Abu Bakr Abdulloh ibn Abu Quhofa as-Siddiq

حَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ، حَدَّثَنَا زَيْدُ بْنُ الْحُبَابِ الْعُكْلِيُّ، حَدَّثَنِي أَبُو سَلَمَةَ الْكِنْدِيُّ، حَدَّثَنَا فَرْقَدٌ السَّبَخِيُّ، عَنْ مُرَّةَ بْنِ شَرَاحِيلَ الْهَمْدَانِيِّ، وَهُوَ الطَّيِّبُ - عَنْ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ مَلْعُونٌ مَنْ ضَارَّ مُؤْمِنًا أَوْ مَكَرَ بِهِ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ ‏.‏

Abu Bakr as-Siddiq (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Moʻminga zarar yetkazgan yoki unga makr qilgan kishi laʼnatlangandir», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis gʻaribdir.Абу Бакр ас-Сиддиқ (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Мўминга зарар етказган ёки унга макр қилган киши лаънатлангандир», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ғарибдир.

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ، حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ، عَنْ هَمَّامِ بْنِ يَحْيَى، عَنْ فَرْقَدٍ السَّبَخِيِّ، عَنْ مُرَّةَ الطَّيِّبِ، عَنْ أَبِي بَكْرٍ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ لاَ يَدْخُلُ الْجَنَّةَ سَيِّئُ الْمَلَكَةِ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ ‏.‏ وَقَدْ تَكَلَّمَ أَيُّوبُ السَّخْتِيَانِيُّ وَغَيْرُ وَاحِدٍ فِي فَرْقَدٍ السَّبَخِيِّ مِنْ قِبَلِ حِفْظِهِ ‏.‏

Abu Bakr (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Qoʻl ostidagilarga yomon muomala qiluvchi jannatga kirmaydi», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis gʻaribdir. Ayyub as-Saxtiyoniy va boshqa bir necha (olim) Farqad as-Sabaxiy haqida hifzi tomonidan (zaiflikni) aytishgan.Абу Бакр (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Қўл остидагиларга ёмон муомала қилувчи жаннатга кирмайди», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ғарибдир. Айюб ас-Сахтиёний ва бошқа бир неча (олим) Фарқад ас-Сабахий ҳақида ҳифзи томонидан (заифликни) айтишган.

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ، حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ، أَخْبَرَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ أَبِي خَالِدٍ، عَنْ قَيْسِ بْنِ أَبِي حَازِمٍ، عَنْ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ، أَنَّهُ قَالَ أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّكُمْ تَقْرَءُونَ هَذِهِ الآيَةَ ‏:‏ ‏(‏يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا عَلَيْكُمْ أَنْفُسَكُمْ لاَ يَضُرُّكُمْ مَنْ ضَلَّ إِذَا اهْتَدَيْتُمْ ‏)‏ وَإِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏"‏ إِنَّ النَّاسَ إِذَا رَأَوُا الظَّالِمَ فَلَمْ يَأْخُذُوا عَلَى يَدَيْهِ أَوْشَكَ أَنْ يَعُمَّهُمُ اللَّهُ بِعِقَابٍ مِنْهُ ‏"‏ ‏.‏ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ، عَنْ إِسْمَاعِيلَ بْنِ أَبِي خَالِدٍ، نَحْوَهُ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَابِ عَنْ عَائِشَةَ، وَأُمِّ سَلَمَةَ وَالنُّعْمَانِ بْنِ بَشِيرٍ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ وَحُذَيْفَةَ ‏.‏ وَهَذَا حَدِيثٌ صَحِيحٌ ‏.‏ وَهَكَذَا رَوَى غَيْرُ، وَاحِدٍ، عَنْ إِسْمَاعِيلَ، نَحْوَ حَدِيثِ يَزِيدَ وَرَفَعَهُ بَعْضُهُمْ عَنْ إِسْمَاعِيلَ، وَأَوْقَفَهُ، بَعْضُهُمْ ‏.‏

