Abdurahmon ibn Yazid

وَحَدَّثَنَا مِنْجَابُ بْنُ الْحَارِثِ التَّمِيمِيُّ، أَخْبَرَنَا ابْنُ مُسْهِرٍ، عَنِ الأَعْمَشِ، قَالَ سَمِعْتُ الْحَجَّاجَ بْنَ يُوسُفَ، يَقُولُ وَهُوَ يَخْطُبُ عَلَى الْمِنْبَرِ أَلِّفُوا الْقُرْآنَ كَمَا أَلَّفَهُ جِبْرِيلُ السُّورَةُ الَّتِي يُذْكَرُ فِيهَا الْبَقَرَةُ وَالسُّورَةُ الَّتِي يُذْكَرُ فِيهَا النِّسَاءُ وَالسُّورَةُ الَّتِي يُذْكَرُ فِيهَا آلُ عِمْرَانَ ‏.‏ قَالَ فَلَقِيتُ إِبْرَاهِيمَ فَأَخْبَرْتُهُ بِقَوْلِهِ فَسَبَّهُ وَقَالَ حَدَّثَنِي عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ يَزِيدَ أَنَّهُ كَانَ مَعَ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ فَأَتَى جَمْرَةَ الْعَقَبَةِ فَاسْتَبْطَنَ الْوَادِيَ فَاسْتَعْرَضَهَا فَرَمَاهَا مِنْ بَطْنِ الْوَادِي بِسَبْعِ حَصَيَاتٍ يُكَبِّرُ مَعَ كُلِّ حَصَاةٍ - قَالَ - فَقُلْتُ يَا أَبَا عَبْدِ الرَّحْمَنِ إِنَّ النَّاسَ يَرْمُونَهَا مِنْ فَوْقِهَا ‏.‏ فَقَالَ هَذَا وَالَّذِي لاَ إِلَهَ غَيْرُهُ مَقَامُ الَّذِي أُنْزِلَتْ عَلَيْهِ سُورَةُ الْبَقَرَةِ ‏.‏

Abdulloh ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Hajjoj ibn Yusuf minbarda xutba qilib turib shunday deganini eshitdim: «Qurʼonni Jibril tartiblaganidek tartiblanglar: ichida baqara (sigir) zikr qilingan sura, ichida nisolar (ayollar) zikr qilingan sura va ichida Oli Imron zikr qilingan sura». Soʻng men Ibrohim bilan uchrashib, unga (Hajjojning) bu soʻzini aytdim. U (Hajjojni) soʻkdi va dedi: Menga Abdurahmon ibn Yazid hadis aytishicha, u Abdulloh ibn Masʼud bilan birga ekan, (Abdulloh) jamratul-Aqabaga keldi, vodiyning ichiga tushdi, unga roʻbaroʻ boʻldi va vodiyning ichidan (pastidan) unga yetti dona shagʻal tosh otdi, har bir tosh bilan birga takbir aytar edi. Men: «Ey Abu Abdurahmon, odamlar unga yuqori tomonidan tosh otadi-ku», dedim. U: «Undan oʻzga iloh boʻlmagan Zotga qasamki, mana shu — uning ustiga Baqara surasi nozil qilingan zotning turgan joyidir», dedi.Абдуллоҳ ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Ҳажжож ибн Юсуф минбарда хутба қилиб туриб шундай деганини эшитдим: «Қуръонни Жибрил тартиблаганидек тартибланглар: ичида бақара (сигир) зикр қилинган сура, ичида нисолар (аёллар) зикр қилинган сура ва ичида Оли Имрон зикр қилинган сура». Сўнг мен Иброҳим билан учрашиб, унга (Ҳажжожнинг) бу сўзини айтдим. У (Ҳажжожни) сўкди ва деди: Менга Абдураҳмон ибн Язид ҳадис айтишича, у Абдуллоҳ ибн Масъуд билан бирга экан, (Абдуллоҳ) жамратул-Ақабага келди, водийнинг ичига тушди, унга рўбарў бўлди ва водийнинг ичидан (пастидан) унга етти дона шағал тош отди, ҳар бир тош билан бирга такбир айтар эди. Мен: «Эй Абу Абдураҳмон, одамлар унга юқори томонидан тош отади-ку», дедим. У: «Ундан ўзга илоҳ бўлмаган Зотга қасамки, мана шу — унинг устига Бақара сураси нозил қилинган зотнинг турган жойидир», деди.

