حَدَّثَنَا أَبُو عَبْدِ الرَّحْمَنِ، أَحْمَدُ بْنُ شُعَيْبٍ - مِنْ لَفْظِهِ - قَالَ أَنْبَأَنَا عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ، قَالَ حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعْدٍ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم سُئِلَ أَىُّ الأَعْمَالِ أَفْضَلُ قَالَ ‏"‏ الإِيمَانُ بِاللَّهِ وَرَسُولِهِ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺdan: «Qaysi amal afzal?» deb soʻralganda, u zot: «Allohga va Uning Rasuliga imon keltirish», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺдан: «Қайси амал афзал?» деб сўралганда, у зот: «Аллоҳга ва Унинг Расулига имон келтириш», дедилар.

أَخْبَرَنَا هَارُونُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ حَدَّثَنَا حَجَّاجٌ، عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ أَبِي سُلَيْمَانَ، عَنْ عَلِيٍّ الأَزْدِيِّ، عَنْ عُبَيْدِ بْنِ عُمَيْرٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ حُبْشِيٍّ الْخَثْعَمِيِّ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم سُئِلَ أَىُّ الأَعْمَالِ أَفْضَلُ فَقَالَ ‏"‏ إِيمَانٌ لاَ شَكَّ فِيهِ وَجِهَادٌ لاَ غُلُولَ فِيهِ وَحَجَّةٌ مَبْرُورَةٌ ‏"‏ ‏.‏

Abdulloh ibn Hubshiy al-Xasʼamiy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺdan: «Qaysi amal afzal?» deb soʻralganda, u zot: «Shubha aralashmagan imon, xiyonat aralashmagan jihod va mabrur (qabul boʻlgan) haj», dedilar.Абдуллоҳ ибн Ҳубший ал-Хасъамий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺдан: «Қайси амал афзал?» деб сўралганда, у зот: «Шубҳа аралашмаган имон, хиёнат аралашмаган жиҳод ва мабрур (қабул бўлган) ҳаж», дедилар.

أَخْبَرَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ أَنْبَأَنَا جَرِيرٌ، عَنْ مَنْصُورٍ، عَنْ طَلْقِ بْنِ حَبِيبٍ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ ثَلاَثٌ مَنْ كُنَّ فِيهِ وَجَدَ بِهِنَّ حَلاَوَةَ الإِيمَانِ وَطَعْمَهُ أَنْ يَكُونَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ وَرَسُولُهُ أَحَبَّ إِلَيْهِ مِمَّا سِوَاهُمَا وَأَنْ يُحِبَّ فِي اللَّهِ وَأَنْ يُبْغِضَ فِي اللَّهِ وَأَنْ تُوقَدَ نَارٌ عَظِيمَةٌ فَيَقَعُ فِيهَا أَحَبَّ إِلَيْهِ مِنْ أَنْ يُشْرِكَ بِاللَّهِ شَيْئًا ‏"‏ ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Uch narsa borki, kimda ular boʻlsa, ular sababli imonning shirinligini va uning taʼmini topadi: Alloh azza va jalla hamda Uning Rasuli unga ulardan boshqa hammasidan koʻra sevimliroq boʻlishi, Alloh uchun sevishi va Alloh uchun nafratlanishi, hamda katta olov yoqilib, unga tashlanishni Allohga biror narsani sherik keltirishdan koʻra afzal koʻrishi», dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Уч нарса борки, кимда улар бўлса, улар сабабли имоннинг ширинлигини ва унинг таъмини топади: Аллоҳ азза ва жалла ҳамда Унинг Расули унга улардан бошқа ҳаммасидан кўра севимлироқ бўлиши, Аллоҳ учун севиши ва Аллоҳ учун нафратланиши, ҳамда катта олов ёқилиб, унга ташланишни Аллоҳга бирор нарсани шерик келтиришдан кўра афзал кўриши», дедилар.

أَخْبَرَنَا سُوَيْدُ بْنُ نَصْرٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنْ شُعْبَةَ، عَنْ قَتَادَةَ، قَالَ سَمِعْتُ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ، رضى الله عنه يُحَدِّثُ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ ثَلاَثٌ مَنْ كُنَّ فِيهِ وَجَدَ حَلاَوَةَ الإِيمَانِ مَنْ أَحَبَّ الْمَرْءَ لاَ يُحِبُّهُ إِلاَّ لِلَّهِ عَزَّ وَجَلَّ وَمَنْ كَانَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ وَرَسُولُهُ أَحَبَّ إِلَيْهِ مِمَّا سِوَاهُمَا وَمَنْ كَانَ أَنْ يُقْذَفَ فِي النَّارِ أَحَبَّ إِلَيْهِ مِنْ أَنْ يَرْجِعَ إِلَى الْكُفْرِ بَعْدَ أَنْ أَنْقَذَهُ اللَّهُ مِنْهُ ‏"‏ ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Uch narsa borki, kimda ular boʻlsa, imonning shirinligini topadi: Kimki bir kishini faqat Alloh azza va jalla uchun sevsa, kimga Alloh azza va jalla hamda Uning Rasuli ulardan boshqa hammasidan koʻra sevimliroq boʻlsa va kimki Alloh oʻzini undan qutqarganidan keyin kufrga qaytishdan koʻra olovga tashlanishni afzal koʻrsa», dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Уч нарса борки, кимда улар бўлса, имоннинг ширинлигини топади: Кимки бир кишини фақат Аллоҳ азза ва жалла учун севса, кимга Аллоҳ азза ва жалла ҳамда Унинг Расули улардан бошқа ҳаммасидан кўра севимлироқ бўлса ва кимки Аллоҳ ўзини ундан қутқарганидан кейин куфрга қайтишдан кўра оловга ташланишни афзал кўрса», дедилар.

أَخْبَرَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ، قَالَ حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، عَنْ حُمَيْدٍ، عَنْ أَنَسٍ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ ثَلاَثٌ مَنْ كُنَّ فِيهِ وَجَدَ بِهِنَّ حَلاَوَةَ الإِسْلاَمِ مَنْ كَانَ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَحَبَّ إِلَيْهِ مِمَّا سِوَاهُمَا وَمَنْ أَحَبَّ الْمَرْءَ لاَ يُحِبُّهُ إِلاَّ لِلَّهِ وَمَنْ يَكْرَهُ أَنْ يَرْجِعَ إِلَى الْكُفْرِ كَمَا يَكْرَهُ أَنْ يُلْقَى فِي النَّارِ ‏"‏ ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Uch narsa borki, kimda ular boʻlsa, ular sababli Islomning shirinligini topadi: Kimga Alloh va Uning Rasuli ulardan boshqa hammasidan koʻra sevimliroq boʻlsa, kimki bir kishini faqat Alloh uchun sevsa va kimki olovga tashlanishni yomon koʻrgani kabi kufrga qaytishni yomon koʻrsa», dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Уч нарса борки, кимда улар бўлса, улар сабабли Исломнинг ширинлигини топади: Кимга Аллоҳ ва Унинг Расули улардан бошқа ҳаммасидан кўра севимлироқ бўлса, кимки бир кишини фақат Аллоҳ учун севса ва кимки оловга ташланишни ёмон кўргани каби куфрга қайтишни ёмон кўрса», дедилар.

أَخْبَرَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ حَدَّثَنَا النَّضْرُ بْنُ شُمَيْلٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا كَهْمَسُ بْنُ الْحَسَنِ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ بُرَيْدَةَ، عَنْ يَحْيَى بْنِ يَعْمَرَ، أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ، قَالَ حَدَّثَنِي عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ، قَالَ بَيْنَمَا نَحْنُ عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ذَاتَ يَوْمٍ إِذْ طَلَعَ عَلَيْنَا رَجُلٌ شَدِيدُ بَيَاضِ الثِّيَابِ شَدِيدُ سَوَادِ الشَّعَرِ لاَ يُرَى عَلَيْهِ أَثَرُ السَّفَرِ وَلاَ يَعْرِفُهُ مِنَّا أَحَدٌ حَتَّى جَلَسَ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَسْنَدَ رُكْبَتَيْهِ إِلَى رُكْبَتَيْهِ وَوَضَعَ كَفَّيْهِ عَلَى فَخِذَيْهِ ثُمَّ قَالَ يَا مُحَمَّدُ أَخْبِرْنِي عَنِ الإِسْلاَمِ قَالَ ‏"‏ أَنْ تَشْهَدَ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ وَتُقِيمَ الصَّلاَةَ وَتُؤْتِيَ الزَّكَاةَ وَتَصُومَ رَمَضَانَ وَتَحُجَّ الْبَيْتَ إِنِ اسْتَطَعْتَ إِلَيْهِ سَبِيلاً ‏"‏ ‏.‏ قَالَ صَدَقْتَ ‏.‏ فَعَجِبْنَا إِلَيْهِ يَسْأَلُهُ وَيُصَدِّقُهُ ثُمَّ قَالَ أَخْبِرْنِي عَنِ الإِيمَانِ قَالَ ‏"‏ أَنْ تُؤْمِنَ بِاللَّهِ وَمَلاَئِكَتِهِ وَكُتُبِهِ وَرُسُلِهِ وَالْيَوْمِ الآخِرِ وَالْقَدَرِ كُلِّهِ خَيْرِهِ وَشَرِّهِ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ صَدَقْتَ ‏.‏ قَالَ فَأَخْبِرْنِي عَنِ الإِحْسَانِ قَالَ ‏"‏ أَنْ تَعْبُدَ اللَّهَ كَأَنَّكَ تَرَاهُ فَإِنْ لَمْ تَكُنْ تَرَاهُ فَإِنَّهُ يَرَاكَ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ فَأَخْبِرْنِي عَنِ السَّاعَةِ قَالَ ‏"‏ مَا الْمَسْئُولُ عَنْهَا بِأَعْلَمَ بِهَا مِنَ السَّائِلِ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ فَأَخْبِرْنِي عَنْ أَمَارَاتِهَا قَالَ ‏"‏ أَنْ تَلِدَ الأَمَةُ رَبَّتَهَا وَأَنْ تَرَى الْحُفَاةَ الْعُرَاةَ الْعَالَةَ رِعَاءَ الشَّاءِ يَتَطَاوَلُونَ فِي الْبُنْيَانِ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ عُمَرُ فَلَبِثْتُ ثَلاَثًا ثُمَّ قَالَ لِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ يَا عُمَرُ هَلْ تَدْرِي مَنِ السَّائِلُ ‏"‏ ‏.‏ قُلْتُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ فَإِنَّهُ جِبْرِيلُ عَلَيْهِ السَّلاَمُ أَتَاكُمْ لِيُعَلِّمَكُمْ أَمْرَ دِينِكُمْ ‏"‏ ‏.‏

