حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا أَبُو عَامِرٍ، حَدَّثَنَا فُلَيْحُ بْنُ سُلَيْمَانَ، عَنْ هِلاَلِ بْنِ عَلِيٍّ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ شَهِدْنَا بِنْتًا لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ وَرَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم جَالِسٌ عَلَى الْقَبْرِ ـ قَالَ فَرَأَيْتُ عَيْنَيْهِ تَدْمَعَانِ قَالَ ـ فَقَالَ " هَلْ مِنْكُمْ رَجُلٌ لَمْ يُقَارِفِ اللَّيْلَةَ ". فَقَالَ أَبُو طَلْحَةَ أَنَا. قَالَ " فَانْزِلْ ". قَالَ فَنَزَلَ فِي قَبْرِهَا.
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Biz Paygʻambar ﷺ ning qizlaridan birining (janozasida) edik va u zot qabr yonida oʻtirgan edilar. Men u zotning koʻzlarini yosh toʻkayotgan holda koʻrdim. U zot: «Sizlar ichida kechasi zavjasi bilan (yaqinlik) qilmagan (kishi) bormi?» — dedilar. Abu Talha ‹ha› (deb javob berdi). Bas, Paygʻambar ﷺ unga qabrga tushishni aytdilar. Bas, u uning (qizning) qabriga tushdi.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Биз Пайғамбар ﷺ нинг қизларидан бирининг (жанозасида) эдик ва у зот қабр ёнида ўтирган эдилар. Мен у зотнинг кўзларини ёш тўкаётган ҳолда кўрдим. У зот: «Сизлар ичида кечаси завжаси билан (яқинлик) қилмаган (киши) борми?» — дедилар. Абу Талҳа ‹ҳа› (деб жавоб берди). Бас, Пайғамбар ﷺ унга қабрга тушишни айтдилар. Бас, у унинг (қизнинг) қабрига тушди.
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى، قَالَ قَرَأْتُ عَلَى مَالِكٍ عَنْ إِسْحَاقَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي، طَلْحَةَ أَنَّهُ سَمِعَ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ، يَقُولُ كَانَ أَبُو طَلْحَةَ أَكْثَرَ أَنْصَارِيٍّ بِالْمَدِينَةِ مَالاً وَكَانَ أَحَبَّ أَمْوَالِهِ إِلَيْهِ بَيْرَحَى وَكَانَتْ مُسْتَقْبِلَةَ الْمَسْجِدِ وَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَدْخُلُهَا وَيَشْرَبُ مِنْ مَاءٍ فِيهَا طَيِّبٍ . قَالَ أَنَسٌ فَلَمَّا نَزَلَتْ هَذِهِ الآيَةُ { لَنْ تَنَالُوا الْبِرَّ حَتَّى تُنْفِقُوا مِمَّا تُحِبُّونَ} قَامَ أَبُو طَلْحَةَ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ إِنَّ اللَّهَ يَقُولُ فِي كِتَابِهِ { لَنْ تَنَالُوا الْبِرَّ حَتَّى تُنْفِقُوا مِمَّا تُحِبُّونَ} وَإِنَّ أَحَبَّ أَمْوَالِي إِلَىَّ بَيْرَحَى وَإِنَّهَا صَدَقَةٌ لِلَّهِ أَرْجُو بِرَّهَا وَذُخْرَهَا عِنْدَ اللَّهِ فَضَعْهَا يَا رَسُولَ اللَّهِ حَيْثُ شِئْتَ . قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " بَخْ ذَلِكَ مَالٌ رَابِحٌ ذَلِكَ مَالٌ رَابِحٌ قَدْ سَمِعْتُ مَا قُلْتَ فِيهَا وَإِنِّي أَرَى أَنْ تَجْعَلَهَا فِي الأَقْرَبِينَ " . فَقَسَمَهَا أَبُو طَلْحَةَ فِي أَقَارِبِهِ وَبَنِي عَمِّهِ .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Abu Talha Madinada Ansordan eng koʻp molli kishi edi va molllarining unga eng sevimlisi Bayrahoʼ (bogʻi) edi. U (bogʻ) masjid roʻparasida edi va Rasululloh ﷺ unga kirib, undagi totli suvdan ichar edilar. Anas dedi: Qachonki bu oyat: {Toki sevadigan narsalaringizdan ehson qilmaguningizcha, hech yaxshilikka (savobga) erisha olmaysiz} (Oli Imron 92) nozil boʻlgach, Abu Talha Rasululloh ﷺ ning oldiga turib bordi va: «Albatta, Alloh oʻz Kitobida: {Toki sevadigan narsalaringizdan ehson qilmaguningizcha, hech yaxshilikka erisha olmaysiz} demoqda. Mollarimning menga eng sevimlisi Bayrahoʼdir va u Alloh uchun sadaqadir; men uning yaxshiligini va Alloh huzurida (saqlanadigan) zaxirasini umid qilaman. Bas, ey Rasululloh, uni xohlagan joyingizga qoʻying», dedi. Rasululloh ﷺ: «Bah! Bu — foydali mol, bu — foydali mol! Sening u haqida aytgan gaplaringni eshitdim. Men uni qarindoshlaringga ajratishingni maʼqul koʻraman», dedilar. Shunda Abu Talha uni oʻz qarindoshlari va amakivachchalari oʻrtasida taqsimlab berdi.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Абу Талҳа Мадинада Ансордан энг кўп молли киши эди ва моллларининг унга энг севимлиси Байраҳў (боғи) эди. У (боғ) масжид рўпарасида эди ва Расулуллоҳ ﷺ унга кириб, ундаги тотли сувдан ичар эдилар. Анас деди: Қачонки бу оят: {Токи севадиган нарсаларингиздан эҳсон қилмагунингизча, ҳеч яхшиликка (савобга) эриша олмайсиз} (Оли Имрон 92) нозил бўлгач, Абу Талҳа Расулуллоҳ ﷺ нинг олдига туриб борди ва: «Албатта, Аллоҳ ўз Китобида: {Токи севадиган нарсаларингиздан эҳсон қилмагунингизча, ҳеч яхшиликка эриша олмайсиз} демоқда. Молларимнинг менга энг севимлиси Байраҳўдир ва у Аллоҳ учун садақадир; мен унинг яхшилигини ва Аллоҳ ҳузурида (сақланадиган) захирасини умид қиламан. Бас, эй Расулуллоҳ, уни хоҳлаган жойингизга қўйинг», деди. Расулуллоҳ ﷺ: «Баҳ! Бу — фойдали мол, бу — фойдали мол! Сенинг у ҳақида айтган гапларингни эшитдим. Мен уни қариндошларингга ажратишингни маъқул кўраман», дедилар. Шунда Абу Талҳа уни ўз қариндошлари ва амакиваччалари ўртасида тақсимлаб берди.
حَدَّثَنَا سُوَيْدُ بْنُ نَصْرٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُبَارَكِ، عَنْ حَمَّادِ بْنِ سَلَمَةَ، عَنْ أَبِي سِنَانٍ، قَالَ دَفَنْتُ ابْنِي سِنَانًا وَأَبُو طَلْحَةَ الْخَوْلاَنِيُّ جَالِسٌ عَلَى شَفِيرِ الْقَبْرِ فَلَمَّا أَرَدْتُ الْخُرُوجَ أَخَذَ بِيَدِي فَقَالَ أَلاَ أُبَشِّرُكَ يَا أَبَا سِنَانٍ . قُلْتُ بَلَى . فَقَالَ حَدَّثَنِي الضَّحَّاكُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَرْزَبٍ عَنْ أَبِي مُوسَى الأَشْعَرِيِّ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " إِذَا مَاتَ وَلَدُ الْعَبْدِ قَالَ اللَّهُ لِمَلاَئِكَتِهِ قَبَضْتُمْ وَلَدَ عَبْدِي . فَيَقُولُونَ نَعَمْ . فَيَقُولُ قَبَضْتُمْ ثَمَرَةَ فُؤَادِهِ . فَيَقُولُونَ نَعَمْ . فَيَقُولُ مَاذَا قَالَ عَبْدِي فَيَقُولُونَ حَمِدَكَ وَاسْتَرْجَعَ . فَيَقُولُ اللَّهُ ابْنُوا لِعَبْدِي بَيْتًا فِي الْجَنَّةِ وَسَمُّوهُ بَيْتَ الْحَمْدِ " . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ .
