladi. Sizlar uchun ‹falonchi shunday dedi, falonchi bunday dedi› (degan behuda gap-soʻz)ni, koʻp soʻrayverishni va molni zoye qilishni yomon koʻradi», — dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта Аллоҳ сизлар учун уч нарсадан рози бўлади ва сизлар учун уч нарсани ёмон кўради. У Зотга ибодат қилишингиз ва Унга ҳеч нарсани шерик қилмаслигингиз ҳамда ҳаммангиз Аллоҳнинг арқонига (дини, Қуръонига) маҳкам ёпишиб, бўлиниб кетмаслигингиздан рози бўлади. Сизлар учун ‹фалончи шундай деди, фалончи бундай деди› (деган беҳуда гап-сўз)ни, кўп сўрайверишни ва молни зое қилишни ёмон кўради», — дедилар.

وَحَدَّثَنِي مَالِكٌ، عَنْ أَبِي الزِّنَادِ، عَنِ الأَعْرَجِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ "‏ مِنْ شَرِّ النَّاسِ ذُو الْوَجْهَيْنِ الَّذِي يَأْتِي هَؤُلاَءِ بِوَجْهٍ وَهَؤُلاَءِ بِوَجْهٍ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Odamlarning eng yomonlaridan biri — ikkiyuzlamachi kishidirki, u bularning oldiga bir yuz bilan, boshqalarning oldiga boshqa yuz bilan keladi», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Одамларнинг энг ёмонларидан бири — иккиюзламачи кишидирки, у буларнинг олдига бир юз билан, бошқаларнинг олдига бошқа юз билан келади», дедилар.

حَدَّثَنِي مَالِكٌ، أَنَّهُ بَلَغَهُ أَنَّ أُمَّ سَلَمَةَ، زَوْجَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَنَهْلِكُ وَفِينَا الصَّالِحُونَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏ "‏ نَعَمْ إِذَا كَثُرَ الْخَبَثُ ‏"‏ ‏.‏

Molikka yetib kelishicha, Nabiy ﷺ ning zavjalari Umm Salama (roziyallohu anho): «Yo Rasululloh, oramizda solih kishilar boʻla turib ham halok boʻlamizmi?» dedi. Rasululloh ﷺ: «Ha, agar yomonlik (fisq-fasod) koʻpaysa», dedilar.Моликка етиб келишича, Набий ﷺ нинг завжалари Умм Салама (розияллоҳу анҳо): «Ё Расулуллоҳ, орамизда солиҳ кишилар бўла туриб ҳам ҳалок бўламизми?» деди. Расулуллоҳ ﷺ: «Ҳа, агар ёмонлик (фиск-фасод) кўпайса», дедилар.

وَحَدَّثَنِي مَالِكٌ، عَنْ إِسْمَاعِيلَ بْنِ أَبِي حَكِيمٍ، أَنَّهُ سَمِعَ عُمَرَ بْنَ عَبْدِ الْعَزِيزِ، يَقُولُ كَانَ يُقَالُ إِنَّ اللَّهَ تَبَارَكَ وَتَعَالَى لاَ يُعَذِّبُ الْعَامَّةَ بِذَنْبِ الْخَاصَّةِ وَلَكِنْ إِذَا عُمِلَ الْمُنْكَرُ جِهَارًا اسْتَحَقُّوا الْعُقُوبَةَ كُلُّهُمْ ‏.‏

Ismoil ibn Abu Hakimdan rivoyat qilinadiki, u Umar ibn Abdulaziz (rahimahulloh)ning shunday deganini eshitdi: «Aytilar edi: Alloh tabaraka va taolo omma (xalq)ni xos (baʼzi kishilar)ning gunohi bilan azoblamaydi. Lekin munkar (yomon ish) oshkora qilinsa, ularning hammasi jazoga loyiq boʻladilar».Исмоил ибн Абу Ҳакимдан ривоят қилинадики, у Умар ибн Абдулазиз (раҳимаҳуллоҳ)нинг шундай деганини эшитди: «Айтилар эди: Аллоҳ табарака ва таоло омма (халқ)ни хос (баъзи кишилар)нинг гуноҳи билан азобламайди. Лекин мункар (ёмон иш) ошкора қилинса, уларнинг ҳаммаси жазога лойиқ бўладилар».

حَدَّثَنِي مَالِكٌ، عَنْ إِسْحَاقَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي طَلْحَةَ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ سَمِعْتُ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ، وَخَرَجْتُ، مَعَهُ حَتَّى دَخَلَ حَائِطًا فَسَمِعْتُهُ وَهُوَ، يَقُولُ وَبَيْنِي وَبَيْنَهُ جِدَارٌ - وَهُوَ فِي جَوْفِ الْحَائِطِ - عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ بَخٍ بَخٍ وَاللَّهِ لَتَتَّقِيَنَّ اللَّهَ أَوْ لَيُعَذِّبَنَّكَ ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu) dedi: «Men Umar ibn al-Xattobni eshitdim — men u bilan birga chiqqan, u esa bir bogʻga kirgan edi. Men u bilan mening oramda devor boʻlgan holda, u bogʻning ichida ekan, uning shunday deyayotganini eshitdim: ‹Umar ibn al-Xattob, amirul-moʻminin! Bax-bax! Allohga qasamki, albatta Allohdan qoʻrqasan, aks holda U seni azoblaydi›».Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу) деди: «Мен Умар ибн ал-Хаттобни эшитдим — мен у билан бирга чиққан, у эса бир боғга кирган эди. Мен у билан менинг орамда девор бўлган ҳолда, у боғнинг ичида экан, унинг шундай деяётганини эшитдим: ‹Умар ибн ал-Хаттоб, амирул-мўминин! Бах-бах! Аллоҳга қасамки, албатта Аллоҳдан қўрқасан, акс ҳолда У сени азоблайди›».