Abu Bakr as-Siddiq (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U: «Ey odamlar! Sizlar bu oyatni: {Ey iymon keltirganlar! Oʻzlaringizni (saqlash) zimmangizdadir. Agar siz hidoyat topgan boʻlsangiz, adashgan kimsa sizga zarar yetkaza olmaydi} (Moida 105), deb oʻqiysizlar. Men esa Rasululloh ﷺning: ‹Albatta odamlar zolimni koʻrib, uning qoʻlidan ushlamasalar (yomonlikdan qaytarmasalar), Alloh ularning hammasini Oʻz tomonidan jazo bilan qamrab olishi yaqindir›, deb aytganlarini eshitganman», dedi. Abu Iso aytdi: Bu bobda Oisha, Ummu Salama, Nuʼmon ibn Bashir, Abdulloh ibn Umar va Huzayfadan ham (rivoyatlar) bor. Bu hadis sahihdir.Абу Бакр ас-Сиддиқ (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У: «Эй одамлар! Сизлар бу оятни: {Эй иймон келтирганлар! Ўзларингизни (сақлаш) зиммангиздадир. Агар сиз ҳидоят топган бўлсангиз, адашган кимса сизга зарар етказа олмайди} (Моида 105), деб ўқийсизлар. Мен эса Расулуллоҳ ﷺнинг: ‹Албатта одамлар золимни кўриб, унинг қўлидан ушламасалар (ёмонликдан қайтармасалар), Аллоҳ уларнинг ҳаммасини Ўз томонидан жазо билан қамраб олиши яқиндир›, деб айтганларини эшитганман», деди. Абу Исо айтди: Бу бобда Оиша, Умму Салама, Нуъмон ибн Башир, Абдуллоҳ ибн Умар ва Ҳузайфадан ҳам (ривоятлар) бор. Бу ҳадис саҳиҳдир.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، وَأَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ، قَالاَ حَدَّثَنَا رَوْحُ بْنُ عُبَادَةَ، حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ أَبِي عَرُوبَةَ، عَنْ أَبِي التَّيَّاحِ، عَنِ الْمُغِيرَةِ بْنِ سُبَيْعٍ، عَنْ عَمْرِو بْنِ حُرَيْثٍ، عَنْ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ، قَالَ حَدَّثَنَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ الدَّجَّالُ يَخْرُجُ مِنْ أَرْضٍ بِالْمَشْرِقِ يُقَالُ لَهَا خُرَاسَانُ يَتْبَعُهُ أَقْوَامٌ كَأَنَّ وُجُوهَهُمُ الْمَجَانُّ الْمُطْرَقَةُ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَابِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ وَعَائِشَةَ ‏.‏ وَهَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ ‏.‏ وَقَدْ رَوَاهُ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ شَوْذَبٍ وَغَيْرُ وَاحِدٍ عَنْ أَبِي التَّيَّاحِ وَلاَ نَعْرِفُهُ إِلاَّ مِنْ حَدِيثِ أَبِي التَّيَّاحِ ‏.‏

Abu Bakr as-Siddiq (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U: «Bizga Rasululloh ﷺ soʻzlab berib: ‹Dajjol mashriqdagi Xuroson deb ataladigan bir yerdan chiqadi. Unga yuzlari xuddi qalin terili qalqonlarga oʻxshagan qavmlar ergashadi›, dedilar», dedi. Abu Iso aytdi: Bu bobda Abu Hurayra va Oishadan ham (rivoyatlar) bor. Bu hadis hasan gʻaribdir. Uni Abdulloh ibn Shavzab va boshqa bir necha kishi Abu Tayyohdan rivoyat qilgan, biz uni faqat Abu Tayyoh hadisidan bilamiz.Абу Бакр ас-Сиддиқ (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У: «Бизга Расулуллоҳ ﷺ сўзлаб бериб: ‹Дажжол машриқдаги Хуросон деб аталадиган бир ердан чиқади. Унга юзлари худди қалин терили қалқонларга ўхшаган қавмлар эргашади›, дедилар», деди. Абу Исо айтди: Бу бобда Абу Ҳурайра ва Оишадан ҳам (ривоятлар) бор. Бу ҳадис ҳасан ғарибдир. Уни Абдуллоҳ ибн Шавзаб ва бошқа бир неча киши Абу Тайёҳдан ривоят қилган, биз уни фақат Абу Тайёҳ ҳадисидан биламиз.