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَبْدَةَ الضَّبِّيُّ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سُلَيْمٍ الطَّائِفِيُّ، عَنْ سُفْيَانَ، عَنْ مَنْصُورٍ، عَنْ خَيْثَمَةَ، عَنْ رَجُلٍ، عَنِ ابْنِ مَسْعُودٍ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ مِنْ تَمَامِ التَّحِيَّةِ الأَخْذُ بِالْيَدِ ‏"‏ ‏.‏ وَفِي الْبَابِ عَنِ الْبَرَاءِ وَابْنِ عُمَرَ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ وَلاَ نَعْرِفُهُ إِلاَّ مِنْ حَدِيثِ يَحْيَى بْنِ سُلَيْمٍ عَنْ سُفْيَانَ ‏.‏ قَالَ سَأَلْتُ مُحَمَّدَ بْنَ إِسْمَاعِيلَ عَنْ هَذَا الْحَدِيثِ فَلَمْ يَعُدَّهُ مَحْفُوظًا وَقَالَ إِنَّمَا أَرَادَ عِنْدِي حَدِيثَ سُفْيَانَ عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ خَيْثَمَةَ عَمَّنْ سَمِعَ ابْنَ مَسْعُودٍ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ لاَ سَمَرَ إِلاَّ لِمُصَلٍّ أَوْ مُسَافِرٍ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ مُحَمَّدٌ وَإِنَّمَا يُرْوَى عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ يَزِيدَ أَوْ غَيْرِهِ قَالَ مِنْ تَمَامِ التَّحِيَّةِ الأَخْذُ بِالْيَدِ ‏.‏

Ibn Masʼud (roziyallohu anhu) Paygʻambar ﷺdan rivoyat qiladi: U zot: «Salomning toʻliqligidan biri — qoʻl olishishdir», dedilar. Bu bobda Baroʼ va Ibn Umardan ham (rivoyat bor). Abu Iso aytdi: Bu hadis gʻaribdir, biz uni faqat Yahyo ibn Sulaymning Sufyondan qilgan rivoyati orqaligina bilamiz. (Abu Iso) dedi: Men Muhammad ibn Ismoildan bu hadis haqida soʻradim, u uni mahfuz (mustahkam) deb sanamadi va: ‹Mening nazarimda, u faqat Sufyonning Mansurdan, uning Xaysamadan, uning Ibn Masʼudni eshitgan kishidan, uning Paygʻambar ﷺdan: «Namoz oʻqiydigan yoki musofir kishidan boshqa uchun tunda suhbatlashish yoʻq» degan hadisini nazarda tutgan›, dedi. Muhammad dedi: Bu (soʻz) faqat Mansurdan, uning Abu Ishoqdan, uning Abdurahmon ibn Yazid yoki boshqadan: ‹Salomning toʻliqligidan biri — qoʻl olishishdir› degani orqali rivoyat qilinadi.Ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу) Пайғамбар ﷺдан ривоят қилади: У зот: «Саломнинг тўлиқлигидан бири — қўл олишишдир», дедилар. Бу бобда Барў ва Ибн Умардан ҳам (ривоят бор). Абу Исо айтди: Бу ҳадис ғарибдир, биз уни фақат Яҳё ибн Сулаймнинг Суфёндан қилган ривояти орқалигина биламиз. (Абу Исо) деди: Мен Муҳаммад ибн Исмоилдан бу ҳадис ҳақида сўрадим, у уни маҳфуз (мустаҳкам) деб санамади ва: ‹Менинг назаримда, у фақат Суфённинг Мансурдан, унинг Хайсамадан, унинг Ибн Масъудни эшитган кишидан, унинг Пайғамбар ﷺдан: «Намоз ўқийдиган ёки мусофир кишидан бошқа учун тунда суҳбатлашиш йўқ» деган ҳадисини назарда тутган›, деди. Муҳаммад деди: Бу (сўз) фақат Мансурдан, унинг Абу Ишоқдан, унинг Абдураҳмон ибн Язид ёки бошқадан: ‹Саломнинг тўлиқлигидан бири — қўл олишишдир› дегани орқали ривоят қилинади.

