Abu Bakr Abdulloh ibn Abu Quhofa as-Siddiq

حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْفُضَيْلِ، عَنِ الْوَلِيدِ بْنِ جُمَيْعٍ، عَنْ أَبِي الطُّفَيْلِ، قَالَ جَاءَتْ فَاطِمَةُ رضى الله عنها إِلَى أَبِي بَكْرٍ رضى الله عنه تَطْلُبُ مِيرَاثَهَا مِنَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ عَلَيْهِ السَّلاَمُ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏"‏ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ إِذَا أَطْعَمَ نَبِيًّا طُعْمَةً فَهِيَ لِلَّذِي يَقُومُ مِنْ بَعْدِهِ ‏"‏ ‏.‏

Abut-Tufayl (rahimahulloh) aytadiki, Fotima (roziyallohu anho) Abu Bakr (roziyallohu anhu)ning oldiga Nabiy ﷺdan qoladigan merosini soʻrab keldi. (Roviy) dedi: Shunda Abu Bakr (alayhissalom) dedi: «Men Rasululloh ﷺning: ‹Albatta, Alloh azza va jalla bir Nabiyga biror rizq bersa, u (Nabiy)dan keyin (ish boshiga) turadigan kishiga tegishlidir› deganlarini eshitganman.»Абут-Туфайл (раҳимаҳуллоҳ) айтадики, Фотима (розияллоҳу анҳо) Абу Бакр (розияллоҳу анҳу)нинг олдига Набий ﷺдан қоладиган меросини сўраб келди. (Ровий) деди: Шунда Абу Бакр (алайҳиссалом) деди: «Мен Расулуллоҳ ﷺнинг: ‹Албатта, Аллоҳ азза ва жалла бир Набийга бирор ризқ берса, у (Набий)дан кейин (иш бошига) турадиган кишига тегишлидир› деганларини эшитганман.»

حَدَّثَنَا وَهْبُ بْنُ بَقِيَّةَ، عَنْ خَالِدٍ، ح وَحَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ عَوْنٍ، أَخْبَرَنَا هُشَيْمٌ، - الْمَعْنَى - عَنْ إِسْمَاعِيلَ، عَنْ قَيْسٍ، قَالَ قَالَ أَبُو بَكْرٍ بَعْدَ أَنْ حَمِدَ اللَّهَ، وَأَثْنَى، عَلَيْهِ يَا أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّكُمْ تَقْرَءُونَ هَذِهِ الآيَةَ وَتَضَعُونَهَا عَلَى غَيْرِ مَوَاضِعِهَا ‏{‏ عَلَيْكُمْ أَنْفُسَكُمْ لاَ يَضُرُّكُمْ مَنْ ضَلَّ إِذَا اهْتَدَيْتُمْ ‏}‏ قَالَ عَنْ خَالِدٍ وَإِنَّا سَمِعْنَا النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏"‏ إِنَّ النَّاسَ إِذَا رَأَوُا الظَّالِمَ فَلَمْ يَأْخُذُوا عَلَى يَدَيْهِ أَوْشَكَ أَنْ يَعُمَّهُمُ اللَّهُ بِعِقَابٍ ‏"‏ ‏.‏ وَقَالَ عَمْرٌو عَنْ هُشَيْمٍ وَإِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏"‏ مَا مِنْ قَوْمٍ يُعْمَلُ فِيهِمْ بِالْمَعَاصِي ثُمَّ يَقْدِرُونَ عَلَى أَنْ يُغَيِّرُوا ثُمَّ لاَ يُغَيِّرُوا إِلاَّ يُوشِكُ أَنْ يَعُمَّهُمُ اللَّهُ مِنْهُ بِعِقَابٍ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو دَاوُدَ رَوَاهُ كَمَا قَالَ خَالِدٌ أَبُو أُسَامَةَ وَجَمَاعَةٌ ‏.‏ وَقَالَ شُعْبَةُ فِيهِ ‏"‏ مَا مِنْ قَوْمٍ يُعْمَلُ فِيهِمْ بِالْمَعَاصِي هُمْ أَكْثَرُ مِمَّنْ يَعْمَلُهُ ‏"‏ ‏.‏

