أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمَّارٍ، قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي غَنِيَّةَ، - وَاسْمُهُ يَحْيَى بْنُ عَبْدِ الْمَلِكِ - وَالْقَاسِمُ بْنُ يَزِيدَ الْجَرْمِيُّ عَنْ سُفْيَانَ، عَنِ الزُّبَيْرِ بْنِ عَدِيٍّ، عَنْ كُلْثُومٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ، - وَهَذَا حَدِيثُ الْقَاسِمِ - قَالَ كُنْتُ آتِي النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم وَهُوَ يُصَلِّي فَأُسَلِّمُ عَلَيْهِ فَيَرُدُّ عَلَىَّ فَأَتَيْتُهُ فَسَلَّمْتُ عَلَيْهِ وَهُوَ يُصَلِّي فَلَمْ يَرُدَّ عَلَىَّ فَلَمَّا سَلَّمَ أَشَارَ إِلَى الْقَوْمِ فَقَالَ " إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ - يَعْنِي - أَحْدَثَ فِي الصَّلاَةِ أَنْ لاَ تَكَلَّمُوا إِلاَّ بِذِكْرِ اللَّهِ وَمَا يَنْبَغِي لَكُمْ وَأَنْ تَقُومُوا لِلَّهِ قَانِتِينَ " .
Abdulloh ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Paygʻambar ﷺ namoz oʻqiyotgan paytlarida huzurlariga kelib, u zotga salom berardim, u zot ham menga (salomimni) qaytarardilar. Bir kuni u zot namoz oʻqiyotganlarida keldim va salom berdim, lekin u zot menga qaytarmadilar. Salom berganlaridan soʻng qavmga ishora qilib: «Alloh azza va jalla namozda: Allohni zikr qilishdan va sizlarga zarur boʻlgan narsadan boshqasini gapirmasliklaringizni hamda Alloh uchun boʻysungan holda turishlaringizni joriy qildi», dedilar.Абдуллоҳ ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Пайғамбар ﷺ намоз ўқиётган пайтларида ҳузурларига келиб, у зотга салом берардим, у зот ҳам менга (саломимни) қайтарардилар. Бир куни у зот намоз ўқиётганларида келдим ва салом бердим, лекин у зот менга қайтармадилар. Салом берганларидан сўнг қавмга ишора қилиб: «Аллоҳ азза ва жалла намозда: Аллоҳни зикр қилишдан ва сизларга зарур бўлган нарсадан бошқасини гапирмасликларингизни ҳамда Аллоҳ учун бўйсунган ҳолда туришларингизни жорий қилди», дедилар.
أَخْبَرَنَا الْحُسَيْنُ بْنُ حُرَيْثٍ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ عَاصِمٍ، عَنْ أَبِي وَائِلٍ، عَنِ ابْنِ مَسْعُودٍ، قَالَ كُنَّا نُسَلِّمُ عَلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَيَرُدُّ عَلَيْنَا السَّلاَمَ حَتَّى قَدِمْنَا مِنْ أَرْضِ الْحَبَشَةِ فَسَلَّمْتُ عَلَيْهِ فَلَمْ يَرُدَّ عَلَىَّ فَأَخَذَنِي مَا قَرُبَ وَمَا بَعُدَ فَجَلَسْتُ حَتَّى إِذَا قَضَى الصَّلاَةَ قَالَ " إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ يُحْدِثُ مِنْ أَمْرِهِ مَا يَشَاءُ وَإِنَّهُ قَدْ أَحْدَثَ مِنْ أَمْرِهِ أَنْ لاَ يُتَكَلَّمَ فِي الصَّلاَةِ " .
Ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Biz Nabiy ﷺga salom berardik, u zot bizga salomni qaytarardilar. Toki Habashiston yeridan qaytib kelib, men u zotga salom berdim, ammo u zot menga qaytarmadilar. Shunda meni yaqin va uzoq (har xil) xayollar oʻrab oldi. Men oʻtirib turdim. U zot namozni tugatgach: ‹Albatta, Alloh azza va jalla Oʻz ishidan xohlaganini vujudga keltiradi. U namozda soʻzlashmaslikni Oʻz ishidan (hukmidan) qildi›, dedilar», dedi.Ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Биз Набий ﷺга салом берардик, у зот бизга саломни қайтарардилар. Токи Ҳабашистон еридан қайтиб келиб, мен у зотга салом бердим, аммо у зот менга қайтармадилар. Шунда мени яқин ва узоқ (ҳар хил) хаёллар ўраб олди. Мен ўтириб турдим. У зот намозни тугатгач: ‹Албатта, Аллоҳ азза ва жалла Ўз ишидан хоҳлаганини вужудга келтиради. У намозда сўзлашмасликни Ўз ишидан (ҳукмидан) қилди›, дедилар», деди.
أَخْبَرَنَا سَعِيدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ أَبُو عُبَيْدِ اللَّهِ الْمَخْزُومِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنِ الأَعْمَشِ، وَمَنْصُورٌ، عَنْ شَقِيقِ بْنِ سَلَمَةَ، عَنِ ابْنِ مَسْعُودٍ، قَالَ كُنَّا نَقُولُ فِي الصَّلاَةِ قَبْلَ أَنْ يُفْرَضَ التَّشَهُّدُ السَّلاَمُ عَلَى اللَّهِ السَّلاَمُ عَلَى جِبْرِيلَ وَمِيكَائِيلَ . فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " لاَ تَقُولُوا هَكَذَا فَإِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ هُوَ السَّلاَمُ وَلَكِنْ قُولُوا التَّحِيَّاتُ لِلَّهِ وَالصَّلَوَاتُ وَالطَّيِّبَاتُ السَّلاَمُ عَلَيْكَ أَيُّهَا النَّبِيُّ وَرَحْمَةُ اللَّهِ وَبَرَكَاتُهُ السَّلاَمُ عَلَيْنَا وَعَلَى عِبَادِ اللَّهِ الصَّالِحِينَ أَشْهَدُ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ وَأَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ " .
Ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Tashahhud farz qilinishidan avval biz namozda: «As-salomu alalloh, as-salomu alo Jibril va Mikoil», deb aytar edik. Shunda Rasululloh ﷺ: «Bunday demanglar, chunki Alloh azza va jalla Salomning oʻzidir. Balki: ‹At-tahiyyatu lillahi vas-salavatu vat-tayyibat, as-salomu alayka ayyuhan-nabiyyu va rahmatullohi va barakotuhu, as-salomu alayno va alo ibodillahis-solihin, ashhadu an la ilaha illalloh va ashhadu anna Muhammadan abduhu va rasuluhu›, denglar», dedilar.Ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Ташаҳҳуд фарз қилинишидан аввал биз намозда: «Ас-салому алаллоҳ, ас-салому ало Жибрил ва Микоил», деб айтар эдик. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Бундай деманглар, чунки Аллоҳ азза ва жалла Саломнинг ўзидир. Балки: ‹Ат-таҳийяту лиллаҳи вас-салавату ват-таййибат, ас-салому алайка айюҳан-набийю ва раҳматуллоҳи ва баракотуҳу, ас-салому алайно ва ало ибодиллаҳис-солиҳин, ашҳаду ан ла илаҳа иллаллоҳ ва ашҳаду анна Муҳаммадан абдуҳу ва расулуҳу›, денглар», дедилар.
أَخْبَرَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ يَعْقُوبَ، قَالَ حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ الْحَسَنِ بْنِ شَقِيقٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا الْحُسَيْنُ بْنُ وَاقِدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو إِسْحَاقَ، عَنْ عَلْقَمَةَ، وَالأَسْوَدِ، وَأَبِي الأَحْوَصِ، قَالُوا حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْعُودٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ يُسَلِّمُ عَنْ يَمِينِهِ " السَّلاَمُ عَلَيْكُمْ وَرَحْمَةُ اللَّهِ " . حَتَّى يُرَى بَيَاضُ خَدِّهِ الأَيْمَنِ وَعَنْ يَسَارِهِ " السَّلاَمُ عَلَيْكُمْ وَرَحْمَةُ اللَّهِ " . حَتَّى يُرَى بَيَاضُ خَدِّهِ الأَيْسَرِ .
Abdulloh ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ oʻng tomonlariga oʻng yuzlarining oqligi koʻringuncha «Assalomu alaykum va rahmatulloh», chap tomonlariga chap yuzlarining oqligi koʻringuncha «Assalomu alaykum va rahmatulloh», deb salom berar edilar.Абдуллоҳ ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ ўнг томонларига ўнг юзларининг оқлиги кўрингунча «Ассалому алайкум ва раҳматуллоҳ», чап томонларига чап юзларининг оқлиги кўрингунча «Ассалому алайкум ва раҳматуллоҳ», деб салом берар эдилар.
أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى، قَالَ حَدَّثَنَا التَّيْمِيُّ، عَنْ أَبِي عُثْمَانَ، عَنِ ابْنِ مَسْعُودٍ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " إِنَّ بِلاَلاً يُؤَذِّنُ بِلَيْلٍ لِيُنَبِّهَ نَائِمَكُمْ وَيُرْجِعَ قَائِمَكُمْ وَلَيْسَ الْفَجْرُ أَنْ يَقُولَ هَكَذَا " . وَأَشَارَ بِكَفِّهِ " وَلَكِنِ الْفَجْرُ أَنْ يَقُولَ هَكَذَا " . وَأَشَارَ بِالسَّبَّابَتَيْنِ .
Ibn Masʼud (roziyallohu anhu) Nabiy ﷺdan rivoyat qiladi: U zot: «Bilol uxlab yotganingizni uygʻotish va namoz oʻqiyotganingizni qaytarish uchun kechasi azon aytadi. Tong bunday deganida boʻlmaydi», deb kaftlari bilan ishora qildilar, «balki tong bunday deganida boʻladi», deb ikkita koʻrsatkich barmoqlari bilan ishora qildilar.Ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу) Набий ﷺдан ривоят қилади: У зот: «Билол ухлаб ётганингизни уйғотиш ва намоз ўқиётганингизни қайтариш учун кечаси азон айтади. Тонг бундай деганида бўлмайди», деб кафтлари билан ишора қилдилар, «балки тонг бундай деганида бўлади», деб иккита кўрсаткич бармоқлари билан ишора қилдилар.
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَلِيِّ بْنِ الْحَسَنِ بْنِ شَقِيقٍ، قَالَ أَبِي أَنْبَأَنَا أَبُو حَمْزَةَ، عَنْ عَاصِمٍ، عَنْ زِرٍّ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ، قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَصُومُ ثَلاَثَةَ أَيَّامٍ مِنْ غُرَّةِ كُلِّ شَهْرٍ وَقَلَّمَا يُفْطِرُ يَوْمَ الْجُمُعَةِ .
Abdulloh ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ har oyning boshida uch kun roʻza tutar edilar va juma kuni kam hollarda iftor qilar edilar.Абдуллоҳ ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ ҳар ойнинг бошида уч кун рўза тутар эдилар ва жума куни кам ҳолларда ифтор қилар эдилар.
أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ سُلَيْمَانَ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ آدَمَ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ، عَنْ حَكِيمِ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ يَزِيدَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَنْ سَأَلَ وَلَهُ مَا يُغْنِيهِ جَاءَتْ خُمُوشًا أَوْ كُدُوحًا فِي وَجْهِهِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ " . قِيلَ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَمَاذَا يُغْنِيهِ أَوْ مَاذَا أَغْنَاهُ قَالَ " خَمْسُونَ دِرْهَمًا أَوْ حِسَابُهَا مِنَ الذَّهَبِ " . قَالَ يَحْيَى قَالَ سُفْيَانُ وَسَمِعْتُ زُبَيْدًا يُحَدِّثُ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ يَزِيدَ .
Abdulloh ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim boyligi yetarli boʻla turib soʻrasa, qiyomat kunida yuzida tirnalgan yara-chaqalar bilan keladi», dedilar. «Ey Allohning Rasuli, uni beniyoz qiladigan narsa nima?» deyildi. U zot: «Ellik dirham yoki uning oltindan boʻlgan miqdori», dedilar.Абдуллоҳ ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким бойлиги етарли бўла туриб сўраса, қиёмат кунида юзида тирналган яра-чақалар билан келади», дедилар. «Эй Аллоҳнинг Расули, уни бениёз қиладиган нарса нима?» дейилди. У зот: «Эллик дирҳам ёки унинг олтиндан бўлган миқдори», дедилар.
أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَبْدَةَ، قَالَ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ، عَنْ أَبَانَ بْنِ تَغْلِبَ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ يَزِيدَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ، قَالَ كَانَ مِنْ تَلْبِيَةِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم " لَبَّيْكَ اللَّهُمَّ لَبَّيْكَ لَبَّيْكَ لاَ شَرِيكَ لَكَ لَبَّيْكَ إِنَّ الْحَمْدَ وَالنِّعْمَةَ لَكَ " .
Abdulloh ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺning talbiyalaridan: «Labbayka Allohumma labbayk, labbayka lo shariyka laka labbayk, innal-hamda van-niʼmata lak (Mana men huzuringdaman, ey Allohim, mana men huzuringdaman. Mana men huzuringdaman, Sening sheriging yoʻq, mana men huzuringdaman. Albatta hamd va neʼmat Senikidir)» boʻlar edi.Абдуллоҳ ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺнинг талбияларидан: «Лаббайка Аллоҳумма лаббайк, лаббайка ло шарийка лака лаббайк, иннал-ҳамда ван-ниъмата лак (Мана мен ҳузурингдаман, эй Аллоҳим, мана мен ҳузурингдаман. Мана мен ҳузурингдаман, Сенинг шеригинг йўқ, мана мен ҳузурингдаман. Албатта ҳамд ва неъмат Сеникидир)» бўлар эди.
أَخْبَرَنَا الْقَاسِمُ بْنُ زَكَرِيَّا، قَالَ حَدَّثَنَا مُصْعَبُ بْنُ الْمِقْدَامِ، عَنْ دَاوُدَ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ عُمَارَةَ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ يَزِيدَ، عَنِ ابْنِ مَسْعُودٍ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم جَمَعَ بَيْنَ الْمَغْرِبِ وَالْعِشَاءِ بِجَمْعٍ .
Ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ Muzdalifada shom va xufton namozlarini birga oʻqidilar.Ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ Муздалифада шом ва хуфтон намозларини бирга ўқидилар.
أَخْبَرَنِي مُحَمَّدُ بْنُ مِسْكِينِ بْنِ نُمَيْلَةَ، - يَمَامِيٌّ - قَالَ أَنْبَأَنَا سَعِيدُ بْنُ أَبِي مَرْيَمَ، قَالَ أَنْبَأَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ، ح وَأَخْبَرَنِي مَيْمُونُ بْنُ الْعَبَّاسِ، قَالَ حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ الْحَكَمِ بْنِ أَبِي مَرْيَمَ، قَالَ أَخْبَرَنِي مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ، قَالَ حَدَّثَنِي ابْنُ شُبْرُمَةَ الْكُوفِيُّ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ النَّخَعِيِّ، عَنْ عَلْقَمَةَ بْنِ قَيْسٍ، أَنَّ ابْنَ مَسْعُودٍ، قَالَ مَنْ شَاءَ لاَعَنْتُهُ مَا أُنْزِلَتْ { وَأُولاَتُ الأَحْمَالِ أَجَلُهُنَّ أَنْ يَضَعْنَ حَمْلَهُنَّ } إِلاَّ بَعْدَ آيَةِ الْمُتَوَفَّى عَنْهَا زَوْجُهَا إِذَا وَضَعَتِ الْمُتَوَفَّى عَنْهَا زَوْجُهَا فَقَدْ حَلَّتْ وَاللَّفْظُ لِمَيْمُونٍ .
Ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, u aytdi: «Kim xohlasa, u bilan laʼnatlashaman: {Homilador ayollarning muddati homilalarini tugʻishidir} degan (oyat) eri vafot etgan ayol haqidagi oyatdan keyin nozil qilingan. Eri vafot etgan ayol tugʻsa, uning uchun (turmushga chiqish) halol boʻladi».Ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, у айтди: «Ким хоҳласа, у билан лаънатлашаман: {Ҳомиладор аёлларнинг муддати ҳомилаларини туғишидир} деган (оят) эри вафот этган аёл ҳақидаги оятдан кейин нозил қилинган. Эри вафот этган аёл туғса, унинг учун (турмушга чиқиш) ҳалол бўлади».
أَخْبَرَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ الْمُسْتَمِرِّ، قَالَ حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ عَاصِمٍ، قَالَ حَدَّثَنَا مُعْتَمِرٌ، عَنْ أَبِيهِ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ شَقِيقِ بْنِ سَلَمَةَ، عَنْ عَمْرِو بْنِ شُرَحْبِيلَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " يَجِيءُ الرَّجُلُ آخِذًا بِيَدِ الرَّجُلِ فَيَقُولُ يَا رَبِّ هَذَا قَتَلَنِي . فَيَقُولُ اللَّهُ لَهُ لِمَ قَتَلْتَهُ فَيَقُولُ قَتَلْتُهُ لِتَكُونَ الْعِزَّةُ لَكَ . فَيَقُولُ فَإِنَّهَا لِي . وَيَجِيءُ الرَّجُلُ آخِذًا بِيَدِ الرَّجُلِ فَيَقُولُ إِنَّ هَذَا قَتَلَنِي . فَيَقُولُ اللَّهُ لَهُ لِمَ قَتَلْتَهُ فَيَقُولُ لِتَكُونَ الْعِزَّةُ لِفُلاَنٍ فَيَقُولُ إِنَّهَا لَيْسَتْ لِفُلاَنٍ فَيَبُوءُ بِإِثْمِهِ " .
Abdulloh ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Bir kishi boshqa bir kishining qoʻlidan ushlab kelib: ‹Ey Robbim, mana bu meni oʻldirdi›, deydi. Alloh unga: ‹Nega uni oʻldirding?› deydi. U: ‹Izzat Sen uchun boʻlsin deb oʻldirdim›, deydi. Alloh: ‹Albatta u Menikidir›, deydi. Yana bir kishi boshqa bir kishining qoʻlidan ushlab kelib: ‹Albatta bu meni oʻldirdi›, deydi. Alloh unga: ‹Nega uni oʻldirding?› deydi. U: ‹Izzat falonchi uchun boʻlsin deb›, deydi. Alloh: ‹Albatta u falonchiniki emas›, deydi. Shunda u oʻz gunohi bilan qaytadi», dedilar.Абдуллоҳ ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Бир киши бошқа бир кишининг қўлидан ушлаб келиб: ‹Эй Роббим, мана бу мени ўлдирди›, дейди. Аллоҳ унга: ‹Нега уни ўлдирдинг?› дейди. У: ‹Иззат Сен учун бўлсин деб ўлдирдим›, дейди. Аллоҳ: ‹Албатта у Меникидир›, дейди. Яна бир киши бошқа бир кишининг қўлидан ушлаб келиб: ‹Албатта бу мени ўлдирди›, дейди. Аллоҳ унга: ‹Нега уни ўлдирдинг?› дейди. У: ‹Иззат фалончи учун бўлсин деб›, дейди. Аллоҳ: ‹Албатта у фалончиники эмас›, дейди. Шунда у ўз гуноҳи билан қайтади», дедилар.
أَخْبَرَنَا الْحَسَنُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ بْنِ سُلَيْمَانَ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدَةُ بْنُ سُلَيْمَانَ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنْ هُبَيْرَةَ بْنِ يَرِيمَ، قَالَ قَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْعُودٍ عَلَى قِرَاءَةِ مَنْ تَأْمُرُونِّي أَقْرَأُ لَقَدْ قَرَأْتُ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِضْعًا وَسَبْعِينَ سُورَةً وَإِنَّ زَيْدًا لَصَاحِبُ ذُؤَابَتَيْنِ يَلْعَبُ مَعَ الصِّبْيَانِ .
Abdulloh ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Kimning qiroatiga koʻra oʻqishimni buyurasizlar? Men Rasululloh ﷺga yetmish nechta surani oʻqib berganman, oʻshanda Zayd ikkita kokili bilan bolalar bilan oʻynab yurar edi», dedi.Абдуллоҳ ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Кимнинг қироатига кўра ўқишимни буюрасизлар? Мен Расулуллоҳ ﷺга етмиш нечта сурани ўқиб берганман, ўшанда Зайд иккита кокили билан болалар билан ўйнаб юрар эди», деди.
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الأَعْلَى، قَالَ حَدَّثَنَا الْمُعْتَمِرُ، قَالَ سَمِعْتُ الرُّكَيْنَ، يُحَدِّثُ عَنِ الْقَاسِمِ بْنِ حَسَّانَ، عَنْ عَمِّهِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ حَرْمَلَةَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ، أَنَّ نَبِيَّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ يَكْرَهُ عَشْرَ خِصَالٍ الصُّفْرَةَ يَعْنِي الْخَلُوقَ وَتَغْيِيرَ الشَّيْبِ وَجَرَّ الإِزَارِ وَالتَّخَتُّمَ بِالذَّهَبِ وَالضَّرْبَ بِالْكِعَابِ وَالتَّبَرُّجَ بِالزِّينَةِ لِغَيْرِ مَحِلِّهَا وَالرُّقَى إِلاَّ بِالْمُعَوِّذَاتِ وَتَعْلِيقَ التَّمَائِمِ وَعَزْلَ الْمَاءِ بِغَيْرِ مَحِلِّهِ وَإِفْسَادَ الصَّبِيِّ غَيْرَ مُحَرِّمِهِ .
Abdulloh ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Allohning Nabiysi ﷺ oʻn narsani yomon koʻrar edilar: sarigʻlikni, yaʼni xaluqni; oq sochni oʻzgartirishni; izorni sudrab yurishni; oltin uzuk taqishni; oshiq suyaklar bilan qimor oʻynashni; ziynatni oʻz oʻrni boʻlmagan joyda koʻz-koʻz qilishni; muavvizatlardan boshqa narsa bilan afsun qilishni; tumor osishni; suvni oʻz oʻrnidan boshqa joyga toʻkishni (azl qilishni) va bolaga zarar berishni, biroq buni harom deb aytmadilar.Абдуллоҳ ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Аллоҳнинг Набийси ﷺ ўн нарсани ёмон кўрар эдилар: сариғликни, яъни халуқни; оқ сочни ўзгартиришни; изорни судраб юришни; олтин узук тақишни; ошиқ суяклар билан қимор ўйнашни; зийнатни ўз ўрни бўлмаган жойда кўз-кўз қилишни; муаввизатлардан бошқа нарса билан афсун қилишни; тумор осишни; сувни ўз ўрнидан бошқа жойга тўкишни (азл қилишни) ва болага зарар беришни, бироқ буни ҳаром деб айтмадилар.
