وَحَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، وَمُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ، - وَاللَّفْظُ لاِبْنِ رَافِعٍ - قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ، أَخْبَرَنَا ابْنُ أَبِي مُلَيْكَةَ، أَنَّ الْقَاسِمَ بْنَ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِي بَكْرٍ، أَخْبَرَهُ أَنَّ عَائِشَةَ أَخْبَرَتْهُ أَنَّ سَهْلَةَ بِنْتَ سُهَيْلِ بْنِ عَمْرٍو جَاءَتِ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ سَالِمًا - لِسَالِمٍ مَوْلَى أَبِي حُذَيْفَةَ - مَعَنَا فِي بَيْتِنَا وَقَدْ بَلَغَ مَا يَبْلُغُ الرِّجَالُ وَعَلِمَ مَا يَعْلَمُ الرِّجَالُ . قَالَ " أَرْضِعِيهِ تَحْرُمِي عَلَيْهِ " . قَالَ فَمَكَثْتُ سَنَةً أَوْ قَرِيبًا مِنْهَا لاَ أُحَدِّثُ بِهِ وَهِبْتُهُ ثُمَّ لَقِيتُ الْقَاسِمَ فَقُلْتُ لَهُ لَقَدْ حَدَّثْتَنِي حَدِيثًا مَا حَدَّثْتُهُ بَعْدُ . قَالَ فَمَا هُوَ فَأَخْبَرْتُهُ . قَالَ فَحَدِّثْهُ عَنِّي أَنَّ عَائِشَةَ أَخْبَرَتْنِيهِ .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Sahla bint Suhayl ibn Amr Nabiy ﷺ ning oldilariga kelib: «Yo Rasululloh! Solim — Abu Huzayfaning ozod qili Solim — biz bilan uyimizda (birga), u erkaklar yetadigan (balogʻat)ga yetdi va erkaklar biladigan narsalarni biladigan boʻldi», — dedi. U zot: «Uni emizib qoʻy, (shunda) unga harom boʻlasan», — dedilar. (Roviy) dedi: Men bir yil yoki shunga yaqin (muddat) buni hech kimga aytmay, undan tortinib turdim. Soʻng al-Qosim bilan uchrashib, unga: «Sen menga bir hadis aytgan eding, men uni keyin hech kimga aytmadim», — dedim. U: «U nima edi?» — dedi. Men unga xabar berdim. U: «Buni mendan rivoyat qil: Oisha buni menga xabar bergan», — dedi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Саҳла бинт Суҳайл ибн Амр Набий ﷺ нинг олдиларига келиб: «Ё Расулуллоҳ! Солим — Абу Ҳузайфанинг озод қили Солим — биз билан уйимизда (бирга), у эркаклар етадиган (балоғат)га етди ва эркаклар биладиган нарсаларни биладиган бўлди», — деди. У зот: «Уни эмизиб қўй, (шунда) унга ҳаром бўласан», — дедилар. (Ровий) деди: Мен бир йил ёки шунга яқин (муддат) буни ҳеч кимга айтмай, ундан тортиниб турдим. Сўнг ал-Қосим билан учрашиб, унга: «Сен менга бир ҳадис айтган эдинг, мен уни кейин ҳеч кимга айтмадим», — дедим. У: «У нима эди?» — деди. Мен унга хабар бердим. У: «Буни мендан ривоят қил: Оиша буни менга хабар берган», — деди.
وَحَدَّثَنِي الْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ الْحُلْوَانِيُّ، حَدَّثَنَا جَعْفَرُ بْنُ عَوْنٍ، عَنْ أَبِي عُمَيْسٍ، ح
وَحَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ، - وَاللَّفْظُ لَهُ - أَخْبَرَنَا جَعْفَرُ بْنُ عَوْنٍ، أَخْبَرَنَا أَبُو عُمَيْسٍ، عَنِ ابْنِ،
أَبِي مُلَيْكَةَ سَمِعْتُ عَائِشَةَ، وَسُئِلَتْ، مَنْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مُسْتَخْلِفًا لَوِ
اسْتَخْلَفَهُ قَالَتْ أَبُو بَكْرٍ . فَقِيلَ لَهَا ثُمَّ مَنْ بَعْدَ أَبِي بَكْرٍ قَالَتْ عُمَرُ . ثُمَّ قِيلَ لَهَا مَنْ بَعْدَ
عُمَرَ قَالَتْ أَبُو عُبَيْدَةَ بْنُ الْجَرَّاحِ . ثُمَّ انْتَهَتْ إِلَى هَذَا .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: undan: «Agar Rasululloh ﷺ (vafotlaridan keyin) biror kishini oʻrinbosar qilib tayinlaydigan boʻlsalar, kimni tayinlagan boʻlardilar?» deb soʻralganda, u: «Abu Bakrni», dedi. Unga: «Abu Bakrdan keyin kimni?» deyildi. U: «Umarni», dedi. Soʻng unga: «Umardan keyin kimni?» deyildi. U: «Abu Ubayda ibnul-Jarrohni», dedi. Soʻng shu yerda toʻxtadi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: ундан: «Агар Расулуллоҳ ﷺ (вафотларидан кейин) бирор кишини ўринбосар қилиб тайинлайдиган бўлсалар, кимни тайинлаган бўлардилар?» деб сўралганда, у: «Абу Бакрни», деди. Унга: «Абу Бакрдан кейин кимни?» дейилди. У: «Умарни», деди. Сўнг унга: «Умардан кейин кимни?» дейилди. У: «Абу Убайда ибнул-Жарроҳни», деди. Сўнг шу ерда тўхтади.
حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ عَمْرٍو الأَشْعَثِيُّ، وَأَبُو الرَّبِيعِ الْعَتَكِيُّ، وَأَبُو كُرَيْبٍ مُحَمَّدُ بْنُ الْعَلاَءِ
- وَاللَّفْظُ لأَبِي كُرَيْبٍ - قَالَ أَبُو الرَّبِيعِ حَدَّثَنَا وَقَالَ الآخَرَانِ، أَخْبَرَنَا ابْنُ الْمُبَارَكِ، عَنْ
عُمَرَ بْنِ سَعِيدِ بْنِ أَبِي حُسَيْنٍ، عَنِ ابْنِ أَبِي مُلَيْكَةَ، قَالَ سَمِعْتُ ابْنَ عَبَّاسٍ، يَقُولُ وُضِعَ عُمَرُ
بْنُ الْخَطَّابِ عَلَى سَرِيرِهِ فَتَكَنَّفَهُ النَّاسُ يَدْعُونَ وَيُثْنُونَ وَيُصَلُّونَ عَلَيْهِ قَبْلَ أَنْ يُرْفَعَ وَأَنَا
فِيهِمْ - قَالَ - فَلَمْ يَرُعْنِي إِلاَّ بِرَجُلٍ قَدْ أَخَذَ بِمَنْكِبِي مِنْ وَرَائِي فَالْتَفَتُّ إِلَيْهِ فَإِذَا هُوَ
عَلِيُّ فَتَرَحَّمَ عَلَى عُمَرَ وَقَالَ مَا خَلَّفْتَ أَحَدًا أَحَبَّ إِلَىَّ أَنْ أَلْقَى اللَّهَ بِمِثْلِ عَمَلِهِ مِنْكَ وَايْمُ
اللَّهِ إِنْ كُنْتُ لأَظُنُّ أَنْ يَجْعَلَكَ اللَّهُ مَعَ صَاحِبَيْكَ وَذَاكَ أَنِّي كُنْتُ أُكَثِّرُ أَسْمَعُ رَسُولَ اللَّهِ صلى
الله عليه وسلم يَقُولُ " جِئْتُ أَنَا وَأَبُو بَكْرٍ وَعُمَرُ وَدَخَلْتُ أَنَا وَأَبُو بَكْرٍ وَعُمَرُ وَخَرَجْتُ
أَنَا وَأَبُو بَكْرٍ وَعُمَرُ " . فَإِنْ كُنْتُ لأَرْجُو أَوْ لأَظُنُّ أَنْ يَجْعَلَكَ اللَّهُ مَعَهُمَا .
Abdulloh ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Umar ibn al-Xattob soʻrisiga qoʻyildi va u koʻtarilishidan (dafnga olib ketilishidan) oldin odamlar uning atrofini oʻrab, duo qilib, maqtab va unga (janoza) namozi oʻqib turardilar, men ham ularning orasida edim. (Ibn Abbos) dedi: Birdan orqamdan bir kishi yelkamdan ushlab oldi, men unga oʻgirilib qarasam, u Ali ekan. U Umarga rahmat tilab, soʻngra dedi: «Sen (ortingdan) ortta hech kimni qoldirmadingki, men uning ameli misli (amellar) bilan Allohga roʻbaroʻ boʻlishni sendan koʻra koʻproq sevaman. Allohga qasamki, men Alloh seni ikki sohibing bilan birga qiladi, deb oʻylar edim. Buning sababi shuki, men Rasululloh ﷺ ning koʻp marta: ‹Men, Abu Bakr va Umar keldik; men, Abu Bakr va Umar kirdik; men, Abu Bakr va Umar chiqdik›, deyayotganlarini eshitar edim. Shu boisdan men Alloh seni ular bilan birga qiladi, deb umid qilaman yoki oʻylayman», dedi.Абдуллоҳ ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Умар ибн ал-Хаттоб сўрисига қўйилди ва у кўтарилишидан (дафнга олиб кетилишидан) олдин одамлар унинг атрофини ўраб, дуо қилиб, мақтаб ва унга (жаноза) намози ўқиб турардилар, мен ҳам уларнинг орасида эдим. (Ибн Аббос) деди: Бирдан орқамдан бир киши елкамдан ушлаб олди, мен унга ўгирилиб қарасам, у Али экан. У Умарга раҳмат тилаб, сўнгра деди: «Сен (ортингдан) ортта ҳеч кимни қолдирмадингки, мен унинг амели мисли (амеллар) билан Аллоҳга рўбарў бўлишни сендан кўра кўпроқ севаман. Аллоҳга қасамки, мен Аллоҳ сени икки соҳибинг билан бирга қилади, деб ўйлар эдим. Бунинг сабаби шуки, мен Расулуллоҳ ﷺ нинг кўп марта: ‹Мен, Абу Бакр ва Умар келдик; мен, Абу Бакр ва Умар кирдик; мен, Абу Бакр ва Умар чиқдик›, деяётганларини эшитар эдим. Шу боисдан мен Аллоҳ сени улар билан бирга қилади, деб умид қиламан ёки ўйлайман», деди.