Abu Muso al-Ashʼariy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Bandaning farzandi vafot etg: anda, Alloh Oʻz farishtalariga: ‹Bandamning farzandini olib qoʻydingizmi?› deydi. Ular: ‹Ha›, deyishadi. Alloh: ‹Uning yuragining mevasini olib qoʻydingizmi?› deydi. Ular: ‹Ha›, deyishadi. Alloh: ‹Bandam nima dedi?› deydi. Ular: ‹U Senga hamd aytdi va ‹innaa lillaahi va innaa ilayhi rojiʼuun› dedi›, deyishadi. Shunda Alloh: ‹Bandamga jannatda bir uy bino qilinglar va uni ‹Hamd uyi› deb nomlanglar›, deydi», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan gʻaribdir.Абу Мусо ал-Ашъарий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Банданинг фарзанди вафот этг: анда, Аллоҳ Ўз фаришталарига: ‹Бандамнинг фарзандини олиб қўйдингизми?› дейди. Улар: ‹Ҳа›, дейишади. Аллоҳ: ‹Унинг юрагининг мевасини олиб қўйдингизми?› дейди. Улар: ‹Ҳа›, дейишади. Аллоҳ: ‹Бандам нима деди?› дейди. Улар: ‹У Сенга ҳамд айтди ва ‹иннаа лиллааҳи ва иннаа илайҳи рожиъуун› деди›, дейишади. Шунда Аллоҳ: ‹Бандамга жаннатда бир уй бино қилинглар ва уни ‹Ҳамд уйи› деб номланглар›, дейди», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан ғарибдир.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْعَلاَءِ، حَدَّثَنَا حَفْصٌ، عَنْ هِشَامٍ، عَنِ ابْنِ سِيرِينَ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم رَمَى جَمْرَةَ الْعَقَبَةِ يَوْمَ النَّحْرِ ثُمَّ رَجَعَ إِلَى مَنْزِلِهِ بِمِنًى فَدَعَا بِذِبْحٍ فَذُبِحَ ثُمَّ دَعَا بِالْحَلاَّقِ فَأَخَذَ بِشِقِّ رَأْسِهِ الأَيْمَنِ فَحَلَقَهُ فَجَعَلَ يَقْسِمُ بَيْنَ مَنْ يَلِيهِ الشَّعْرَةَ وَالشَّعْرَتَيْنِ ثُمَّ أَخَذَ بِشِقِّ رَأْسِهِ الأَيْسَرِ فَحَلَقَهُ ثُمَّ قَالَ " هَا هُنَا أَبُو طَلْحَةَ " . فَدَفَعَهُ إِلَى أَبِي طَلْحَةَ .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ nahr (qurbonlik) kuni Jamratul-Aqabaga tosh otdilar. Soʻngra Minodagi manzillariga qaytib, qurbonlik (soʻyiladigan hayvon)ni olib kelishni buyurdilar va u soʻyildi. Keyin sartaroshni chaqirib, boshlarining oʻng tomonini tutib, uni qirdirdilar. Soʻng yonlaridagi kishilarga bir-ikki tukdan boʻlib bera boshladilar. Keyin boshlarining chap tomonini tutib, uni ham qirdirdilar. Soʻngra: «Abu Talha shu yerdami?» dedilar va uni (sochlarini) Abu Talhaga berdilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ наҳр (қурбонлик) куни Жамратул-Ақабага тош отдилар. Сўнгра Минодаги манзилларига қайтиб, қурбонлик (сўйиладиган ҳайвон)ни олиб келишни буюрдилар ва у сўйилди. Кейин сартарошни чақириб, бошларининг ўнг томонини тутиб, уни қирдирдилар. Сўнг ёнларидаги кишиларга бир-икки тукдан бўлиб бера бошладилар. Кейин бошларининг чап томонини тутиб, уни ҳам қирдирдилар. Сўнгра: «Абу Талҳа шу ердами?» дедилар ва уни (сочларини) Абу Талҳага бердилар.
أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مُوسَى، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي طَلْحَةَ، عَنْ أَنَسٍ، قَالَ تَزَوَّجَ أَبُو طَلْحَةَ أُمَّ سُلَيْمٍ فَكَانَ صَدَاقُ مَا بَيْنَهُمَا الإِسْلاَمَ أَسْلَمَتْ أُمُّ سُلَيْمٍ قَبْلَ أَبِي طَلْحَةَ فَخَطَبَهَا فَقَالَتْ إِنِّي قَدْ أَسْلَمْتُ فَإِنْ أَسْلَمْتَ نَكَحْتُكَ . فَأَسْلَمَ فَكَانَ صَدَاقَ مَا بَيْنَهُمَا .
Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Abu Talha Ummu Sulaymga uylandi, ular oʻrtasidagi mahr Islom boʻldi. Ummu Sulaym Abu Talhadan oldin musulmon boʻlgan edi. U ayolga sovchi qoʻyganida, ayol: «Men musulmon boʻlganman, agar sen ham musulmon boʻlsang, senga tegaman», dedi. Bas, u musulmon boʻldi va shu ular oʻrtasidagi mahr boʻldi.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Абу Талҳа Умму Сулаймга уйланди, улар ўртасидаги маҳр Ислом бўлди. Умму Сулайм Абу Талҳадан олдин мусулмон бўлган эди. У аёлга совчи қўйганида, аёл: «Мен мусулмон бўлганман, агар сен ҳам мусулмон бўлсанг, сенга тегаман», деди. Бас, у мусулмон бўлди ва шу улар ўртасидаги маҳр бўлди.
حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عَمَّارٍ، حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ يَحْيَى، حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ، عَنْ إِسْحَاقَ بْنِ أَبِي طَلْحَةَ، سَمِعْتُ أَبَا الْمُنْذِرِ، - مَوْلَى أَبِي ذَرٍّ - يَذْكُرُ أَنَّ أَبَا أُمَيَّةَ، حَدَّثَهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أُتِيَ بِلِصٍّ فَاعْتَرَفَ اعْتِرَافًا وَلَمْ يُوجَدْ مَعَهُ الْمَتَاعُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَا إِخَالُكَ سَرَقْتَ " . قَالَ بَلَى . ثُمَّ قَالَ " مَا إِخَالُكَ سَرَقْتَ " . قَالَ بَلَى . فَأَمَرَ بِهِ فَقُطِعَ . فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " قُلْ أَسْتَغْفِرُ اللَّهَ وَأَتُوبُ إِلَيْهِ " . قَالَ أَسْتَغْفِرُ اللَّهَ وَأَتُوبُ إِلَيْهِ . قَالَ " اللَّهُمَّ تُبْ عَلَيْهِ " . مَرَّتَيْنِ .
Abu Umayya (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺning huzuriga bir oʻgʻri keltirildi. U oʻz aybini boʻyniga oldi, ammo oʻzida oʻgʻirlangan narsa topilmadi. Rasululloh ﷺ: «Men seni oʻgʻirlagan deb oʻylamayman», dedilar. U: «Yoʻq, oʻgʻirladim», dedi. Soʻng u zot yana: «Men seni oʻgʻirlagan deb oʻylamayman», dedilar. U: «Yoʻq, oʻgʻirladim», dedi. Shunda u zot buyurdilar-da, uning qoʻli kesildi. Soʻngra Nabiy ﷺ: «Astagʻfirulloha va atubu ilayhi (Allohdan magʻfirat soʻrayman va Unga tavba qilaman), deb ayt», dedilar. U: «Astagʻfirulloha va atubu ilayhi», dedi. U zot ikki marta: «Allohumma, tub alayhi (Ey Alloh, uning tavbasini qabul et)», dedilar.Абу Умайя (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺнинг ҳузурига бир ўғри келтирилди. У ўз айбини бўйнига олди, аммо ўзида ўғирланган нарса топилмади. Расулуллоҳ ﷺ: «Мен сени ўғирлаган деб ўйламайман», дедилар. У: «Йўқ, ўғирладим», деди. Сўнг у зот яна: «Мен сени ўғирлаган деб ўйламайман», дедилар. У: «Йўқ, ўғирладим», деди. Шунда у зот буюрдилар-да, унинг қўли кесилди. Сўнгра Набий ﷺ: «Астағфируллоҳа ва атубу илайҳи (Аллоҳдан мағфират сўрайман ва Унга тавба қиламан), деб айт», дедилар. У: «Астағфируллоҳа ва атубу илайҳи», деди. У зот икки марта: «Аллоҳумма, туб алайҳи (Эй Аллоҳ, унинг тавбасини қабул эт)», дедилар.
حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، حَدَّثَنَا أَبِي، عَنِ ابْنِ إِسْحَاقَ، قَالَ وَحَدَّثَنِي حُسَيْنُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، عَنْ عِكْرِمَةَ، مَوْلَى ابْنِ عَبَّاسٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ لَمَّا أَرَادُوا أَنْ يَحْفِرُوا، لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَكَانَ أَبُو عُبَيْدَةَ بْنُ الْجَرَّاحِ يَضْرَحُ كَحَفْرِ أَهْلِ مَكَّةَ وَكَانَ أَبُو طَلْحَةَ زَيْدُ بْنُ سَهْلٍ يَحْفِرُ لِأَهْلِ الْمَدِينَةِ فَكَانَ يَلْحَدُ فَدَعَا الْعَبَّاسُ رَجُلَيْنِ فَقَالَ لِأَحَدِهِمَا اذْهَبْ إِلَى أَبِي عُبَيْدَةَ وَلِلْآخَرِ اذْهَبْ إِلَى أَبِي طَلْحَةَ اللَّهُمَّ خِرْ لِرَسُولِكَ قَالَ فَوَجَدَ صَاحِبُ أَبِي طَلْحَةَ أَبَا طَلْحَةَ فَجَاءَ بِهِ فَلَحَدَ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ.
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: U dedi: «Rasululloh ﷺga qabr qazimoqchi boʻlganlarida, Abu Ubayda ibn al-Jarroh Makka ahli qazigandek yorib qazir, Abu Talha Zayd ibn Sahl esa Madina ahli uchun lahad qilib qazir edi. Shunda Abbos ikki kishini chaqirib, biriga: ‹Abu Ubaydaning oldiga bor›, ikkinchisiga: ‹Abu Talhaning oldiga bor. Ey Alloh, Rasulingga xayrni ixtiyor qil›, dedi. Abu Talhaga yuborilgan kishi Abu Talhani topib keldi, u esa Rasululloh ﷺ uchun lahad qazidi».Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: У деди: «Расулуллоҳ ﷺга қабр қазимоқчи бўлганларида, Абу Убайда ибн ал-Жарроҳ Макка аҳли қазигандек ёриб қазир, Абу Талҳа Зайд ибн Саҳл эса Мадина аҳли учун лаҳад қилиб қазир эди. Шунда Аббос икки кишини чақириб, бирига: ‹Абу Убайданинг олдига бор›, иккинчисига: ‹Абу Талҳанинг олдига бор. Эй Аллоҳ, Расулингга хайрни ихтиёр қил›, деди. Абу Талҳага юборилган киши Абу Талҳани топиб келди, у эса Расулуллоҳ ﷺ учун лаҳад қазиди».