أَخْبَرَنَا أَبُو عَلِيٍّ، مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى الْمَرْوَزِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُثْمَانَ، عَنْ أَبِي حَمْزَةَ، عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ عُمَيْرٍ، عَنِ الْعُرْيَانِ بْنِ الْهَيْثَمِ، عَنْ قَبِيصَةَ بْنِ جَابِرٍ، عَنِ ابْنِ مَسْعُودٍ، قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَلْعَنُ الْمُتَنَمِّصَاتِ وَالْمُتَفَلِّجَاتِ وَالْمُوتَشِمَاتِ اللاَّتِي يُغَيِّرْنَ خَلْقَ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ .
Ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ qoshini yuldirib oluvchi, tishlari orasini ochtirib oluvchi va tatuirovka qildirib oluvchi — Alloh azza va jallaning yaratganini oʻzgartiruvchi ayollarni laʼnatlaganlarini eshitdim.Ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ қошини юлдириб олувчи, тишлари орасини очтириб олувчи ва татуировка қилдириб олувчи — Аллоҳ азза ва жалланинг яратганини ўзгартирувчи аёлларни лаънатлаганларини эшитдим.
أَخْبَرَنِي مُحَمَّدُ بْنُ عَلِيِّ بْنِ مَيْمُونٍ، قَالَ حَدَّثَنَا الْفِرْيَابِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ عُمَارَةَ بْنِ عُمَيْرٍ، عَنْ حُرَيْثِ بْنِ ظُهَيْرٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ، قَالَ أَتَى عَلَيْنَا حِينٌ وَلَسْنَا نَقْضِي وَلَسْنَا هُنَالِكَ وَإِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ قَدَّرَ أَنْ بَلَغْنَا مَا تَرَوْنَ فَمَنْ عَرَضَ لَهُ قَضَاءٌ بَعْدَ الْيَوْمِ فَلْيَقْضِ فِيهِ بِمَا فِي كِتَابِ اللَّهِ فَإِنْ جَاءَ أَمْرٌ لَيْسَ فِي كِتَابِ اللَّهِ فَلْيَقْضِ بِمَا قَضَى بِهِ نَبِيُّهُ فَإِنْ جَاءَ أَمْرٌ لَيْسَ فِي كِتَابِ اللَّهِ وَلَمْ يَقْضِ بِهِ نَبِيُّهُ صلى الله عليه وسلم فَلْيَقْضِ بِمَا قَضَى بِهِ الصَّالِحُونَ وَلاَ يَقُولُ أَحَدُكُمْ إِنِّي أَخَافُ وَإِنِّي أَخَافُ فَإِنَّ الْحَلاَلَ بَيِّنٌ وَالْحَرَامَ بَيِّنٌ وَبَيْنَ ذَلِكَ أُمُورٌ مُشْتَبِهَةٌ فَدَعْ مَا يَرِيبُكَ إِلَى مَا لاَ يَرِيبُكَ.
Abdulloh ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Bizga shunday zamon kelgan ediki, biz hukm chiqarmasdik va bunga loyiq ham emasdik. Soʻng Alloh azza va jalla taqdir qilib, oʻzingiz koʻrayotgan darajaga yetkazdi. Sizlardan kimga shu kundan keyin hukm chiqarish tushsa, unda Allohning Kitobida borini bilan hukm qilsin. Agar Allohning Kitobida boʻlmagan ish kelsa, Paygʻambari hukm qilgan narsa bilan hukm qilsin. Agar Allohning Kitobida ham boʻlmagan va Paygʻambari ﷺ ham hukm qilmagan ish kelsa, solihlar hukm qilgan narsa bilan hukm qilsin. Sizlardan biringiz ‹men qoʻrqaman, men qoʻrqaman› demasin. Chunki halol ravshan, harom ham ravshan, ular orasida esa shubhali ishlar bor. Bas, seni shubhaga soladigan narsani qoʻyib, shubhaga solmaydigan narsaga oʻt», dedi.Абдуллоҳ ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Бизга шундай замон келган эдики, биз ҳукм чиқармасдик ва бунга лойиқ ҳам эмасдик. Сўнг Аллоҳ азза ва жалла тақдир қилиб, ўзингиз кўраётган даражага етказди. Сизлардан кимга шу кундан кейин ҳукм чиқариш тушса, унда Аллоҳнинг Китобида борини билан ҳукм қилсин. Агар Аллоҳнинг Китобида бўлмаган иш келса, Пайғамбари ҳукм қилган нарса билан ҳукм қилсин. Агар Аллоҳнинг Китобида ҳам бўлмаган ва Пайғамбари ﷺ ҳам ҳукм қилмаган иш келса, солиҳлар ҳукм қилган нарса билан ҳукм қилсин. Сизлардан бирингиз ‹мен қўрқаман, мен қўрқаман› демасин. Чунки ҳалол равшан, ҳаром ҳам равшан, улар орасида эса шубҳали ишлар бор. Бас, сени шубҳага соладиган нарсани қўйиб, шубҳага солмайдиган нарсага ўт», деди.
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الْعَزِيزِ، قَالَ حَدَّثَنَا الْفَضْلُ بْنُ مُوسَى، عَنْ زَكَرِيَّا، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنْ عَمْرِو بْنِ مَيْمُونٍ، عَنِ ابْنِ مَسْعُودٍ، قَالَ كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يَتَعَوَّذُ مِنْ خَمْسٍ مِنَ الْبُخْلِ وَالْجُبْنِ وَسُوءِ الْعُمُرِ وَفِتْنَةِ الصَّدْرِ وَعَذَابِ الْقَبْرِ .
Ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ besh narsadan panoh soʻrar edilar: baxillikdan, qoʻrqoqlikdan, umrning yomonligidan (keksalik ojizligidan), qalbning fitnasidan va qabr azobidan.Ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ беш нарсадан паноҳ сўрар эдилар: бахилликдан, қўрқоқликдан, умрнинг ёмонлигидан (кексалик ожизлигидан), қалбнинг фитнасидан ва қабр азобидан.
أَخْبَرَنِي أَحْمَدُ بْنُ عَلِيِّ بْنِ سَعِيدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ حَدَّثَنَا الْقَوَارِيرِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا مُعْتَمِرُ بْنُ سُلَيْمَانَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ مُحَمَّدٍ، عَنْ عَبِيدَةَ، عَنِ ابْنِ مَسْعُودٍ، قَالَ أَحْدَثَ النَّاسُ أَشْرِبَةً مَا أَدْرِي مَا هِيَ فَمَا لِي شَرَابٌ مُنْذُ عِشْرِينَ سَنَةً أَوْ قَالَ أَرْبَعِينَ سَنَةً إِلاَّ الْمَاءُ وَالسَّوِيقُ غَيْرَ أَنَّهُ لَمْ يَذْكُرِ النَّبِيذَ .
Ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Odamlar men bilmaydigan yangi ichimliklarni oʻylab topishdi. Men yigirma yildan beri — yoki qirq yildan beri dedi — suv va saviqdan boshqa hech narsa ichmaganman». Faqat u nabizni tilga olmadi.Ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Одамлар мен билмайдиган янги ичимликларни ўйлаб топишди. Мен йигирма йилдан бери — ёки қирқ йилдан бери деди — сув ва савиқдан бошқа ҳеч нарса ичмаганман». Фақат у набизни тилга олмади.
أَخْبَرَنَا أَبُو عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ الأَذْرَمِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبِيدَةُ بْنُ حُمَيْدٍ، عَنْ أَبِي مَالِكٍ الأَشْجَعِيِّ، سَعْدِ بْنِ طَارِقٍ عَنْ كَثِيرِ بْنِ مُدْرِكٍ، عَنِ الأَسْوَدِ بْنِ يَزِيدَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ، قَالَ كَانَ قَدْرُ صَلاَةِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم الظُّهْرَ فِي الصَّيْفِ ثَلاَثَةَ أَقْدَامٍ إِلَى خَمْسَةِ أَقْدَامٍ وَفِي الشِّتَاءِ خَمْسَةَ أَقْدَامٍ إِلَى سَبْعَةِ أَقْدَامٍ .
Ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺning peshin namozini oʻqigan vaqtlari yozda uch qadamdan besh qadamgacha, qishda esa besh qadamdan yetti qadamgacha (soya boʻlgan paytda) edi.Ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺнинг пешин намозини ўқиган вақтлари ёзда уч қадамдан беш қадамгача, қишда эса беш қадамдан етти қадамгача (соя бўлган пайтда) эди.
أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ النَّخَعِيُّ، سَمِعَهُ مِنْ أَبِي عَمْرٍو، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ، قَالَ سَأَلْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَىُّ الْعَمَلِ أَحَبُّ إِلَى اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ قَالَ " إِقَامُ الصَّلاَةِ لِوَقْتِهَا وَبِرُّ الْوَالِدَيْنِ وَالْجِهَادُ فِي سَبِيلِ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ " .
Abdulloh ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Men Rasululloh ﷺdan: ‹Allohga qaysi amal eng mahbubroqdir?› deb soʻradim. U zot: ‹Namozni oʻz vaqtida barpo qilish, ota-onaga yaxshilik qilish va Alloh yoʻlida jihod qilishdir›, dedilar.»Абдуллоҳ ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Мен Расулуллоҳ ﷺдан: ‹Аллоҳга қайси амал энг маҳбуброқдир?› деб сўрадим. У зот: ‹Намозни ўз вақтида барпо қилиш, ота-онага яхшилик қилиш ва Аллоҳ йўлида жиҳод қилишдир›, дедилар.»
أَخْبَرَنَا سُوَيْدُ بْنُ نَصْرٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنْ هِشَامٍ الدَّسْتَوَائِيِّ، عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ، عَنْ نَافِعِ بْنِ جُبَيْرِ بْنِ مُطْعِمٍ، عَنْ أَبِي عُبَيْدَةَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ، قَالَ كُنَّا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَحُبِسْنَا عَنْ صَلاَةِ الظُّهْرِ وَالْعَصْرِ وَالْمَغْرِبِ وَالْعِشَاءِ فَاشْتَدَّ ذَلِكَ عَلَىَّ فَقُلْتُ فِي نَفْسِي نَحْنُ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَفِي سَبِيلِ اللَّهِ فَأَمَرَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِلاَلاً فَأَقَامَ فَصَلَّى بِنَا الظُّهْرَ ثُمَّ أَقَامَ فَصَلَّى بِنَا الْعَصْرَ ثُمَّ أَقَامَ فَصَلَّى بِنَا الْمَغْرِبَ ثُمَّ أَقَامَ فَصَلَّى بِنَا الْعِشَاءَ ثُمَّ طَافَ عَلَيْنَا فَقَالَ " مَا عَلَى الأَرْضِ عِصَابَةٌ يَذْكُرُونَ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ غَيْرُكُمْ " .
Abdulloh ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Biz Rasululloh ﷺ bilan birga edik va peshin, asr, shom hamda xufton namozini oʻqishdan toʻsib qoʻyildik. Bu menga ogʻir botdi va koʻnglimda: ‹Biz Rasululloh ﷺ bilan birga va Alloh yoʻlidamiz›, dedim. Soʻng Rasululloh ﷺ Bilolga buyurdilar, u iqomat aytdi va bizga peshinni oʻqib berdilar. Keyin iqomat aytildi, bizga asrni oʻqib berdilar. Keyin iqomat aytildi, bizga shomni oʻqib berdilar. Keyin iqomat aytildi, bizga xuftonni oʻqib berdilar. Soʻng biz tomon oʻgirilib: «Yer yuzida sizlardan boshqa Alloh azza va jallani zikr qilayotgan bir jamoa yoʻq», dedilar.Абдуллоҳ ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Биз Расулуллоҳ ﷺ билан бирга эдик ва пешин, аср, шом ҳамда хуфтон намозини ўқишдан тўсиб қўйилдик. Бу менга оғир ботди ва кўнглимда: ‹Биз Расулуллоҳ ﷺ билан бирга ва Аллоҳ йўлидамиз›, дедим. Сўнг Расулуллоҳ ﷺ Билолга буюрдилар, у иқомат айтди ва бизга пешинни ўқиб бердилар. Кейин иқомат айтилди, бизга асрни ўқиб бердилар. Кейин иқомат айтилди, бизга шомни ўқиб бердилар. Кейин иқомат айтилди, бизга хуфтонни ўқиб бердилар. Сўнг биз томон ўгирилиб: «Ер юзида сизлардан бошқа Аллоҳ азза ва жаллани зикр қилаётган бир жамоа йўқ», дедилар.
أَخْبَرَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ أَنْبَأَنَا الْمُعْتَمِرُ بْنُ سُلَيْمَانَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي عُثْمَانَ، عَنِ ابْنِ مَسْعُودٍ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " إِنَّ بِلاَلاً يُؤَذِّنُ بِلَيْلٍ لِيُوقِظَ نَائِمَكُمْ وَلِيَرْجِعَ قَائِمَكُمْ وَلَيْسَ أَنْ يَقُولَ هَكَذَا " . يَعْنِي فِي الصُّبْحِ .
Ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Bilol kechasi azon aytadi. Bu uxlaganingizni uygʻotish va namoz oʻqiyotganingizni qaytishga daʼvat qilish uchundir. U bunday deyilishi uchun aytmaydi», dedilar. Yaʼni bomdod haqida (aytdilar).Ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Билол кечаси азон айтади. Бу ухлаганингизни уйғотиш ва намоз ўқиётганингизни қайтишга даъват қилиш учундир. У бундай дейилиши учун айтмайди», дедилар. Яъни бомдод ҳақида (айтдилар).
أَخْبَرَنَا الْقَاسِمُ بْنُ زَكَرِيَّا بْنِ دِينَارٍ، قَالَ حَدَّثَنَا حُسَيْنُ بْنُ عَلِيٍّ، عَنْ زَائِدَةَ، قَالَ حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ أَبِي عَرُوبَةَ، قَالَ حَدَّثَنَا هِشَامٌ، أَنَّ أَبَا الزُّبَيْرِ الْمَكِّيَّ، حَدَّثَهُمْ عَنْ نَافِعِ بْنِ جُبَيْرٍ، أَنَّ أَبَا عُبَيْدَةَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ، حَدَّثَهُمْ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ مَسْعُودٍ قَالَ كُنَّا فِي غَزْوَةٍ فَحَبَسَنَا الْمُشْرِكُونَ عَنْ صَلاَةِ الظُّهْرِ وَالْعَصْرِ وَالْمَغْرِبِ وَالْعِشَاءِ فَلَمَّا انْصَرَفَ الْمُشْرِكُونَ أَمَرَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مُنَادِيًا فَأَقَامَ لِصَلاَةِ الظُّهْرِ فَصَلَّيْنَا وَأَقَامَ لِصَلاَةِ الْعَصْرِ فَصَلَّيْنَا وَأَقَامَ لِصَلاَةِ الْمَغْرِبِ فَصَلَّيْنَا وَأَقَامَ لِصَلاَةِ الْعِشَاءِ فَصَلَّيْنَا ثُمَّ طَافَ عَلَيْنَا فَقَالَ " مَا عَلَى الأَرْضِ عِصَابَةٌ يَذْكُرُونَ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ غَيْرُكُمْ " .
