حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ سَالِمٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ قَالَشَهِدْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حِينَ أَمَرَ بِرَجْمِهِمَا فَلَمَّا رُجِمَا رَأَيْتُهُ يُجَانِئُ بِيَدَيْهِ عَنْهَا لِيَقِيَهَا الْحِجَارَةَ
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺ ularning ikkovini toshboʻron qilishga buyurgan chogʻlarida hozir edim. Ular toshboʻron qilinganlarida, men uning ayolni toshdan asrash uchun qoʻllari bilan unga engashib toʻsayotganini koʻrdim.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺ уларнинг икковини тошбўрон қилишга буюрган чоғларида ҳозир эдим. Улар тошбўрон қилинганларида, мен унинг аёлни тошдан асраш учун қўллари билан унга энгашиб тўсаётганини кўрдим.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ عَنْ أَيُّوبَ عَنْ نَافِعٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ قَالَكُنَّا فِي سَرِيَّةٍ فَبَلَغَتْ سُهْمَانُنَا أَحَدَ عَشَرَ بَعِيرًا لِكُلِّ رَجُلٍ ثُمَّ نَفَّلَنَا بَعْدَ ذَلِكَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَعِيرًا بَعِيرًا
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Biz bir sariyyada edik; ulushlarimiz har bir kishiga oʻn bittadan tuya boʻldi. Soʻng Rasululloh ﷺ bizga bundan keyin yana bittadan tuya nafal (qoʻshimcha) qilib berdilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Биз бир сарийяда эдик; улушларимиз ҳар бир кишига ўн биттадан туя бўлди. Сўнг Расулуллоҳ ﷺ бизга бундан кейин яна биттадан туя нафал (қўшимча) қилиб бердилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ سَالِمٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ و عَنْ أَيُّوبَ عَنْ نَافِعٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا تَمْنَعُوا إِمَاءَ اللَّهِ أَنْ يُصَلِّينَ فِي الْمَسْجِدِ
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Allohning choʻrilarini masjidda namoz oʻqishdan man qilmanglar», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Аллоҳнинг чўриларини масжидда намоз ўқишдан ман қилманглар», дедилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ عَنْ أَيُّوبَ عَنِ نَافِعٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ قَالَكَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُخْرَجُ مَعَهُ يَوْمَ الْفِطْرِ بِعَنَزَةٍ فَيَرْكُزُهَا بَيْنَ يَدَيْهِ فَيُصَلِّي إِلَيْهَا
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ bilan iydul-fitr kuni anaza (nayzacha) olib chiqilar, u zot uni oldilariga sanchib, unga qarab namoz oʻqir edilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ билан ийдул-фитр куни аназа (найзача) олиб чиқилар, у зот уни олдиларига санчиб, унга қараб намоз ўқир эдилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ أَخْبَرَنِي مُوسَى بْنُ عُقْبَةَ عَنْ نَافِعٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ أَنَّهُ حَدَّثَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَمَرَ بِزَكَاةِ الْفِطْرِ أَنْ تُؤَدَّى قَبْلَ خُرُوجِ النَّاسِ إِلَى الْمُصَلَّى وَقَالَ مَرَّةً إِلَى الصَّلَاةِ
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ fitr zakotini odamlar namozgohga chiqishidan oldin ado etishga buyurdilar. (Rovi) bir marta: «namozga (chiqishidan oldin)», dedi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ фитр закотини одамлар намозгоҳга чиқишидан олдин адо этишга буюрдилар. (Рови) бир марта: «намозга (чиқишидан олдин)», деди.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ سَالِمٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ قَالَقَامَ رَجُلٌ فِي الْمَسْجِدِ فَنَادَى مِنْ أَيْنَ نُهِلُّ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ يُهِلُّ مُهِلُّ أَهْلِ الْمَدِينَةِ مِنْ ذِي الْحُلَيْفَةِ وَيُهِلُّ مُهِلُّ أَهْلِ الشَّامِ مِنْ الْجُحْفَةِ وَيُهِلُّ مُهِلُّ أَهْلِ نَجْدٍ مِنْ قَرْنٍ قَالَ وَيَزْعُمُونَ أَوْ يَقُولُونَ أَنَّهُ قَالَ وَيُهِلُّ مُهِلُّ أَهْلِ الْيَمَنِ مِنْ أَلَمْلَمَ
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Bir kishi masjidda turib: «Qayerdan ehrom bogʻlaymiz, yo Rasululloh?» deb nido qildi. U zot: «Madina ahli Zul-Hulayfadan ehrom bogʻlaydi, Shom ahli Juhfadan ehrom bogʻlaydi, Najd ahli Qarndan ehrom bogʻlaydi», dedilar. (Rovi) aytdi: Ular u zot: «Yaman ahli Yalamlamdan ehrom bogʻlaydi», deganlar, deb gumon qiladilar yoki shunday deydilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Бир киши масжидда туриб: «Қаердан эҳром боғлаймиз, ё Расулуллоҳ?» деб нидо қилди. У зот: «Мадина аҳли Зул-Ҳулайфадан эҳром боғлайди, Шом аҳли Жуҳфадан эҳром боғлайди, Нажд аҳли Қарндан эҳром боғлайди», дедилар. (Рови) айтди: Улар у зот: «Яман аҳли Яламламдан эҳром боғлайди», деганлар, деб гумон қиладилар ёки шундай дейдилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ سَمِعْتُ عُبَيْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ وَعَبْدَ الْعَزِيزِ بْنَ أَبِي رَوَّادٍ يُحَدِّثَانِ عَنْ نَافِعٍ قَالَخَرَجَ ابْنُ عُمَرَ يُرِيدُ الْحَجَّ زَمَانَ نَزَلَ الْحَجَّاجُ بِابْنِ الزُّبَيْرِ فَقِيلَ لَهُ إِنَّ النَّاسَ كَائِنٌ بَيْنَهُمْ قِتَالٌ وَإِنَّا نَخَافُ أَنْ يَصُدُّوكَ فَقَالَ {لَقَدْ كَانَ لَكُمْ فِي رَسُولِ اللَّهِ أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ} إِذَنْ أَصْنَعَ كَمَا صَنَعَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أُشْهِدُكُمْ أَنِّي قَدْ أَوْجَبْتُ عُمْرَةً ثُمَّ خَرَجَ حَتَّى إِذَا كَانَ بِظَهْرِ الْبَيْدَاءِ قَالَ مَا شَأْنُ الْعُمْرَةِ وَالْحَجِّ إِلَّا وَاحِدًا أُشْهِدُكُمْ أَنِّي قَدْ أَوْجَبْتُ حَجًّا مَعَ عُمْرَتِي وَأَهْدَى هَدْيًا اشْتَرَاهُ بِقُدَيْدٍ فَانْطَلَقَ حَتَّى قَدِمَ مَكَّةَ فَطَافَ بِالْبَيْتِ وَبَيْنَ الصَّفَا وَالْمَرْوَةِ لَمْ يَزِدْ عَلَى ذَلِكَ لَمْ يَنْحَرْ وَلَمْ يَحْلِقْ وَلَمْ يُقَصِّرْ وَلَمْ يَحْلِلْ مِنْ شَيْءٍ كَانَ أَحْرَمَ مِنْهُ حَتَّى كَانَ يَوْمُ النَّحْرِ فَنَحَرَ وَحَلَقَ ثُمَّ رَأَى أَنْ قَدْ قَضَى طَوَافَهُ لِلْحَجِّ وَالْعُمْرَةِ وَلِطَوَافِهِ الْأَوَّلِ ثُمَّ قَالَ هَكَذَا صَنَعَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