Qays (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: Abu Bakr (roziyallohu anhu) Allohga hamd aytib, Unga sano keltirganidan keyin shunday dedi: «Ey odamlar, sizlar ushbu oyatni oʻqiysizlar va uni oʻz oʻrnidan boshqa joyga qoʻyasizlar: {Oʻzlaringizni saqlangiz, agar hidoyat topgan boʻlsangiz, adashgan kimsa sizlarga zarar yetkaza olmaydi}». Xolid rivoyatida: «Biz Paygʻambar ﷺ shunday deganlarini eshitdik», — deyilgan: «Odamlar zolimni koʻrib turib, uning qoʻlidan ushlamasalar, Alloh ularning hammasini azob bilan qamrab olishi yaqindir». Amr esa Hushaymdan: «Men Rasululloh ﷺ shunday deganlarini eshitdim», — deb rivoyat qildi: «Qaysi qavm ichida maʼsiyatlar qilinsa, soʻngra ular buni oʻzgartirishga qodir boʻla turib, oʻzgartirmasalar, Alloh ularni Oʻz tomonidan azob bilan qamrab olishi yaqindir». Abu Dovud aytdi: Buni Xolid aytganidek, Abu Usoma va bir jamoa ham rivoyat qilgan. Shuʼba esa unda: «Qaysi qavm ichida maʼsiyat qilinsa, ular maʼsiyat qiluvchilardan koʻproq boʻlsa», — degan.Қайс (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: Абу Бакр (розияллоҳу анҳу) Аллоҳга ҳамд айтиб, Унга сано келтирганидан кейин шундай деди: «Эй одамлар, сизлар ушбу оятни ўқийсизлар ва уни ўз ўрнидан бошқа жойга қўясизлар: {Ўзларингизни сақлангиз, агар ҳидоят топган бўлсангиз, адашган кимса сизларга зарар етказа олмайди}». Холид ривоятида: «Биз Пайғамбар ﷺ шундай деганларини эшитдик», — дейилган: «Одамлар золимни кўриб туриб, унинг қўлидан ушламасалар, Аллоҳ уларнинг ҳаммасини азоб билан қамраб олиши яқиндир». Амр эса Ҳушаймдан: «Мен Расулуллоҳ ﷺ шундай деганларини эшитдим», — деб ривоят қилди: «Қайси қавм ичида маъсиятлар қилинса, сўнгра улар буни ўзгартиришга қодир бўла туриб, ўзгартирмасалар, Аллоҳ уларни Ўз томонидан азоб билан қамраб олиши яқиндир». Абу Довуд айтди: Буни Холид айтганидек, Абу Усома ва бир жамоа ҳам ривоят қилган. Шуъба эса унда: «Қайси қавм ичида маъсият қилинса, улар маъсият қилувчилардан кўпроқ бўлса», — деган.

حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، عَنْ يُونُسَ، عَنْ حُمَيْدِ بْنِ هِلاَلٍ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم ح وَحَدَّثَنَا هَارُونُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، وَنُصَيْرُ بْنُ الْفَرَجِ، قَالاَ حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ، عَنْ يَزِيدَ بْنِ زُرَيْعٍ، عَنْ يُونُسَ بْنِ عُبَيْدٍ، عَنْ حُمَيْدِ بْنِ هِلاَلٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُطَرِّفٍ، عَنْ أَبِي بَرْزَةَ، قَالَ كُنْتُ عِنْدَ أَبِي بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَتَغَيَّظَ عَلَى رَجُلٍ فَاشْتَدَّ عَلَيْهِ فَقُلْتُ تَأْذَنُ لِي يَا خَلِيفَةَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَضْرِبُ عُنُقَهُ قَالَ فَأَذْهَبَتْ كَلِمَتِي غَضَبَهُ فَقَامَ فَدَخَلَ فَأَرْسَلَ إِلَىَّ فَقَالَ مَا الَّذِي قُلْتَ آنِفًا قُلْتُ ائْذَنْ لِي أَضْرِبْ عُنُقَهُ ‏.‏ قَالَ أَكُنْتَ فَاعِلاً لَوْ أَمَرْتُكَ قُلْتُ نَعَمْ ‏.‏ قَالَ لاَ وَاللَّهِ مَا كَانَتْ لِبَشَرٍ بَعْدَ مُحَمَّدٍ صلى الله عليه وسلم ‏.‏ قَالَ أَبُو دَاوُدَ هَذَا لَفْظُ يَزِيدَ قَالَ أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ أَىْ لَمْ يَكُنْ لأَبِي بَكْرٍ أَنْ يَقْتُلَ رَجُلاً إِلاَّ بِإِحْدَى الثَّلاَثِ الَّتِي قَالَهَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كُفْرٌ بَعْدَ إِيمَانٍ أَوْ زِنًا بَعْدَ إِحْصَانٍ أَوْ قَتْلُ نَفْسٍ بِغَيْرِ نَفْسٍ وَكَانَ لِلنَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنْ يَقْتُلَ ‏.‏