Umar ibn al-Xattob (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir kuni biz Rasululloh ﷺning huzurlarida oʻtirgan edik, birdan oldimizga kiyimi gʻoyat oq, sochi gʻoyat qora bir kishi paydo boʻldi. Unda safar asari koʻrinmasdi, bizdan hech kim uni tanimasdi. U Rasululloh ﷺning oldilariga kelib, tizzalarini u zotning tizzalariga tiradi va kaftlarini u zotning sonlariga qoʻydi, soʻng: «Ey Muhammad, menga Islom haqida xabar bering», dedi. U zot: «Islom — Allohdan boʻlak iloh yoʻq va Muhammad Allohning Rasulidir deb guvohlik berishing, namozni toʻkis ado etishing, zakot berishing, Ramazonda roʻza tutishing va yoʻlga qodir boʻlsang, Baytni haj qilishingdir», dedilar. U: «Rost aytding», dedi. Biz uning ham soʻrab, ham tasdiqlaganidan taajjubga tushdik. Soʻng u: «Menga imon haqida xabar bering», dedi. U zot: «Allohga, Uning farishtalariga, kitoblariga, paygʻambarlariga, oxirat kuniga va yaxshisiyu yomoni bilan taqdirning barchasiga imon keltirishingdir», dedilar. U: «Rost aytding», dedi. Soʻng: «Menga ehson haqida xabar bering», dedi. U zot: «Allohga Uni koʻrib turgandek ibodat qilishingdir; agar sen Uni koʻrmasang ham, U seni koʻrib turadi», dedilar. U: «Menga qiyomat haqida xabar bering», dedi. U zot: «Bu haqda soʻralgan soʻrovchidan koʻra bilimliroq emas», dedilar. U: «Menga uning alomatlaridan xabar bering», dedi. U zot: «Choʻri oʻz bekasini tugʻishi va yalangoyoq, yalangʻoch, qashshoq qoʻy boquvchilarning binolarni baland qurishda musobaqalashuvini koʻrishingdir», dedilar. Umar aytdi: Men uch kun turdim, soʻng Rasululloh ﷺ menga: «Ey Umar, soʻrovchi kim ekanini bilasanmi?» dedilar. Men: «Alloh va Uning Rasuli bilguvchiroq», dedim. U zot: «U Jibril alayhissalom edi, u sizlarga diningiz ishini oʻrgatgani kelgan edi», dedilar.Умар ибн ал-Хаттоб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир куни биз Расулуллоҳ ﷺнинг ҳузурларида ўтирган эдик, бирдан олдимизга кийими ғоят оқ, сочи ғоят қора бир киши пайдо бўлди. Унда сафар асари кўринмасди, биздан ҳеч ким уни танимасди. У Расулуллоҳ ﷺнинг олдиларига келиб, тиззаларини у зотнинг тиззаларига тиради ва кафтларини у зотнинг сонларига қўйди, сўнг: «Эй Муҳаммад, менга Ислом ҳақида хабар беринг», деди. У зот: «Ислом — Аллоҳдан бўлак илоҳ йўқ ва Муҳаммад Аллоҳнинг Расулидир деб гувоҳлик беришинг, намозни тўкис адо этишинг, закот беришинг, Рамазонда рўза тутишинг ва йўлга қодир бўлсанг, Байтни ҳаж қилишингдир», дедилар. У: «Рост айтдинг», деди. Биз унинг ҳам сўраб, ҳам тасдиқлаганидан таажжубга тушдик. Сўнг у: «Менга имон ҳақида хабар беринг», деди. У зот: «Аллоҳга, Унинг фаришталарига, китобларига, пайғамбарларига, охират кунига ва яхшисию ёмони билан тақдирнинг барчасига имон келтиришингдир», дедилар. У: «Рост айтдинг», деди. Сўнг: «Менга эҳсон ҳақида хабар беринг», деди. У зот: «Аллоҳга Уни кўриб тургандек ибодат қилишингдир; агар сен Уни кўрмасанг ҳам, У сени кўриб туради», дедилар. У: «Менга қиёмат ҳақида хабар беринг», деди. У зот: «Бу ҳақда сўралган сўровчидан кўра билимлироқ эмас», дедилар. У: «Менга унинг аломатларидан хабар беринг», деди. У зот: «Чўри ўз бекасини туғиши ва ялангоёқ, яланғоч, қашшоқ қўй боқувчиларнинг биноларни баланд қуришда мусобақалашувини кўришингдир», дедилар. Умар айтди: Мен уч кун турдим, сўнг Расулуллоҳ ﷺ менга: «Эй Умар, сўровчи ким эканини биласанми?» дедилар. Мен: «Аллоҳ ва Унинг Расули билгувчироқ», дедим. У зот: «У Жибрил алайҳиссалом эди, у сизларга динингиз ишини ўргатгани келган эди», дедилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ قُدَامَةَ، عَنْ جَرِيرٍ، عَنْ أَبِي فَرْوَةَ، عَنْ أَبِي زُرْعَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، وَأَبِي، ذَرٍّ قَالاَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَجْلِسُ بَيْنَ ظَهْرَانَىْ أَصْحَابِهِ فَيَجِيءُ الْغَرِيبُ فَلاَ يَدْرِي أَيُّهُمْ هُوَ حَتَّى يَسْأَلَ فَطَلَبْنَا إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنْ نَجْعَلَ لَهُ مَجْلِسًا يَعْرِفُهُ الْغَرِيبُ إِذَا أَتَاهُ فَبَنَيْنَا لَهُ دُكَّانًا مِنْ طِينٍ كَانَ يَجْلِسُ عَلَيْهِ وَإِنَّا لَجُلُوسٌ وَرَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي مَجْلِسِهِ إِذْ أَقْبَلَ رَجُلٌ أَحْسَنُ النَّاسِ وَجْهًا وَأَطْيَبُ النَّاسِ رِيحًا كَأَنَّ ثِيَابَهُ لَمْ يَمَسَّهَا دَنَسٌ حَتَّى سَلَّمَ فِي طَرَفِ الْبِسَاطِ فَقَالَ السَّلاَمُ عَلَيْكَ يَا مُحَمَّدُ ‏.‏ فَرَدَّ عَلَيْهِ السَّلاَمَ قَالَ أَدْنُو يَا مُحَمَّدُ قَالَ ‏"‏ ادْنُهْ ‏"‏ ‏.‏ فَمَا زَالَ يَقُولُ أَدْنُو مِرَارًا وَيَقُولُ لَهُ ‏"‏ ادْنُ ‏"‏ ‏.‏ حَتَّى وَضَعَ يَدَهُ عَلَى رُكْبَتَىْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ يَا مُحَمَّدُ أَخْبِرْنِي مَا الإِسْلاَمُ قَالَ ‏"‏ الإِسْلاَمُ أَنْ تَعْبُدَ اللَّهَ وَلاَ تُشْرِكَ بِهِ شَيْئًا وَتُقِيمَ الصَّلاَةَ وَتُؤْتِيَ الزَّكَاةَ وَتَحُجَّ الْبَيْتَ وَتَصُومَ رَمَضَانَ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ إِذَا فَعَلْتُ ذَلِكَ فَقَدْ أَسْلَمْتُ قَالَ ‏"‏ نَعَمْ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ صَدَقْتَ ‏.‏ فَلَمَّا سَمِعْنَا قَوْلَ الرَّجُلِ صَدَقْتَ أَنْكَرْنَاهُ قَالَ يَا مُحَمَّدُ أَخْبِرْنِي مَا الإِيمَانُ قَالَ ‏"‏ الإِيمَانُ بِاللَّهِ وَمَلاَئِكَتِهِ وَالْكِتَابِ وَالنَّبِيِّينَ وَتُؤْمِنُ بِالْقَدَرِ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ فَإِذَا فَعَلْتُ ذَلِكَ فَقَدْ آمَنْتُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ نَعَمْ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ صَدَقْتَ ‏.‏ قَالَ يَا مُحَمَّدُ أَخْبِرْنِي مَا الإِحْسَانُ قَالَ ‏"‏ أَنْ تَعْبُدَ اللَّهَ كَأَنَّكَ تَرَاهُ فَإِنْ لَمْ تَكُنْ تَرَاهُ فَإِنَّهُ يَرَاكَ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ صَدَقْتَ ‏.‏ قَالَ يَا مُحَمَّدُ أَخْبِرْنِي مَتَى السَّاعَةُ قَالَ فَنَكَسَ فَلَمْ يُجِبْهُ شَيْئًا ثُمَّ أَعَادَ فَلَمْ يُجِبْهُ شَيْئًا ثُمَّ أَعَادَ فَلَمْ يُجِبْهُ شَيْئًا وَرَفَعَ رَأْسَهُ فَقَالَ ‏"‏ مَا الْمَسْئُولُ عَنْهَا بِأَعْلَمَ مِنَ السَّائِلِ وَلَكِنْ لَهَا عَلاَمَاتٌ تُعْرَفُ بِهَا إِذَا رَأَيْتَ الرِّعَاءَ الْبُهُمَ يَتَطَاوَلُونَ فِي الْبُنْيَانِ وَرَأَيْتَ الْحُفَاةَ الْعُرَاةَ مُلُوكَ الأَرْضِ وَرَأَيْتَ الْمَرْأَةَ تَلِدُ رَبَّهَا خَمْسٌ لاَ يَعْلَمُهَا إِلاَّ اللَّهُ ‏{‏ إِنَّ اللَّهَ عِنْدَهُ عِلْمُ السَّاعَةِ ‏}‏ إِلَى قَوْلِهِ ‏{‏ إِنَّ اللَّهَ عَلِيمٌ خَبِيرٌ ‏}‏ ‏"‏ ‏.‏ ثُمَّ قَالَ ‏"‏ لاَ وَالَّذِي بَعَثَ مُحَمَّدًا بِالْحَقِّ هُدًى وَبَشِيرًا مَا كُنْتُ بِأَعْلَمَ بِهِ مِنْ رَجُلٍ مِنْكُمْ وَإِنَّهُ لَجِبْرِيلُ عَلَيْهِ السَّلاَمُ نَزَلَ فِي صُورَةِ دِحْيَةَ الْكَلْبِيِّ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ ashoblari orasida oʻtirar edilar, begona kishi kelib qolsa, soʻramaguncha ularning qaysi biri u zot ekanini bilmasdi. Shunda biz Rasululloh ﷺdan begona kishi kelganda u zotni taniydigan bir joy ajratishni soʻradik va u zotga loydan bir supa qurdik, u zot oʻsha yerda oʻtirar edilar. Bir kuni biz oʻtirgan edik, Rasululloh ﷺ ham oʻz oʻrinlarida edilar, birdan yuzi odamlarning eng chiroylisi, hidi odamlarning eng xushboʻyi, kiyimlariga hech qanday kir tegmagandek bir kishi kelib, gilamning chetida salom berdi va: «Assalomu alayka, ey Muhammad», dedi. U zot uning salomiga alik oldilar. U: «Yaqinlashaymi, ey Muhammad?» dedi. U zot: «Yaqinlash», dedilar. U bir necha bor «Yaqinlashaymi?» deb takrorladi, u zot esa unga: «Yaqinlash», derdilar, nihoyat u qoʻlini Rasululloh ﷺning tizzalariga qoʻydi. U: «Ey Muhammad, menga Islom nima ekanini xabar bering», dedi. U zot: «Islom — Allohga ibodat qilishing va Unga hech narsani sherik keltirmasliging, namozni toʻkis ado etishing, zakot berishing, Baytni haj qilishing va Ramazonda roʻza tutishingdir», dedilar. U: «Buni qilsam, musulmon boʻlaman-a?» dedi. U zot: «Ha», dedilar. U: «Rost aytding», dedi. Biz u kishining «Rost aytding» deganini eshitib, buni gʻalati koʻrdik. U: «Ey Muhammad, menga imon nima ekanini xabar bering», dedi. U zot: «Imon — Allohga, Uning farishtalariga, Kitobga, paygʻambarlarga imon keltirishing va taqdirga imon keltirishingdir», dedilar. U: «Buni qilsam, imonli boʻlaman-a?» dedi. Rasululloh ﷺ: «Ha», dedilar. U: «Rost aytding», dedi. U: «Ey Muhammad, menga ehson nima ekanini xabar bering», dedi. U zot: «Allohga Uni koʻrib turgandek ibodat qilishingdir; agar sen Uni koʻrmasang ham, U seni koʻrib turadi», dedilar. U: «Rost aytding», dedi. U: «Ey Muhammad, menga qiyomat qachon boʻlishini xabar bering», dedi. U zot boshlarini egib, unga hech javob bermadilar, soʻng u qaytardi, u zot javob bermadilar, soʻng yana qaytardi, u zot javob bermadilar, keyin boshlarini koʻtarib: «Bu haqda soʻralgan soʻrovchidan koʻra bilimliroq emas. Lekin uning bilib olinadigan alomatlari bor: yalangoyoq, yalangʻoch qoʻy boquvchilarning binolarni baland qurishda musobaqalashuvini koʻrsang, yalangoyoq, yalangʻochlarni yer podshohlari boʻlganini koʻrsang va ayolning oʻz bekasini tugʻishini koʻrsang. Besh narsa borki, ularni Allohdan boʻlak hech kim bilmaydi», dedilar-da, {Albatta, qiyomat ilmi Alloh huzuridadir} degan oyatdan {Albatta, Alloh biluvchi va xabardordir} degan soʻzigacha oʻqidilar (Luqmon 34). Soʻng: «Yoʻq, Muhammadni haq bilan hidoyat va bashorat qiluvchi qilib yuborgan Zotga qasamki, men bu haqda sizlardan biror kishidan koʻra bilimliroq emas edim. U esa Dihya al-Kalbiy suratida nozil boʻlgan Jibril alayhissalom edi», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ ашоблари орасида ўтирар эдилар, бегона киши келиб қолса, сўрамагунча уларнинг қайси бири у зот эканини билмасди. Шунда биз Расулуллоҳ ﷺдан бегона киши келганда у зотни танийдиган бир жой ажратишни сўрадик ва у зотга лойдан бир супа қурдик, у зот ўша ерда ўтирар эдилар. Бир куни биз ўтирган эдик, Расулуллоҳ ﷺ ҳам ўз ўринларида эдилар, бирдан юзи одамларнинг энг чиройлиси, ҳиди одамларнинг энг хушбўйи, кийимларига ҳеч қандай кир тегмагандек бир киши келиб, гиламнинг четида салом берди ва: «Ассалому алайка, эй Муҳаммад», деди. У зот унинг саломига алик олдилар. У: «Яқинлашайми, эй Муҳаммад?» деди. У зот: «Яқинлаш», дедилар. У бир неча бор «Яқинлашайми?» деб такрорлади, у зот эса унга: «Яқинлаш», дердилар, ниҳоят у қўлини Расулуллоҳ ﷺнинг тиззаларига қўйди. У: «Эй Муҳаммад, менга Ислом нима эканини хабар беринг», деди. У зот: «Ислом — Аллоҳга ибодат қилишинг ва Унга ҳеч нарсани шерик келтирмаслигинг, намозни тўкис адо этишинг, закот беришинг, Байтни ҳаж қилишинг ва Рамазонда рўза тутишингдир», дедилар. У: «Буни қилсам, мусулмон бўламан-а?» деди. У зот: «Ҳа», дедилар. У: «Рост айтдинг», деди. Биз у кишининг «Рост айтдинг» деганини эшитиб, буни ғалати кўрдик. У: «Эй Муҳаммад, менга имон нима эканини хабар беринг», деди. У зот: «Имон — Аллоҳга, Унинг фаришталарига, Китобга, пайғамбарларга имон келтиришинг ва тақдирга имон келтиришингдир», дедилар. У: «Буни қилсам, имонли бўламан-а?» деди. Расулуллоҳ ﷺ: «Ҳа», дедилар. У: «Рост айтдинг», деди. У: «Эй Муҳаммад, менга эҳсон нима эканини хабар беринг», деди. У зот: «Аллоҳга Уни кўриб тургандек ибодат қилишингдир; агар сен Уни кўрмасанг ҳам, У сени кўриб туради», дедилар. У: «Рост айтдинг», деди. У: «Эй Муҳаммад, менга қиёмат қачон бўлишини хабар беринг», деди. У зот бошларини эгиб, унга ҳеч жавоб бермадилар, сўнг у қайтарди, у зот жавоб бермадилар, сўнг яна қайтарди, у зот жавоб бермадилар, кейин бошларини кўтариб: «Бу ҳақда сўралган сўровчидан кўра билимлироқ эмас. Лекин унинг билиб олинадиган аломатлари бор: ялангоёқ, яланғоч қўй боқувчиларнинг биноларни баланд қуришда мусобақалашувини кўрсанг, ялангоёқ, яланғочларни ер подшоҳлари бўлганини кўрсанг ва аёлнинг ўз бекасини туғишини кўрсанг. Беш нарса борки, уларни Аллоҳдан бўлак ҳеч ким билмайди», дедилар-да, {Албатта, қиёмат илми Аллоҳ ҳузуридадир} деган оятдан {Албатта, Аллоҳ билувчи ва хабардордир} деган сўзигача ўқидилар (Луқмон 34). Сўнг: «Йўқ, Муҳаммадни ҳақ билан ҳидоят ва башорат қилувчи қилиб юборган Зотга қасамки, мен бу ҳақда сизлардан бирор кишидан кўра билимлироқ эмас эдим. У эса Диҳя ал-Калбий суратида нозил бўлган Жибрил алайҳиссалом эди», дедилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الأَعْلَى، قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدٌ، - وَهُوَ ابْنُ ثَوْرٍ - قَالَ مَعْمَرٌ وَأَخْبَرَنِي الزُّهْرِيُّ، عَنْ عَامِرِ بْنِ سَعْدِ بْنِ أَبِي وَقَّاصٍ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ أَعْطَى النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم رِجَالاً وَلَمْ يُعْطِ رَجُلاً مِنْهُمْ شَيْئًا قَالَ سَعْدٌ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَعْطَيْتَ فُلاَنًا وَفُلاَنًا وَلَمْ تُعْطِ فُلاَنًا شَيْئًا وَهُوَ مُؤْمِنٌ ‏.‏ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ أَوْ مُسْلِمٌ ‏"‏ ‏.‏ حَتَّى أَعَادَهَا سَعْدٌ ثَلاَثًا وَالنَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏"‏ أَوْ مُسْلِمٌ ‏"‏ ‏.‏ ثُمَّ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِنِّي لأُعْطِي رِجَالاً وَأَدَعُ مَنْ هُوَ أَحَبُّ إِلَىَّ مِنْهُمْ لاَ أُعْطِيهِ شَيْئًا مَخَافَةَ أَنْ يُكَبُّوا فِي النَّارِ عَلَى وُجُوهِهِمْ ‏"‏ ‏.‏