Nofeʼ (rahimahulloh) aytdi: Hajjoj Ibn Zubayrga (qarshi qoʻshin bilan) tushgan zamonda Ibn Umar (roziyallohu anhumo) haj qilishni iroda qilib chiqdi. Shunda unga: «Odamlar orasida urush boʻlishi (ehtimoli) bor, biz ularning seni (Baytdan) toʻsib qoʻyishlaridan qoʻrqyapmiz», deyildi. U: «{Darhaqiqat, sizlar uchun Allohning Rasulida goʻzal namuna bordir}. Unday boʻlsa, men ham Rasululloh ﷺ qilgandek qilaman. Sizlarni guvoh qilamanki, men umrani (oʻzimga) vojib qildim», dedi. Soʻng chiqib, Baydoning yuqori (qismi)ga yetganida: «Umra bilan hajning ishi bitta-ku. Sizlarni guvoh qilamanki, men umram bilan birga hajni ham (oʻzimga) vojib qildim», dedi va Qudaydda sotib olgan hadiyni (qurbonlikni) olib bordi. Soʻng yoʻlga chiqdi va Makkaga keldi, Baytni hamda Safo bilan Marva orasini tavof qildi, bunga (boshqa narsani) qoʻshmadi, na nahr qildi, na soch oldirdi, na soch qisqartirdi va ehrom bogʻlagan narsalarning hech biridan halol boʻlmadi — toki nahr kuni boʻlgunicha; shunda nahr qildi va soch oldirdi hamda birinchi tavofi bilan hajning va umraning tavofini ado qilgan deb bildi. Soʻng: «Rasululloh ﷺ ham xuddi shunday qilganlar», dedi.Нофеъ (раҳимаҳуллоҳ) айтди: Ҳажжож Ибн Зубайрга (қарши қўшин билан) тушган замонда Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) ҳаж қилишни ирода қилиб чиқди. Шунда унга: «Одамлар орасида уруш бўлиши (эҳтимоли) бор, биз уларнинг сени (Байтдан) тўсиб қўйишларидан қўрқяпмиз», дейилди. У: «{Дарҳақиқат, сизлар учун Аллоҳнинг Расулида гўзал намуна бордир}. Ундай бўлса, мен ҳам Расулуллоҳ ﷺ қилгандек қиламан. Сизларни гувоҳ қиламанки, мен умрани (ўзимга) вожиб қилдим», деди. Сўнг чиқиб, Байдонинг юқори (қисми)га етганида: «Умра билан ҳажнинг иши битта-ку. Сизларни гувоҳ қиламанки, мен умрам билан бирга ҳажни ҳам (ўзимга) вожиб қилдим», деди ва Қудайдда сотиб олган ҳадийни (қурбонликни) олиб борди. Сўнг йўлга чиқди ва Маккага келди, Байтни ҳамда Сафо билан Марва орасини тавоф қилди, бунга (бошқа нарсани) қўшмади, на наҳр қилди, на соч олдирди, на соч қисқартирди ва эҳром боғлаган нарсаларнинг ҳеч биридан ҳалол бўлмади — токи наҳр куни бўлгунича; шунда наҳр қилди ва соч олдирди ҳамда биринчи тавофи билан ҳажнинг ва умранинг тавофини адо қилган деб билди. Сўнг: «Расулуллоҳ ﷺ ҳам худди шундай қилганлар», деди.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ سَالِمٍ قَالَسُئِلَ ابْنُ عُمَرَ عَنْ مُتْعَةِ الْحَجِّ فَأَمَرَ بِهَا وَقَالَ أَحَلَّهَا اللَّهُ تَعَالَى وَأَمَرَ بِهَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
Solim (rahimahulloh) aytdi: Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan haj tamattuʼi haqida soʻraldi. U unga buyurdi va: «Uni Alloh taolo halol qilgan, Rasululloh ﷺ esa unga buyurganlar», dedi.Солим (раҳимаҳуллоҳ) айтди: Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ҳаж таматтуъи ҳақида сўралди. У унга буюрди ва: «Уни Аллоҳ таоло ҳалол қилган, Расулуллоҳ ﷺ эса унга буюрганлар», деди.
قَالَ الزُّهْرِيُّ وَأَخْبَرَنِي سَالِمٌ أَنَّ ابْنَ عُمَرَ قَالَالْعُمْرَةُ فِي أَشْهُرِ الْحَجِّ تَامَّةٌ تُقْضَى عَمِلَ بِهَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَنَزَلَ بِهَا كِتَابُ اللَّهِ تَعَالَى
Zuhriy aytdi: Menga Solim xabar berdiki, Ibn Umar (roziyallohu anhumo): «Haj oylaridagi umra toʻliqdir, u ado boʻladi. Rasululloh ﷺ unga amal qilganlar va u haqda Allohning Kitobi nozil boʻlgan», dedi.Зуҳрий айтди: Менга Солим хабар бердики, Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо): «Ҳаж ойларидаги умра тўлиқдир, у адо бўлади. Расулуллоҳ ﷺ унга амал қилганлар ва у ҳақда Аллоҳнинг Китоби нозил бўлган», деди.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا الثَّوْرِيُّ عَنْ عَبْدِ الْكَرِيمِ الْجَزَرِيِّ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ قَالَرَأَيْتُ ابْنَ عُمَرَ يَمْشِي بَيْنَ الصَّفَا وَالْمَرْوَةِ ثُمَّ قَالَ إِنْ مَشَيْتُ فَقَدْ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَمْشِي وَإِنْ سَعَيْتُ فَقَدْ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَسْعَى
Said ibn Jubayr (rahimahulloh) aytdi: Men Ibn Umar (roziyallohu anhumo)ni Safo bilan Marva orasida yurib borayotganini koʻrdim. Soʻng u: «Agar yursam, men Rasululloh ﷺning yurayotganlarini koʻrganman; agar saʼy qilsam, men Rasululloh ﷺning saʼy qilayotganlarini koʻrganman», dedi.Саид ибн Жубайр (раҳимаҳуллоҳ) айтди: Мен Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)ни Сафо билан Марва орасида юриб бораётганини кўрдим. Сўнг у: «Агар юрсам, мен Расулуллоҳ ﷺнинг юраётганларини кўрганман; агар саъй қилсам, мен Расулуллоҳ ﷺнинг саъй қилаётганларини кўрганман», деди.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا سُفْيَانُ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ عَنْ نَافِعٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ جَعَلَ لِلْفَرَسِ سَهْمَيْنِ وَلِلرَّجُلِ سَهْمًا
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ otga ikki ulush, kishiga esa bir ulush belgiladilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ отга икки улуш, кишига эса бир улуш белгиладилар.