- وعن أنس رضي الله عنه أن رسول الله صلى الله عليه وسلم أتى منى: فأتى الجمرة فرماها، ثم أتى منزله بمنى، ونحر، ثم قال للحلاق “خذ” وأشار إلى جانبه الأيمن، ثم الأيسر، ثم جعل يعطيه الناس. ((متفق عليه)) .وفي رواية: لما رمى الجمرة، ونحر نسكه وحلق: ناول الحلاق شقه الأيمن فحلقه، ثم دعا أبا طلحة الأنصارى رضي الله عنه ، فأعطاه إياه،ثم ناوله الشق الأيسر فقال “احلق” فحلقه فأعطاه أبا طلحة فقال: "اقسمه بين الناس".
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Minoga keldilar, soʻng Jamraga kelib, unga (toshlarni) otdilar, keyin Minodagi manzillariga kelib, (qurbonlik tuyasini) soʻydilar. Soʻng sartaroshga: «Ol», deb oʻng tomonlariga ishora qildilar, soʻng chap tomonlariga (ishora qildilar). Keyin (sochlarini) odamlarga ulasha boshladilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Минога келдилар, сўнг Жамрага келиб, унга (тошларни) отдилар, кейин Минодаги манзилларига келиб, (қурбонлик туясини) сўйдилар. Сўнг сартарошга: «Ол», деб ўнг томонларига ишора қилдилар, сўнг чап томонларига (ишора қилдилар). Кейин (сочларини) одамларга улаша бошладилар.
وَعَنْهُ قَالَ: { لَمَّا كَانَ يَوْمُ خَيْبَرَ, أَمَرَ رَسُولُ اَللَّهِ - صلى الله عليه وسلم -أَبَا طَلْحَةَ, فَنَادَى: "إِنَّ اَللَّهَ وَرَسُولَهُ يَنْهَيَانِكُمْ عَنْ لُحُومِ اَلْحُمُرِ]اَلْأَهْلِيَّةِ], فَإِنَّهَا رِجْسٌ" } مُتَّفَقٌ عَلَيْه ِ 1 .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Xaybar kuni boʻlganida bir keluvchi kelib: «Yo Rasululloh! Eshaklar yeyildi», — dedi. Soʻngra boshqasi kelib: «Yo Rasululloh! Eshaklar (zoti) tugatildi», — dedi. Shunda Rasululloh ﷺ Abu Talhaga buyurdilar, u: «Alloh va Uning Rasuli sizlarni eshaklarning goʻshtidan qaytaradilar, chunki u nopok» yoki «najis», — deb nido qildi. (Roviy) dedi: Shu bilan qozonlar ichidagi narsasi bilan agʻdarib tashlandi.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Хайбар куни бўлганида бир келувчи келиб: «Ё Расулуллоҳ! Эшаклар ейилди», — деди. Сўнгра бошқаси келиб: «Ё Расулуллоҳ! Эшаклар (зоти) тугатилди», — деди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ Абу Талҳага буюрдилар, у: «Аллоҳ ва Унинг Расули сизларни эшакларнинг гўштидан қайтарадилар, чунки у нопок» ёки «нажис», — деб нидо қилди. (Ровий) деди: Шу билан қозонлар ичидаги нарсаси билан ағдариб ташланди.
وَعَنْ أَنَسٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ: كُنْتُ رَدِيفَ أَبِي طَلْحَةَ وَإِنَّهُمْ لَيَصْرُخُونَ بهِما جَمِيعًا: الْحَج وَالْعمْرَة. رَوَاهُ البُخَارِيّ
Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Abu Talhaning orqasida (bir) ulovga mingashgan edim va (Paygʻambar ﷺ ning sahobalari) — ham haj, ham umra uchun — talbiyani baland ovozda aytar edi.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Абу Талҳанинг орқасида (бир) уловга мингашган эдим ва (Пайғамбар ﷺ нинг саҳобалари) — ҳам ҳаж, ҳам умра учун — талбияни баланд овозда айтар эди.
حَدَّثَنَا مُوسَى، قَالَ: حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ الْمُغِيرَةِ، عَنْ ثَابِتٍ، عَنْ أَنَسٍ قَالَ: دَخَلَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَرَأَى ابْنًا لأَبِي طَلْحَةَ يُقَالُ لَهُ: أَبُو عُمَيْرٍ، وَكَانَ لَهُ نُغَيْرٌ يَلْعَبُ بِهِ، فَقَالَ: يَا أَبَا عُمَيْرٍ، مَا فَعَلَ أَوْ، أَيْنَ، النُّغَيْرُ؟.
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U dedi: Nabiy ﷺ huzurimizga kirdilar, (uyda) faqat men, onam va xolam Ummu Harom bor edik. Onam: «Yo Rasululloh, kichik xizmatkoringiz (Anas) — uning haqiga Allohga duo qiling», — dedi. (Anas) dedi: Shunda u zot men uchun har xil yaxshilikni (soʻrab) duo qildilar. Men uchun qilgan duolarining oxirgisida: «Yo Alloh, uning molini va farzandini koʻpaytirgin va unga (bularda) barakot bergin», — dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У деди: Набий ﷺ ҳузуримизга кирдилар, (уйда) фақат мен, онам ва холам Умму Ҳаром бор эдик. Онам: «Ё Расулуллоҳ, кичик хизматкорингиз (Анас) — унинг ҳақига Аллоҳга дуо қилинг», — деди. (Анас) деди: Шунда у зот мен учун ҳар хил яхшиликни (сўраб) дуо қилдилар. Мен учун қилган дуоларининг охиргисида: «Ё Аллоҳ, унинг молини ва фарзандини кўпайтиргин ва унга (буларда) баракот бергин», — дедилар.
حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ مَنْصُورٍ، قَالَ: أَخْبَرَنَا أَبُو عَامِرٍ، قَالَ: حَدَّثَنَا فُلَيْحٌ وَهُوَ ابْنُ سُلَيْمَانَ، عَنْ هِلالِ بْنِ عَلِيٍّ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ: شَهِدْنَا ابْنَةً لِرَسُولِ اللهِ صلى الله عليه وسلم، وَرَسُولُ اللهِ جَالِسٌ عَلَى الْقَبْرِ، فَرَأَيْتُ عَيْيَنْهِ تَدمَعَانِ، فَقَالَ: أَفِيكُمْ رَجُلٌ لَمْ يُقَارِفِ اللَّيْلَةَ؟، قَالَ أَبُو طَلْحَةَ: أَنَا، قَالَ: انْزِلْ فَنَزَلَ فِي قَبْرِهَا.
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ bizga imomlik qildilar, soʻng minbarga chiqib: «Sizlarni (yuzma-yuz) koʻrgandek, namoz va rukuʼ(ingiz)da orqamdan ham koʻraman», — dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ бизга имомлик қилдилар, сўнг минбарга чиқиб: «Сизларни (юзма-юз) кўргандек, намоз ва рукуъ(ингиз)да орқамдан ҳам кўраман», — дедилар.
حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ الْحَكَمِ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ، أَخْبَرَنَا إِسْحَاقُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي طَلْحَةَ، أَنَّهُ سَمِعَ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ ـ رضى الله عنه ـ يَقُولُ اشْتَكَى ابْنٌ لأَبِي طَلْحَةَ ـ قَالَ ـ فَمَاتَ وَأَبُو طَلْحَةَ خَارِجٌ، فَلَمَّا رَأَتِ امْرَأَتُهُ أَنَّهُ قَدْ مَاتَ هَيَّأَتْ شَيْئًا وَنَحَّتْهُ فِي جَانِبِ الْبَيْتِ، فَلَمَّا جَاءَ أَبُو طَلْحَةَ قَالَ كَيْفَ الْغُلاَمُ قَالَتْ قَدْ هَدَأَتْ نَفْسُهُ، وَأَرْجُو أَنْ يَكُونَ قَدِ اسْتَرَاحَ. وَظَنَّ أَبُو طَلْحَةَ أَنَّهَا صَادِقَةٌ، قَالَ فَبَاتَ، فَلَمَّا أَصْبَحَ اغْتَسَلَ، فَلَمَّا أَرَادَ أَنْ يَخْرُجَ، أَعْلَمَتْهُ أَنَّهُ قَدْ مَاتَ، فَصَلَّى مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم ثُمَّ أَخْبَرَ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم بِمَا كَانَ مِنْهُمَا، فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " لَعَلَّ اللَّهَ أَنْ يُبَارِكَ لَكُمَا فِي لَيْلَتِكُمَا ". قَالَ سُفْيَانُ فَقَالَ رَجُلٌ مِنَ الأَنْصَارِ فَرَأَيْتُ لَهُمَا تِسْعَةَ أَوْلاَدٍ كُلُّهُمْ قَدْ قَرَأَ الْقُرْآنَ.