Saʼd ibn Abu Vaqqos (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ bir necha kishiga (oʻljadan) berdilar, ammo ulardan bir kishiga hech narsa bermadilar. Saʼd: «Ey Allohning Rasuli, siz falonchi va falonchiga berdingiz, ammo falonchiga hech narsa bermadingiz, holbuki u moʻmin-ku?» dedi. Nabiy ﷺ: «Yoki musulmon», dedilar. Saʼd buni uch marta takrorlaguncha Nabiy ﷺ: «Yoki musulmon», deyaverdilar. Soʻng Nabiy ﷺ: «Men baʼzi kishilarga beraman, menga ular ichida sevimliroq boʻlgan kishini esa yuzlari bilan olovga tashlanishlaridan qoʻrqib, unga hech narsa bermay qoʻyaman», dedilar.Саъд ибн Абу Ваққос (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ бир неча кишига (ўлжадан) бердилар, аммо улардан бир кишига ҳеч нарса бермадилар. Саъд: «Эй Аллоҳнинг Расули, сиз фалончи ва фалончига бердингиз, аммо фалончига ҳеч нарса бермадингиз, ҳолбуки у мўмин-ку?» деди. Набий ﷺ: «Ёки мусулмон», дедилар. Саъд буни уч марта такрорлагунча Набий ﷺ: «Ёки мусулмон», деявердилар. Сўнг Набий ﷺ: «Мен баъзи кишиларга бераман, менга улар ичида севимлироқ бўлган кишини эса юзлари билан оловга ташланишларидан қўрқиб, унга ҳеч нарса бермай қўяман», дедилар.

أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ مَنْصُورٍ، قَالَ حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عَبْدِ الْمَلِكِ، قَالَ حَدَّثَنَا سَلاَّمُ بْنُ أَبِي مُطِيعٍ، قَالَ سَمِعْتُ مَعْمَرًا، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ عَامِرِ بْنِ سَعْدٍ، عَنْ سَعْدٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَسَمَ قَسْمًا فَأَعْطَى نَاسًا وَمَنَعَ آخَرِينَ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَعْطَيْتَ فُلاَنًا وَمَنَعْتَ فُلاَنًا وَهُوَ مُؤْمِنٌ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ لاَ تَقُلْ مُؤْمِنٌ وَقُلْ مُسْلِمٌ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ ابْنُ شِهَابٍ ‏{‏ قَالَتِ الأَعْرَابُ آمَنَّا ‏}‏ ‏.‏

Saʼd ibn Abu Vaqqos (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ bir narsani taqsimlab, baʼzi odamlarga berdilar va boshqalarga bermadilar. Men: «Ey Allohning Rasuli, siz falonchiga berdingiz-u falonchiga bermadingiz, holbuki u moʻmin-ku?» dedim. U zot: «Moʻmin dema, musulmon degin», dedilar. Ibn Shihob aytdi: {Aʼrobiylar: «Imon keltirdik«, dedilar}.Саъд ибн Абу Ваққос (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ бир нарсани тақсимлаб, баъзи одамларга бердилар ва бошқаларга бермадилар. Мен: «Эй Аллоҳнинг Расули, сиз фалончига бердингиз-у фалончига бермадингиз, ҳолбуки у мўмин-ку?» дедим. У зот: «Мўмин дема, мусулмон дегин», дедилар. Ибн Шиҳоб айтди: {Аъробийлар: «Имон келтирдик«, дедилар}.

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، عَنْ عَمْرٍو، عَنْ نَافِعِ بْنِ جُبَيْرِ بْنِ مُطْعِمٍ، عَنْ بِشْرِ بْنِ سُحَيْمٍ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم أَمَرَهُ أَنْ يُنَادِيَ أَيَّامَ التَّشْرِيقِ ‏"‏ أَنَّهُ لاَ يَدْخُلُ الْجَنَّةَ إِلاَّ مُؤْمِنٌ وَهِيَ أَيَّامُ أَكْلٍ وَشُرْبٍ ‏"‏ ‏.‏

Bishr ibn Suhaym (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ unga tashriq kunlarida: «Jannatga faqat moʻmingina kiradi, bular esa yeb-ichish kunlaridir», deb jar solishni buyurdilar.Бишр ибн Суҳайм (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ унга ташриқ кунларида: «Жаннатга фақат мўмингина киради, булар эса еб-ичиш кунларидир», деб жар солишни буюрдилар.

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنِ ابْنِ عَجْلاَنَ، عَنِ الْقَعْقَاعِ بْنِ حَكِيمٍ، عَنْ أَبِي صَالِحٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ الْمُسْلِمُ مَنْ سَلِمَ النَّاسُ مِنْ لِسَانِهِ وَيَدِهِ وَالْمُؤْمِنُ مَنْ أَمِنَهُ النَّاسُ عَلَى دِمَائِهِمْ وَأَمْوَالِهِمْ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Musulmon — odamlar uning tili va qoʻlidan salomat boʻlgan kishidir. Moʻmin esa — odamlar oʻz jonlari va mollari borasida undan xotirjam boʻlgan kishidir», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Мусулмон — одамлар унинг тили ва қўлидан саломат бўлган кишидир. Мўмин эса — одамлар ўз жонлари ва моллари борасида ундан хотиржам бўлган кишидир», дедилар.

أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنْ إِسْمَاعِيلَ، عَنْ عَامِرٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو، قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏"‏ الْمُسْلِمُ مَنْ سَلِمَ الْمُسْلِمُونَ مِنْ لِسَانِهِ وَيَدِهِ وَالْمُهَاجِرُ مَنْ هَجَرَ مَا نَهَى اللَّهُ عَنْهُ ‏"‏ ‏.‏

Abdulloh ibn Amr (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺning: «Musulmon — musulmonlar uning tili va qoʻlidan salomat boʻlgan kishidir. Muhojir esa — Alloh taqiqlagan narsalarni tark etgan kishidir», deb aytayotganlarini eshitdim.Абдуллоҳ ибн Амр (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺнинг: «Мусулмон — мусулмонлар унинг тили ва қўлидан саломат бўлган кишидир. Муҳожир эса — Аллоҳ тақиқлаган нарсаларни тарк этган кишидир», деб айтаётганларини эшитдим.

أَخْبَرَنَا حَفْصُ بْنُ عُمَرَ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ، عَنْ مَنْصُورِ بْنِ سَعْدٍ، عَنْ مَيْمُونِ بْنِ سِيَاهٍ، عَنْ أَنَسٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ مَنْ صَلَّى صَلاَتَنَا وَاسْتَقْبَلَ قِبْلَتَنَا وَأَكَلَ ذَبِيحَتَنَا فَذَلِكُمُ الْمُسْلِمُ ‏"‏ ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kimki bizning namozimizday namoz oʻqisa, bizning qiblamizga yuzlansa va bizning soʻyganimizni yesa, ana oʻsha musulmondir», dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Кимки бизнинг намозимиздай намоз ўқиса, бизнинг қибламизга юзланса ва бизнинг сўйганимизни еса, ана ўша мусулмондир», дедилар.

أَخْبَرَنِي أَحْمَدُ بْنُ الْمُعَلَّى بْنِ يَزِيدَ، قَالَ حَدَّثَنَا صَفْوَانُ بْنُ صَالِحٍ، قَالَ حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ، قَالَ حَدَّثَنَا مَالِكٌ، عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ، عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِذَا أَسْلَمَ الْعَبْدُ فَحَسُنَ إِسْلاَمُهُ كَتَبَ اللَّهُ لَهُ كُلَّ حَسَنَةٍ كَانَ أَزْلَفَهَا وَمُحِيَتْ عَنْهُ كُلُّ سَيِّئَةٍ كَانَ أَزْلَفَهَا ثُمَّ كَانَ بَعْدَ ذَلِكَ الْقِصَاصُ الْحَسَنَةُ بِعَشْرَةِ أَمْثَالِهَا إِلَى سَبْعِمِائَةِ ضِعْفٍ وَالسَّيِّئَةُ بِمِثْلِهَا إِلاَّ أَنْ يَتَجَاوَزَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ عَنْهَا ‏"‏ ‏.‏

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Bir banda Islomni qabul qilib, Islomi chiroyli boʻlsa, Alloh unga ilgari qilgan har bir yaxshiligini yozib qoʻyadi va ilgari qilgan har bir yomonligini undan oʻchirib tashlaydi. Soʻng shundan keyin hisob-kitob boʻladi: yaxshilik oʻn barobaridan yetti yuz barobargacha, yomonlik esa faqat oʻzicha hisoblanadi, magar Alloh azza va jalla uni afv etsa (bundan mustasno)», dedilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Бир банда Исломни қабул қилиб, Исломи чиройли бўлса, Аллоҳ унга илгари қилган ҳар бир яхшилигини ёзиб қўяди ва илгари қилган ҳар бир ёмонлигини ундан ўчириб ташлайди. Сўнг шундан кейин ҳисоб-китоб бўлади: яхшилик ўн баробаридан етти юз баробаргача, ёмонлик эса фақат ўзича ҳисобланади, магар Аллоҳ азза ва жалла уни афв этса (бундан мустасно)», дедилар.