حَدَّثَنَا رَوْحٌ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ أَبِي رَوَّادٍ أَخْبَرَنِي نَافِعٌ عَنِ ابْنِ عُمَرَ قَالَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَسْتَلِمُ هَذَيْنِ الرُّكْنَيْنِ الْيَمَانِيَيْنِ كُلَّمَا مَرَّ عَلَيْهِمَا وَلَا يَسْتَلِمُ الْآخَرَيْنِ
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ shu ikki yamaniy ruknni oʻzlari ular yonidan har oʻtganlarida istilom qilar (silar), boshqa ikkitasini esa istilom qilmas edilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ шу икки яманий рукнни ўзлари улар ёнидан ҳар ўтганларида истилом қилар (силар), бошқа иккитасини эса истилом қилмас эдилар.
حَدَّثَنَا رَوْحٌ وَحَسَنُ بْنُ مُوسَى قَالَا حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ حَدَّثَنَا الزُّبَيْرُ بْنُ عَرَبِيٍّ قَالَ سَأَلَ رَجُلٌ ابْنَ عُمَرَ عَنْ اسْتِلَامِ الْحَجَرِ قَالَ حَسَنٌ عَنِ الزُّبَيْرِ بْنِ عَرَبِيٍّ قَالَسَمِعْتُ رَجُلًا سَأَلَ ابْنَ عُمَرَ عَنْ الْحَجَرِ قَالَ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَسْتَلِمُهُ وَيُقَبِّلُهُ فَقَالَ رَجُلٌ أَرَأَيْتَ إِنْ زُحِمْتُ فَقَالَ ابْنُ عُمَرَ اجْعَلْ أَرَأَيْتَ بِالْيَمَنِ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَسْتَلِمُهُ وَيُقَبِّلُهُ
Zubayr ibn Arabiy (rahimahulloh) aytdi: Men bir kishining Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan Hajarni istilom qilish (silash) haqida soʻraganini eshitdim. U: «Men Rasululloh ﷺni uni silab, oʻpganlarini koʻrdim», dedi. Haligi kishi: «Agar tiqilinchda qolsam, nima deysiz?» dedi. Shunda Ibn Umar: «‹Nima deysiz›ingni Yamanda qoldir! Men Rasululloh ﷺni uni silab, oʻpganlarini koʻrdim», dedi.Зубайр ибн Арабий (раҳимаҳуллоҳ) айтди: Мен бир кишининг Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан Ҳажарни истилом қилиш (силаш) ҳақида сўраганини эшитдим. У: «Мен Расулуллоҳ ﷺни уни силаб, ўпганларини кўрдим», деди. Ҳалиги киши: «Агар тиқилинчда қолсам, нима дейсиз?» деди. Шунда Ибн Умар: «‹Нима дейсиз›ингни Яманда қолдир! Мен Расулуллоҳ ﷺни уни силаб, ўпганларини кўрдим», деди.
حَدَّثَنَا رَوْحٌ حَدَّثَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ أَخْبَرَنِي عَمْرُو بْنُ يَحْيَى عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ يَحْيَى بْنِ حَبَّانَ عَنْ عَمِّهِ وَاسِعٍ أَنَّهُسَأَلَ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ عَنْ صَلَاةِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ اللَّهُ أَكْبَرُ كُلَّمَا وَضَعَ وَكُلَّمَا رَفَعَ ثُمَّ يَقُولُ السَّلَامُ عَلَيْكُمْ وَرَحْمَةُ اللَّهِ عَلَى يَمِينِهِ السَّلَامُ عَلَيْكُمْ وَرَحْمَةُ اللَّهِ عَلَى يَسَارِهِ
Vosiʼ ibn Habbon (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadiki, u Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan Rasululloh ﷺning namozlari haqida soʻradi. U: «Har egilganda va har koʻtarilganda ‹Allohu akbar› der, soʻng oʻng tomoniga ‹Assalomu alaykum va rahmatulloh›, chap tomoniga ‹Assalomu alaykum va rahmatulloh›, der edilar», dedi.Восиъ ибн Ҳаббон (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинадики, у Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан Расулуллоҳ ﷺнинг намозлари ҳақида сўради. У: «Ҳар эгилганда ва ҳар кўтарилганда ‹Аллоҳу акбар› дер, сўнг ўнг томонига ‹Ассалому алайкум ва раҳматуллоҳ›, чап томонига ‹Ассалому алайкум ва раҳматуллоҳ›, дер эдилар», деди.
حَدَّثَنَا رَوْحٌ حَدَّثَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ أَخْبَرَنِي عَمْرُو بْنُ دِينَارٍ أَنَّهُسَمِعَ رَجُلًا سَأَلَ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ أَيُصِيبُ الرَّجُلُ امْرَأَتَهُ قَبْلَ أَنْ يَطُوفَ بِالصَّفَا وَالْمَرْوَةِ قَالَ أَمَّا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَدِمَ فَطَافَ بِالْبَيْتِ ثُمَّ رَكَعَ رَكْعَتَيْنِ ثُمَّ طَافَ بَيْنَ الصَّفَا وَالْمَرْوَةِثُمَّ تَلَا {لَقَدْ كَانَ لَكُمْ فِي رَسُولِ اللَّهِ أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ}
Amr ibn Dinor (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadiki, u bir kishining Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan: «Kishi Safo bilan Marva orasida tavof qilmasidan oldin ayoliga yaqinlik qila oladimi?» deb soʻraganini eshitdi. U: «Rasululloh ﷺ (Makkaga) kelib, Baytni tavof qildilar, soʻng ikki rakaat namoz oʻqidilar, soʻng Safo bilan Marva orasida tavof qildilar», dedi. Soʻng: {Darhaqiqat, sizlar uchun Allohning Rasulida goʻzal namuna bordir} (oyatini) tilovat qildi.Амр ибн Динор (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинадики, у бир кишининг Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан: «Киши Сафо билан Марва орасида тавоф қилмасидан олдин аёлига яқинлик қила оладими?» деб сўраганини эшитди. У: «Расулуллоҳ ﷺ (Маккага) келиб, Байтни тавоф қилдилар, сўнг икки ракаат намоз ўқидилар, сўнг Сафо билан Марва орасида тавоф қилдилар», деди. Сўнг: {Дарҳақиқат, сизлар учун Аллоҳнинг Расулида гўзал намуна бордир} (оятини) тиловат қилди.