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Abu Talhaning oʻgʻillaridan biri kasal boʻlib, vafot etdi — oʻsha paytda Abu Talha uyda yoʻq edi. Xotini uning vafot etganini koʻrgach, uni (yuvib, kafanlab) tayyorladi va uyning bir tomoniga qoʻydi. Abu Talha kelgach: «Bola qalay?» — dedi. U (xotini): «Bola tinch; menimcha, u orom(da)», — dedi. Abu Talha — u rost gapirdi, deb oʻyladi. Abu Talha tunni oʻtkazdi va ertalab gusl qildi; chiqmoqchi boʻlganida, u (xotini) unga oʻgʻli vafot etganini aytdi. Abu Talha Paygʻambar ﷺ bilan (bomdod) namozini oʻqidi va u zotga — ularga nima yuz berganini — xabar berdi. Rasululloh ﷺ: «Alloh sizlarga kechangizda barakat bersin (yaʼni Alloh sizlarga solih farzand bersin)», — dedilar. Sufyon dediki, ansorlardan biri: «Ular (Abu Talha va xotini)ning toʻqqiz oʻgʻli boʻldi va ularning hammasi Qurʼonni (yodlab) qori boʻldi», — dedi.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Абу Талҳанинг ўғилларидан бири касал бўлиб, вафот этди — ўша пайтда Абу Талҳа уйда йўқ эди. Хотини унинг вафот этганини кўргач, уни (ювиб, кафанлаб) тайёрлади ва уйнинг бир томонига қўйди. Абу Талҳа келгач: «Бола қалай?» — деди. У (хотини): «Бола тинч; менимча, у ором(да)», — деди. Абу Талҳа — у рост гапирди, деб ўйлади. Абу Талҳа тунни ўтказди ва эрталаб гусл қилди; чиқмоқчи бўлганида, у (хотини) унга ўғли вафот этганини айтди. Абу Талҳа Пайғамбар ﷺ билан (бомдод) намозини ўқиди ва у зотга — уларга нима юз берганини — хабар берди. Расулуллоҳ ﷺ: «Аллоҳ сизларга кечангизда баракат берсин (яъни Аллоҳ сизларга солиҳ фарзанд берсин)», — дедилар. Суфён дедики, ансорлардан бири: «Улар (Абу Талҳа ва хотини)нинг тўққиз ўғли бўлди ва уларнинг ҳаммаси Қуръонни (ёдлаб) қори бўлди», — деди.
حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ حَاتِمٍ، حَدَّثَنَا بَهْزٌ، حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ، حَدَّثَنَا ثَابِتٌ، عَنْ أَنَسٍ، قَالَ لَمَّا نَزَلَتْ هَذِهِ الآيَةُ { لَنْ تَنَالُوا الْبِرَّ حَتَّى تُنْفِقُوا مِمَّا تُحِبُّونَ} قَالَ أَبُو طَلْحَةَ أُرَى رَبَّنَا يَسْأَلُنَا مِنْ أَمْوَالِنَا فَأُشْهِدُكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَنِّي قَدْ جَعَلْتُ أَرْضِي بَرِيحَا لِلَّهِ . قَالَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " اجْعَلْهَا فِي قَرَابَتِكَ " . قَالَ فَجَعَلَهَا فِي حَسَّانَ بْنِ ثَابِتٍ وَأُبَىِّ بْنِ كَعْبٍ .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Qachonki bu oyat: {Toki sevadigan narsalaringizdan ehson qilmaguningizcha, hech yaxshilikka (savobga) erisha olmaysiz} (Oli Imron 92) nozil boʻlgach, Abu Talha: «Men Robbimizni bizdan mollarimizdan (bir narsa) soʻrayotganini koʻryapman. Bas, ey Rasululloh, sizni guvoh qilamanki, men oʻzimning Barihoʼ (degan) yerimni Alloh uchun (sadaqa) qildim», dedi. (Anas) dedi: Shunda Rasululloh ﷺ: «Uni qarindoshlaringga ajrat», dedilar. (Anas) dedi: Soʻng u uni Hasson ibn Sobit bilan Ubay ibn Kaʼbga ajratdi.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Қачонки бу оят: {Токи севадиган нарсаларингиздан эҳсон қилмагунингизча, ҳеч яхшиликка (савобга) эриша олмайсиз} (Оли Имрон 92) нозил бўлгач, Абу Талҳа: «Мен Роббимизни биздан молларимиздан (бир нарса) сўраётганини кўряпман. Бас, эй Расулуллоҳ, сизни гувоҳ қиламанки, мен ўзимнинг Бариҳў (деган) еримни Аллоҳ учун (садақа) қилдим», деди. (Анас) деди: Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Уни қариндошларингга ажрат», дедилар. (Анас) деди: Сўнг у уни Ҳассон ибн Собит билан Убай ибн Каъбга ажратди.
حَدَّثَنَا زَيْدُ بْنُ أَخْزَمَ الطَّائِيُّ الْبَصْرِيُّ، حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ فَرْقَدٍ، قَالَ سَمِعْتُ جَعْفَرَ بْنَ مُحَمَّدٍ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ الَّذِي أَلْحَدَ قَبْرَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَبُو طَلْحَةَ وَالَّذِي أَلْقَى الْقَطِيفَةَ تَحْتَهُ شُقْرَانُ مَوْلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم . قَالَ جَعْفَرٌ وَأَخْبَرَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ أَبِي رَافِعٍ قَالَ سَمِعْتُ شُقْرَانَ يَقُولُ أَنَا وَاللَّهِ طَرَحْتُ الْقَطِيفَةَ تَحْتَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي الْقَبْرِ . قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ . قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ شُقْرَانَ حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ . وَرَوَى عَلِيُّ بْنُ الْمَدِينِيِّ عَنْ عُثْمَانَ بْنِ فَرْقَدٍ هَذَا الْحَدِيثَ .
Jaʼfar ibn Muhammad (rahimahulloh) otasidan rivoyat qilib aytdi: Rasululloh ﷺning qabrlariga lahad qazigan kishi Abu Talha, ostlariga qatifa (baxmal) toʻshagan kishi esa Rasululloh ﷺning ozod qilingan quli Shuqron edi. Jaʼfar aytdi: Menga Ubaydulloh ibn Abu Rofiʼ xabar berib: Men Shuqronning: «Allohga qasamki, qabrda Rasululloh ﷺning ostlariga qatifani men toʻshadim», deganini eshitdim, dedi. Abu Iso aytdi: Shuqronning hadisi hasan gʻaribdir. Bu hadisni Ali ibn al-Madiniy ham Usmon ibn Farqaddan rivoyat qilgan.Жаъфар ибн Муҳаммад (раҳимаҳуллоҳ) отасидан ривоят қилиб айтди: Расулуллоҳ ﷺнинг қабрларига лаҳад қазиган киши Абу Талҳа, остларига қатифа (бахмал) тўшаган киши эса Расулуллоҳ ﷺнинг озод қилинган қули Шуқрон эди. Жаъфар айтди: Менга Убайдуллоҳ ибн Абу Рофиъ хабар бериб: Мен Шуқроннинг: «Аллоҳга қасамки, қабрда Расулуллоҳ ﷺнинг остларига қатифани мен тўшадим», деганини эшитдим, деди. Абу Исо айтди: Шуқроннинг ҳадиси ҳасан ғарибдир. Бу ҳадисни Али ибн ал-Мадиний ҳам Усмон ибн Фарқаддан ривоят қилган.
حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، قَالَ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، عَنْ إِسْحَاقَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي طَلْحَةَ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَوْمَئِذٍ - يَعْنِي يَوْمَ حُنَيْنٍ - " مَنْ قَتَلَ كَافِرًا فَلَهُ سَلَبُهُ " . فَقَتَلَ أَبُو طَلْحَةَ يَوْمَئِذٍ عِشْرِينَ رَجُلاً وَأَخَذَ أَسْلاَبَهُمْ وَلَقِيَ أَبُو طَلْحَةَ أُمَّ سُلَيْمٍ وَمَعَهَا خِنْجَرٌ فَقَالَ يَا أُمَّ سُلَيْمٍ مَا هَذَا مَعَكِ قَالَتْ أَرَدْتُ وَاللَّهِ إِنْ دَنَا مِنِّي بَعْضُهُمْ أَبْعَجُ بِهِ بَطْنَهُ . فَأَخْبَرَ بِذَلِكَ أَبُو طَلْحَةَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم . قَالَ أَبُو دَاوُدَ هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ . قَالَ أَبُو دَاوُدَ أَرَدْنَا بِهَذَا الْخِنْجَرَ وَكَانَ سِلاَحَ الْعَجَمِ يَوْمَئِذٍ الْخِنْجَرُ .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Oʻsha kuni — yaʼni Hunayn kuni — Rasululloh ﷺ: «Kim bir kofirni oʻldirsa, uning salabi (oʻljasi) oʻzigadir», dedilar. Shunda oʻsha kuni Abu Talha yigirma kishini oʻldirib, ularning salablarini oldi. Abu Talha Umm Sulaymni uchratib qoldi, uning yonida xanjar bor edi. U: «Ey Umm Sulaym, yoningdagi bu nima?» dedi. U ayol: «Allohga qasamki, agar ulardan birortasi menga yaqinlashsa, uning qornini yorishni niyat qildim», dedi. Abu Talha buni Rasululloh ﷺga xabar qildi.
Abu Dovud dedi: Bu hasan hadisdir. Abu Dovud dedi: Biz bu bilan xanjarni nazarda tutdik; oʻsha kunlarda ajamlarning quroli xanjar edi.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Ўша куни — яъни Ҳунайн куни — Расулуллоҳ ﷺ: «Ким бир кофирни ўлдирса, унинг салаби (ўлжаси) ўзигадир», дедилар. Шунда ўша куни Абу Талҳа йигирма кишини ўлдириб, уларнинг салабларини олди. Абу Талҳа Умм Сулаймни учратиб қолди, унинг ёнида ханжар бор эди. У: «Эй Умм Сулайм, ёнингдаги бу нима?» деди. У аёл: «Аллоҳга қасамки, агар улардан бирортаси менга яқинлашса, унинг қорнини ёришни ният қилдим», деди. Абу Талҳа буни Расулуллоҳ ﷺга хабар қилди.
Абу Довуд деди: Бу ҳасан ҳадисдир. Абу Довуд деди: Биз бу билан ханжарни назарда тутдик; ўша кунларда ажамларнинг қуроли ханжар эди.