قَالَ مَالِكٌ وَبَلَغَنِي أَنَّ الْقَاسِمَ بْنَ مُحَمَّدٍ كَانَ يَقُولُ أَدْرَكْتُ النَّاسَ وَمَا يَعْجَبُونَ بِالْقَوْلِ ‏.‏ قَالَ مَالِكٌ يُرِيدُ بِذَلِكَ الْعَمَلَ إِنَّمَا يُنْظَرُ إِلَى عَمَلِهِ وَلاَ يُنْظَرُ إِلَى قَوْلِهِ ‏.‏

Molik aytdi: Menga yetib kelishicha, Qosim ibn Muhammad (rahimahulloh) shunday derdi: «Men odamlarni (sahobalarni) koʻrdim, ular soʻz(ga chiroy berish)dan hayratlanmas edilar». Molik aytdi: U bu bilan amalni nazarda tutgan; (kishining) faqat amaliga qaraladi, soʻziga qaralmaydi.Молик айтди: Менга етиб келишича, Қосим ибн Муҳаммад (раҳимаҳуллоҳ) шундай дерди: «Мен одамларни (саҳобаларни) кўрдим, улар сўз(га чирой бериш)дан ҳайратланмас эдилар». Молик айтди: У бу билан амални назарда тутган; (кишининг) фақат амалига қаралади, сўзига қаралмайди.

حَدَّثَنِي مَالِكٌ، عَنْ عَامِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الزُّبَيْرِ، أَنَّهُ كَانَ إِذَا سَمِعَ الرَّعْدَ، تَرَكَ الْحَدِيثَ

Molik Omir ibn Abdulloh ibn az-Zubayr (rahimahulloh)dan rivoyat qildiki, u momaqaldiroq (ovozini) eshitsa, gapirishni toʻxtatar va: «Momaqaldiroqni Oʻz hamdi bilan (uluglab) tasbeh aytadigan, farishtalar esa Undan qoʻrqib (tasbeh aytadigan) Zot pokdir», der edi. Soʻng: «Bu — yer ahliga qattiq ogohlantirishdir», derdi.Молик Омир ибн Абдуллоҳ ибн аз-Зубайр (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилдики, у момақалдироқ (овозини) эшитса, гапиришни тўхтатар ва: «Момақалдироқни Ўз ҳамди билан (улуғлаб) тасбеҳ айтадиган, фаришталар эса Ундан қўрқиб (тасбеҳ айтадиган) Зот покдир», дер эди. Сўнг: «Бу — ер аҳлига қаттиқ огоҳлантиришдир», дерди.

حَدَّثَنِي مَالِكٌ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ، عَنْ عَائِشَةَ أُمِّ الْمُؤْمِنِينَ، أَنَّ أَزْوَاجَ النَّبِيِّ، صلى الله عليه وسلم حِينَ تُوُفِّيَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَرَدْنَ أَنْ يَبْعَثْنَ عُثْمَانَ بْنَ عَفَّانَ إِلَى أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ فَيَسْأَلْنَهُ مِيرَاثَهُنَّ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَتْ لَهُنَّ عَائِشَةُ أَلَيْسَ قَدْ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏ "‏ لاَ نُورَثُ مَا تَرَكْنَا فَهُوَ صَدَقَةٌ ‏"‏ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, u shunday dedi: Rasululloh ﷺ vafot etganlarida, Nabiy ﷺning ayollari Usmon ibn Affonni Abu Bakr Siddiqning oldiga yuborib, Nabiy ﷺ(dan qoladigan meros)dan oʻzlarining sakkizdan bir ulushini soʻramoqchi boʻldilar. Shunda Oisha ularga dedi: «Rasululloh ﷺ: ‹Biz (Anbiyolarga) meros qolinmaydi, biz nima qoldirsak, u sadaqadir› demaganmidilar?»Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, у шундай деди: Расулуллоҳ ﷺ вафот этганларида, Набий ﷺнинг аёллари Усмон ибн Аффонни Абу Бакр Сиддиқнинг олдига юбориб, Набий ﷺ(дан қоладиган мерос)дан ўзларининг саккиздан бир улушини сўрамоқчи бўлдилар. Шунда Оиша уларга деди: «Расулуллоҳ ﷺ: ‹Биз (Анбиёларга) мерос қолинмайди, биз нима қолдирсак, у садақадир› демаганмидилар?»

وَحَدَّثَنِي مَالِكٌ، عَنْ أَبِي الزِّنَادِ، عَنِ الأَعْرَجِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ "‏ لاَ يَقْتَسِمُ وَرَثَتِي دَنَانِيرَ مَا تَرَكْتُ بَعْدَ نَفَقَةِ نِسَائِي وَمُؤْنَةِ عَامِلِي فَهُوَ صَدَقَةٌ ‏"‏ ‏.‏

(Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan (rivoyat qilinadiki,)) Rasululloh ﷺ: «Mening merosxoʻrlarim bir dinor(imni ham) taqsimlamaydi; men xotinlarimning nafaqasi va ishchimning haqidan keyin qoldirgan (narsam) — sadaqadir», dedilar.(Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан (ривоят қилинадики,)) Расулуллоҳ ﷺ: «Менинг меросхўрларим бир динор(имни ҳам) тақсимламайди; мен хотинларимнинг нафақаси ва ишчимнинг ҳақидан кейин қолдирган (нарсам) — садақадир», дедилар.