أَخْبَرَنَا سَعِيدُ بْنُ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ الأُمَوِيُّ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو بُرْدَةَ، - وَهُوَ بُرَيْدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي بُرْدَةَ - عَنْ أَبِي بُرْدَةَ، عَنْ أَبِي مُوسَى، قَالَ قُلْنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ أَىُّ الإِسْلاَمِ أَفْضَلُ قَالَ ‏"‏ مَنْ سَلِمَ الْمُسْلِمُونَ مِنْ لِسَانِهِ وَيَدِهِ ‏"‏ ‏.‏

Abu Muso (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Ey Allohning Rasuli, qaysi Islom afzalroq?», dedik. U zot: «Musulmonlar kimning tili va qoʻlidan omonda boʻlsa, oʻshaning Islomi afzalroqdir», dedilar.Абу Мусо (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Эй Аллоҳнинг Расули, қайси Ислом афзалроқ?», дедик. У зот: «Мусулмонлар кимнинг тили ва қўлидан омонда бўлса, ўшанинг Исломи афзалроқдир», дедилар.

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ يَزِيدَ بْنِ أَبِي حَبِيبٍ، عَنْ أَبِي الْخَيْرِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو، أَنَّ رَجُلاً، سَأَلَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَىُّ الإِسْلاَمِ خَيْرٌ قَالَ ‏"‏ تُطْعِمُ الطَّعَامَ وَتَقْرَأُ السَّلاَمَ عَلَى مَنْ عَرَفْتَ وَمَنْ لَمْ تَعْرِفْ ‏"‏ ‏.‏

Abdulloh ibn Amr (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Bir kishi Allohning Rasuli ﷺga: «Qaysi Islom yaxshiroq?», deb soʻradi. U zot: «Taom yedirishing va tanigan hamda tanimagan kishingga salom berishingdir», dedilar.Абдуллоҳ ибн Амр (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Бир киши Аллоҳнинг Расули ﷺга: «Қайси Ислом яхшироқ?», деб сўради. У зот: «Таом едиришинг ва таниган ҳамда танимаган кишингга салом беришингдир», дедилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمَّارٍ، قَالَ حَدَّثَنَا الْمُعَافَى، - يَعْنِي ابْنَ عِمْرَانَ - عَنْ حَنْظَلَةَ بْنِ أَبِي سُفْيَانَ، عَنْ عِكْرِمَةَ بْنِ خَالِدٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، أَنَّ رَجُلاً، قَالَ لَهُ أَلاَ تَغْزُو قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏"‏ بُنِيَ الإِسْلاَمُ عَلَى خَمْسٍ شَهَادَةِ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ وَإِقَامِ الصَّلاَةِ وَإِيتَاءِ الزَّكَاةِ وَالْحَجِّ وَصِيَامِ رَمَضَانَ ‏"‏ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Bir kishi unga: «Nega gʻazotga chiqmaysan?», dedi. U: «Men Allohning Rasuli ﷺ: ‹Islom besh narsa ustiga qurilgan: Allohdan oʻzga iloh yoʻqligiga guvohlik berish, namozni barpo qilish, zakot berish, haj qilish va Ramazon roʻzasini tutish›, deganlarini eshitganman», dedi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Бир киши унга: «Нега ғазотга чиқмайсан?», деди. У: «Мен Аллоҳнинг Расули ﷺ: ‹Ислом беш нарса устига қурилган: Аллоҳдан ўзга илоҳ йўқлигига гувоҳлик бериш, намозни барпо қилиш, закот бериш, ҳаж қилиш ва Рамазон рўзасини тутиш›, деганларини эшитганман», деди.

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ أَبِي إِدْرِيسَ الْخَوْلاَنِيِّ، عَنْ عُبَادَةَ بْنِ الصَّامِتِ، قَالَ كُنَّا عِنْدَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فِي مَجْلِسٍ فَقَالَ ‏"‏ تُبَايِعُونِي عَلَى أَنْ لاَ تُشْرِكُوا بِاللَّهِ شَيْئًا وَلاَ تَسْرِقُوا وَلاَ تَزْنُوا ‏"‏ ‏.‏ قَرَأَ عَلَيْهِمُ الآيَةَ ‏"‏ فَمَنْ وَفَّى مِنْكُمْ فَأَجْرُهُ عَلَى اللَّهِ وَمَنْ أَصَابَ مِنْ ذَلِكَ شَيْئًا فَسَتَرَهُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ فَهُوَ إِلَى اللَّهِ إِنْ شَاءَ عَذَّبَهُ وَإِنْ شَاءَ غَفَرَ لَهُ ‏"‏ ‏.‏

Uboda ibn Somit (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Biz Nabiy ﷺ huzurlarida bir majlisda edik. U zot: «Allohga hech narsani sherik keltirmaslikka, oʻgʻrilik qilmaslikka va zino qilmaslikka menga bayʼat qilinglar», dedilar va ularga oyatni oʻqib berdilar: «Sizlardan kim ahdiga vafo qilsa, uning ajri Alloh zimmasidadir; kim bulardan biror narsani qilib qoʻysayu Alloh azza va jalla uni yashirsa, u Allohga havoladir: xohlasa uni azoblaydi, xohlasa uni magʻfirat qiladi».Убода ибн Сомит (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Биз Набий ﷺ ҳузурларида бир мажлисда эдик. У зот: «Аллоҳга ҳеч нарсани шерик келтирмасликка, ўғрилик қилмасликка ва зино қилмасликка менга байъат қилинглар», дедилар ва уларга оятни ўқиб бердилар: «Сизлардан ким аҳдига вафо қилса, унинг ажри Аллоҳ зиммасидадир; ким булардан бирор нарсани қилиб қўйсаю Аллоҳ азза ва жалла уни яширса, у Аллоҳга ҳаволадир: хоҳласа уни азоблайди, хоҳласа уни мағфират қилади».

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ حَاتِمِ بْنِ نُعَيْمٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا حِبَّانُ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنْ حُمَيْدٍ الطَّوِيلِ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ أُمِرْتُ أَنْ أُقَاتِلَ النَّاسَ حَتَّى يَشْهَدُوا أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ فَإِذَا شَهِدُوا أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ وَاسْتَقْبَلُوا قِبْلَتَنَا وَأَكَلُوا ذَبِيحَتَنَا وَصَلَّوْا صَلاَتَنَا فَقَدْ حَرُمَتْ عَلَيْنَا دِمَاؤُهُمْ وَأَمْوَالُهُمْ إِلاَّ بِحَقِّهَا لَهُمْ مَا لِلْمُسْلِمِينَ وَعَلَيْهِمْ مَا عَلَيْهِمْ ‏"‏ ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Allohning Rasuli ﷺ: «Men odamlarni Allohdan oʻzga iloh yoʻq va Muhammad Allohning Rasuli deb guvohlik bermaguncha ular bilan jang qilishga buyurilganman. Qachonki ular Allohdan oʻzga iloh yoʻq va Muhammad Allohning Rasuli deb guvohlik bersalar, bizning qiblamizga yuzlansalar, bizning soʻygan hayvonimizni yesalar va bizning namozimizday namoz oʻqisalar, ularning qonlari va mollari haqqidan boshqasi bilan bizga harom boʻladi. Musulmonlar uchun boʻlgan narsa ular uchun ham, musulmonlar zimmasidagi narsa ular zimmasida hamdir», dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Аллоҳнинг Расули ﷺ: «Мен одамларни Аллоҳдан ўзга илоҳ йўқ ва Муҳаммад Аллоҳнинг Расули деб гувоҳлик бермагунча улар билан жанг қилишга буюрилганман. Қачонки улар Аллоҳдан ўзга илоҳ йўқ ва Муҳаммад Аллоҳнинг Расули деб гувоҳлик берсалар, бизнинг қибламизга юзлансалар, бизнинг сўйган ҳайвонимизни есалар ва бизнинг намозимиздай намоз ўқисалар, уларнинг қонлари ва моллари ҳаққидан бошқаси билан бизга ҳаром бўлади. Мусулмонлар учун бўлган нарса улар учун ҳам, мусулмонлар зиммасидаги нарса улар зиммасида ҳамдир», дедилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْمُبَارَكِ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو عَامِرٍ، قَالَ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ، - وَهُوَ ابْنُ بِلاَلٍ - عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ دِينَارٍ، عَنْ أَبِي صَالِحٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ الإِيمَانُ بِضْعٌ وَسَبْعُونَ شُعْبَةً وَالْحَيَاءُ شُعْبَةٌ مِنَ الإِيمَانِ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Iymon yetmish nechta shoʻʼbadir, hayo esa iymondan bir shoʻʼbadir», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Иймон етмиш нечта шўъбадир, ҳаё эса иймондан бир шўъбадир», дедилар.

أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ سُلَيْمَانَ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو دَاوُدَ، عَنْ سُفْيَانَ، قَالَ وَحَدَّثَنَا أَبُو نُعَيْمٍ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ سُهَيْلٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ دِينَارٍ، عَنْ أَبِي صَالِحٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ الإِيمَانُ بِضْعٌ وَسَبْعُونَ شُعْبَةً أَفْضَلُهَا لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ وَأَوْضَعُهَا إِمَاطَةُ الأَذَى عَنِ الطَّرِيقِ وَالْحَيَاءُ شُعْبَةٌ مِنَ الإِيمَانِ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Allohning Rasuli ﷺ: «Iymon yetmish nechta shoʻʼbadir, ularning eng afzali ‹La ilaha illalloh› soʻzi, eng pasti esa yoʻldan ozorni olib tashlashdir. Hayo ham iymondan bir shoʻʼbadir», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Аллоҳнинг Расули ﷺ: «Иймон етмиш нечта шўъбадир, уларнинг энг афзали ‹Ла илаҳа иллаллоҳ› сўзи, энг пасти эса йўлдан озорни олиб ташлашдир. Ҳаё ҳам иймондан бир шўъбадир», дедилар.

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ حَبِيبِ بْنِ عَرَبِيٍّ، قَالَ حَدَّثَنَا خَالِدٌ، - يَعْنِي ابْنَ الْحَارِثِ - عَنِ ابْنِ عَجْلاَنَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ دِينَارٍ، عَنْ أَبِي صَالِحٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ الْحَيَاءُ شُعْبَةٌ مِنَ الإِيمَانِ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Hayo iymondan bir shoʻʼbadir», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Ҳаё иймондан бир шўъбадир», дедилар.