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ النَّضْرِ بْنِ مُسَاوِرٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا جَعْفَرُ بْنُ سُلَيْمَانَ، عَنْ ثَابِتٍ، عَنْ أَنَسٍ، قَالَ خَطَبَ أَبُو طَلْحَةَ أُمَّ سُلَيْمٍ فَقَالَتْ وَاللَّهِ مَا مِثْلُكَ يَا أَبَا طَلْحَةَ يُرَدُّ وَلَكِنَّكَ رَجُلٌ كَافِرٌ وَأَنَا امْرَأَةٌ مُسْلِمَةٌ وَلاَ يَحِلُّ لِي أَنْ أَتَزَوَّجَكَ فَإِنْ تُسْلِمْ فَذَاكَ مَهْرِي وَمَا أَسْأَلُكَ غَيْرَهُ . فَأَسْلَمَ فَكَانَ ذَلِكَ مَهْرَهَا - قَالَ ثَابِتٌ فَمَا سَمِعْتُ بِامْرَأَةٍ قَطُّ كَانَتْ أَكْرَمَ مَهْرًا مِنْ أُمِّ سُلَيْمٍ الإِسْلاَمَ - فَدَخَلَ بِهَا فَوَلَدَتْ لَهُ .
Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Abu Talha Ummu Sulaymga sovchi qoʻydi. Ayol: «Allohga qasamki, ey Abu Talha, sendek kishi rad etilmaydi, lekin sen kofir kishisan, men esa musulmon ayolman, senga tegishim menga halol emas. Agar musulmon boʻlsang, mana shu mening mahrimdir va sendan bundan boshqa narsa soʻramayman», dedi. Bas, u musulmon boʻldi va shu uning mahri boʻldi. Ummu Sulaymdan aziz mahrli ayolni hech eshitmaganman. Soʻng u ayolga qoʻshildi va ayol unga farzand tugʻib berdi.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Абу Талҳа Умму Сулаймга совчи қўйди. Аёл: «Аллоҳга қасамки, эй Абу Талҳа, сендек киши рад этилмайди, лекин сен кофир кишисан, мен эса мусулмон аёлман, сенга тегишим менга ҳалол эмас. Агар мусулмон бўлсанг, мана шу менинг маҳримдир ва сендан бундан бошқа нарса сўрамайман», деди. Бас, у мусулмон бўлди ва шу унинг маҳри бўлди. Умму Сулаймдан азиз маҳрли аёлни ҳеч эшитмаганман. Сўнг у аёлга қўшилди ва аёл унга фарзанд туғиб берди.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَبْدَةَ، أَنْبَأَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ، عَنْ ثَابِتٍ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ ذُكِرَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ كَانَ أَحْسَنَ النَّاسِ وَكَانَ أَجْوَدَ النَّاسِ وَكَانَ أَشْجَعَ النَّاسِ وَلَقَدْ فَزِعَ أَهْلُ الْمَدِينَةِ لَيْلَةً فَانْطَلَقُوا قِبَلَ الصَّوْتِ فَتَلَقَّاهُمْ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَقَدْ سَبَقَهُمْ إِلَى الصَّوْتِ وَهُوَ عَلَى فَرَسٍ لأَبِي طَلْحَةَ عُرْىٍ مَا عَلَيْهِ سَرْجٌ فِي عُنُقِهِ السَّيْفُ وَهُوَ يَقُولُ " يَا أَيُّهَا النَّاسُ لَنْ تُرَاعُوا " . يَرُدُّهُمْ ثُمَّ قَالَ لِلْفَرَسِ " وَجَدْنَاهُ بَحْرًا " . أَوْ " إِنَّهُ لَبَحْرٌ " . قَالَ حَمَّادٌ وَحَدَّثَنِي ثَابِتٌ أَوْ غَيْرُهُ قَالَ كَانَ فَرَسًا لأَبِي طَلْحَةَ يُبَطَّأُ فَمَا سُبِقَ بَعْدَ ذَلِكَ الْيَوْمِ .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ zikr etilganda, u kishi shunday dedilar: «U zot odamlarning eng koʻrkami, eng saxovatlisi va eng jasuri edilar. Bir kecha madinaliklar qoʻrqib ketishdi va ovoz kelgan tomonga yoʻl olishdi. Rasululloh ﷺ ularni qarshi olib qaytdilar, u zot ovoz kelgan joyga hammadan oldin yetib borgan edilar. U zot Abu Talhaning yalangʻoch, egarsiz otida, boʻyinlarida qilich osilgan holda: ‹Ey odamlar, qoʻrqmanglar!› deb ularni qaytarib yurar edilar. Soʻng ot haqida: ‹Uni dengizdek topdik›, yoki ‹U haqiqatan dengizdir›, dedilar». Hammod aytdi: Menga Sobit yoki boshqasi shunday deb aytdi: «U Abu Talhaning sekin yuradigan oti edi, biroq oʻsha kundan keyin uni hech qanday ot oʻzib keta olmadi».Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ зикр этилганда, у киши шундай дедилар: «У зот одамларнинг энг кўрками, энг саховатлиси ва энг жасури эдилар. Бир кеча мадиналиклар қўрқиб кетишди ва овоз келган томонга йўл олишди. Расулуллоҳ ﷺ уларни қарши олиб қайтдилар, у зот овоз келган жойга ҳаммадан олдин етиб борган эдилар. У зот Абу Талҳанинг яланғоч, эгарсиз отида, бўйинларида қилич осилган ҳолда: ‹Эй одамлар, қўрқманглар!› деб уларни қайтариб юрар эдилар. Сўнг от ҳақида: ‹Уни денгиздек топдик›, ёки ‹У ҳақиқатан денгиздир›, дедилар». Ҳаммод айтди: Менга Собит ёки бошқаси шундай деб айтди: «У Абу Талҳанинг секин юрадиган оти эди, бироқ ўша кундан кейин уни ҳеч қандай от ўзиб кета олмади».
- وعن أنس رضي الله عنه قال: كان ابن لأبي طلحة رضي الله عنه يشتكي، فخرج أبو طلحة، فقبض الصبي، فلما رجع أبو طلحة قال: ما فعل ابني؟ قالت أم سليم وهى أم الصبي : هو أسكن ما كان، فقربت إليه العشاء فتعشى، ثم أصاب منها، فلما فرغ قالت: واروا الصبي، فلما أصبح أبو طلحة أتى رسول الله صلى الله عليه وسلم فأخبره، فقال: "أعرستم الليلة ؟" قال: نعم ، قال: "اللهم بارك لهما، فولدت غلاماً، فقال لي أبو طلحة: احمله حتى تأتى به النبي صلى الله عليه وسلم، وبعث معه بتمرات، فقال: "أمعه شيء؟" قال: نعم، تمرات فأخذها النبي صلى الله عليه وسلم فمضغها ، ثم أخذها من فيه فجعلها في فيّ الصبي ، ثم حنكه وسماه عبد الله. ((متفق عليه)) .
وفى رواية لمسلم: مات ابن لأبي طلحة بن أم سليم ، فقالت لأهلها لا تحدثوا أبا طلحة بابنه حتى أكون أنا أحدثه، فجاء فقربت إليه عشاءً فأكل وشرب، ثم تصنعت له أحسن ما كانت تصنع قبل ذلك، فوقع بها، فلما أن رأت أنه قد شبع وأصاب منها قالت: يا أبا طلحة، أرأيت لو أن قوماً أعاروا عاريتهم أهل بيت فطلبوا عاريتهم، ألهم أن يمنعوهم؟ قال: لا، فقالت : فاحتسب ابنك. قال: فغضب، ثم قال: تركتني حتى إذا تلطخت أخبرتني بابني؟! فانطلق حتى أتى رسول الله صلى الله عليه وسلم فأخبره بما كان ، فقال رسول الله صلى الله عليه وسلم. "بارك الله في ليلتكما" قال: فحملت، قال وكان رسول الله صلى الله عليه وسلم في سفر وهي معه، وكان رسول الله صلى الله عليه وسلم إذا أتى المدينة من سفر لا يطرقها طروقاً فدنوا من المدينة، فضربها المخاض، فاحتبس عليها أبو طلحة، وانطلق رسول الله صلى الله عليه وسلم قال: يقول أبو طلحة: إنك لتعلم يارب أنه يعجبني أن أخرج مع رسول الله صلى الله عليه وسلم إذا خرج، وأدخل معه إذا دخل، وقد احتبست بما ترى، تقول أم سليم: يا أبا طلحة ما أجد الذى كنت أجد، انطلق، فانطلقنا، وضربها المخاض حين قدما فولدت غلاماً. فقالت لي أمي : يا أنس لا يرضعه أحد حتى تغدو به على رسول الله صلى الله عليه وسلم، فلما أصبح احتملته فانطلقت به إلى رسول الله صلى الله عليه وسلم. وذكر تمام الحديث.