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ مُوسَى، وَعَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ، قَالاَ حَدَّثَنَا رَوْحُ بْنُ عُبَادَةَ، عَنْ مُوسَى بْنِ عُبَيْدَةَ، أَخْبَرَنِي مَوْلَى ابْنِ سَبَّاعٍ، قَالَ سَمِعْتُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ، يُحَدِّثُ عَنْ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ، قَالَ كُنْتُ عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأُنْزِلَتْ عَلَيْهِ هَذِهِ الآيَةُ ‏:‏ ‏(‏ مَنْ يَعْمَلْ سُوءًا يُجْزَ بِهِ وَلاَ يَجِدْ لَهُ مِنْ دُونِ اللَّهِ وَلِيًّا وَلاَ نَصِيرًا ‏)‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ يَا أَبَا بَكْرٍ أَلاَ أُقْرِئُكَ آيَةً أُنْزِلَتْ عَلَىَّ ‏"‏ ‏.‏ قُلْتُ بَلَى يَا رَسُولَ اللَّهِ ‏.‏ قَالَ فَأَقْرَأَنِيهَا فَلاَ أَعْلَمُ إِلاَّ أَنِّي قَدْ كُنْتُ وَجَدْتُ انْقِصَامًا فِي ظَهْرِي فَتَمَطَّأْتُ لَهَا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ مَا شَأْنُكَ يَا أَبَا بَكْرٍ ‏"‏ ‏.‏ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ بِأَبِي أَنْتَ وَأُمِّي وَأَيُّنَا لَمْ يَعْمَلْ سُوءًا وَإِنَّا لَمَجْزِيُّونَ بِمَا عَمِلْنَا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ أَمَّا أَنْتَ يَا أَبَا بَكْرٍ وَالْمُؤْمِنُونَ فَتُجْزَوْنَ بِذَلِكَ فِي الدُّنْيَا حَتَّى تَلْقَوُا اللَّهَ وَلَيْسَ لَكُمْ ذُنُوبٌ وَأَمَّا الآخَرُونَ فَيُجْمَعُ ذَلِكَ لَهُمْ حَتَّى يُجْزَوْا بِهِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ وَفِي إِسْنَادِهِ مَقَالٌ ‏.‏ مُوسَى بْنُ عُبَيْدَةَ يُضَعَّفُ فِي الْحَدِيثِ ضَعَّفَهُ يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ وَأَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ وَمَوْلَى ابْنِ سَبَّاعٍ مَجْهُولٌ ‏.‏ وَقَدْ رُوِيَ هَذَا الْحَدِيثُ مِنْ غَيْرِ هَذَا الْوَجْهِ عَنْ أَبِي بَكْرٍ وَلَيْسَ لَهُ إِسْنَادٌ صَحِيحٌ أَيْضًا ‏.‏ وَفِي الْبَابِ عَنْ عَائِشَةَ ‏.‏