حَدَّثَنَا رَوْحٌ حَدَّثَنَا مَالِكٌ عَنِ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ سَالِمِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ أَبِيهِأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ صَلَّى الْمَغْرِبَ وَالْعِشَاءَ بِالْمُزْدَلِفَةِ جَمِيعًا
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Muzdalifada Magʻrib bilan Xuftonni birga oʻqidilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Муздалифада Мағриб билан Хуфтонни бирга ўқидилар.
حَدَّثَنَا رَوْحٌ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ سَمِعْتُ أَبَا إِسْحَاقَ سَمِعْتُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ مَالِكٍ قَالَصَلَّيْتُ مَعَ ابْنِ عُمَرَ بِجَمْعٍ فَأَقَامَ فَصَلَّى الْمَغْرِبَ ثَلَاثًا ثُمَّ صَلَّى الْعِشَاءَ رَكْعَتَيْنِ بِإِقَامَةٍ وَاحِدَةٍ قَالَ فَسَأَلَهُ خَالِدُ بْنُ مَالِكٍ فَقَالَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَعَلَ مِثْلَ هَذَا فِي هَذَا الْمَكَانِ
Abdulloh ibn Molik aytdi: Men Ibn Umar bilan Jamʼ (Muzdalifa)da namoz oʻqidim. U iqoma aytib, Magʻribni uch rakaat oʻqidi, soʻng bitta iqoma bilan Xuftonni ikki rakaat oʻqidi. Shunda Xolid ibn Molik undan (bu haqda) soʻradi. U: «Albatta, Rasululloh ﷺ mana shu joyda xuddi shunday qilganlar», dedi.Абдуллоҳ ибн Молик айтди: Мен Ибн Умар билан Жамъ (Муздалифа)да намоз ўқидим. У иқома айтиб, Мағрибни уч ракаат ўқиди, сўнг битта иқома билан Хуфтонни икки ракаат ўқиди. Шунда Холид ибн Молик ундан (бу ҳақда) сўради. У: «Албатта, Расулуллоҳ ﷺ мана шу жойда худди шундай қилганлар», деди.
حَدَّثَنَا رَوْحٌ حَدَّثَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ قَالَ بَلَغَنِي عَنْ نَافِعٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَنْحَرُ يَوْمَ الْأَضْحَى بِالْمَدِينَةِ قَالَ وَكَانَ إِذَا لَمْ يَنْحَرْ ذَبَحَ
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ Madinada Azha kuni nahr qilar edilar. (Rovi) dedi: Agar nahr qilmasalar, (jonliqni) soʻyar edilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ Мадинада Азҳа куни наҳр қилар эдилар. (Рови) деди: Агар наҳр қилмасалар, (жонлиқни) сўяр эдилар.
حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ مَسْعَدَةَ عَنِ ابْنِ عَجْلَانَ وَصَفْوَانُ قَالَ أَخْبَرَنَا ابْنُ عَجْلَانَ الْمَعْنَى عَنِ الْقَعْقَاعِ بْنِ حَكِيمٍأَنَّ عَبْدَ الْعَزِيزِ بْنَ مَرْوَانَ كَتَبَ إِلَى عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ أَنْ ارْفَعْ إِلَيَّ حَاجَتَكَ قَالَ فَكَتَبَ إِلَيْهِ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ إِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ ابْدَأْ بِمَنْ تَعُولُ وَالْيَدُ الْعُلْيَا خَيْرٌ مِنْ الْيَدِ السُّفْلَى وَإِنِّي لَأَحْسِبُ الْيَدَ الْعُلْيَا الْمُعْطِيَةَ وَالسُّفْلَى السَّائِلَةَ وَإِنِّي غَيْرُ سَائِلِكَ شَيْئًا وَلَا رَادٍّ رِزْقًا سَاقَهُ اللَّهُ إِلَيَّ مِنْكَ
Qaʼqoʼ ibn Hakimdan rivoyat qilinadi: Abdulaziz ibn Marvon Abdulloh ibn Umarga: «Menga hojatingni bildir», deb xat yozdi. Shunda Abdulloh ibn Umar unga shunday deb yozdi: «Men Rasululloh ﷺning: ‹Oʻzing boqadigan kishilardan boshla, yuqori qoʻl quyi qoʻldan yaxshiroqdir›, deganlarini eshitdim. Men yuqori qoʻlni beruvchi, quyi qoʻlni esa soʻrovchi deb bilaman. Men sendan hech narsa soʻramayman va Alloh sen orqali menga haydab kelgan rizqni rad ham etmayman».Қаъқў ибн Ҳакимдан ривоят қилинади: Абдулазиз ибн Марвон Абдуллоҳ ибн Умарга: «Менга ҳожатингни билдир», деб хат ёзди. Шунда Абдуллоҳ ибн Умар унга шундай деб ёзди: «Мен Расулуллоҳ ﷺнинг: ‹Ўзинг боқадиган кишилардан бошла, юқори қўл қуйи қўлдан яхшироқдир›, деганларини эшитдим. Мен юқори қўлни берувчи, қуйи қўлни эса сўровчи деб биламан. Мен сендан ҳеч нарса сўрамайман ва Аллоҳ сен орқали менга ҳайдаб келган ризқни рад ҳам этмайман».
حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ عُمَرَ أَخْبَرَنَا يُونُسُ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ سَالِمِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ ابْنِ عُمَرَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا حَسَدَ إِلَّا فِي اثْنَتَيْنِ رَجُلٌ آتَاهُ اللَّهُ تَعَالَى هَذَا الْكِتَابَ فَهُوَ يَقُومُ بِهِ آنَاءَ اللَّيْلِ وَآنَاءَ النَّهَارِ وَرَجُلٌ أَعْطَاهُ اللَّهُ تَعَالَى مَالًا فَتَصَدَّقَ بِهِ آنَاءَ اللَّيْلِ وَآنَاءَ النَّهَارِ
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Faqat ikki narsada hasad (havas) qilsa boʻladi: Alloh taolo bu Kitobni ato etgan, kechalari va kunduzlari u bilan (namozga) turadigan kishi; va Alloh taolo mol ato etgan, uni kechalari va kunduzlari sadaqa qiladigan kishi», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Фақат икки нарсада ҳасад (ҳавас) қилса бўлади: Аллоҳ таоло бу Китобни ато этган, кечалари ва кундузлари у билан (намозга) турадиган киши; ва Аллоҳ таоло мол ато этган, уни кечалари ва кундузлари садақа қиладиган киши», дедилар.
حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ عُمَرَ أَخْبَرَنَا يُونُسُ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ سَالِمٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا عَدْوَى وَلَا طِيَرَةَ وَالشُّؤْمُ فِي ثَلَاثَةٍ فِي الْمَرْأَةِ وَالدَّارِ وَالدَّابَّةِ
(Ibn Umar (roziyallohu anhumo) rivoyat qildi)ki, Rasululloh ﷺ: «(Yuqadi deb eʼtiqod qilingan) adviy (yuqumlilik) yoʻq, tiyara (yomon fol) yoʻq; (agar) shumlik (boʻlsa), uch (narsa)da: ayolda, uyda va ulovda (deyiladi)» dedilar.(Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) ривоят қилди)ки, Расулуллоҳ ﷺ: «(Юқади деб эътиқод қилинган) адвий (юқумлилик) йўқ, тияра (ёмон фол) йўқ; (агар) шумлик (бўлса), уч (нарса)да: аёлда, уйда ва уловда (дейилади)» дедилар.
حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ دَاوُدَ أَخْبَرَنَا شُعْبَةُ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِي يَعْقُوبَ سَمِعْتُ ابْنَ أَبِي نُعْمٍ يَقُولُشَهِدْتُ ابْنَ عُمَرَ وَسَأَلَهُ رَجُلٌ مِنْ أَهْلِ الْعِرَاقِ عَنْ مُحْرِمٍ قَتَلَ ذُبَابًا فَقَالَ يَا أَهْلَ الْعِرَاقِ تَسْأَلُونِي عَنْ مُحْرِمٍ قَتَلَ ذُبَابًا وَقَدْ قَتَلْتُمْ ابْنَ بِنْتِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَقَدْ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ هُمَا رَيْحَانَتَيَّ مِنْ الدُّنْيَا
Ibn Abu Nuʼm aytdi: Men Ibn Umarning huzurida edim. Iroq ahlidan bir kishi undan ehromdagi kishining pashsha oʻldirgani haqida soʻradi. Shunda u: «Ey Iroq ahli, sizlar mendan ehromdagi kishining pashsha oʻldirgani haqida soʻraysizlar, holbuki Rasululloh ﷺning qizlarining oʻgʻlini oʻldirgansizlar. Vaholanki Rasululloh ﷺ: ‹Ular ikkovi mening bu dunyodagi ikki rayhonimdir›, deganlar», dedi.Ибн Абу Нуъм айтди: Мен Ибн Умарнинг ҳузурида эдим. Ироқ аҳлидан бир киши ундан эҳромдаги кишининг пашша ўлдиргани ҳақида сўради. Шунда у: «Эй Ироқ аҳли, сизлар мендан эҳромдаги кишининг пашша ўлдиргани ҳақида сўрайсизлар, ҳолбуки Расулуллоҳ ﷺнинг қизларининг ўғлини ўлдиргансизлар. Ваҳоланки Расулуллоҳ ﷺ: ‹Улар иккови менинг бу дунёдаги икки райҳонимдир›, деганлар», деди.
حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ دَاوُدَ الطَّيَالِسِيُّ أَخْبَرَنَا شُعْبَةُ أَخْبَرَنِي عَائِذُ بْنُ نُصَيْبٍ سَمِعْتُ ابْنَ عُمَرَ يَقُولُإِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ صَلَّى فِي الْكَعْبَةِ
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Kaʼba ichida namoz oʻqidilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Каъба ичида намоз ўқидилар.
حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ دَاوُدَ أَخْبَرَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ ثَابِتٍ حَدَّثَنِي أَبِي عَنْ مَكْحُولٍ عَنْ جُبَيْرِ بْنِ نُفَيْرٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّ اللَّهَ تَعَالَى يَقْبَلُ تَوْبَةَ عَبْدِهِ مَا لَمْ يُغَرْغِرْ
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Albatta, Alloh taolo banda joni boʻgʻziga kelmagunicha, uning tavbasini qabul qiladi», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта, Аллоҳ таоло банда жони бўғзига келмагунича, унинг тавбасини қабул қилади», дедилар.
حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ دَاوُدَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ دِينَارٍ سَمِعَ ابْنَ عُمَرَسَمِعَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ غِفَارٌ غَفَرَ اللَّهُ لَهَا وَأَسْلَمُ سَالَمَهَا اللَّهُ
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: U Nabiy ﷺning: «Gʻifor — Alloh uni magʻfirat qildi, Aslam — Alloh unga salomatlik berdi», deganlarini eshitdi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: У Набий ﷺнинг: «Ғифор — Аллоҳ уни мағфират қилди, Аслам — Аллоҳ унга саломатлик берди», деганларини эшитди.
حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ دَاوُدَ حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ سَعِيدٍ الْقُرَشِيُّ عَنْ أَبِيهِ قَالَكُنْتُ عِنْدَ ابْنِ عُمَرَ فَجَاءَهُ رَجُلٌ فَقَالَ مِمَّنْ أَنْتَ قَالَ مِنْ أَسْلَمَ قَالَ أَلَا أُبَشِّرُكَ يَا أَخَا أَسْلَمَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ غِفَارٌ غَفَرَ اللَّهُ لَهَا وَأَسْلَمُ سَالَمَهَا اللَّهُ
Ishoq ibn Saʼidning otasi aytdi: Men Ibn Umarning huzurida edim. Uning oldiga bir kishi keldi. (Ibn Umar) undan: «Sen kimlardansan?» deb soʻradi. U: «Aslamdan», dedi. Shunda (Ibn Umar): «Senga xushxabar bermaymi, ey Aslam birodari? Men Rasululloh ﷺning: ‹Gʻifor — Alloh uni magʻfirat qildi, Aslam — Alloh unga salomatlik berdi›, deganlarini eshitganman», dedi.Ишоқ ибн Саъиднинг отаси айтди: Мен Ибн Умарнинг ҳузурида эдим. Унинг олдига бир киши келди. (Ибн Умар) ундан: «Сен кимлардансан?» деб сўради. У: «Асламдан», деди. Шунда (Ибн Умар): «Сенга хушхабар бермайми, эй Аслам биродари? Мен Расулуллоҳ ﷺнинг: ‹Ғифор — Аллоҳ уни мағфират қилди, Аслам — Аллоҳ унга саломатлик берди›, деганларини эшитганман», деди.