أَخْبَرَنَا إِسْحَاقُ بْنُ مَنْصُورٍ، وَعَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ أَبِي عَمَّارٍ، عَنْ عَمْرِو بْنِ شُرَحْبِيلَ، عَنْ رَجُلٍ، مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ مُلِئَ عَمَّارٌ إِيمَانًا إِلَى مُشَاشِهِ ‏"‏ ‏.‏

Ammor ibn Yosir (roziyallohu anhu) haqida rivoyat qilinadi: Allohning Rasuli ﷺ: «Ammorning iligigacha iymonga toʻldirildi», dedilar.Аммор ибн Ёсир (розияллоҳу анҳу) ҳақида ривоят қилинади: Аллоҳнинг Расули ﷺ: «Амморнинг илигигача иймонга тўлдирилди», дедилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ قَيْسِ بْنِ مُسْلِمٍ، عَنْ طَارِقِ بْنِ شِهَابٍ، قَالَ قَالَ أَبُو سَعِيدٍ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ مَنْ رَأَى مُنْكَرًا فَلْيُغَيِّرْهُ بِيَدِهِ فَإِنْ لَمْ يَسْتَطِعْ فَبِلِسَانِهِ فَإِنْ لَمْ يَسْتَطِعْ فَبِقَلْبِهِ وَذَلِكَ أَضْعَفُ الإِيمَانِ ‏"‏ ‏.‏

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Allohning Rasuli ﷺ: «Kim bir munkarni koʻrsa, uni qoʻli bilan oʻzgartirsin; agar qodir boʻlmasa, tili bilan; agar qodir boʻlmasa, qalbi bilan. Bu esa iymonning eng zaifidir», deganlarini eshitdim.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Аллоҳнинг Расули ﷺ: «Ким бир мункарни кўрса, уни қўли билан ўзгартирсин; агар қодир бўлмаса, тили билан; агар қодир бўлмаса, қалби билан. Бу эса иймоннинг энг заифидир», деганларини эшитдим.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الْحَمِيدِ بْنُ مُحَمَّدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا مَخْلَدٌ، قَالَ حَدَّثَنَا مَالِكُ بْنُ مِغْوَلٍ، عَنْ قَيْسِ بْنِ مُسْلِمٍ، عَنْ طَارِقِ بْنِ شِهَابٍ، قَالَ قَالَ أَبُو سَعِيدٍ الْخُدْرِيُّ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏"‏ مَنْ رَأَى مُنْكَرًا فَغَيَّرَهُ بِيَدِهِ فَقَدْ بَرِئَ وَمَنْ لَمْ يَسْتَطِعْ أَنْ يُغَيِّرَهُ بِيَدِهِ فَغَيَّرَهُ بِلِسَانِهِ فَقَدْ بَرِئَ وَمَنْ لَمْ يَسْتَطِعْ أَنْ يُغَيِّرَهُ بِلِسَانِهِ فَغَيَّرَهُ بِقَلْبِهِ فَقَدْ بَرِئَ وَذَلِكَ أَضْعَفُ الإِيمَانِ ‏"‏ ‏.‏

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Allohning Rasuli ﷺ: «Kim bir munkarni koʻrib, uni qoʻli bilan oʻzgartirsa, oʻz burchini oʻtadi. Kim uni qoʻli bilan oʻzgartirishga qodir boʻlmay, tili bilan oʻzgartirsa, oʻz burchini oʻtadi. Kim uni tili bilan oʻzgartirishga qodir boʻlmay, qalbi bilan oʻzgartirsa, oʻz burchini oʻtadi. Bu esa iymonning eng zaifidir», deganlarini eshitdim.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Аллоҳнинг Расули ﷺ: «Ким бир мункарни кўриб, уни қўли билан ўзгартирса, ўз бурчини ўтади. Ким уни қўли билан ўзгартиришга қодир бўлмай, тили билан ўзгартирса, ўз бурчини ўтади. Ким уни тили билан ўзгартиришга қодир бўлмай, қалби билан ўзгартирса, ўз бурчини ўтади. Бу эса иймоннинг энг заифидир», деганларини эшитдим.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ قَالَ أَنْبَأَنَا مَعْمَرٌ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا مُجَادَلَةُ أَحَدِكُمْ فِي الْحَقِّ يَكُونُ لَهُ فِي الدُّنْيَا بِأَشَدَّ مُجَادَلَةً مِنْ الْمُؤْمِنِينَ لِرَبِّهِمْ فِي إِخْوَانِهِمْ الَّذِينَ أُدْخِلُوا النَّارَ قَالَ يَقُولُونَ رَبَّنَا إِخْوَانُنَا كَانُوا يُصَلُّونَ مَعَنَا وَيَصُومُونَ مَعَنَا وَيَحُجُّونَ مَعَنَا فَأَدْخَلْتَهُمْ النَّارَ قَالَ فَيَقُولُ اذْهَبُوا فَأَخْرِجُوا مَنْ عَرَفْتُمْ مِنْهُمْ قَالَ فَيَأْتُونَهُمْ فَيَعْرِفُونَهُمْ بِصُوَرِهِمْ فَمِنْهُمْ مَنْ أَخَذَتْهُ النَّارُ إِلَى أَنْصَافِ سَاقَيْهِ وَمِنْهُمْ مَنْ أَخَذَتْهُ إِلَى كَعْبَيْهِ فَيُخْرِجُونَهُمْ فَيَقُولُونَ رَبَّنَا قَدْ أَخْرَجْنَا مَنْ أَمَرْتَنَا قَالَ وَيَقُولُ أَخْرِجُوا مَنْ كَانَ فِي قَلْبِهِ وَزْنُ دِينَارٍ مِنْ الْإِيمَانِ ثُمَّ قَالَ مَنْ كَانَ فِي قَلْبِهِ وَزْنُ نِصْفِ دِينَارٍ حَتَّى يَقُولَ مَنْ كَانَ فِي قَلْبِهِ وَزْنُ ذَرَّةٍ قَالَ أَبُو سَعِيدٍ فَمَنْ لَمْ يُصَدِّقْ فَلْيَقْرَأْ هَذِهِ الْآيَةَ إِنَّ اللَّهَ لَا يَغْفِرُ أَنْ يُشْرَكَ بِهِ وَيَغْفِرُ مَا دُونَ ذَلِكَ لِمَنْ يَشَاءُ إِلَى عَظِيمًا

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Allohning Rasuli ﷺ: «Sizlardan birortangiz dunyoda oʻzining haqqi boʻlgan narsa uchun tortishishi, moʻminlarning doʻzaxga kiritilgan birodarlari haqida Robbilari bilan tortishishidan kuchliroq emas. Ular: ‹Ey Robbimiz, birodarlarimiz biz bilan namoz oʻqir, biz bilan roʻza tutar va biz bilan haj qilar edilar, Sen esa ularni doʻzaxga kiritding?›, deydilar. Alloh: ‹Boringlar, ulardan tanigan kishilaringizni chiqaringlar›, deydi. Shunda ular ularning oldiga borib, ularni yuzlaridan tanijoqlar. Ulardan baʼzisini olov boldirining oʻrtasigacha, baʼzisini ikki toʻpigigacha olgan boʻladi. Ular ularni chiqaradilar va: ‹Ey Robbimiz, Sen buyurgan kishilarni chiqardik›, deydilar. Alloh: ‹Qalbida bir dinor ogʻirligicha iymoni boʻlgan kishini chiqaringlar›, deydi. Soʻng: ‹Qalbida yarim dinor ogʻirligicha iymoni boʻlganni›, deydi. Toki: ‹Qalbida zarra ogʻirligicha iymoni boʻlganni›, deguncha», dedilar. Abu Said (roziyallohu anhu): «Kim buni tasdiq qilmasa, mana bu oyatni oʻqisin: {Albatta, Alloh Oʻziga sherik keltirilishini magʻfirat qilmaydi, undan boshqasini esa xohlagan kishisiga magʻfirat qiladi} (Niso 48)», dedi.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Аллоҳнинг Расули ﷺ: «Сизлардан бирортангиз дунёда ўзининг ҳаққи бўлган нарса учун тортишиши, мўминларнинг дўзахга киритилган биродарлари ҳақида Роббилари билан тортишишидан кучлироқ эмас. Улар: ‹Эй Роббимиз, биродарларимиз биз билан намоз ўқир, биз билан рўза тутар ва биз билан ҳаж қилар эдилар, Сен эса уларни дўзахга киритдинг?›, дейдилар. Аллоҳ: ‹Боринглар, улардан таниган кишиларингизни чиқаринглар›, дейди. Шунда улар уларнинг олдига бориб, уларни юзларидан танижоқлар. Улардан баъзисини олов болдирининг ўртасигача, баъзисини икки тўпигигача олган бўлади. Улар уларни чиқарадилар ва: ‹Эй Роббимиз, Сен буюрган кишиларни чиқардик›, дейдилар. Аллоҳ: ‹Қалбида бир динор оғирлигича иймони бўлган кишини чиқаринглар›, дейди. Сўнг: ‹Қалбида ярим динор оғирлигича иймони бўлганни›, дейди. Токи: ‹Қалбида зарра оғирлигича иймони бўлганни›, дегунча», дедилар. Абу Саид (розияллоҳу анҳу): «Ким буни тасдиқ қилмаса, мана бу оятни ўқисин: {Албатта, Аллоҳ Ўзига шерик келтирилишини мағфират қилмайди, ундан бошқасини эса хоҳлаган кишисига мағфират қилади} (Нисо 48)», деди.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى بْنِ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ بْنِ سَعْدٍ قَالَ حَدَّثَنَا أَبِي عَنْ صَالِحِ بْنِ كَيْسَانَ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو أُمَامَةَ بْنُ سَهْلٍ أَنَّهُ سَمِعَ أَبَا سَعِيدٍ الْخُدْرِيَّ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَيْنَا أَنَا نَائِمٌ رَأَيْتُ النَّاسَ يُعْرَضُونَ عَلَيَّ وَعَلَيْهِمْ قُمُصٌ مِنْهَا مَا يَبْلُغُ الثُّدِيَّ وَمِنْهَا مَا يَبْلُغُ دُونَ ذَلِكَ وَعُرِضَ عَلَيَّ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ وَعَلَيْهِ قَمِيصٌ يَجُرُّهُ قَالَ فَمَاذَا أَوَّلْتَ ذَلِكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ الدِّينَ

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Allohning Rasuli ﷺ: «Men uxlab yotgan paytimda odamlarni koʻrsatildilar, egnilarida koʻylaklar bor edi; ularning baʼzisi koʻkraklarigacha, baʼzisi undan pastroqqacha yetardi. Umar ibn al-Xattob ham menga koʻrsatildi, uning egnida sudralayotgan koʻylak bor edi», dedilar. «Buni nimaga taʼbir qildingiz, ey Allohning Rasuli?», deyildi. U zot: «Dinga», dedilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Аллоҳнинг Расули ﷺ: «Мен ухлаб ётган пайтимда одамларни кўрсатилдилар, эгниларида кўйлаклар бор эди; уларнинг баъзиси кўкракларигача, баъзиси ундан пастроққача етарди. Умар ибн ал-Хаттоб ҳам менга кўрсатилди, унинг эгнида судралаётган кўйлак бор эди», дедилар. «Буни нимага таъбир қилдингиз, эй Аллоҳнинг Расули?», дейилди. У зот: «Динга», дедилар.

أَخْبَرَنَا أَبُو دَاوُدَ قَالَ حَدَّثَنَا جَعْفَرُ بْنُ عَوْنٍ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو عُمَيْسٍ عَنْ قَيْسِ بْنِ مُسْلِمٍ عَنْ طَارِقِ بْنِ شِهَابٍ قَالَ جَاءَ رَجُلٌ مِنْ الْيَهُودِ إِلَى عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ فَقَالَ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ آيَةٌ فِي كِتَابِكُمْ تَقْرَءُونَهَا لَوْ عَلَيْنَا مَعْشَرَ الْيَهُودِ نَزَلَتْ لَاتَّخَذْنَا ذَلِكَ الْيَوْمَ عِيدًا قَالَ أَيُّ آيَةٍ قَالَ الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ وَأَتْمَمْتُ عَلَيْكُمْ نِعْمَتِي وَرَضِيتُ لَكُمْ الْإِسْلَامَ دِينًا فَقَالَ عُمَرُ إِنِّي لَأَعْلَمُ الْمَكَانَ الَّذِي نَزَلَتْ فِيهِ وَالْيَوْمَ الَّذِي نَزَلَتْ فِيهِ نَزَلَتْ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي عَرَفَاتٍ فِي يَوْمِ جُمُعَةٍ

Umar ibn al-Xattob (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Yahudiylardan bir kishi Umar ibn al-Xattob (roziyallohu anhu) huzuriga kelib: «Ey moʻminlar amiri, kitobingizda siz oʻqiydigan bir oyat bor, agar u biz yahudiylar jamoasiga nozil boʻlganida, oʻsha kunni bayram qilib olardik», dedi. U: «Qaysi oyat?», dedi. U: «{Bugun sizlarga diningizni kamolga yetkazdim, sizlarga neʼmatimni toʻliq qildim va sizlar uchun Islomni din qilib tanladim} (Moida 3)», dedi. Umar (roziyallohu anhu): «Men u nozil boʻlgan joyni ham, nozil boʻlgan kunni ham bilaman. U Allohning Rasuli ﷺga Arafotda, juma kuni nozil boʻlgan», dedi.Умар ибн ал-Хаттоб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Яҳудийлардан бир киши Умар ибн ал-Хаттоб (розияллоҳу анҳу) ҳузурига келиб: «Эй мўминлар амири, китобингизда сиз ўқийдиган бир оят бор, агар у биз яҳудийлар жамоасига нозил бўлганида, ўша кунни байрам қилиб олардик», деди. У: «Қайси оят?», деди. У: «{Бугун сизларга динингизни камолга етказдим, сизларга неъматимни тўлиқ қилдим ва сизлар учун Исломни дин қилиб танладим} (Моида 3)», деди. Умар (розияллоҳу анҳу): «Мен у нозил бўлган жойни ҳам, нозил бўлган кунни ҳам биламан. У Аллоҳнинг Расули ﷺга Арафотда, жума куни нозил бўлган», деди.