Abu Bakr as-Siddiq (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺ huzurlarida edim, shunda u zotga bu oyat nozil qilindi: {Kim biror yomonlik qilsa, unga jazo berilur va u oʻziga Allohdan oʻzga doʻst ham, yordamchi ham topmas} (Niso 123). Shunda Rasululloh ﷺ: «Ey Abu Bakr, senga oʻzimga nozil qilingan bir oyatni oʻqib bermaymi?» dedilar. Men: «Albatta, yo Rasululloh», dedim. U zot uni menga oʻqib berdilar; men faqat shuni bildimki, belimda bir sinish (ogʻriq) sezdim va undan (qaddimni) rostlashga urindim. Shunda Rasululloh ﷺ: «Senga nima boʻldi, ey Abu Bakr?» dedilar. Men: «Yo Rasululloh, otam-onam senga fido boʻlsin, qaysimiz yomonlik qilmagan? Biz qilgan (amal)larimiz uchun jazolanar ekanmiz-da!» dedim. Shunda Rasululloh ﷺ: «Sen va moʼminlarga kelsak, ey Abu Bakr, sizlar shu (yomonlik)lar uchun dunyoda jazolanasizlar, hatto Allohga gunohlarsiz holda yoʻliqgungacha. Boshqalarga kelsak, u (jazo) ular uchun toʻplanar va qiyomat kuni jazolanar ekanlar», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis gʻaribdir va uning isnodida (tanqidiy) gap bordir. Muso ibn Ubayda hadisda zaif sanaladi, uni Yahyo ibn Said va Ahmad ibn Hanbal zaiflaganlar, Ibn Sabboʼning mavlosi esa majhuldir. Bu hadis bu yoʻldan boshqa yoʻl bilan ham Abu Bakrdan rivoyat qilingan, ammo unga ham sahih isnod yoʻqdir. Bu bobda Oishadan ham (rivoyat) bordir.Абу Бакр ас-Сиддиқ (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺ ҳузурларида эдим, шунда у зотга бу оят нозил қилинди: {Ким бирор ёмонлик қилса, унга жазо берилур ва у ўзига Аллоҳдан ўзга дўст ҳам, ёрдамчи ҳам топмас} (Нисо 123). Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Эй Абу Бакр, сенга ўзимга нозил қилинган бир оятни ўқиб бермайми?» дедилар. Мен: «Албатта, ё Расулуллоҳ», дедим. У зот уни менга ўқиб бердилар; мен фақат шуни билдимки, белимда бир синиш (оғриқ) сездим ва ундан (қаддимни) ростлашга уриндим. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Сенга нима бўлди, эй Абу Бакр?» дедилар. Мен: «Ё Расулуллоҳ, отам-онам сенга фидо бўлсин, қайсимиз ёмонлик қилмаган? Биз қилган (амал)ларимиз учун жазоланар эканмиз-да!» дедим. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Сен ва мўминларга келсак, эй Абу Бакр, сизлар шу (ёмонлик)лар учун дунёда жазоланасизлар, ҳатто Аллоҳга гуноҳларсиз ҳолда йўлиқгунгача. Бошқаларга келсак, у (жазо) улар учун тўпланар ва қиёмат куни жазоланар эканлар», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ғарибдир ва унинг иснодида (танқидий) гап бордир. Мусо ибн Убайда ҳадисда заиф саналади, уни Яҳё ибн Саид ва Аҳмад ибн Ҳанбал заифлаганлар, Ибн Саббўнинг мавлоси эса мажҳулдир. Бу ҳадис бу йўлдан бошқа йўл билан ҳам Абу Бакрдан ривоят қилинган, аммо унга ҳам саҳиҳ иснод йўқдир. Бу бобда Оишадан ҳам (ривоят) бордир.

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ، حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ أَبِي خَالِدٍ، عَنْ قَيْسِ بْنِ أَبِي حَازِمٍ، عَنْ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ، أَنَّهُ قَالَ يَا أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّكُمْ تَقْرَءُونَ هَذِهِ الآيَةَ ‏:‏ ‏(‏ يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا عَلَيْكُمْ أَنْفُسَكُمْ لاَ يَضُرُّكُمْ مَنْ ضَلَّ إِذَا اهْتَدَيْتُمْ ‏)‏ وَإِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏"‏ إِنَّ النَّاسَ إِذَا رَأَوْا ظَالِمًا فَلَمْ يَأْخُذُوا عَلَى يَدَيْهِ أَوْشَكَ أَنْ يَعُمَّهُمُ اللَّهُ بِعِقَابٍ مِنْهُ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ ‏.‏ وَقَدْ رَوَاهُ غَيْرُ وَاحِدٍ عَنْ إِسْمَاعِيلَ بْنِ أَبِي خَالِدٍ نَحْوَ هَذَا الْحَدِيثِ مَرْفُوعًا وَرَوَى بَعْضُهُمْ عَنْ إِسْمَاعِيلَ عَنْ قَيْسٍ عَنْ أَبِي بَكْرٍ قَوْلَهُ وَلَمْ يَرْفَعُوهُ ‏.‏

