Abdulloh ibn Dinor

حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو قُتَيْبَةَ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ دِينَارٍ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ سَمِعْتُ ابْنَ عُمَرَ، يَتَمَثَّلُ بِشِعْرِ أَبِي طَالِبٍ وَأَبْيَضَ يُسْتَسْقَى الْغَمَامُ بِوَجْهِهِ ثِمَالُ الْيَتَامَى عِصْمَةٌ لِلأَرَامِلِ وَقَالَ عُمَرُ بْنُ حَمْزَةَ حَدَّثَنَا سَالِمٌ، عَنْ أَبِيهِ، رُبَّمَا ذَكَرْتُ قَوْلَ الشَّاعِرِ وَأَنَا أَنْظُرُ، إِلَى وَجْهِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم يَسْتَسْقِي، فَمَا يَنْزِلُ حَتَّى يَجِيشَ كُلُّ مِيزَابٍ‏.‏ وَأَبْيَضَ يُسْتَسْقَى الْغَمَامُ بِوَجْهِهِ ثِمَالَ الْيَتَامَى عِصْمَةً لِلأَرَامِلِ وَهْوَ قَوْلُ أَبِي طَالِبٍ‏.‏

Abdulloh ibn Dinor (otasidan, Ibn Umardan) rivoyat qiladi: Otam dedi: «Men Ibn Umarni Abu Tolibning (mana bu) sheʼriy baytlarini oʻqiyotgan holda eshitdim: ‹Va oq (yuzli) (zot) — yaʼni Paygʻambar — undan yomgʻir soʻrash tilanadi; u yetimlarga gʻamxoʻrlik qiladi va bevalarning himoyachisidir›». Solimning otasi (Ibn Umar): «Men Paygʻambar ﷺ yomgʻir soʻrab (duo qilayotgan) paytda u zotning yuzlariga qarab turganimda, (mana bu) sheʼriy bayt xayolimga keldi. U zot — har bir tom novidan yomgʻir suvi moʻl-koʻl oqguncha — (minbardan) tushmadilar: ‹Va oq (yuzli) (zot) — undan yomgʻir soʻrash tilanadi; u yetimlarga gʻamxoʻrlik qiladi va bevalarning himoyachisidir›... Bular Abu Tolibning soʻzlari edi», — dedi.Абдуллоҳ ибн Динор (отасидан, Ибн Умардан) ривоят қилади: Отам деди: «Мен Ибн Умарни Абу Толибнинг (мана бу) шеърий байтларини ўқиётган ҳолда эшитдим: ‹Ва оқ (юзли) (зот) — яъни Пайғамбар — ундан ёмғир сўраш тиланади; у етимларга ғамхўрлик қилади ва беваларнинг ҳимоячисидир›». Солимнинг отаси (Ибн Умар): «Мен Пайғамбар ﷺ ёмғир сўраб (дуо қилаётган) пайтда у зотнинг юзларига қараб турганимда, (мана бу) шеърий байт хаёлимга келди. У зот — ҳар бир том новидан ёмғир суви мўл-кўл оқгунча — (минбардан) тушмадилар: ‹Ва оқ (юзли) (зот) — ундан ёмғир сўраш тиланади; у етимларга ғамхўрлик қилади ва беваларнинг ҳимоячисидир›... Булар Абу Толибнинг сўзлари эди», — деди.

حَدَّثَنَا مُوسَى، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ مُسْلِمٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ دِينَارٍ، قَالَ كَانَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ يُصَلِّي فِي السَّفَرِ عَلَى رَاحِلَتِهِ، أَيْنَمَا تَوَجَّهَتْ يُومِئُ‏.‏ وَذَكَرَ عَبْدُ اللَّهِ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم كَانَ يَفْعَلُهُ‏.‏

Abdulloh ibn Dinor (Ibn Umardan) rivoyat qiladi: Safarda Abdulloh ibn Umar ulovi qaysi tomonga yuzlansa (oʻsha tomonga) imo bilan namoz oʻqir edi. Abdulloh: «Paygʻambar ﷺ shunday qilar edilar», — dedi.Абдуллоҳ ибн Динор (Ибн Умардан) ривоят қилади: Сафарда Абдуллоҳ ибн Умар улови қайси томонга юзланса (ўша томонга) имо билан намоз ўқир эди. Абдуллоҳ: «Пайғамбар ﷺ шундай қилар эдилар», — деди.

حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ مُسْلِمٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ دِينَارٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يَأْتِي مَسْجِدَ قُبَاءٍ كُلَّ سَبْتٍ مَاشِيًا وَرَاكِبًا‏.‏ وَكَانَ عَبْدُ اللَّهِ ـ رضى الله عنهما ـ يَفْعَلُهُ‏.‏

Abdulloh ibn Dinor (Ibn Umardan) rivoyat qiladi: Ibn Umar: «Paygʻambar ﷺ har shanba (kuni) Qubo masjidiga — (baʼzan) piyoda va (baʼzan) mingan holda — borar edilar», — dedi. Abdulloh (ibn Umar) ham shunday qilar edi.Абдуллоҳ ибн Динор (Ибн Умардан) ривоят қилади: Ибн Умар: «Пайғамбар ﷺ ҳар шанба (куни) Қубо масжидига — (баъзан) пиёда ва (баъзан) минган ҳолда — борар эдилар», — деди. Абдуллоҳ (ибн Умар) ҳам шундай қилар эди.

حَدَّثَنِي الْحَسَنُ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا أَبُو عَبَّادٍ، يَحْيَى بْنُ عَبَّادٍ حَدَّثَنَا الْمَاجِشُونُ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ دِينَارٍ، قَالَ نَظَرَ ابْنُ عُمَرَ يَوْمًا وَهْوَ فِي الْمَسْجِدِ إِلَى رَجُلٍ يَسْحَبُ ثِيَابَهُ فِي نَاحِيَةٍ مِنَ الْمَسْجِدِ فَقَالَ انْظُرْ مَنْ هَذَا لَيْتَ هَذَا عِنْدِي‏.‏ قَالَ لَهُ إِنْسَانٌ أَمَا تَعْرِفُ هَذَا يَا أَبَا عَبْدِ الرَّحْمَنِ هَذَا مُحَمَّدُ بْنُ أُسَامَةَ، قَالَ فَطَأْطَأَ ابْنُ عُمَرَ رَأْسَهُ، وَنَقَرَ بِيَدَيْهِ فِي الأَرْضِ، ثُمَّ قَالَ لَوْ رَآهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لأَحَبَّهُ‏.‏

Ibn Umar bir kuni masjidda ekanida, masjidning bir chetida koʻylagini sudrab (kelayotgan) bir kishiga qarab: «Qaragin, bu kim? Koshki bu mening oldimda boʻlsa», dedi. Bir kishi unga: «Buni tanimaysanmi, ey Abu Abdurrahmon? Bu Muhammad ibn Usoma», dedi. Shunda Ibn Umar boshini egib, qoʻllari bilan yerni (ishqalab) urdi, soʻng: «Agar Rasululloh ﷺ uni koʻrganlarida, uni sevardilar», dedi.Ибн Умар бир куни масжидда эканида, масжиднинг бир четида кўйлагини судраб (келаётган) бир кишига қараб: «Қарагин, бу ким? Кошки бу менинг олдимда бўлса», деди. Бир киши унга: «Буни танимайсанми, эй Абу Абдурраҳмон? Бу Муҳаммад ибн Усома», деди. Шунда Ибн Умар бошини эгиб, қўллари билан ерни (ишқалаб) урди, сўнг: «Агар Расулуллоҳ ﷺ уни кўрганларида, уни севардилар», деди.

حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنْ سُفْيَانَ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ دِينَارٍ، قَالَ شَهِدْتُ ابْنَ عُمَرَ حَيْثُ اجْتَمَعَ النَّاسُ عَلَى عَبْدِ الْمَلِكِ ـ قَالَ ـ كَتَبَ إِنِّي أُقِرُّ بِالسَّمْعِ وَالطَّاعَةِ لِعَبْدِ الْمَلِكِ أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ عَلَى سُنَّةِ اللَّهِ وَسُنَّةِ رَسُولِهِ مَا اسْتَطَعْتُ، وَإِنَّ بَنِيَّ قَدْ أَقَرُّوا بِمِثْلِ ذَلِكَ‏.‏

(Abdulloh ibn Dinor aytdi:) Men Ibn Umarning huzurida — odamlar Abdulmalik (ibn Marvon)ning (xalifaligi) atrofiga (rozi boʻlib) jamlangan paytida — hozir edim. (Roviy aytdi:) U (Ibn Umar shunday deb) yozdi: «Albatta, men — qodir boʻlganimcha — Allohning sunnati va Uning Rasulining sunnati ustiga, muʼminlar amiri Abdulmalikka eshitish va itoat qilishni iqror qilaman; va albatta, mening oʻgʻillarim ham shuning mislini iqror qildilar.»(Абдуллоҳ ибн Динор айтди:) Мен Ибн Умарнинг ҳузурида — одамлар Абдулмалик (ибн Марвон)нинг (халифалиги) атрофига (рози бўлиб) жамланган пайтида — ҳозир эдим. (Ровий айтди:) У (Ибн Умар шундай деб) ёзди: «Албатта, мен — қодир бўлганимча — Аллоҳнинг суннати ва Унинг Расулининг суннати устига, муъминлар амири Абдулмаликка эшитиш ва итоат қилишни иқрор қиламан; ва албатта, менинг ўғилларим ҳам шунинг мислини иқрор қилдилар.»

حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ، حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنْ سُفْيَانَ، قَالَ حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ دِينَارٍ، قَالَ لَمَّا بَايَعَ النَّاسُ عَبْدَ الْمَلِكِ كَتَبَ إِلَيْهِ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ إِلَى عَبْدِ اللَّهِ عَبْدِ الْمَلِكِ أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ إِنِّي أُقِرُّ بِالسَّمْعِ وَالطَّاعَةِ لِعَبْدِ اللَّهِ عَبْدِ الْمَلِكِ أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ، عَلَى سُنَّةِ اللَّهِ وَسُنَّةِ رَسُولِهِ، فِيمَا اسْتَطَعْتُ، وَإِنَّ بَنِيَّ قَدْ أَقَرُّوا بِذَلِكَ‏.‏

(Abdulloh ibn Dinor aytdi:) Odamlar Abdulmalikka bayʼat qilganlarida, Abdulloh ibn Umar unga (shunday xat) yozdi: «Abdulloh — Abdulmalik, muʼminlar amiriga: Albatta, men — qodir boʻlganimcha — Allohning sunnati va Uning Rasulining sunnati ustiga, Abdulloh — Abdulmalik, muʼminlar amiriga eshitish va itoat qilishni iqror qilaman; va albatta, mening oʻgʻillarim ham shuni iqror qildilar.»(Абдуллоҳ ибн Динор айтди:) Одамлар Абдулмаликка байъат қилганларида, Абдуллоҳ ибн Умар унга (шундай хат) ёзди: «Абдуллоҳ — Абдулмалик, муъминлар амирига: Албатта, мен — қодир бўлганимча — Аллоҳнинг суннати ва Унинг Расулининг суннати устига, Абдуллоҳ — Абдулмалик, муъминлар амирига эшитиш ва итоат қилишни иқрор қиламан; ва албатта, менинг ўғилларим ҳам шуни иқрор қилдилар.»

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، حَدَّثَنِي مَالِكٌ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ دِينَارٍ، أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ، كَتَبَ إِلَى عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ مَرْوَانَ يُبَايِعُهُ، وَأُقِرُّ لَكَ بِالسَّمْعِ وَالطَّاعَةِ عَلَى سُنَّةِ اللَّهِ وَسُنَّةِ رَسُولِهِ، فِيمَا اسْتَطَعْتُ‏.‏

Abdulloh ibn Dinor (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadiki, Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo) Abdulmalik ibn Marvonga bayʼat qilib, unga (shunday) yozdi: «Men senga Allohning sunnati va Uning Rasulining sunnati uzra qodir boʻlganimcha eshitish va itoat qilishga iqror boʻlaman».Абдуллоҳ ибн Динор (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинадики, Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) Абдулмалик ибн Марвонга байъат қилиб, унга (шундай) ёзди: «Мен сенга Аллоҳнинг суннати ва Унинг Расулининг суннати узра қодир бўлганимча эшитиш ва итоат қилишга иқрор бўламан».

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يُوسُفَ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ دِينَارٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، وَقَّتَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم قَرْنًا لأَهْلِ نَجْدٍ، وَالْجُحْفَةَ لأَهْلِ الشَّأْمِ، وَذَا الْحُلَيْفَةِ لأَهْلِ الْمَدِينَةِ‏.‏ قَالَ سَمِعْتُ هَذَا مِنَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَبَلَغَنِي أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ وَلأَهْلِ الْيَمَنِ يَلَمْلَمُ ‏"‏‏.‏ وَذُكِرَ الْعِرَاقُ فَقَالَ لَمْ يَكُنْ عِرَاقٌ يَوْمَئِذٍ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ Najd ahli uchun Qarnni, Shom ahli uchun Juhfani va Madina ahli uchun Zul-Hulayfani (mavqitlarni) belgilab berdilar. (Ibn Umar) aytdi: «Buni men Nabiy ﷺ dan eshitganman. Yana menga yetib kelishicha, Nabiy ﷺ: ‹Yaman ahli uchun esa Yalamlamdir› deganlar.» Iroq zikr etilganida esa: «U kunda Iroq (musulmonlar yurti) emas edi» dedi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ Нажд аҳли учун Қарнни, Шом аҳли учун Жуҳфани ва Мадина аҳли учун Зул-Ҳулайфани (мавқитларни) белгилаб бердилар. (Ибн Умар) айтди: «Буни мен Набий ﷺ дан эшитганман. Яна менга етиб келишича, Набий ﷺ: ‹Яман аҳли учун эса Яламламдир› деганлар.» Ироқ зикр этилганида эса: «У кунда Ироқ (мусулмонлар юрти) эмас эди» деди.