Abdulloh ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Biz bir gʻazotda edik. Mushriklar bizni peshin, asr, shom va xufton namozlaridan toʻsib qoʻydilar. Mushriklar chekingach, Rasululloh ﷺ bir munodiyga buyurdilar; u peshin namoziga iqomat qildi, biz oʻqidik. Asr namoziga iqomat qildi, biz oʻqidik. Shom namoziga iqomat qildi, biz oʻqidik. Xufton namoziga iqomat qildi, biz oʻqidik. Soʻng u zot bizga yuzlanib: «Yer yuzida sizlardan boshqa Alloh azza va jallani zikr qilayotgan biror jamoat yoʻq», dedilar.Абдуллоҳ ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Биз бир ғазотда эдик. Мушриклар бизни пешин, аср, шом ва хуфтон намозларидан тўсиб қўйдилар. Мушриклар чекингач, Расулуллоҳ ﷺ бир мунодийга буюрдилар; у пешин намозига иқомат қилди, биз ўқидик. Аср намозига иқомат қилди, биз ўқидик. Шом намозига иқомат қилди, биз ўқидик. Хуфтон намозига иқомат қилди, биз ўқидик. Сўнг у зот бизга юзланиб: «Ер юзида сизлардан бошқа Аллоҳ азза ва жаллани зикр қилаётган бирор жамоат йўқ», дедилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى النَّيْسَابُورِيُّ، حَدَّثَنَا أَبُو الْوَلِيدِ، هِشَامُ بْنُ عَبْدِ الْمَلِكِ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، عَنْ عَاصِمٍ، عَنْ زِرِّ بْنِ حُبَيْشٍ، أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ مَسْعُودٍ، قَالَ قِيلَ يَا رَسُولَ اللَّهِ كَيْفَ تَعْرِفُ مَنْ لَمْ تَرَ مِنْ أُمَّتِكَ قَالَ " غُرٌّ مُحَجَّلُونَ بُلْقٌ مِنْ آثَارِ الطُّهُورِ " .
قَالَ أَبُو الْحَسَنِ الْقَطَّانُ حَدَّثَنَا أَبُو حَاتِمٍ، حَدَّثَنَا أَبُو الْوَلِيدِ، فَذَكَرَ مِثْلَهُ .
Abdulloh ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Yo Rasululloh, ummatingizdan koʻrmagan kishilaringizni qanday tanaysiz?» deyildi. U zot: «Ular taharat izlaridan peshonalari va qoʻl-oyoqlari yaltirab, oq-nishonli boʻladilar», dedilar.Абдуллоҳ ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Ё Расулуллоҳ, умматингиздан кўрмаган кишиларингизни қандай танайсиз?» дейилди. У зот: «Улар таҳарат изларидан пешоналари ва қўл-оёқлари ялтираб, оқ-нишонли бўладилар», дедилар.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، وَعَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ، قَالاَ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، عَنْ أَبِيهِ، ح وَحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، عَنْ سُفْيَانَ، عَنْ أَبِي فَزَارَةَ الْعَبْسِيِّ، عَنْ أَبِي زَيْدٍ، مَوْلَى عَمْرِو بْنِ حُرَيْثٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ قَالَ لَهُ لَيْلَةَ الْجِنِّ " عِنْدَكَ طَهُورٌ " . قَالَ لاَ إِلاَّ شَىْءٌ مِنْ نَبِيذٍ فِي إِدَاوَةٍ . قَالَ " تَمْرَةٌ طَيِّبَةٌ وَمَاءٌ طَهُورٌ " . فَتَوَضَّأَ . هَذَا حَدِيثُ وَكِيعٍ .
Abdulloh ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, jinlar kechasi Rasululloh ﷺ unga: «Yoningda taharat suvi bormi?» dedilar. U: «Yoʻq, faqat idishda bir oz nabiz bor», dedi. U zot: «Bu pokiza xurmo va toza suv», dedilar. Soʻng u bilan taharat oldilar.Абдуллоҳ ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, жинлар кечаси Расулуллоҳ ﷺ унга: «Ёнингда таҳарат суви борми?» дедилар. У: «Йўқ, фақат идишда бир оз набиз бор», деди. У зот: «Бу покиза хурмо ва тоза сув», дедилар. Сўнг у билан таҳарат олдилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عُبَيْدِ بْنِ ثَعْلَبَةَ الْحِمَّانِيُّ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْحَمِيدِ أَبُو يَحْيَى الْحِمَّانِيُّ، حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ عُمَارَةَ، عَنِ الْمِنْهَالِ بْنِ عَمْرٍو، عَنْ أَبِي عُبَيْدَةَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ " لاَ يَغْتَسِلَنَّ أَحَدُكُمْ بِأَرْضِ فَلاَةٍ وَلاَ فَوْقَ سَطْحٍ لاَ يُوَارِيهِ فَإِنْ لَمْ يَكُنْ يَرَى فَإِنَّهُ يُرَى " .
Abdulloh ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Allohning Rasuli ﷺ: «Biringiz ochiq dalada yoki oʻzini toʻsmaydigan tom ustida gʻusl qilmasin. Chunki u (birovni) koʻrmasa ham, oʻzi koʻriladi», dedilar.Абдуллоҳ ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Аллоҳнинг Расули ﷺ: «Бирингиз очиқ далада ёки ўзини тўсмайдиган том устида ғусл қилмасин. Чунки у (бировни) кўрмаса ҳам, ўзи кўрилади», дедилар.
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ حَكِيمٍ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، وَحَمَّادُ بْنُ مَسْعَدَةَ، عَنْ سُلَيْمَانَ التَّيْمِيِّ، ح وَحَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ بْنِ حَبِيبِ بْنِ الشَّهِيدِ، حَدَّثَنَا مُعْتَمِرُ بْنُ سُلَيْمَانَ، قَالَ سَمِعْتُ أَبِي قَالَ، حَدَّثَنَا أَبُو عُثْمَانَ النَّهْدِيُّ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ، قَالَ نَهَى رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ عَنْ تَلَقِّي الْبُيُوعِ .
Abdulloh ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ savdo mollarini (bozorga yetib kelmasidan) yoʻlda kutib olishdan qaytardilar.Абдуллоҳ ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ савдо молларини (бозорга етиб келмасидан) йўлда кутиб олишдан қайтардилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، حَدَّثَنَا الْمَسْعُودِيُّ، عَنْ جَابِرٍ، عَنْ أَبِي الضُّحَى، عَنْ مَسْرُوقٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ، أَنَّهُ قَالَ أَشْهَدُ عَلَى الصَّادِقِ الْمَصْدُوقِ أَبِي الْقَاسِمِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ أَنَّهُ حَدَّثَنَا قَالَ " بَيْعُ الْمُحَفَّلاَتِ خِلاَبَةٌ وَلاَ تَحِلُّ الْخِلاَبَةُ لِمُسْلِمٍ " .
Abdulloh ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U shunday dedi: Rost soʻzlovchi va rost soʻzligi tasdiqlangan Abul-Qosim ﷺ bizga soʻzlab berganiga guvohlik beramanki, u zot: «Sut yigʻilib qolishi uchun sogʻilmagan hayvonlarni sotish aldovdir va musulmonga aldov halol emas», dedilar.Абдуллоҳ ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У шундай деди: Рост сўзловчи ва рост сўзлиги тасдиқланган Абул-Қосим ﷺ бизга сўзлаб берганига гувоҳлик бераманки, у зот: «Сут йиғилиб қолиши учун соғилмаган ҳайвонларни сотиш алдовдир ва мусулмонга алдов ҳалол эмас», дедилар.
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ، وَمُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ، قَالاَ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ جَابِرٍ، عَنِ الْقَاسِمِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ، قَالَ كَانَ النَّبِيُّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ إِذَا أُتِيَ بِالسَّبْىِ أَعْطَى أَهْلَ الْبَيْتِ جَمِيعًا كَرَاهِيَةَ أَنْ يُفَرِّقَ بَيْنَهُمْ .