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Abu Talhaning Umm Sulaymdan boʻlgan oʻgʻli vafot etdi. (Umm Sulaym) oʻz oilasidagilarga: «Abu Talhaga oʻgʻli haqida men gapirmagunimcha gapirmanglar», dedi. (Abu Talha) keldi, (Umm Sulaym) unga kechki ovqat keltirdi, u yedi va ichdi. Soʻng (Umm Sulaym) u uchun ilgari hech qachon yasanmaganidek goʻzal yasandi, shunda (Abu Talha) u bilan yaqinlik qildi. (Umm Sulaym) uning toʻyib, oʻzidan murodiga yetganini koʻrgach: «Ey Abu Talha, qaranglar-chi, agar bir qavm bir oilaga oʻz omonatlarini bersayu, soʻng omonatlarini qaytarib soʻrasalar, ular (oila) buni rad eta oladimi?» dedi. U: «Yoʻq», dedi. U: «Unday boʻlsa, oʻgʻlingni (sabr bilan, Alloh ajrini deb) hisobga ol», dedi. Shunda u jahli chiqib: «Meni (oʻzimga) qoʻyib bering, men (yaqinlikdan) iflos boʻldim, soʻng menga oʻgʻlim haqida xabar berdingmi!» dedi. Soʻng u joʻnab, Rasululloh ﷺ ning oldiga keldi va boʻlgan voqeani u zotga xabar qildi. Rasululloh ﷺ: «Alloh ikkovingizning kechangizda baraka bersin», dedilar. Shunda u (Umm Sulaym) homilador boʻldi. Rasululloh ﷺ bir safarda edilar, u (Umm Sulaym) ham u zot bilan birga edi. Rasululloh ﷺ safardan Madinaga kelganlarida, unga tunda (kutilmaganda) kirmas edilar. Ular Madinaga yaqinlashdilar, shunda unga toʻlgʻoq tutdi va Abu Talha uning oldida ushlanib qoldi, Rasululloh ﷺ esa (yoʻlda) ketdilar. Abu Talha: «Ey Robbim, Sen bilasanki, Rasuling chiqqanida u bilan birga chiqishim va kirganida u bilan birga kirishim menga yoqadi, lekin men Oʻzing koʻrib turgan (sabab) bilan ushlanib qoldim», derdi. Umm Sulaym: «Ey Abu Talha, men ilgari sezgan (ogʻriqni) endi sezmayapman, yur», dedi. Biz joʻnadik. Ular (Madinaga) yetib kelganlarida unga toʻlgʻoq tutdi va u bir oʻgʻil tugʻdi. Onam menga: «Ey Anas, sen uni Rasululloh ﷺ ning oldiga olib bormaguningcha, hech kim uni emizmasin», dedi. Tong otgach, men uni koʻtarib, Rasululloh ﷺ ning oldiga olib bordim. Borsam, u zotning qoʻllarida (tuyalarga) tamgʻa bosadigan asbob bor ekan. (Rasululloh ﷺ) meni koʻrishlari bilan: «Umm Sulaym tugʻdi shekilli?» dedilar. Men: «Ha», dedim. (U zot) tamgʻa asbobini qoʻydilar. Men uni keltirib, u zotning bagʻirlariga qoʻydim. Rasululloh ﷺ Madina ajva xurmosidan bittasini olishni soʻradilar va uni ogʻizlarida erigunicha chaynadilar, soʻng uni chaqaloqning ogʻziga soldilar. Chaqaloq uni shimirib taʼmini ola boshladi. Rasululloh ﷺ: «Ansorlarning xurmoga boʻlgan muhabbatiga qaranglar!» dedilar. Soʻng (u zot) uning yuzini silab, unga Abdulloh deb ism qoʻydilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Абу Талҳанинг Умм Сулаймдан бўлган ўғли вафот этди. (Умм Сулайм) ўз оиласидагиларга: «Абу Талҳага ўғли ҳақида мен гапирмагунимча гапирманглар», деди. (Абу Талҳа) келди, (Умм Сулайм) унга кечки овқат келтирди, у еди ва ичди. Сўнг (Умм Сулайм) у учун илгари ҳеч қачон ясанмаганидек гўзал ясанди, шунда (Абу Талҳа) у билан яқинлик қилди. (Умм Сулайм) унинг тўйиб, ўзидан муродига етганини кўргач: «Эй Абу Талҳа, қаранглар-чи, агар бир қавм бир оилага ўз омонатларини берсаю, сўнг омонатларини қайтариб сўрасалар, улар (оила) буни рад эта оладими?» деди. У: «Йўқ», деди. У: «Ундай бўлса, ўғлингни (сабр билан, Аллоҳ ажрини деб) ҳисобга ол», деди. Шунда у жаҳли чиқиб: «Мени (ўзимга) қўйиб беринг, мен (яқинликдан) ифлос бўлдим, сўнг менга ўғлим ҳақида хабар бердингми!» деди. Сўнг у жўнаб, Расулуллоҳ ﷺ нинг олдига келди ва бўлган воқеани у зотга хабар қилди. Расулуллоҳ ﷺ: «Аллоҳ икковингизнинг кечангизда барака берсин», дедилар. Шунда у (Умм Сулайм) ҳомиладор бўлди. Расулуллоҳ ﷺ бир сафарда эдилар, у (Умм Сулайм) ҳам у зот билан бирга эди. Расулуллоҳ ﷺ сафардан Мадинага келганларида, унга тунда (кутилмаганда) кирмас эдилар. Улар Мадинага яқинлашдилар, шунда унга тўлғоқ тутди ва Абу Талҳа унинг олдида ушланиб қолди, Расулуллоҳ ﷺ эса (йўлда) кетдилар. Абу Талҳа: «Эй Роббим, Сен биласанки, Расулинг чиққанида у билан бирга чиқишим ва кирганида у билан бирга киришим менга ёқади, лекин мен Ўзинг кўриб турган (сабаб) билан ушланиб қолдим», дерди. Умм Сулайм: «Эй Абу Талҳа, мен илгари сезган (оғриқни) энди сезмаяпман, юр», деди. Биз жўнадик. Улар (Мадинага) етиб келганларида унга тўлғоқ тутди ва у бир ўғил туғди. Онам менга: «Эй Анас, сен уни Расулуллоҳ ﷺ нинг олдига олиб бормагунингча, ҳеч ким уни эмизмасин», деди. Тонг отгач, мен уни кўтариб, Расулуллоҳ ﷺ нинг олдига олиб бордим. Борсам, у зотнинг қўлларида (туяларга) тамға босадиган асбоб бор экан. (Расулуллоҳ ﷺ) мени кўришлари билан: «Умм Сулайм туғди шекилли?» дедилар. Мен: «Ҳа», дедим. (У зот) тамға асбобини қўйдилар. Мен уни келтириб, у зотнинг бағирларига қўйдим. Расулуллоҳ ﷺ Мадина ажва хурмосидан биттасини олишни сўрадилар ва уни оғизларида эригунича чайнадилар, сўнг уни чақалоқнинг оғзига солдилар. Чақалоқ уни шимириб таъмини ола бошлади. Расулуллоҳ ﷺ: «Ансорларнинг хурмога бўлган муҳаббатига қаранглар!» дедилар. Сўнг (у зот) унинг юзини силаб, унга Абдуллоҳ деб исм қўйдилар.
وَعَنْ أَنَسٍ: أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَتَى مِنًى فَأَتَى الْجَمْرَةَ فَرَمَاهَا ثُمَّ أَتَى مَنْزِلَهُ بِمِنًى وَنَحَرَ نُسُكَهُ ثُمَّ دَعَا بِالْحَلَّاقِ وَنَاوَلَ الْحَالِقَ شِقَّهُ الْأَيْمَنَ ثُمَّ دَعَا أَبَا طَلْحَةَ الْأَنْصَارِيَّ فَأَعْطَاهُ إِيَّاهُ ثُمَّ نَاوَلَ الشِّقَّ الْأَيْسَرَ فَقَالَ «احْلِقْ» فَحَلَقَهُ فَأعْطَاهُ طَلْحَةَ فَقَالَ: «اقْسِمْهُ بَيْنَ النَّاسِ»
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Minoga keldilar, soʻng Jamraga kelib, unga (toshlarni) otdilar, keyin Minodagi manzillariga kelib, (qurbonlik tuyasini) soʻydilar. Soʻng sartaroshga: «Ol», deb oʻng tomonlariga ishora qildilar, soʻng chap tomonlariga (ishora qildilar). Keyin (sochlarini) odamlarga ulasha boshladilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Минога келдилар, сўнг Жамрага келиб, унга (тошларни) отдилар, кейин Минодаги манзилларига келиб, (қурбонлик туясини) сўйдилар. Сўнг сартарошга: «Ол», деб ўнг томонларига ишора қилдилар, сўнг чап томонларига (ишора қилдилар). Кейин (сочларини) одамларга улаша бошладилар.
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللهِ، قَالَ: حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنِ ابْنِ جُدْعَانَ قَالَ: سَمِعْتُ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ يَقُولُ: كَانَ أَبُو طَلْحَةَ يَجْثُو بَيْنَ يَدَيْ رَسُولِ اللهِ صلى الله عليه وسلم وَيَنْثُرُ كِنَانَتَهُ وَيَقُولُ: وَجْهِي لِوَجْهِكَ الْوِقَاءُ، وَنَفْسِي لِنَفْسِكَ الْفِدَاءُ.
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Abu Talha Rasululloh ﷺning huzurlarida tiz choʻkib, oʻq sadogʻini (oldiga) toʻkar va: «Yuzim yuzingizga qalqon, jonim joningizga fido boʻlsin», der edi.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Абу Талҳа Расулуллоҳ ﷺнинг ҳузурларида тиз чўкиб, ўқ садоғини (олдига) тўкар ва: «Юзим юзингизга қалқон, жоним жонингизга фидо бўлсин», дер эди.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سِنَانٍ، حَدَّثَنَا فُلَيْحُ بْنُ سُلَيْمَانَ، حَدَّثَنَا هِلاَلُ بْنُ عَلِيٍّ، عَنْ أَنَسٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ شَهِدْنَا بِنْتَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَرَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم جَالِسٌ عَلَى الْقَبْرِ، فَرَأَيْتُ عَيْنَيْهِ تَدْمَعَانِ فَقَالَ " هَلْ فِيكُمْ مِنْ أَحَدٍ لَمْ يُقَارِفِ اللَّيْلَةَ ". فَقَالَ أَبُو طَلْحَةَ أَنَا. قَالَ " فَانْزِلْ فِي قَبْرِهَا ". فَنَزَلَ فِي قَبْرِهَا فَقَبَرَهَا. قَالَ ابْنُ الْمُبَارَكِ قَالَ فُلَيْحٌ أُرَاهُ يَعْنِي الذَّنْبَ. قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ {لِيَقْتَرِفُوا} أَىْ لِيَكْتَسِبُوا.
Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Biz Rasululloh ﷺ ning qizining janozasida edik va Rasululloh ﷺ qabr yonida oʻtirgan edilar. Men u zotning koʻzlari yoshga toʻlganini koʻrdim. U zot: «Sizlar ichida kechasi zavjasi bilan (yaqinlik) qilmagan (kishi) bormi?» — dedilar. Abu Talha ‹ha› (deb javob berdi). Bas, Allohning Paygʻambari ﷺ unga qabrga tushishni aytdilar va u uning (qizning) qabriga tushib, uni dafn qildi.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Биз Расулуллоҳ ﷺ нинг қизининг жанозасида эдик ва Расулуллоҳ ﷺ қабр ёнида ўтирган эдилар. Мен у зотнинг кўзлари ёшга тўлганини кўрдим. У зот: «Сизлар ичида кечаси завжаси билан (яқинлик) қилмаган (киши) борми?» — дедилар. Абу Талҳа ‹ҳа› (деб жавоб берди). Бас, Аллоҳнинг Пайғамбари ﷺ унга қабрга тушишни айтдилар ва у унинг (қизнинг) қабрига тушиб, уни дафн қилди.
وَحَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، وَابْنُ، نُمَيْرٍ وَأَبُو كُرَيْبٍ قَالُوا أَخْبَرَنَا حَفْصُ بْنُ، غِيَاثٍ عَنْ هِشَامٍ، بِهَذَا الإِسْنَادِ أَمَّا أَبُو بَكْرٍ فَقَالَ فِي رِوَايَتِهِ لِلْحَلاَّقِ " هَا " . وَأَشَارَ بِيَدِهِ إِلَى الْجَانِبِ الأَيْمَنِ هَكَذَا فَقَسَمَ شَعَرَهُ بَيْنَ مَنْ يَلِيهِ - قَالَ - ثُمَّ أَشَارَ إِلَى الْحَلاَّقِ وَإِلَى الْجَانِبِ الأَيْسَرِ فَحَلَقَهُ فَأَعْطَاهُ أُمَّ سُلَيْمٍ . وَأَمَّا فِي رِوَايَةِ أَبِي كُرَيْبٍ قَالَ فَبَدَأَ بِالشِّقِّ الأَيْمَنِ فَوَزَّعَهُ الشَّعَرَةَ وَالشَّعَرَتَيْنِ بَيْنَ النَّاسِ ثُمَّ قَالَ بِالأَيْسَرِ فَصَنَعَ بِهِ مِثْلَ ذَلِكَ ثُمَّ قَالَ " هَا هُنَا أَبُو طَلْحَةَ " . فَدَفَعَهُ إِلَى أَبِي طَلْحَةَ .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Abu Bakr oʻz rivoyatida shunday dedi: (Rasululloh ﷺ) sartaroshga: «Mana shu yerdan», deb qoʻllari bilan oʻng tomonga shunday ishora qildilar va sochlarini oʻz yonidagilar orasida boʻlib berdilar. (Roviy) dedi: soʻng sartaroshga va chap tomonga ishora qildilar, (sartarosh) uni oldirdi va (Rasululloh ﷺ) uni Umm Sulaymga berdilar. Abu Kuraybning rivoyatida esa shunday dedi: (Rasululloh ﷺ) oʻng tomondan boshladilar va bir-ikki tola sochni odamlar orasida taqsimladilar, soʻng chap tomonni (aytdilar) va u bilan ham xuddi shunday qildilar, keyin: «Mana shu yerda Abu Talha bormi?» dedilar va uni Abu Talhaga berdilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Абу Бакр ўз ривоятида шундай деди: (Расулуллоҳ ﷺ) сартарошга: «Мана шу ердан», деб қўллари билан ўнг томонга шундай ишора қилдилар ва сочларини ўз ёнидагилар орасида бўлиб бердилар. (Ровий) деди: сўнг сартарошга ва чап томонга ишора қилдилар, (сартарош) уни олдирди ва (Расулуллоҳ ﷺ) уни Умм Сулаймга бердилар. Абу Курайбнинг ривоятида эса шундай деди: (Расулуллоҳ ﷺ) ўнг томондан бошладилар ва бир-икки тола сочни одамлар орасида тақсимладилар, сўнг чап томонни (айтдилар) ва у билан ҳам худди шундай қилдилар, кейин: «Мана шу ерда Абу Талҳа борми?» дедилар ва уни Абу Талҳага бердилар.
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ، أَخْبَرَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ جَعْفَرٍ، عَنْ حُمَيْدٍ، قَالَ سُئِلَ أَنَسٌ عَنْ كَسْبِ الْحَجَّامِ، فَقَالَ أَنَسٌ احْتَجَمَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَحَجَمَهُ أَبُو طَيْبَةَ فَأَمَرَ لَهُ بِصَاعَيْنِ مِنْ طَعَامٍ وَكَلَّمَ أَهْلَهُ فَوَضَعُوا عَنْهُ مِنْ خَرَاجِهِ وَقَالَ " إِنَّ أَفْضَلَ مَا تَدَاوَيْتُمْ بِهِ الْحِجَامَةُ " . أَوْ " إِنَّ مِنْ أَمْثَلِ دَوَائِكُمُ الْحِجَامَةَ " . قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنْ عَلِيٍّ وَابْنِ عَبَّاسٍ وَابْنِ عُمَرَ . قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَنَسٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ . وَقَدْ رَخَّصَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَغَيْرِهِمْ فِي كَسْبِ الْحَجَّامِ . وَهُوَ قَوْلُ الشَّافِعِيِّ .
Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Andan qon oluvchining (hajjom) kasbi haqida soʻraldi. Shunda Anas: «Rasululloh ﷺga qon oldirildi, unga Abu Tayba qon oldi. U zot unga ikki soʼ taom berishni buyurdilar va uning (xoʻjayinlari) bilan gaplashdilar, ular esa undan oʻz xirojlarini (yengillatib) tushirdilar. Hamda u zot: ‹Albatta, davolanadigan narsalaringizning eng afzali — qon oldirishdir› yoki ‹Albatta, davolaringizning eng yaxshilaridan biri — qon oldirishdir›, dedilar», dedi. (Abu Iso) aytdi: Bu bobda Ali, Ibn Abbos va Ibn Umardan ham (rivoyatlar) bor. Abu Iso aytdi: Anasning hadisi hasan sahih hadisdir. Paygʻambar ﷺ ashoblaridan va boshqa ilm ahlidan baʼzilari qon oluvchining kasbiga ruxsat berganlar. Bu Shofeiyning soʻzidir.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Андан қон олувчининг (ҳажжом) касби ҳақида сўралди. Шунда Анас: «Расулуллоҳ ﷺга қон олдирилди, унга Абу Тайба қон олди. У зот унга икки сў таом беришни буюрдилар ва унинг (хўжайинлари) билан гаплашдилар, улар эса ундан ўз хирожларини (енгиллатиб) туширдилар. Ҳамда у зот: ‹Албатта, даволанадиган нарсаларингизнинг энг афзали — қон олдиришдир› ёки ‹Албатта, даволарингизнинг энг яхшиларидан бири — қон олдиришдир›, дедилар», деди. (Абу Исо) айтди: Бу бобда Али, Ибн Аббос ва Ибн Умардан ҳам (ривоятлар) бор. Абу Исо айтди: Анаснинг ҳадиси ҳасан саҳиҳ ҳадисдир. Пайғамбар ﷺ ашобларидан ва бошқа илм аҳлидан баъзилари қон олувчининг касбига рухсат берганлар. Бу Шофеийнинг сўзидир.
حَدَّثَنَا زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ، حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، عَنْ سُفْيَانَ، عَنِ السُّدِّيِّ، عَنْ أَبِي هُبَيْرَةَ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، أَنَّ أَبَا طَلْحَةَ، سَأَلَ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم عَنْ أَيْتَامٍ وَرِثُوا خَمْرًا قَالَ " أَهْرِقْهَا " . قَالَ أَفَلاَ أَجْعَلُهَا خَلاًّ قَالَ " لاَ " .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Abu Talha Nabiy ﷺ dan xamrni meros qilib olgan yetimlar haqida soʻradi. U zot: «Uni toʻkib yubor», dedilar. (Abu Talha): «Uni sirka qilib qoʻysam boʻlmaydimi?» dedi. U zot: «Yoʻq», dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Абу Талҳа Набий ﷺ дан хамрни мерос қилиб олган етимлар ҳақида сўради. У зот: «Уни тўкиб юбор», дедилар. (Абу Талҳа): «Уни сирка қилиб қўйсам бўлмайдими?» деди. У зот: «Йўқ», дедилар.