أَخْبَرَنَا حُمَيْدُ بْنُ مَسْعَدَةَ قَالَ حَدَّثَنَا بِشْرٌ يَعْنِي ابْنَ الْمُفَضَّلِ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ قَتَادَةَ أَنَّهُ سَمِعَ أَنَسًا يَقُولُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا يُؤْمِنُ أَحَدُكُمْ حَتَّى أَكُونَ أَحَبَّ إِلَيْهِ مِنْ وَلَدِهِ وَوَالِدِهِ وَالنَّاسِ أَجْمَعِينَ

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Sizlardan biringiz men unga oʻz farzandidan, otasidan va barcha odamlardan koʻra sevimliroq boʻlmagunimcha, imon keltirgan boʻlmaydi», dedilar.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Сизлардан бирингиз мен унга ўз фарзандидан, отасидан ва барча одамлардан кўра севимлироқ бўлмагунимча, имон келтирган бўлмайди», дедилар.

أَخْبَرَنَا الْحُسَيْنُ بْنُ حُرَيْثٍ قَالَ أَنْبَأَنَا إِسْمَعِيلُ عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ ح وَأَنْبَأَنَا عِمْرَانُ بْنُ مُوسَى قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَارِثِ قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ عَنْ أَنَسٍ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا يُؤْمِنُ أَحَدُكُمْ حَتَّى أَكُونَ أَحَبَّ إِلَيْهِ مِنْ مَالِهِ وَأَهْلِهِ وَالنَّاسِ أَجْمَعِينَ

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Sizlardan biringiz men unga oʻz moli, ahli va barcha odamlardan koʻra sevimliroq boʻlmagunimcha, imon keltirgan boʻlmaydi», dedilar.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Сизлардан бирингиз мен унга ўз моли, аҳли ва барча одамлардан кўра севимлироқ бўлмагунимча, имон келтирган бўлмайди», дедилар.

أَخْبَرَنَا عِمْرَانُ بْنُ بَكَّارٍ قَالَ حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَيَّاشٍ قَالَ حَدَّثَنَا شُعَيْبٌ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو الزِّنَادِ مِمَّا حَدَّثَهُ عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ هُرْمُزَ مِمَّا ذُكِرَ أَنَّهُ سَمِعَ أَبَا هُرَيْرَةَ يُحَدِّثُ بِهِ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ لَا يُؤْمِنُ أَحَدُكُمْ حَتَّى أَكُونَ أَحَبَّ إِلَيْهِ مِنْ وَلَدِهِ وَوَالِدِهِ

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Jonim Uning qoʻlida boʻlgan Zot bilan qasamki, sizlardan biringiz men unga oʻz farzandidan va otasidan koʻra sevimliroq boʻlmagunimcha, imon keltirgan boʻlmaydi», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Жоним Унинг қўлида бўлган Зот билан қасамки, сизлардан бирингиз мен унга ўз фарзандидан ва отасидан кўра севимлироқ бўлмагунимча, имон келтирган бўлмайди», дедилар.

أَخْبَرَنَا إِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ قَالَ حَدَّثَنَا النَّضْرُ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ ح وَأَنْبَأَنَا حُمَيْدُ بْنُ مَسْعَدَةَ قَالَ حَدَّثَنَا بِشْرٌ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ قَتَادَةَ قَالَ سَمِعْتُ أَنَسًا يَقُولُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَقَالَ حُمَيْدُ بْنُ مَسْعَدَةَ فِي حَدِيثِهِ إِنَّ نَبِيَّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا يُؤْمِنُ أَحَدُكُمْ حَتَّى يُحِبَّ لِأَخِيهِ مَا يُحِبُّ لِنَفْسِهِ

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Sizlardan biringiz oʻzi uchun yoqtirgan narsani birodari uchun ham yoqtirmagunicha, imon keltirgan boʻlmaydi», dedilar.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Сизлардан бирингиз ўзи учун ёқтирган нарсани биродари учун ҳам ёқтирмагунича, имон келтирган бўлмайди», дедилар.

أَخْبَرَنَا مُوسَى بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ عَنْ حُسَيْنٍ وَهُوَ الْمُعَلِّمُ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسٍ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ وَالَّذِي نَفْسُ مُحَمَّدٍ بِيَدِهِ لَا يُؤْمِنُ أَحَدُكُمْ حَتَّى يُحِبَّ لِأَخِيهِ مَا يُحِبُّ لِنَفْسِهِ مِنْ الْخَيْرِ

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Muhammadning joni qoʻlida boʻlgan Zot bilan qasamki, sizlardan biringiz oʻzi uchun yoqtirgan yaxshilikni birodari uchun ham yoqtirmagunicha, imon keltirgan boʻlmaydi», dedilar.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Муҳаммаднинг жони қўлида бўлган Зот билан қасамки, сизлардан бирингиз ўзи учун ёқтирган яхшиликни биродари учун ҳам ёқтирмагунича, имон келтирган бўлмайди», дедилар.

أَخْبَرَنَا يُوسُفُ بْنُ عِيسَى قَالَ أَنْبَأَنَا الْفَضْلُ بْنُ مُوسَى قَالَ أَنْبَأَنَا الْأَعْمَشُ عَنْ عَدِيٍّ عَنْ زِرٍّ قَالَ قَالَ عَلِيٌّ إِنَّهُ لَعَهْدُ النَّبِيِّ الْأُمِّيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَيَّ أَنَّهُ لَا يُحِبُّكَ إِلَّا مُؤْمِنٌ وَلَا يَبْغُضُكَ إِلَّا مُنَافِقٌ

Ali (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Ummiy Nabiy ﷺ menga: «Seni faqat moʻmin sevadi, faqat munofiq seni yomon koʻradi», deb ahd qilganlar.Али (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Уммий Набий ﷺ менга: «Сени фақат мўмин севади, фақат мунофиқ сени ёмон кўради», деб аҳд қилганлар.

أَخْبَرَنَا إِسْمَعِيلُ بْنُ مَسْعُودٍ قَالَ حَدَّثَنَا خَالِدٌ يَعْنِي ابْنَ الْحَارِثِ عَنْ شُعْبَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ جَبْرٍ عَنْ أَنَسٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ حُبُّ الْأَنْصَارِ آيَةُ الْإِيمَانِ وَبُغْضُ الْأَنْصَارِ آيَةُ النِّفَاقِ

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Ansorlarni sevish imon alomati, ansorlarni yomon koʻrish esa nifoq alomatidir», dedilar.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Ансорларни севиш имон аломати, ансорларни ёмон кўриш эса нифоқ аломатидир», дедилар.

أَخْبَرَنَا بِشْرُ بْنُ خَالِدٍ قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ عَنْ شُعْبَةَ عَنْ سُلَيْمَانَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُرَّةَ عَنْ مَسْرُوقٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أَرْبَعَةٌ مَنْ كُنَّ فِيهِ كَانَ مُنَافِقًا أَوْ كَانَتْ فِيهِ خَصْلَةٌ مِنْ الْأَرْبَعِ كَانَتْ فِيهِ خَصْلَةٌ مِنْ النِّفَاقِ حَتَّى يَدَعَهَا إِذَا حَدَّثَ كَذَبَ وَإِذَا وَعَدَ أَخْلَفَ وَإِذَا عَاهَدَ غَدَرَ وَإِذَا خَاصَمَ فَجَرَ

Abdulloh ibn Amr (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Toʻrt xislat borki, kimda ular boʻlsa, u munofiq boʻladi; kimda ulardan bittasi boʻlsa, uni tashlab qoʻymagunicha unda nifoqdan bir xislat boʻlaveradi: gapirsa yolgʻon soʻzlaydi, vaʼda bersa vaʼdasiga xilof qiladi, ahd qilsa xiyonat qiladi va janjallashsa haddan oshadi», dedilar.Абдуллоҳ ибн Амр (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Тўрт хислат борки, кимда улар бўлса, у мунофиқ бўлади; кимда улардан биттаси бўлса, уни ташлаб қўймагунича унда нифоқдан бир хислат бўлаверади: гапирса ёлғон сўзлайди, ваъда берса ваъдасига хилоф қилади, аҳд қилса хиёнат қилади ва жанжаллашса ҳаддан ошади», дедилар.

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ قَالَ حَدَّثَنَا إِسْمَعِيلُ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو سُهَيْلٍ نَافِعُ بْنُ مَالِكِ بْنِ أَبِي عَامِرٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ آيَةُ النِّفَاقِ ثَلَاثٌ إِذَا حَدَّثَ كَذَبَ وَإِذَا وَعَدَ أَخْلَفَ وَإِذَا اؤْتُمِنَ خَانَ

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Nifoqning alomati uchtadir: gapirsa yolgʻon soʻzlaydi, vaʼda bersa vaʼdasiga xilof qiladi va omonat qoʻyilsa xiyonat qiladi», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Нифоқнинг аломати учтадир: гапирса ёлғон сўзлайди, ваъда берса ваъдасига хилоф қилади ва омонат қўйилса хиёнат қилади», дедилар.

أَخْبَرَنَا وَاصِلُ بْنُ عَبْدِ الْأَعْلَى قَالَ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ عَدِيِّ بْنِ ثَابِتٍ عَنْ زِرِّ بْنِ حُبَيْشٍ عَنْ عَلِيٍّ قَالَ عَهِدَ إِلَيَّ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ لَا يُحِبُّنِي إِلَّا مُؤْمِنٌ وَلَا يَبْغُضُنِي إِلَّا مُنَافِقٌ

Ali (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ menga: «Seni faqat moʻmin sevadi, faqat munofiq seni yomon koʻradi», deb ahd qilganlar.Али (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ менга: «Сени фақат мўмин севади, фақат мунофиқ сени ёмон кўради», деб аҳд қилганлар.

أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ يَحْيَى بْنِ الْحَارِثِ قَالَ حَدَّثَنَا الْمُعَافَى قَالَ حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ قَالَ حَدَّثَنَا مَنْصُورُ بْنُ الْمُعْتَمِرِ عَنْ أَبِي وَائِلٍ قَالَ قَالَ عَبْدُ اللَّهِ ثَلَاثٌ مَنْ كُنَّ فِيهِ فَهُوَ مُنَافِقٌ إِذَا حَدَّثَ كَذَبَ وَإِذَا اؤْتُمِنَ خَانَ وَإِذَا وَعَدَ أَخْلَفَ فَمَنْ كَانَتْ فِيهِ وَاحِدَةٌ مِنْهُنَّ لَمْ تَزَلْ فِيهِ خَصْلَةٌ مِنْ النِّفَاقِ حَتَّى يَتْرُكَهَا

Abdulloh ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Uch xislat borki, kimda ular boʻlsa, u munofiqdir: gapirsa yolgʻon soʻzlaydi, omonat qoʻyilsa xiyonat qiladi va vaʼda bersa vaʼdasiga xilof qiladi. Kimda ulardan biri boʻlsa, uni tashlab qoʻymagunicha unda nifoqdan bir xislat boʻlaveradi».Абдуллоҳ ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Уч хислат борки, кимда улар бўлса, у мунофиқдир: гапирса ёлғон сўзлайди, омонат қўйилса хиёнат қилади ва ваъда берса ваъдасига хилоф қилади. Кимда улардан бири бўлса, уни ташлаб қўймагунича унда нифоқдан бир хислат бўлаверади».

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ قَامَ شَهْرَ رَمَضَانَ إِيمَانًا وَاحْتِسَابًا غُفِرَ لَهُ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِهِ

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim imon bilan va savobini Allohdan umid qilib, Ramazon oyida qiyom qilsa (kechalari namoz oʻqisa), uning oldingi gunohlari kechiriladi», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким имон билан ва савобини Аллоҳдан умид қилиб, Рамазон ойида қиём қилса (кечалари намоз ўқиса), унинг олдинги гуноҳлари кечирилади», дедилар.