Abu Bakr as-Siddiq (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, u: «Ey odamlar! Sizlar bu oyatni: {Ey imon keltirganlar! Oʻzingizni (asranglar). Agar siz hidoyat topgan boʻlsangiz, adashganlar sizga zarar yetkaza olmas} (Moida 105) oʻqiyapsizlar. Men esa Rasululloh ﷺning: ‹Odamlar zolimni koʻrib, uning qoʻlini ushlamasalar, Allohning Oʻzi tomonidan boʻlgan azob ularning hammasini qamrab olishi yaqindir› deganlarini eshitganman», dedi. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir. Uni bir necha (rovaylar) Ismoil ibn Abu Xoliddan shu hadisga oʻxshash, marfuʼ (Paygʻambarga koʻtarilgan) holda rivoyat qilishgan. Baʼzilari esa uni Ismoildan, u Qaysdan, u Abu Bakrdan uning oʻz soʻzi sifatida, marfuʼ qilmay rivoyat qilishgan.Абу Бакр ас-Сиддиқ (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, у: «Эй одамлар! Сизлар бу оятни: {Эй имон келтирганлар! Ўзингизни (асранглар). Агар сиз ҳидоят топган бўлсангиз, адашганлар сизга зарар етказа олмас} (Моида 105) ўқияпсизлар. Мен эса Расулуллоҳ ﷺнинг: ‹Одамлар золимни кўриб, унинг қўлини ушламасалар, Аллоҳнинг Ўзи томонидан бўлган азоб уларнинг ҳаммасини қамраб олиши яқиндир› деганларини эшитганман», деди. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир. Уни бир неча (ровайлар) Исмоил ибн Абу Холиддан шу ҳадисга ўхшаш, марфуъ (Пайғамбарга кўтарилган) ҳолда ривоят қилишган. Баъзилари эса уни Исмоилдан, у Қайсдан, у Абу Бакрдан унинг ўз сўзи сифатида, марфуъ қилмай ривоят қилишган.

حَدَّثَنَا حُسَيْنُ بْنُ يَزِيدَ الْكُوفِيُّ، حَدَّثَنَا أَبُو يَحْيَى الْحِمَّانِيُّ، حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ وَاقِدٍ، عَنْ أَبِي نُصَيْرَةَ، عَنْ مَوْلًى، لأَبِي بَكْرٍ عَنْ أَبِي بَكْرٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ مَا أَصَرَّ مَنِ اسْتَغْفَرَ وَلَوْ فَعَلَهُ فِي الْيَوْمِ سَبْعِينَ مَرَّةً ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ إِنَّمَا نَعْرِفُهُ مِنْ حَدِيثِ أَبِي نُصَيْرَةَ وَلَيْسَ إِسْنَادُهُ بِالْقَوِيِّ ‏.‏

Abu Bakr (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Istigʻfor aytgan kishi, garchi bir kunda yetmish marta (gunoh) qilsa ham, (gunohda) qatʼiy oʻjarlik qilgan boʻlmaydi», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis gʻaribdir, biz uni faqat Abu Nusayraning hadisidan bilamiz, uning isnodi kuchli emas.Абу Бакр (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Истиғфор айтган киши, гарчи бир кунда етмиш марта (гуноҳ) қилса ҳам, (гуноҳда) қатъий ўжарлик қилган бўлмайди», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ғарибдир, биз уни фақат Абу Нусайранинг ҳадисидан биламиз, унинг исноди кучли эмас.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ، حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي فُدَيْكٍ، ح وَحَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ مَنْصُورٍ، أَخْبَرَنَا ابْنُ أَبِي فُدَيْكٍ، عَنِ الضَّحَّاكِ بْنِ عُثْمَانَ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْمُنْكَدِرِ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ يَرْبُوعٍ، عَنْ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم سُئِلَ أَىُّ الْحَجِّ أَفْضَلُ قَالَ ‏"‏ الْعَجُّ وَالثَّجُّ ‏"‏ ‏.‏

Abu Bakr as-Siddiq (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺdan: «Qaysi haj afzal?» deb soʻralganda, u zot: «Ovozni koʻtarish (al-ajj) va qon oqizish (as-sajj)dir», dedilar.Абу Бакр ас-Сиддиқ (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺдан: «Қайси ҳаж афзал?» деб сўралганда, у зот: «Овозни кўтариш (ал-ажж) ва қон оқизиш (ас-сажж)дир», дедилар.