حَدَّثَنَا عَارِمٌ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ عَنْ أَيُّوبَ عَنْ نَافِعٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا يَبِيعُ الرَّجُلُ عَلَى بَيْعِ أَخِيهِ وَلَا يَخْطُبُ عَلَى خِطْبَةِ أَخِيهِ إِلَّا بِإِذْنِهِ وَرُبَّمَا قَالَ يَأْذَنَ لَهُ
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Kishi birodarining savdosi ustiga savdo qilmasin va birodarining sovchiligi ustiga sovchilik qilmasin, magar uning izni bilan boʻlsa», dedilar. Baʼzan (rovi): «Toki unga izn bermaguncha», dedi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Киши биродарининг савдоси устига савдо қилмасин ва биродарининг совчилиги устига совчилик қилмасин, магар унинг изни билан бўлса», дедилар. Баъзан (рови): «Токи унга изн бермагунча», деди.
حَدَّثَنَا صَفْوَانُ بْنُ عِيسَى أَخْبَرَنَا أُسَامَةُ بْنُ زَيْدٍ عَنْ نَافِعٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ اتَّخَذَ خَاتَمًا مِنْ ذَهَبٍ فَجَعَلَهُ فِي يَمِينِهِ وَجَعَلَ فَصَّهُ مِمَّا يَلِي بَاطِنَ كَفِّهِ فَاتَّخَذَ النَّاسُ خَوَاتِيمَ الذَّهَبِ قَالَ فَصَعِدَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْمِنْبَرَ فَأَلْقَاهُ وَنَهَى عَنْ التَّخَتُّمِ بِالذَّهَبِ
Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ oltindan uzuk yasatib, uni oʻng qoʻllariga taqdilar va uning koʻzini kaftlari ichi tarafiga qildilar. Shunda odamlar ham oltin uzuklar taqadigan boʻlishdi. Soʻng Rasululloh ﷺ minbarga chiqib, uni tashlab yubordilar va oltin uzuk taqishdan qaytardilar.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ олтиндан узук ясатиб, уни ўнг қўлларига тақдилар ва унинг кўзини кафтлари ичи тарафига қилдилар. Шунда одамлар ҳам олтин узуклар тақадиган бўлишди. Сўнг Расулуллоҳ ﷺ минбарга чиқиб, уни ташлаб юбордилар ва олтин узук тақишдан қайтардилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الصَّمَدِ حَدَّثَنَا أَبِي حَدَّثَنَا أَيُّوبُ عَنْ نَافِعٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ قَالَوَاصَلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَوَاصَلَ النَّاسُ فَنَهَاهُمْ فَقَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ فَإِنَّكَ تُوَاصِلُ فَقَالَ إِنِّي لَسْتُ كَهَيْئَتِكُمْ إِنِّي أُطْعَمُ وَأُسْقَى
Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ visol (iftor qilmay ketma-ket roʻza tutish) qildilar, odamlar ham visol qilishdi. Shunda u zot ularni undan qaytardilar. Ular: «Yo Rasululloh, axir siz visol qilasiz-ku», dedilar. U zot: «Men sizlarga oʻxshamayman, men taomlantirilaman va sugʻorilaman», dedilar.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ висол (ифтор қилмай кетма-кет рўза тутиш) қилдилар, одамлар ҳам висол қилишди. Шунда у зот уларни ундан қайтардилар. Улар: «Ё Расулуллоҳ, ахир сиз висол қиласиз-ку», дедилар. У зот: «Мен сизларга ўхшамайман, мен таомлантириламан ва суғориламан», дедилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الصَّمَدِ حَدَّثَنِي أَبِي حَدَّثَنَا أَيُّوبُ عَنْ نَافِعٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ حَلَفَ فَاسْتَثْنَى فَإِنْ شَاءَ مَضَى وَإِنْ شَاءَ رَجَعَ غَيْرَ حَنِثٍ
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Kim qasam ichib, istisno qilsa (‹inshaalloh› desa), xohlasa qasamiga amal qiladi, xohlasa undan qaytadi, qasami buzilmaydi», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Ким қасам ичиб, истисно қилса (‹иншааллоҳ› деса), хоҳласа қасамига амал қилади, хоҳласа ундан қайтади, қасами бузилмайди», дедилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الصَّمَدِ حَدَّثَنَا هَمَّامٌ حَدَّثَنَا نَافِعٌ عَنِ ابْنِ عُمَرَأَنَّ عَائِشَةَ سَاوَمَتْ بَرِيرَةَ فَرَجَعَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ الصَّلَاةِ فَقَالَتْ أَبَوْا أَنْ يَبِيعُوهَا إِلَّا أَنْ يَشْتَرِطُوا الْوَلَاءَ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْوَلَاءُ لِمَنْ أَعْتَقَ
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Oisha Barirani sotib olmoqchi boʻlib narxlashdi. Nabiy ﷺ namozdan qaytganlarida u: «Ular uni valoʼ oʻzlariga (qolishi) sharti bilangina sotishga rozi boʻlishdi», dedi. Shunda Nabiy ﷺ: «Valoʼ — uni ozod qilgan kishiganikidir», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Оиша Барирани сотиб олмоқчи бўлиб нархлашди. Набий ﷺ намоздан қайтганларида у: «Улар уни валў ўзларига (қолиши) шарти билангина сотишга рози бўлишди», деди. Шунда Набий ﷺ: «Валў — уни озод қилган кишиганикидир», дедилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الصَّمَدِ حَدَّثَنَا هَمَّامٌ حَدَّثَنَا يَعْلَى بْنُ حَكِيمٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ سَمِعْتُ ابْنَ عُمَرَ يَقُولُنَهَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ نَبِيذِ الْجَرِّقَالَ فَأَتَيْتُ ابْنَ عَبَّاسٍ فَذَكَرْتُ ذَلِكَ لَهُ فَقَالَ صَدَقَ قَالَ قُلْتُ مَا الْجَرُّ قَالَ كُلُّ شَيْءٍ صُنِعَ مِنْ مَدَرٍ
Saʼid ibn Jubayr aytdi: Men Ibn Umarning: «Rasululloh ﷺ jarr (sopol idish)dagi nabizdan qaytardilar», deganini eshitdim. Soʻng Ibn Abbosning huzuriga kelib, buni unga aytdim. U: «Rost aytibdi», dedi. Men: «Jarr nima?» dedim. U: «Loydan yasalgan har bir narsa», dedi.Саъид ибн Жубайр айтди: Мен Ибн Умарнинг: «Расулуллоҳ ﷺ жарр (сопол идиш)даги набиздан қайтардилар», деганини эшитдим. Сўнг Ибн Аббоснинг ҳузурига келиб, буни унга айтдим. У: «Рост айтибди», деди. Мен: «Жарр нима?» дедим. У: «Лойдан ясалган ҳар бир нарса», деди.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الصَّمَدِ حَدَّثَنَا صَخْرٌ عَنْ نَافِعٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ قَالَنَهَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ يَبِيعَ حَاضِرٌ لِبَادٍ وَكَانَ يَقُولُ لَا تَلَقَّوْا الْبُيُوعَ وَلَا يَبِعْ بَعْضٌ عَلَى بَيْعِ بَعْضٍ وَلَا يَخْطُبْ أَحَدُكُمْ أَوْ أَحَدٌ عَلَى خِطْبَةِ أَخِيهِ حَتَّى يَتْرُكَ الْخَاطِبُ الْأَوَّلُ أَوْ يَأْذَنَهُ فَيَخْطُبَ