Abu Barza (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U shunday dedi: Men Abu Bakr (roziyallohu anhu)ning huzurida edim. U bir kishiga gʻazablanib, unga qattiq muomala qildi. Men: «Ey Rasululloh ﷺning xalifasi, uning boʻynini uzishimga ijozat berasizmi?» dedim. Mening bu soʻzim uning gʻazabini ketkazdi. U turib, (uyga) kirib ketdi-da, soʻng menga odam yuborib (chaqirtirib): «Hozir nima deding?» dedi. Men: «Boʻynini uzishimga ijozat bering, dedim», dedim. U: «Agar senga buyursam, qilarmiding?» dedi. Men: «Ha», dedim. U: «Yoʻq, Allohga qasamki, bu Muhammad ﷺdan keyin biror bashar (inson) uchun (joiz) emas», dedi. Abu Dovud aytadi: Bu Yazidning lafzidir. Ahmad ibn Hanbal aytdi: Yaʼni, Abu Bakr uchun bir kishini Rasululloh ﷺ aytgan uch narsadan biri bilangina oʻldirish (joiz) edi: imondan keyingi kufr, yoki uylangandan keyingi zino, yoki jonga jon (boʻlmagan holda) bir jonni oʻldirish. Nabiy ﷺ uchun esa (boshqa hollarda ham) oʻldirish (joiz) edi.Абу Барза (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У шундай деди: Мен Абу Бакр (розияллоҳу анҳу)нинг ҳузурида эдим. У бир кишига ғазабланиб, унга қаттиқ муомала қилди. Мен: «Эй Расулуллоҳ ﷺнинг халифаси, унинг бўйнини узишимга ижозат берасизми?» дедим. Менинг бу сўзим унинг ғазабини кетказди. У туриб, (уйга) кириб кетди-да, сўнг менга одам юбориб (чақиртириб): «Ҳозир нима дединг?» деди. Мен: «Бўйнини узишимга ижозат беринг, дедим», дедим. У: «Агар сенга буюрсам, қилармидинг?» деди. Мен: «Ҳа», дедим. У: «Йўқ, Аллоҳга қасамки, бу Муҳаммад ﷺдан кейин бирор башар (инсон) учун (жоиз) эмас», деди. Абу Довуд айтади: Бу Язиднинг лафзидир. Аҳмад ибн Ҳанбал айтди: Яъни, Абу Бакр учун бир кишини Расулуллоҳ ﷺ айтган уч нарсадан бири билангина ўлдириш (жоиз) эди: имондан кейинги куфр, ёки уйлангандан кейинги зино, ёки жонга жон (бўлмаган ҳолда) бир жонни ўлдириш. Набий ﷺ учун эса (бошқа ҳолларда ҳам) ўлдириш (жоиз) эди.

حَدَّثَنَا النُّفَيْلِيُّ، حَدَّثَنَا مَخْلَدُ بْنُ يَزِيدَ، حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ وَاقِدٍ الْعُمَرِيُّ، عَنْ أَبِي نُصَيْرَةَ، عَنْ مَوْلًى، لأَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ عَنْ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ مَا أَصَرَّ مَنِ اسْتَغْفَرَ وَإِنْ عَادَ فِي الْيَوْمِ سَبْعِينَ مَرَّةً ‏"‏ ‏.‏

Abu Bakr as-Siddiq (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Istigʻfor aytgan kishi, garchi bir kunda yetmish marta (gunohga) qaytsa ham, gunohda davom etgan boʻlmaydi», dedilar.Абу Бакр ас-Сиддиқ (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Истиғфор айтган киши, гарчи бир кунда етмиш марта (гуноҳга) қайтса ҳам, гуноҳда давом этган бўлмайди», дедилар.

حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ، عَنْ عُثْمَانَ بْنِ الْمُغِيرَةِ الثَّقَفِيِّ، عَنْ عَلِيِّ بْنِ رَبِيعَةَ الأَسَدِيِّ، عَنْ أَسْمَاءَ بْنِ الْحَكَمِ الْفَزَارِيِّ، قَالَ سَمِعْتُ عَلِيًّا، - رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ - يَقُولُ كُنْتُ رَجُلاً إِذَا سَمِعْتُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حَدِيثًا نَفَعَنِي اللَّهُ مِنْهُ بِمَا شَاءَ أَنْ يَنْفَعَنِي وَإِذَا حَدَّثَنِي أَحَدٌ مِنْ أَصْحَابِهِ اسْتَحْلَفْتُهُ فَإِذَا حَلَفَ لِي صَدَّقْتُهُ قَالَ وَحَدَّثَنِي أَبُو بَكْرٍ وَصَدَقَ أَبُو بَكْرٍ - رضى الله عنه - أَنَّهُ قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏"‏ مَا مِنْ عَبْدٍ يُذْنِبُ ذَنْبًا فَيُحْسِنُ الطُّهُورَ ثُمَّ يَقُومُ فَيُصَلِّي رَكْعَتَيْنِ ثُمَّ يَسْتَغْفِرُ اللَّهَ إِلاَّ غَفَرَ اللَّهُ لَهُ ‏"‏ ‏.‏ ثُمَّ قَرَأَ هَذِهِ الآيَةَ ‏{‏ وَالَّذِينَ إِذَا فَعَلُوا فَاحِشَةً أَوْ ظَلَمُوا أَنْفُسَهُمْ ذَكَرُوا اللَّهَ ‏}‏ إِلَى آخِرِ الآيَةِ ‏.‏

Abu Bakr as-Siddiq (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Asmo ibnul-Hakam aytadi: Men Ali (roziyallohu anhu)ning shunday deyayotganini eshitdim: Men shunday kishi edimki, Rasululloh ﷺdan bir hadis eshitsam, Alloh xohlagan narsasi bilan menga undan manfaat berardi. Ammo u zotning ashoblaridan biri menga (hadis) soʻzlasa, undan qasam ichirardim; qasam ichsa, uni tasdiqlardim. Menga Abu Bakr (roziyallohu anhu) soʻzlab berdi — Abu Bakr esa rost soʻzladi — u Rasululloh ﷺning shunday deyayotganlarini eshitganini aytdi: «Qaysi bir banda gunoh qilib, soʻng taharatni chiroyli olib, soʻng turib ikki rakat namoz oʻqisa, soʻng Allohdan magʻfirat soʻrasa, albatta Alloh uni kechiradi». Soʻng u zot ushbu oyatni oʻqidilar: {Va ular fahsh ish qilib qoʻyganlarida yoki oʻzlariga zulm qilganlarida Allohni zikr etib (gunohlariga magʻfirat soʻraydilar)} — oyatning oxirigacha. (Oli Imron 135)Абу Бакр ас-Сиддиқ (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Асмо ибнул-Ҳакам айтади: Мен Али (розияллоҳу анҳу)нинг шундай деяётганини эшитдим: Мен шундай киши эдимки, Расулуллоҳ ﷺдан бир ҳадис эшитсам, Аллоҳ хоҳлаган нарсаси билан менга ундан манфаат берарди. Аммо у зотнинг ашобларидан бири менга (ҳадис) сўзласа, ундан қасам ичирардим; қасам ичса, уни тасдиқлардим. Менга Абу Бакр (розияллоҳу анҳу) сўзлаб берди — Абу Бакр эса рост сўзлади — у Расулуллоҳ ﷺнинг шундай деяётганларини эшитганини айтди: «Қайси бир банда гуноҳ қилиб, сўнг таҳаратни чиройли олиб, сўнг туриб икки ракат намоз ўқиса, сўнг Аллоҳдан мағфират сўраса, албатта Аллоҳ уни кечиради». Сўнг у зот ушбу оятни ўқидилар: {Ва улар фаҳш иш қилиб қўйганларида ёки ўзларига зулм қилганларида Аллоҳни зикр этиб (гуноҳларига мағфират сўрайдилар)} — оятнинг охиригача. (Оли Имрон 135)