Abdulloh ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ huzurlariga asirlar keltirilsa, bir oiladagilarni bir-biridan ajratib yuborishni yoqtirmaganlari uchun, bir oilaning hammasini birgalikda (bir kishiga) berardilar.Абдуллоҳ ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ ҳузурларига асирлар келтирилса, бир оиладагиларни бир-биридан ажратиб юборишни ёқтирмаганлари учун, бир оиланинг ҳаммасини биргаликда (бир кишига) берардилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، حَدَّثَنَا سِمَاكُ بْنُ حَرْبٍ، قَالَ سَمِعْتُ عَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ، يُحَدِّثُ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ لَعَنَ آكِلَ الرِّبَا وَمُوكِلَهُ وَشَاهِدَيْهِ وَكَاتِبَهُ .
Ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ ribo (foiz) yeganni, uni yedirganni, uning ikki guvohini va uni yozib beruvchini laʼnatladilar.Ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ рибо (фоиз) еганни, уни едирганни, унинг икки гувоҳини ва уни ёзиб берувчини лаънатладилар.
حَدَّثَنَا الْعَبَّاسُ بْنُ جَعْفَرٍ، حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ عَوْنٍ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ أَبِي زَائِدَةَ، عَنْ إِسْرَائِيلَ، عَنْ رُكَيْنِ بْنِ الرَّبِيعِ بْنِ عَمِيلَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنِ ابْنِ مَسْعُودٍ، عَنِ النَّبِيِّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ قَالَ " مَا أَحَدٌ أَكْثَرَ مِنَ الرِّبَا إِلاَّ كَانَ عَاقِبَةُ أَمْرِهِ إِلَى قِلَّةٍ " .
Ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Riboni koʻpaytirgan har bir kishining ishi oxir-oqibat kamayish bilan tugaydi», dedilar.Ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Рибони кўпайтирган ҳар бир кишининг иши охир-оқибат камайиш билан тугайди», дедилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ نُمَيْرٍ، حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، وَأَبُو مُعَاوِيَةَ قَالاَ حَدَّثَنَا الأَعْمَشُ، عَنْ شَقِيقٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَنْ حَلَفَ عَلَى يَمِينٍ وَهُوَ فِيهَا فَاجِرٌ يَقْتَطِعُ بِهَا مَالَ امْرِئٍ مُسْلِمٍ لَقِيَ اللَّهَ وَهُوَ عَلَيْهِ غَضْبَانُ " .
Abdulloh ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim biror qasam ustida yolgʻonchi boʻla turib, u bilan bir musulmon kishining molini qirqib olsa, Allohga U undan gʻazablangan holda roʻbaroʻ boʻladi», dedilar.Абдуллоҳ ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким бирор қасам устида ёлғончи бўла туриб, у билан бир мусулмон кишининг молини қирқиб олса, Аллоҳга У ундан ғазабланган ҳолда рўбарў бўлади», дедилар.
حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، وَعَمْرُو بْنُ رَافِعٍ، قَالاَ حَدَّثَنَا جَرِيرٌ، عَنْ مَنْصُورٍ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ عَبِيدَةَ السَّلْمَانِيِّ، قَالَ قَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْعُودٍ سُئِلَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَىُّ النَّاسِ خَيْرٌ قَالَ " قَرْنِي ثُمَّ الَّذِينَ يَلُونَهُمْ ثُمَّ الَّذِينَ يَلُونَهُمْ ثُمَّ يَجِيءُ قَوْمٌ تَبْدُرُ شَهَادَةُ أَحَدِهِمْ يَمِينَهُ وَيَمِينُهُ شَهَادَتَهُ " .
Abdulloh ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi. U: Rasululloh ﷺ dan: «Odamlarning qaysi biri yaxshiroq?» deb soʻralganda, u zot: «Mening asrimdagilar, soʻng ularga ergashadiganlar, soʻng ularga ergashadiganlar. Soʻng shunday bir qavm keladiki, ularning birining guvohligi qasamidan, qasami esa guvohligidan oldin oʻzib chiqadi (yaʼni soʻralmasdan guvohlik va qasam ichaverishadi)», dedilar, dedi.Абдуллоҳ ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади. У: Расулуллоҳ ﷺ дан: «Одамларнинг қайси бири яхшироқ?» деб сўралганда, у зот: «Менинг асримдагилар, сўнг уларга эргашадиганлар, сўнг уларга эргашадиганлар. Сўнг шундай бир қавм келадики, уларнинг бирининг гувоҳлиги қасамидан, қасами эса гувоҳлигидан олдин ўзиб чиқади (яъни сўралмасдан гувоҳлик ва қасам ичаверишади)», дедилар, деди.
حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ، حَدَّثَنَا مُعَاوِيَةُ بْنُ هِشَامٍ، عَنْ سُفْيَانَ، عَنْ زَيْدِ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنْ خِشْفِ بْنِ مَالِكٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ، قَالَ شَكَوْنَا إِلَى النَّبِيِّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ حَرَّ الرَّمْضَاءِ فَلَمْ يُشْكِنَا .
Abdulloh ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Biz Nabiy ﷺ ga qizib ketgan yer harorati haqida shikoyat qildik, ammo u zot shikoyatimizni qabul qilmadilar.Абдуллоҳ ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Биз Набий ﷺ га қизиб кетган ер ҳарорати ҳақида шикоят қилдик, аммо у зот шикоятимизни қабул қилмадилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ سَعِيدٍ، وَإِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ بْنِ حَبِيبٍ، وَعَلِيُّ بْنُ الْمُنْذِرِ، قَالُوا حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ فُضَيْلٍ، حَدَّثَنَا عَطَاءُ بْنُ السَّائِبِ، عَنْ شَقِيقٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ، قَالَ جَدَبَ لَنَا رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ السَّمَرَ بَعْدَ الْعِشَاءِ . قَالَ ابْنُ مَاجَهْ يَعْنِي زَجَرَنَا عَنْهُ نَهَانَا عَنْهُ .
Abdulloh ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ bizni xuftondan keyin (suhbatlashib) tunni oʻtkazishdan qaytardilar.Абдуллоҳ ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ бизни хуфтондан кейин (суҳбатлашиб) тунни ўтказишдан қайтардилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ السَّلاَمِ بْنُ عَاصِمٍ، حَدَّثَنَا الصَّبَّاحُ بْنُ مُحَارِبٍ، حَدَّثَنَا حَجَّاجُ بْنُ أَرْطَاةَ، حَدَّثَنَا زَيْدُ بْنُ جُبَيْرٍ، عَنْ خِشْفِ بْنِ مَالِكٍ الطَّائِيِّ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " فِي دِيَةِ الْخَطَإِ عِشْرُونَ حِقَّةً وَعِشْرُونَ جَذَعَةً وَعِشْرُونَ بِنْتَ مَخَاضٍ وَعِشْرُونَ بِنْتَ لَبُونٍ وَعِشْرُونَ بَنِي مَخَاضٍ ذُكُورٍ " .
Abdulloh ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Xato bilan oʻldirishning diyati yigirmata uch yoshli urgʻochi tuya, yigirmata toʻrt yoshli urgʻochi tuya, yigirmata bir yoshli urgʻochi tuya, yigirmata ikki yoshli urgʻochi tuya va yigirmata bir yoshli erkak tuyadir», dedilar.Абдуллоҳ ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Хато билан ўлдиришнинг дияти йигирмата уч ёшли урғочи туя, йигирмата тўрт ёшли урғочи туя, йигирмата бир ёшли урғочи туя, йигирмата икки ёшли урғочи туя ва йигирмата бир ёшли эркак туядир», дедилар.