عَنْ قَيْسِ بْنِ مُسْلِمٍ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ قَالَ: مَا بِالْمَدِينَةِ أَهْلُ بَيْتِ هِجْرَةٍ إِلَّا يَزْرَعُونَ عَلَى الثُّلُثِ وَالرُّبُعِ وَزَارَعَ عَلِيٌّ وَسَعْدُ بْنُ مَالِكٍ وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْعُودٍ وَعُمَرُ ابْن عبد الْعَزِيز وَالقَاسِم وَعُرْوَة وَآل أبي بَكْرٍ وَآلُ عُمَرَ وَآلُ عَلِيٍّ وَابْنُ سِيرِينَ وَقَالَ عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ الْأَسْوَدِ: كُنْتُ أُشَارِكُ عَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ يَزِيدَ فِي الزَّرْعِ وَعَامَلَ عُمَرُ النَّاسَ عَلَى: إِنْ جَاءَ عُمَرُ بِالْبَذْرِ من عِنْده فَلهُ الشّطْر. وَإِن جاؤوا بالبذر فَلهم كَذَا. رَوَاهُ البُخَارِيّ

Abu Jaʼfar (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: U: «Madinada muhojirlardan boʻlgan biror xonadon yoʻq ediki, ular (yer hosilining) uchdan bir va toʻrtdan biriga (ulush evaziga) ekin ekmagan boʻlsa», dedi. Ali, Saʼd ibn Molik, Abdulloh ibn Masʼud, Umar ibn Abdulaziz, Qosim, Urva, Abu Bakr oilasi, Umar oilasi, Ali oilasi va Ibn Sirin (yer hosilidan) ulush evaziga (yerda ishlash boʻyicha) shartnomalar tuzganlar. Abdurahmon ibn Asvad: «Men ekinchilikda Abdurahmon ibn Yazid bilan sherik boʻlardim», dedi. Umar odamlar bilan shu shart asosida muomala qilardi: agar Umar urugʻni oʻzidan bersa, unga (hosilning) yarmi tegardi; agar ular urugʻ keltirsalar, ularga shuncha (kelishilgan ulush) tegardi. Buxoriy rivoyat qilgan.Абу Жаъфар (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: У: «Мадинада муҳожирлардан бўлган бирор хонадон йўқ эдики, улар (ер ҳосилининг) учдан бир ва тўртдан бирига (улуш эвазига) экин экмаган бўлса», деди. Али, Саъд ибн Молик, Абдуллоҳ ибн Масъуд, Умар ибн Абдулазиз, Қосим, Урва, Абу Бакр оиласи, Умар оиласи, Али оиласи ва Ибн Сирин (ер ҳосилидан) улуш эвазига (ерда ишлаш бўйича) шартномалар тузганлар. Абдураҳмон ибн Асвад: «Мен экинчиликда Абдураҳмон ибн Язид билан шерик бўлардим», деди. Умар одамлар билан шу шарт асосида муомала қиларди: агар Умар уруғни ўзидан берса, унга (ҳосилнинг) ярми тегарди; агар улар уруғ келтирсалар, уларга шунча (келишилган улуш) тегарди. Бухорий ривоят қилган.