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ عَنْ مَالِكٍ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ ح وَالْحَارِثُ بْنُ مِسْكِينٍ قِرَاءَةً عَلَيْهِ وَأَنَا أَسْمَعُ عَنْ ابْنِ الْقَاسِمِ قَالَ حَدَّثَنِي مَالِكٌ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ حُمَيْدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ قَامَ رَمَضَانَ إِيمَانًا وَاحْتِسَابًا غُفِرَ لَهُ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِهِ

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Kim imon bilan va savobini Allohdan umid qilib, Ramazonda qiyom qilsa, uning oldingi gunohlari kechiriladi», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Ким имон билан ва савобини Аллоҳдан умид қилиб, Рамазонда қиём қилса, унинг олдинги гуноҳлари кечирилади», дедилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَعِيلَ قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ أَسْمَاءَ قَالَ حَدَّثَنَا جُوَيْرِيَةُ عَنْ مَالِكٍ عَنْ الزُّهْرِيِّ أَخْبَرَنِي أَبُو سَلَمَةَ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ وَحُمَيْدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ قَامَ رَمَضَانَ إِيمَانًا وَاحْتِسَابًا غُفِرَ لَهُ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِهِ

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Kim imon bilan va savobini Allohdan umid qilib, Ramazonda qiyom qilsa, uning oldingi gunohlari kechiriladi», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Ким имон билан ва савобини Аллоҳдан умид қилиб, Рамазонда қиём қилса, унинг олдинги гуноҳлари кечирилади», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو الْأَشْعَثِ قَالَ حَدَّثَنَا خَالِدٌ يَعْنِي ابْنَ الْحَارِثِ قَالَ حَدَّثَنَا هِشَامٌ عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ عَنْ أَبِي سَلَمَةَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو هُرَيْرَةَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ قَامَ رَمَضَانَ إِيمَانًا وَاحْتِسَابًا غُفِرَ لَهُ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِهِ وَمَنْ قَامَ لَيْلَةَ الْقَدْرِ إِيمَانًا وَاحْتِسَابًا غُفِرَ لَهُ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِهِ

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim iymon bilan va ajrni umid qilib Ramazon kechalarida qoim boʻlsa (namoz oʻqisa), oʻtgan gunohlari kechiriladi. Kim iymon bilan va ajrni umid qilib Laylatul-qadrni namoz bilan oʻtkazsa, oʻtgan gunohlari kechiriladi», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким иймон билан ва ажрни умид қилиб Рамазон кечаларида қоим бўлса (намоз ўқиса), ўтган гуноҳлари кечирилади. Ким иймон билан ва ажрни умид қилиб Лайлатул-қадрни намоз билан ўтказса, ўтган гуноҳлари кечирилади», дедилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَلَمَةَ قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ الْقَاسِمِ عَنْ مَالِكٍ قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو سُهَيْلٍ عَنْ أَبِيهِ أَنَّهُ سَمِعَ طَلْحَةَ بْنَ عُبَيْدِ اللَّهِ يَقُولُ جَاءَ رَجُلٌ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ أَهْلِ نَجْدٍ ثَائِرَ الرَّأْسِ يُسْمَعُ دَوِيُّ صَوْتِهِ وَلَا يُفْهَمُ مَا يَقُولُ حَتَّى دَنَا فَإِذَا هُوَ يَسْأَلُ عَنْ الْإِسْلَامِ قَالَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَمْسُ صَلَوَاتٍ فِي الْيَوْمِ وَاللَّيْلَةِ قَالَ هَلْ عَلَيَّ غَيْرُهُنَّ قَالَ لَا إِلَّا أَنْ تَطَوَّعَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَصِيَامُ شَهْرِ رَمَضَانَ قَالَ هَلْ عَلَيَّ غَيْرُهُ قَالَ لَا إِلَّا أَنْ تَطَوَّعَ وَذَكَرَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الزَّكَاةَ فَقَالَ هَلْ عَلَيَّ غَيْرُهَا قَالَ لَا إِلَّا أَنْ تَطَوَّعَ فَأَدْبَرَ الرَّجُلُ وَهُوَ يَقُولُ لَا أَزِيدُ عَلَى هَذَا وَلَا أَنْقُصُ مِنْهُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَفْلَحَ إِنْ صَدَقَ

Talha ibn Ubaydulloh (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ huzurlariga Najd ahlidan sochlari toʻzigan bir kishi keldi. Uning ovozi gʻoʻldiragani eshitilar, ammo nima deyayotgani anglashilmas edi. Nihoyat yaqin kelgach, u Islom haqida soʻrayotgani maʼlum boʻldi. Rasululloh ﷺ unga: «Kunu tunda besh vaqt namoz», dedilar. U: «Menga bulardan boshqasi ham (farz) boʻldimi?» dedi. U zot: «Yoʻq, magar nafl qilsang (boshqa gap)», dedilar. Rasululloh ﷺ: «Va Ramazon oyi roʻzasi», dedilar. U: «Menga bundan boshqasi ham (farz) boʻldimi?» dedi. U zot: «Yoʻq, magar nafl qilsang (boshqa gap)», dedilar. Rasululloh ﷺ unga zakotni ham zikr qildilar. U: «Menga bundan boshqasi ham (farz) boʻldimi?» dedi. U zot: «Yoʻq, magar nafl qilsang (boshqa gap)», dedilar. Soʻng u kishi: «Bunga ziyoda ham qilmayman, bundan kamaytirmayman ham», deb ortiga qaytdi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Agar rost soʻzlagan boʻlsa, najot topdi», dedilar.Талҳа ибн Убайдуллоҳ (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ ҳузурларига Нажд аҳлидан сочлари тўзиган бир киши келди. Унинг овози ғўлдирагани эшитилар, аммо нима деяётгани англашилмас эди. Ниҳоят яқин келгач, у Ислом ҳақида сўраётгани маълум бўлди. Расулуллоҳ ﷺ унга: «Куну тунда беш вақт намоз», дедилар. У: «Менга булардан бошқаси ҳам (фарз) бўлдими?» деди. У зот: «Йўқ, магар нафл қилсанг (бошқа гап)», дедилар. Расулуллоҳ ﷺ: «Ва Рамазон ойи рўзаси», дедилар. У: «Менга бундан бошқаси ҳам (фарз) бўлдими?» деди. У зот: «Йўқ, магар нафл қилсанг (бошқа гап)», дедилар. Расулуллоҳ ﷺ унга закотни ҳам зикр қилдилар. У: «Менга бундан бошқаси ҳам (фарз) бўлдими?» деди. У зот: «Йўқ, магар нафл қилсанг (бошқа гап)», дедилар. Сўнг у киши: «Бунга зиёда ҳам қилмайман, бундан камайтирмайман ҳам», деб ортига қайтди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Агар рост сўзлаган бўлса, нажот топди», дедилар.

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ قَالَ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ عَنْ سَعِيدٍ عَنْ عَطَاءِ بْنِ مِينَاءَ سَمِعَ أَبَا هُرَيْرَةَ يَقُولُ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ انْتَدَبَ اللَّهُ لِمَنْ يَخْرُجُ فِي سَبِيلِهِ لَا يُخْرِجُهُ إِلَّا الْإِيمَانُ بِي وَالْجِهَادُ فِي سَبِيلِي أَنَّهُ ضَامِنٌ حَتَّى أُدْخِلَهُ الْجَنَّةَ بِأَيِّهِمَا كَانَ إِمَّا بِقَتْلٍ وَإِمَّا وَفَاةٍ أَوْ أَنْ يَرُدَّهُ إِلَى مَسْكَنِهِ الَّذِي خَرَجَ مِنْهُ يَنَالُ مَا نَالَ مِنْ أَجْرٍ أَوْ غَنِيمَةٍ

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺning shunday deganlarini eshitdim: «Alloh oʻz yoʻlida jihodga chiquvchi kishiga — uni faqat Menga boʻlgan iymon va Mening yoʻlimda jihod chiqargan boʻlsa — uni jannatga kiritishni oʻz zimmasiga oldi. U yo oʻldirilib, yo vafot etib jannatga kiradi, yoxud u chiqqan uyiga oʻzi erishgan ajr yoki gʻanimat bilan qaytariladi», deydilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺнинг шундай деганларини эшитдим: «Аллоҳ ўз йўлида жиҳодга чиқувчи кишига — уни фақат Менга бўлган иймон ва Менинг йўлимда жиҳод чиқарган бўлса — уни жаннатга киритишни ўз зиммасига олди. У ё ўлдирилиб, ё вафот этиб жаннатга киради, ёхуд у чиққан уйига ўзи эришган ажр ёки ғанимат билан қайтарилади», дейдилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ قُدَامَةَ قَالَ حَدَّثَنَا جَرِيرٌ عَنْ عُمَارَةَ بْنِ الْقَعْقَاعِ عَنْ أَبِي زُرْعَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَضَمَّنَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ لِمَنْ خَرَجَ فِي سَبِيلِهِ لَا يُخْرِجُهُ إِلَّا الْجِهَادُ فِي سَبِيلِي وَإِيمَانٌ بِي وَتَصْدِيقٌ بِرُسُلِي فَهُوَ ضَامِنٌ أَنْ أُدْخِلَهُ الْجَنَّةَ أَوْ أُرْجِعَهُ إِلَى مَسْكَنِهِ الَّذِي خَرَجَ مِنْهُ نَالَ مَا نَالَ مِنْ أَجْرٍ أَوْ غَنِيمَةٍ

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Alloh azza va jalla oʻz yoʻlida chiquvchi kishiga — uni faqat Mening yoʻlimda jihod, Menga iymon va paygʻambarlarimni tasdiqlash chiqargan boʻlsa — uni jannatga kiritishni yoki u chiqqan uyiga oʻzi erishgan ajr yoki gʻanimat bilan qaytarishni oʻz zimmasiga oldi», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Аллоҳ азза ва жалла ўз йўлида чиқувчи кишига — уни фақат Менинг йўлимда жиҳод, Менга иймон ва пайғамбарларимни тасдиқлаш чиқарган бўлса — уни жаннатга киритишни ёки у чиққан уйига ўзи эришган ажр ёки ғанимат билан қайтаришни ўз зиммасига олди», дедилар.

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ قَالَ حَدَّثَنَا عَبَّادٌ وَهُوَ ابْنُ عَبَّادٍ عَنْ أَبِي جَمْرَةَ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ قَدِمَ وَفْدُ عَبْدِ الْقَيْسِ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالُوا إِنَّا هَذَا الْحَيَّ مِنْ رَبِيعَةَ وَلَسْنَا نَصِلُ إِلَيْكَ إِلَّا فِي الشَّهْرِ الْحَرَامِ فَمُرْنَا بِشَيْءٍ نَأْخُذُهُ عَنْكَ وَنَدْعُو إِلَيْهِ مَنْ وَرَاءَنَا فَقَالَ آمُرُكُمْ بِأَرْبَعٍ وَأَنْهَاكُمْ عَنْ أَرْبَعٍ الْإِيمَانُ بِاللَّهِ ثُمَّ فَسَّرَهَا لَهُمْ شَهَادَةُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَنِّي رَسُولُ اللَّهِ وَإِقَامُ الصَّلَاةِ وَإِيتَاءُ الزَّكَاةِ وَأَنْ تُؤَدُّوا إِلَيَّ خُمُسَ مَا غَنِمْتُمْ وَأَنْهَاكُمْ عَنْ الدُّبَّاءِ وَالْحَنْتَمِ وَالْمُقَيَّرِ وَالْمُزَفَّتِ

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Abdulqays elchilari Rasululloh ﷺ huzurlariga keldilar va: «Biz Rabiʼa qabilasidan boʻlgan bir jamoamiz. Sizga faqat harom oyda yetib kela olamiz. Bizga sizdan olib, ortimizdagilarni chorlaydigan bir narsani buyuring», dedilar. U zot: «Sizlarni toʻrt narsaga buyuraman va toʻrt narsadan qaytaraman: Allohga iymon keltirish», dedilar-da, soʻng buni ularga izohlab: «Allohdan oʻzga iloh yoʻq va men Allohning elchisi ekaniga guvohlik berish, namozni toʻkis ado etish, zakot berish va gʻanimat qilgan narsangizning beshdan birini menga topshirishdir. Sizlarni qovoq idish, yashil koʻza, qatron surtilgan idish va smola surtilgan idishdan (ularda narsa achitishdan) qaytaraman», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Абдулқайс элчилари Расулуллоҳ ﷺ ҳузурларига келдилар ва: «Биз Рабиъа қабиласидан бўлган бир жамоамиз. Сизга фақат ҳаром ойда етиб кела оламиз. Бизга сиздан олиб, ортимиздагиларни чорлайдиган бир нарсани буюринг», дедилар. У зот: «Сизларни тўрт нарсага буюраман ва тўрт нарсадан қайтараман: Аллоҳга иймон келтириш», дедилар-да, сўнг буни уларга изоҳлаб: «Аллоҳдан ўзга илоҳ йўқ ва мен Аллоҳнинг элчиси эканига гувоҳлик бериш, намозни тўкис адо этиш, закот бериш ва ғанимат қилган нарсангизнинг бешдан бирини менга топширишдир. Сизларни қовоқ идиш, яшил кўза, қатрон суртилган идиш ва смола суртилган идишдан (уларда нарса ачитишдан) қайтараман», дедилар.

أَخْبَرَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ سَلَّامٍ قَالَ حَدَّثَنَا إِسْحَقُ يَعْنِي ابْنَ يُوسُفَ بْنِ الْأَزْرَقِ عَنْ عَوْفٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِيرِينَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ اتَّبَعَ جَنَازَةَ مُسْلِمٍ إِيمَانًا وَاحْتِسَابًا فَصَلَّى عَلَيْهِ ثُمَّ انْتَظَرَ حَتَّى يُوضَعَ فِي قَبْرِهِ كَانَ لَهُ قِيرَاطَانِ أَحَدُهُمَا مِثْلُ أُحُدٍ وَمَنْ صَلَّى عَلَيْهِ ثُمَّ رَجَعَ كَانَ لَهُ قِيرَاطٌ

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Kim iymon bilan va ajrni umid qilib bir musulmonning janozasiga ergashsa, unga janoza namozini oʻqisa, soʻng u qabriga qoʻyilgunicha kutib tursa, unga ikki qirot boʻladi. Ularning har biri Uhud togʻicha keladi. Kim unga janoza namozini oʻqib, soʻng qaytib ketsa, unga bir qirot boʻladi», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Ким иймон билан ва ажрни умид қилиб бир мусулмоннинг жанозасига эргашса, унга жаноза намозини ўқиса, сўнг у қабрига қўйилгунича кутиб турса, унга икки қирот бўлади. Уларнинг ҳар бири Уҳуд тоғича келади. Ким унга жаноза намозини ўқиб, сўнг қайтиб кетса, унга бир қирот бўлади», дедилар.

أَخْبَرَنَا هَارُونُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ حَدَّثَنَا مَعْنٌ قَالَ حَدَّثَنَا مَالِكٌ ح وَالْحَارِثُ بْنُ مِسْكِينٍ قِرَاءَةً عَلَيْهِ وَأَنَا أَسْمَعُ عَنْ ابْنِ الْقَاسِمِ أَخْبَرَنِي مَالِكٌ وَاللَّفْظُ لَهُ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ سَالِمٍ عَنْ أَبِيهِ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَرَّ عَلَى رَجُلٍ يَعِظُ أَخَاهُ فِي الْحَيَاءِ فَقَالَ دَعْهُ فَإِنَّ الْحَيَاءَ مِنْ الْإِيمَانِ

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ bir kishining yonidan oʻtdilar. U kishi birodarini hayo qilgani uchun tanbeh qilayotgan edi. Shunda u zot: «Uni qoʻyib yubor, chunki hayo iymondandir», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ бир кишининг ёнидан ўтдилар. У киши биродарини ҳаё қилгани учун танбеҳ қилаётган эди. Шунда у зот: «Уни қўйиб юбор, чунки ҳаё иймондандир», дедилар.

أَخْبَرَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ نَافِعٍ قَالَ حَدَّثَنَا عُمَرُ بْنُ عَلِيٍّ عَنْ مَعْنِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ سَعِيدٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ هَذَا الدِّينَ يُسْرٌ وَلَنْ يُشَادَّ الدِّينَ أَحَدٌ إِلَّا غَلَبَهُ فَسَدِّدُوا وَقَارِبُوا وَأَبْشِرُوا وَيَسِّرُوا وَاسْتَعِينُوا بِالْغَدْوَةِ وَالرَّوْحَةِ وَشَيْءٍ مِنْ الدَّلْجَةِ

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Albatta, bu din yengillikdir. Kim dinni oʻ ziga ogʻirlashtirmoqchi boʻlsa, din uni yengib qoʻyadi. Bas, toʻgʻri yoʻl tutinglar, (imkonga) yaqin turinglar, xushxabar oling, yengil tutinglar va ertalab, kunduzi hamda kechaning bir qismida (ibodat qilib) madad olinglar», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта, бу дин енгилликдир. Ким динни ў зига оғирлаштирмоқчи бўлса, дин уни енгиб қўяди. Бас, тўғри йўл тутинглар, (имконга) яқин туринглар, хушхабар олинг, енгил тутинглар ва эрталаб, кундузи ҳамда кечанинг бир қисмида (ибодат қилиб) мадад олинглар», дедилар.

أَخْبَرَنَا شُعَيْبُ بْنُ يُوسُفَ عَنْ يَحْيَى وَهُوَ ابْنُ سَعِيدٍ عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ أَخْبَرَنِي أَبِي عَنْ عَائِشَةَ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ دَخَلَ عَلَيْهَا وَعِنْدَهَا امْرَأَةٌ فَقَالَ مَنْ هَذِهِ قَالَتْ فُلَانَةُ لَا تَنَامُ تَذْكُرُ مِنْ صَلَاتِهَا فَقَالَ مَهْ عَلَيْكُمْ مِنْ الْعَمَلِ مَا تُطِيقُونَ فَوَاللَّهِ لَا يَمَلُّ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ حَتَّى تَمَلُّوا وَكَانَ أَحَبَّ الدِّينِ إِلَيْهِ مَا دَامَ عَلَيْهِ صَاحِبُهُ

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ uning huzuriga kirdilar, uning yonida bir ayol bor edi. U zot: «Bu kim?» dedilar. U (Oisha): «Falon ayol, uxlamaydi», deb uning koʻp namoz oʻqishini zikr qildi. Shunda u zot: «Boʻldi, toʻxta! Amaldan kuchingiz yetadiganini qilinglar. Allohga qasamki, siz zerikmaguningizcha Alloh azza va jalla (savob berishdan) zerikmaydi», dedilar. U zotga dinning eng suyukli(amal)i egasi doimiy qiladigani edi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ унинг ҳузурига кирдилар, унинг ёнида бир аёл бор эди. У зот: «Бу ким?» дедилар. У (Оиша): «Фалон аёл, ухламайди», деб унинг кўп намоз ўқишини зикр қилди. Шунда у зот: «Бўлди, тўхта! Амалдан кучингиз етадиганини қилинглар. Аллоҳга қасамки, сиз зерикмагунингизча Аллоҳ азза ва жалла (савоб беришдан) зерикмайди», дедилар. У зотга диннинг энг суюкли(амал)и эгаси доимий қиладигани эди.

أَخْبَرَنَا هَارُونُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ حَدَّثَنَا مَعْنٌ ح وَالْحَارِثُ بْنُ مِسْكِينٍ قِرَاءَةً عَلَيْهِ وَأَنَا أَسْمَعُ عَنْ ابْنِ الْقَاسِمِ قَالَا حَدَّثَنَا مَالِكٌ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي صَعْصَعَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُوشِكُ أَنْ يَكُونَ خَيْرَ مَالِ مُسْلِمٍ غَنَمٌ يَتَّبِعُ بِهَا شَعَفَ الْجِبَالِ وَمَوَاقِعَ الْقَطْرِ يَفِرُّ بِدِينِهِ مِنْ الْفِتَنِ

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Musulmonning eng yaxshi moli — u bilan togʻ choʻqqilari va yomgʻir yogʻadigan joylarni kuzatib, dini bilan fitnalardan qochadigan qoʻy boʻladigan zamon yaqinlashdi», dedilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Мусулмоннинг энг яхши моли — у билан тоғ чўққилари ва ёмғир ёғадиган жойларни кузатиб, дини билан фитналардан қочадиган қўй бўладиган замон яқинлашди», дедилар.

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ قَالَ حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ عَنْ مُوسَى بْنِ عُقْبَةَ عَنْ نَافِعٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَثَلُ الْمُنَافِقِ كَمَثَلِ الشَّاةِ الْعَائِرَةِ بَيْنَ الْغَنَمَيْنِ تَعِيرُ فِي هَذِهِ مَرَّةً وَفِي هَذِهِ مَرَّةً لَا تَدْرِي أَيَّهَا تَتْبَعُ

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Munofiqning misoli ikki poda orasida sarson boʻlgan qoʻyga oʻxshaydi. U goh bunisiga, goh unisiga boradi, qaysi biriga ergashishni bilmaydi», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Мунофиқнинг мисоли икки пода орасида сарсон бўлган қўйга ўхшайди. У гоҳ бунисига, гоҳ унисига боради, қайси бирига эргашишни билмайди», дедилар.

أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ قَالَ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ قَالَ حَدَّثَنَا سَعِيدٌ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ أَنَّ أَبَا مُوسَى الْأَشْعَرِيَّ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَثَلُ الْمُؤْمِنِ الَّذِي يَقْرَأُ الْقُرْآنَ مَثَلُ الْأُتْرُجَّةِ طَعْمُهَا طَيِّبٌ وَرِيحُهَا طَيِّبٌ وَمَثَلُ الْمُؤْمِنِ الَّذِي لَا يَقْرَأُ الْقُرْآنَ كَمَثَلِ التَّمْرَةِ طَعْمُهَا طَيِّبٌ وَلَا رِيحَ لَهَا وَمَثَلُ الْمُنَافِقِ الَّذِي يَقْرَأُ الْقُرْآنَ كَمَثَلِ الرَّيْحَانَةِ رِيحُهَا طَيِّبٌ وَطَعْمُهَا مُرٌّ وَمَثَلُ الْمُنَافِقِ الَّذِي لَا يَقْرَأُ الْقُرْآنَ كَمَثَلِ الْحَنْظَلَةِ طَعْمُهَا مُرٌّ وَلَا رِيحَ لَهَا

Abu Muso al-Ashʼariy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Qurʼon oʻqiydigan moʻminning misoli mazasi ham, hidi ham yoqimli boʻlgan turunjga oʻxshaydi. Qurʼon oʻqimaydigan moʻminning misoli mazasi yoqimli, ammo hidi yoʻq xurmoga oʻxshaydi. Qurʼon oʻqiydigan munofiqning misoli hidi yoqimli, ammo mazasi achchiq rayhonga oʻxshaydi. Qurʼon oʻqimaydigan munofiqning misoli mazasi achchiq, hidi ham yoʻq hanzalga (achchiq qovunga) oʻxshaydi», dedilar.Абу Мусо ал-Ашъарий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Қуръон ўқийдиган мўминнинг мисоли мазаси ҳам, ҳиди ҳам ёқимли бўлган турунжга ўхшайди. Қуръон ўқимайдиган мўминнинг мисоли мазаси ёқимли, аммо ҳиди йўқ хурмога ўхшайди. Қуръон ўқийдиган мунофиқнинг мисоли ҳиди ёқимли, аммо мазаси аччиқ райҳонга ўхшайди. Қуръон ўқимайдиган мунофиқнинг мисоли мазаси аччиқ, ҳиди ҳам йўқ ҳанзалга (аччиқ қовунга) ўхшайди», дедилар.

أَخْبَرَنَا سُوَيْدُ بْنُ نَصْرٍ قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ عَنْ شُعْبَةَ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا يُؤْمِنُ أَحَدُكُمْ حَتَّى يُحِبَّ لِأَخِيهِ مَا يُحِبُّ لِنَفْسِهِ قَالَ الْقَاضِي يَعْنِي ابْنَ الْكَسَّارِ سَمِعْتُ عَبْدَ الصَّمَدِ الْبُخَارِيَّ يَقُولُ حَفْصُ بْنُ عُمَرَ الَّذِي يَرْوِي عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ مَهْدِيٍّ لَا أَعْرِفُهُ إِلَّا أَنْ يَكُونَ سَقَطَ الْوَاوُ مِنْ حَفْصِ بْنِ عَمْرٍو الرَّبَالِيِّ الْمَشْهُورُ بِالرِّوَايَةِ عَنْ الْبَصْرِيِّينَ وَهُوَ ثِقَةٌ ذَكَرَهُ فِي هَذَا الْخَبَرِ فِي حَدِيثِ مَنْصُورِ بْنِ سَعْدٍ فِي بَابِ صِفَةِ الْمُسْلِمِ سَمِعْتُهُ يَقُولُ لَا أَعْلَمُ رَوَى حَدِيثَ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ الْمَرْفُوعَ أُمِرْتُ أَنْ أُقَاتِلَ النَّاسَ بِزِيَادَةِ قَوْلِهِ وَاسْتَقْبَلُوا قِبْلَتَنَا وَأَكَلُوا ذَبِيحَتَنَا وَصَلَّوْا صَلَاتَنَا عَنْ حُمَيْدٍ الطَّوِيلِ إِلَّا عَبْدَ اللَّهِ بْنَ الْمُبَارَكِ وَيَحْيَى بْنَ أَيُّوبَ الْبَصْرِيَّ وَهُوَ فِي هَذَا الْجُزْءِ فِي بَابِ مَا يُقَاتِلُ النَّاسَ

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Biringiz oʻzi uchun yoqtirgan narsani birodari uchun ham yoqtirmaguncha (komil) iymon keltirmagan boʻladi», dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Бирингиз ўзи учун ёқтирган нарсани биродари учун ҳам ёқтирмагунча (комил) иймон келтирмаган бўлади», дедилар.