Ibn Umar (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺ shahar ahli badaviy uchun sotishidan qaytardilar va: «Savdo (mollari)ni (bozorga yetib kelmasidan) qarshi olib chiqmanglar, biringiz boshqasining savdosi ustiga savdo qilmasin va biringiz — yoxud birov — birodarining sovchiligi ustiga sovchilik qilmasin, toki avvalgi sovchi (undan) voz kechmaguncha yoki unga izn bermaguncha; (shundagina) sovchilik qilsin», der edilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ шаҳар аҳли бадавий учун сотишидан қайтардилар ва: «Савдо (моллари)ни (бозорга етиб келмасидан) қарши олиб чиқманглар, бирингиз бошқасининг савдоси устига савдо қилмасин ва бирингиз — ёхуд биров — биродарининг совчилиги устига совчилик қилмасин, токи аввалги совчи (ундан) воз кечмагунча ёки унга изн бермагунча; (шундагина) совчилик қилсин», дер эдилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الصَّمَدِ وَعَفَّانُ قَالَا حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ أَخْبَرَنَا أَيُّوبُ عَنْ نَافِعٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَأَنَّ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ تَعَالَى عَنْهُ سَأَلَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِالْجِعِرَّانَةِ فَقَالَ إِنِّي كُنْتُ نَذَرْتُ فِي الْجَاهِلِيَّةِ أَنْ أَعْتَكِفَ فِي الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ قَالَ عَبْدُ الصَّمَدِ وَمَعَهُ غُلَامٌ مِنْ سَبْيِ هَوَازِنَ فَقَالَ لَهُ اذْهَبْ فَاعْتَكِفْ فَذَهَبَ فَاعْتَكَفَ فَبَيْنَمَا هُوَ يُصَلِّي إِذْ سَمِعَ النَّاسَ يَقُولُونَ أَعْتَقَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سَبْيَ هَوَازِنَ فَدَعَا الْغُلَامَ فَأَعْتَقَهُ
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Umar (roziyallohu anhu) Jiʼronada Rasululloh ﷺdan soʻrab: «Men johiliyatda Masjidul-Haromda eʼtikof qilishni nazr qilgan edim», dedi. Abdussamad (rivoyatida): «Uning yonida Havozin asirlaridan bir gʻulom bor edi», deydi. U zot unga: «Bor, eʼtikof qil», dedilar. U borib eʼtikof qildi. U namoz oʻqib turganida, odamlarning: ‹Rasululloh ﷺ Havozin asirlarini ozod qildilar›, deyayotganini eshitdi. Shunda u gʻulomni chaqirib, uni ozod qildi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Умар (розияллоҳу анҳу) Жиъронада Расулуллоҳ ﷺдан сўраб: «Мен жоҳилиятда Масжидул-Ҳаромда эътикоф қилишни назр қилган эдим», деди. Абдуссамад (ривоятида): «Унинг ёнида Ҳавозин асирларидан бир ғулом бор эди», дейди. У зот унга: «Бор, эътикоф қил», дедилар. У бориб эътикоф қилди. У намоз ўқиб турганида, одамларнинг: ‹Расулуллоҳ ﷺ Ҳавозин асирларини озод қилдилар›, деяётганини эшитди. Шунда у ғуломни чақириб, уни озод қилди.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الصَّمَدِ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عَقِيلٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَسَاهُ حُلَّةً فَلَبِسَهَا فَرَآهَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَذَكَرَ أَسْفَلَ مِنْ الْكَعْبَيْنِ وَذَكَرَ النَّارَ حَتَّى ذَكَرَ قَوْلًا شَدِيدًا فِي إِسْبَالِ الْإِزَارِ
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ unga bir hulla kiydirdilar, u uni kiydi. Rasululloh ﷺ uni koʻrib, toʻpiqdan pastini zikr qildilar va doʻzaxni zikr qildilar, hatto izorni suddirish haqida qattiq soʻz aytdilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ унга бир ҳулла кийдирдилар, у уни кийди. Расулуллоҳ ﷺ уни кўриб, тўпиқдан пастини зикр қилдилар ва дўзахни зикр қилдилар, ҳатто изорни суддириш ҳақида қаттиқ сўз айтдилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الصَّمَدِ وَأَبُو سَعِيدٍ قَالَا حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُثَنَّى حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ دِينَارٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ قَالَنَهَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ الْقَزَعِقَالَ عَبْدُ الصَّمَدِ وَهِيَ الْقَزَعَةُ الرُّقْعَةُ فِي الرَّأْسِ
Ibn Umar (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺ qazaʼdan qaytardilar. Abdussamad aytdi: Qazaʼ — bu boshda (soch qoldirilgan) boʻlakdir.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ қазаъдан қайтардилар. Абдуссамад айтди: Қазаъ — бу бошда (соч қолдирилган) бўлакдир.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الصَّمَدِ حَدَّثَنَا هَارُونُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ الْأَهْوَازِيُّ حَدَّثَنَا مُحَمَّدٌ عَنِ ابْنِ عُمَرَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ صَلَاةُ الْمَغْرِبِ وِتْرُ صَلَاةِ النَّهَارِ فَأَوْتِرُوا صَلَاةَ اللَّيْلِ وَصَلَاةُ اللَّيْلِ مَثْنَى مَثْنَى وَالْوَتْرُ رَكْعَةٌ مِنْ آخِرِ اللَّيْلِ
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Magʻrib namozi — kunduz namozining vitridir, bas, kecha namozini vitr qilinglar. Kecha namozi ikki rakaatdan, ikki rakaatdandir, vitr esa kechaning oxiridagi bir rakaatdir», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Мағриб намози — кундуз намозининг витридир, бас, кеча намозини витр қилинглар. Кеча намози икки ракаатдан, икки ракаатдандир, витр эса кечанинг охиридаги бир ракаатдир», дедилар.