حَدَّثَنَا سُوَيْدُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سُلَيْمٍ، ح وَحَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عَمَّارٍ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ عَيَّاشٍ، قَالاَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُثْمَانَ بْنِ خُثَيْمٍ، عَنِ الْقَاسِمِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَدِّهِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " سَيَلِي أُمُورَكُمْ بَعْدِي رِجَالٌ يُطْفِئُونَ السُّنَّةَ وَيَعْمَلُونَ بِالْبِدْعَةِ وَيُؤَخِّرُونَ الصَّلاَةَ عَنْ مَوَاقِيتِهَا " فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنْ أَدْرَكْتُهُمْ كَيْفَ أَفْعَلُ قَالَ " تَسْأَلُنِي يَا ابْنَ أُمِّ عَبْدٍ كَيْفَ تَفْعَلُ لاَ طَاعَةَ لِمَنْ عَصَى اللَّهَ " .
Abdulloh ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Mendan keyin ishlaringizni shunday kishilar boshqaradiki, ular sunnatni oʻchiradilar, bidʼatga amal qiladilar va namozni oʻz vaqtidan kechiktiradilar», dedilar. Men: «Ey Rasululloh, agar men ularga yetishsam, qanday qilay?» dedim. U zot: «Ey Ibn Ummi Abd, qanday qilishingni mendan soʻrayapsanmi? Allohga osiylik qilgan kishiga itoat yoʻqdir», dedilar.Абдуллоҳ ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Мендан кейин ишларингизни шундай кишилар бошқарадики, улар суннатни ўчирадилар, бидъатга амал қиладилар ва намозни ўз вақтидан кечиктирадилар», дедилар. Мен: «Эй Расулуллоҳ, агар мен уларга етишсам, қандай қилай?» дедим. У зот: «Эй Ибн Умми Абд, қандай қилишингни мендан сўраяпсанми? Аллоҳга осийлик қилган кишига итоат йўқдир», дедилар.
حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ تَوْبَةَ، حَدَّثَنَا زَافِرُ بْنُ سُلَيْمَانَ، عَنْ أَبِي سِنَانٍ، عَنْ عَمْرِو بْنِ مُرَّةَ، عَنْ مُرَّةَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ وَهُوَ عَلَى نَاقَتِهِ الْمُخَضْرَمَةِ بِعَرَفَاتٍ فَقَالَ " أَتَدْرُونَ أَىُّ يَوْمٍ هَذَا وَأَىُّ شَهْرٍ هَذَا وَأَىُّ بَلَدٍ هَذَا " . قَالُوا هَذَا بَلَدٌ حَرَامٌ وَشَهْرٌ حَرَامٌ وَيَوْمٌ حَرَامٌ . قَالَ " أَلاَ وَإِنَّ أَمْوَالَكُمْ وَدِمَاءَكُمْ عَلَيْكُمْ حَرَامٌ كَحُرْمَةِ شَهْرِكُمْ هَذَا فِي بَلَدِكُمْ هَذَا فِي يَوْمِكُمْ هَذَا أَلاَ وَإِنِّي فَرَطُكُمْ عَلَى الْحَوْضِ وَأُكَاثِرُ بِكُمُ الأُمَمَ فَلاَ تُسَوِّدُوا وَجْهِي أَلاَ وَإِنِّي مُسْتَنْقِذٌ أُنَاسًا وَمُسْتَنْقَذٌ مِنِّي أُنَاسٌ فَأَقُولُ يَا رَبِّ أُصَيْحَابِي . فَيَقُولُ إِنَّكَ لاَ تَدْرِي مَا أَحْدَثُوا بَعْدَكَ " .
Abdulloh ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Arafotda quloqlari kesilgan tuyalari ustida turib shunday dedilar: «Bilasizmi, bu qaysi kun, bu qaysi oy va bu qaysi shahar?» Ular: «Bu harom shahar, harom oy va harom kun», dedilar. U zot: «Bilingki, mollaringiz va qonlaringiz oʻzaro shu oyingizning bu shahringizdagi, bu kuningizdagi hurmati kabi harom (muqaddas)dir. Bilingki, men Havz boʻyida sizlardan oldin boraman va sizlarning koʻpligingiz bilan boshqa ummatlardan ustun kelaman, bas, yuzimni qora qilmangizlar. Bilingki, men baʼzi kishilarni qutqaraman, mendan esa baʼzi kishilar tortib olinadi. Shunda men: ‹Ey Robbim, mening sahobalarim!› deyman. U esa: ‹Sen ulardan keyin nima bidʼatlar chiqarganlarini bilmaysan›, deydi.Абдуллоҳ ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Арафотда қулоқлари кесилган туялари устида туриб шундай дедилар: «Биласизми, бу қайси кун, бу қайси ой ва бу қайси шаҳар?» Улар: «Бу ҳаром шаҳар, ҳаром ой ва ҳаром кун», дедилар. У зот: «Билингки, молларингиз ва қонларингиз ўзаро шу ойингизнинг бу шаҳрингиздаги, бу кунингиздаги ҳурмати каби ҳаром (муқаддас)дир. Билингки, мен Ҳавз бўйида сизлардан олдин бораман ва сизларнинг кўплигингиз билан бошқа умматлардан устун келаман, бас, юзимни қора қилмангизлар. Билингки, мен баъзи кишиларни қутқараман, мендан эса баъзи кишилар тортиб олинади. Шунда мен: ‹Эй Роббим, менинг саҳобаларим!› дейман. У эса: ‹Сен улардан кейин нима бидъатлар чиқарганларини билмайсан›, дейди.
حَدَّثَنَا يُونُسُ بْنُ عَبْدِ الأَعْلَى، حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ، أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ، عَنْ أَيُّوبَ بْنِ هَانِئٍ، عَنْ مَسْرُوقٍ، عَنِ ابْنِ مَسْعُودٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ قَالَ " كُلُّ مُسْكِرٍ حَرَامٌ " . قَالَ ابْنُ مَاجَهْ هَذَا حَدِيثُ الْمِصْرِيِّينَ .
Ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Har bir mast qiluvchi narsa haromdir», dedilar.Ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ҳар бир маст қилувчи нарса ҳаромдир», дедилар.
حَدَّثَنَا يُونُسُ بْنُ عَبْدِ الأَعْلَى، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ وَهْبٍ، أَنْبَأَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ، عَنْ أَيُّوبَ بْنِ هَانِئٍ، عَنْ مَسْرُوقِ بْنِ الأَجْدَعِ، عَنِ ابْنِ مَسْعُودٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ قَالَ " إِنِّي كُنْتُ نَهَيْتُكُمْ عَنْ نَبِيذِ الأَوْعِيَةِ أَلاَ وَإِنَّ وِعَاءً لاَ يُحَرِّمُ شَيْئًا كُلُّ مُسْكِرٍ حَرَامٌ " .
Ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Men sizlarni baʼzi idishlarda nabiz tayyorlashdan qaytargan edim. Bilinglarki, idish biror narsani harom qilmaydi. Har bir mast qiluvchi narsa haromdir», dedilar.Ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Мен сизларни баъзи идишларда набиз тайёрлашдан қайтарган эдим. Билингларки, идиш бирор нарсани ҳаром қилмайди. Ҳар бир маст қилувчи нарса ҳаромдир», дедилар.
حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عَمَّارٍ، حَدَّثَنَا عِيسَى بْنُ يُونُسَ، حَدَّثَنَا الأَعْمَشُ، عَنْ شَقِيقٍ، عَنِ ابْنِ مَسْعُودٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ " سِبَابُ الْمُسْلِمِ فُسُوقٌ وَقِتَالُهُ كُفْرٌ " .
Ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Musulmonni soʻkish — fisq, u bilan jang qilish esa kufrdir», dedilar.Ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Мусулмонни сўкиш — фисқ, у билан жанг қилиш эса куфрдир», дедилар.