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حَفْصٍ أَخْبَرَنَا وَرْقَاءُ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ دِينَارٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَهَى عَنْ الْقَزَعِ فِي الرَّأْسِ
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ boshda qazaʼ qilishdan qaytardilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ бошда қазаъ қилишдан қайтардилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ عَمْرٍو حَدَّثَنَا هِشَامٌ يَعْنِي ابْنَ سَعْدٍ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ عَنْ أَبِيهِ قَالَدَخَلْتُ مَعَ ابْنِ عُمَرَ عَلَى عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُطِيعٍ فَقَالَ مَرْحَبًا بِأَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ ضَعُوا لَهُ وِسَادَةً فَقَالَ ابْنُ عُمَرَ إِنَّمَا جِئْتُ لِأُحَدِّثَكَ حَدِيثًا سَمِعْتُهُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ مَنْ نَزَعَ يَدًا مِنْ طَاعَةٍ فَإِنَّهُ يَأْتِي يَوْمَ الْقِيَامَةِ لَا حُجَّةَ لَهُ وَمَنْ مَاتَ وَهُوَ مَفَارِقٌ لِلْجَمَاعَةِ فَإِنَّهُ يَمُوتُ مِيتَةً جَاهِلِيَّةً
Aslam aytdi: Men Ibn Umar bilan Abdulloh ibn Mutiʼning huzuriga kirdim. U: «Abu Abdurrahmonga marhabo! Unga yostiq qoʻyinglar», dedi. Ibn Umar: «Men senga faqat Rasululloh ﷺdan eshitgan bir hadisni aytib berish uchun keldim. Men Rasululloh ﷺning: ‹Kim itoatdan qoʻlini tortsa, qiyomat kuni hech qanday hujjatsiz keladi; kim jamoatdan ajralgan holda oʻlsa, johiliyat oʻlimi bilan oʻladi›, deganlarini eshitdim», dedi.Аслам айтди: Мен Ибн Умар билан Абдуллоҳ ибн Мутиънинг ҳузурига кирдим. У: «Абу Абдурраҳмонга марҳабо! Унга ёстиқ қўйинглар», деди. Ибн Умар: «Мен сенга фақат Расулуллоҳ ﷺдан эшитган бир ҳадисни айтиб бериш учун келдим. Мен Расулуллоҳ ﷺнинг: ‹Ким итоатдан қўлини тортса, қиёмат куни ҳеч қандай ҳужжатсиз келади; ким жамоатдан ажралган ҳолда ўлса, жоҳилият ўлими билан ўлади›, деганларини эшитдим», деди.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَكْرٍ أَخْبَرَنَا يَحْيَى بْنُ قَيْسٍ الْمَأْرِبِيُّ حَدَّثَنَا ثُمَامَةُ بْنُ شَرَاحِيلَ قَالَخَرَجْتُ إِلَى ابْنِ عُمَرَ فَقُلْتُ مَا صَلَاةُ الْمُسَافِرِ قَالَ رَكْعَتَيْنِ رَكْعَتَيْنِ إِلَّا صَلَاةَ الْمَغْرِبِ ثَلَاثًا قُلْتُ أَرَأَيْتَ إِنْ كُنَّا بِذِي الْمَجَازِ قَالَ مَا ذُو الْمَجَازِ قُلْتُ مَكَانٌ نَجْتَمِعُ فِيهِ وَنَبِيعُ فِيهِ وَنَمْكُثُ عِشْرِينَ لَيْلَةً أَوْ خَمْسَ عَشْرَةَ لَيْلَةً فَقَالَ يَا أَيُّهَا الرَّجُلُ كُنْتُ بِأَذْرَبِيجَانَ لَا أَدْرِي قَالَ أَرْبَعَةَ أَشْهُرٍ أَوْ شَهْرَيْنِ فَرَأَيْتُهُمْ يُصَلُّونَهَا رَكْعَتَيْنِ رَكْعَتَيْنِ وَرَأَيْتُ نَبِيَّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَصَرَ عَيْنِي يُصَلِّيهَا رَكْعَتَيْنِ ثُمَّ نَزَعَ إِلَيَّ بِهَذِهِ الْآيَةِ {لَقَدْ كَانَ لَكُمْ فِي رَسُولِ اللَّهِ أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ}
Sumoma ibn Sharohil aytdi: Men Ibn Umarning oldiga chiqib: «Musofirning namozi qanday?» dedim. U: «Ikki rakaatdan, ikki rakaatdan, faqat Magʻrib namozi uch (rakaat)», dedi. Men: «Agar biz Zul-Majozda boʻlsak-chi?» dedim. U: «Zul-Majoz nima?» dedi. Men: «Biz toʻplanadigan, savdo qiladigan va yigirma kecha yoki oʻn besh kecha turadigan joy», dedim. Shunda u: «Ey kishi, men Ozarbayjonda boʻldim — bilmayman, toʻrt oy dedimi yoki ikki oy — va ularning uni ikki rakaatdan, ikki rakaatdan oʻqiyotganini koʻrdim; Allohning Nabiysi ﷺni ham oʻz koʻzim bilan uni ikki rakaat oʻqiyotganlarini koʻrdim», dedi. Soʻng menga bu oyatni keltirdi: {Albatta, sizlar uchun Allohning Rasulida goʻzal namuna bordir}.Сумома ибн Шароҳил айтди: Мен Ибн Умарнинг олдига чиқиб: «Мусофирнинг намози қандай?» дедим. У: «Икки ракаатдан, икки ракаатдан, фақат Мағриб намози уч (ракаат)», деди. Мен: «Агар биз Зул-Мажозда бўлсак-чи?» дедим. У: «Зул-Мажоз нима?» деди. Мен: «Биз тўпланадиган, савдо қиладиган ва йигирма кеча ёки ўн беш кеча турадиган жой», дедим. Шунда у: «Эй киши, мен Озарбайжонда бўлдим — билмайман, тўрт ой дедими ёки икки ой — ва уларнинг уни икки ракаатдан, икки ракаатдан ўқиётганини кўрдим; Аллоҳнинг Набийси ﷺни ҳам ўз кўзим билан уни икки ракаат ўқиётганларини кўрдим», деди. Сўнг менга бу оятни келтирди: {Албатта, сизлар учун Аллоҳнинг Расулида гўзал намуна бордир}.