أَخْبَرَنَا زِيَادُ بْنُ أَيُّوبَ، قَالَ حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ ابْنُ عُلَيَّةَ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ صُهَيْبٍ، عَنْ أَنَسٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم غَزَا خَيْبَرَ فَصَلَّيْنَا عِنْدَهَا الْغَدَاةَ بِغَلَسٍ فَرَكِبَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم وَرَكِبَ أَبُو طَلْحَةَ وَأَنَا رَدِيفُ أَبِي طَلْحَةَ فَأَخَذَ نَبِيُّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي زُقَاقِ خَيْبَرَ وَإِنَّ رُكْبَتِي لَتَمَسُّ فَخِذَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَإِنِّي لأَرَى بَيَاضَ فَخِذِ نَبِيِّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَلَمَّا دَخَلَ الْقَرْيَةَ قَالَ " اللَّهُ أَكْبَرُ خَرِبَتْ خَيْبَرُ إِنَّا إِذَا نَزَلْنَا بِسَاحَةِ قَوْمٍ فَسَاءَ صَبَاحُ الْمُنْذَرِينَ " . قَالَهَا ثَلاَثَ مَرَّاتٍ قَالَ وَخَرَجَ الْقَوْمُ إِلَى أَعْمَالِهِمْ - قَالَ عَبْدُ الْعَزِيزِ - فَقَالُوا مُحَمَّدٌ - قَالَ عَبْدُ الْعَزِيزِ وَقَالَ بَعْضُ أَصْحَابِنَا وَالْخَمِيسُ - وَأَصَبْنَاهَا عَنْوَةً فَجَمَعَ السَّبْىَ فَجَاءَ دِحْيَةُ فَقَالَ يَا نَبِيَّ اللَّهِ أَعْطِنِي جَارِيَةً مِنَ السَّبْىِ . قَالَ " اذْهَبْ فَخُذْ جَارِيَةً " . فَأَخَذَ صَفِيَّةَ بِنْتَ حُيَىٍّ فَجَاءَ رَجُلٌ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ يَا نَبِيَّ اللَّهِ أَعْطَيْتَ دِحْيَةَ صَفِيَّةَ بِنْتَ حُيَىٍّ سَيِّدَةَ قُرَيْظَةَ وَالنَّضِيرِ مَا تَصْلُحُ إِلاَّ لَكَ . قَالَ " ادْعُوهُ بِهَا " . فَجَاءَ بِهَا فَلَمَّا نَظَرَ إِلَيْهَا النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " خُذْ جَارِيَةً مِنَ السَّبْىِ غَيْرَهَا " . قَالَ وَإِنَّ نَبِيَّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَعْتَقَهَا وَتَزَوَّجَهَا . فَقَالَ لَهُ ثَابِتٌ يَا أَبَا حَمْزَةَ مَا أَصْدَقَهَا قَالَ نَفْسَهَا أَعْتَقَهَا وَتَزَوَّجَهَا - قَالَ - حَتَّى إِذَا كَانَ بِالطَّرِيقِ جَهَّزَتْهَا لَهُ أُمُّ سُلَيْمٍ فَأَهْدَتْهَا إِلَيْهِ مِنَ اللَّيْلِ فَأَصْبَحَ عَرُوسًا قَالَ " مَنْ كَانَ عِنْدَهُ شَىْءٌ فَلْيَجِئْ بِهِ " . قَالَ وَبَسَطَ نِطَعًا فَجَعَلَ الرَّجُلُ يَجِيءُ بِالأَقِطِ وَجَعَلَ الرَّجُلُ يَجِيءُ بِالتَّمْرِ وَجَعَلَ الرَّجُلُ يَجِيءُ بِالسَّمْنِ فَحَاسُوا حَيْسَةً فَكَانَتْ وَلِيمَةَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Xaybarga gʻazot qildilar. Biz u yerda bomdod namozini zulmat qorongʻusida oʻqidik. Soʻng Nabiy ﷺ minib oldilar, Abu Talha ham minib oldi, men esa Abu Talhaning orqasida edim. Allohning Nabiysi ﷺ Xaybarning tor koʻchasiga kirdilar. Tizzam Rasululloh ﷺning sonlariga tegib turardi va men Allohning Nabiysi ﷺning sonlarining oqligini koʻrib turardim. U zot qishloqqa kirganlarida: «Allohu akbar! Xaybar vayron boʻldi. Biz bir qavmning maydoniga tushsak, ogohlantirilganlarning tongi nechogʻlik yomon boʻlar!» dedilar. Buni uch marta aytdilar. Qavm ishlariga chiqqan edi. Ular: «Muhammad!» va «lashkar keldi!» deyishdi. Biz u yerni zoʻrlik bilan qoʻlga oldik va asirlarni toʻpladik. Shunda Dihya kelib: «Ey Allohning Nabiysi, menga asirlardan bir choʻri bering», dedi. U zot: «Bor, bir choʻri ol», dedilar. U esa Safiyya binti Huyayni oldi. Soʻng bir kishi Nabiy ﷺ huzuriga kelib: «Ey Allohning Nabiysi, siz Dihyaga Qurayza va Nazir qabilalarining bekasi Safiyya binti Huyayni berdingiz. U faqat sizga munosibdir», dedi. U zot: «Uni Safiyya bilan chaqiringlar», dedilar. Dihya uni olib keldi. Nabiy ﷺ unga nazar solganlarida: «Asirlardan bundan boshqa choʻri ol», dedilar. Soʻng Allohning Nabiysi ﷺ Safiyyani ozod qilib, uni nikohlab oldilar. Sobit unga: «Ey Abu Hamza, u zot unga qanday mahr berdilar?» dedi. U: «Uni ozod qilishning oʻzini mahr qildilar, yaʼni uni ozod qilib, nikohlab oldilar», dedi. Yoʻlda Ummu Sulaym uni u zot uchun bezab tayyorladi va kechasi uni u zotga olib bordi. Shunday qilib u zot kuyov boʻlib tongni qarshiladilar. U zot: «Kimda biror narsa boʻlsa, uni olib kelsin», dedilar. Soʻng bir teri dasturxon yozildi. Kimdir quritilgan tvorog, kimdir xurmo, kimdir saryogʻ olib kela boshladi. Ularni aralashtirib xays qilishdi. Bu Rasululloh ﷺning toʻylari edi.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Хайбарга ғазот қилдилар. Биз у ерда бомдод намозини зулмат қоронғусида ўқидик. Сўнг Набий ﷺ миниб олдилар, Абу Талҳа ҳам миниб олди, мен эса Абу Талҳанинг орқасида эдим. Аллоҳнинг Набийси ﷺ Хайбарнинг тор кўчасига кирдилар. Тиззам Расулуллоҳ ﷺнинг сонларига тегиб турарди ва мен Аллоҳнинг Набийси ﷺнинг сонларининг оқлигини кўриб турардим. У зот қишлоққа кирганларида: «Аллоҳу акбар! Хайбар вайрон бўлди. Биз бир қавмнинг майдонига тушсак, огоҳлантирилганларнинг тонги нечоғлик ёмон бўлар!» дедилар. Буни уч марта айтдилар. Қавм ишларига чиққан эди. Улар: «Муҳаммад!» ва «лашкар келди!» дейишди. Биз у ерни зўрлик билан қўлга олдик ва асирларни тўпладик. Шунда Диҳя келиб: «Эй Аллоҳнинг Набийси, менга асирлардан бир чўри беринг», деди. У зот: «Бор, бир чўри ол», дедилар. У эса Сафийя бинти Ҳуяйни олди. Сўнг бир киши Набий ﷺ ҳузурига келиб: «Эй Аллоҳнинг Набийси, сиз Диҳяга Қурайза ва Назир қабилаларининг бекаси Сафийя бинти Ҳуяйни бердингиз. У фақат сизга муносибдир», деди. У зот: «Уни Сафийя билан чақиринглар», дедилар. Диҳя уни олиб келди. Набий ﷺ унга назар солганларида: «Асирлардан бундан бошқа чўри ол», дедилар. Сўнг Аллоҳнинг Набийси ﷺ Сафийяни озод қилиб, уни никоҳлаб олдилар. Собит унга: «Эй Абу Ҳамза, у зот унга қандай маҳр бердилар?» деди. У: «Уни озод қилишнинг ўзини маҳр қилдилар, яъни уни озод қилиб, никоҳлаб олдилар», деди. Йўлда Умму Сулайм уни у зот учун безаб тайёрлади ва кечаси уни у зотга олиб борди. Шундай қилиб у зот куёв бўлиб тонгни қаршиладилар. У зот: «Кимда бирор нарса бўлса, уни олиб келсин», дедилар. Сўнг бир тери дастурхон ёзилди. Кимдир қуритилган творог, кимдир хурмо, кимдир сарёғ олиб кела бошлади. Уларни аралаштириб хайс қилишди. Бу Расулуллоҳ ﷺнинг тўйлари эди.
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ، حَدَّثَنَا حَجَّاجٌ، عَنِ الْحَسَنِ بْنِ سَعْدٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي أَبُو طَلْحَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ قَرَنَ الْحَجَّ وَالْعُمْرَةَ .
Abu Talha (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ haj va umrani birga (qiron) ado qildilar.Абу Талҳа (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ ҳаж ва умрани бирга (қирон) адо қилдилар.
- عن أنس رضي الله عنه قال: كان أبو طلحة رضي الله عنه أكثر الأنصار بالمدينة مالاً من نخل، وكان أحب أمواله إليه بيرحاء، وكانت مستقبلة المسجد، وكان رسول الله صلى الله عليه وسلم يدخلها ويشرب من ماء فيها طيب قال أنس: فلما نزلت هذه الآية: {لن تنالوا البر حتى تنفقوا مما تحبون} قام أبو طلحة إلى رسول الله صلى الله عليه وسلم فقال: يارسول إن الله تعالى أنزل عليك: { لن تنالوا البر حتى تنفقوا مما تحبون} وإن أحب مالي إلي بيرحاء، وإنها صدقة لله تعالى أرجو برها وذخرها عند الله تعالى، فضعها يا رسول الله حيث أراك الله، فقال رسول الله صلى الله عليه وسلم : " بخٍ! ذلك مال رابح، ذلك مال رابح، وقد سمعت ما قلت، وإني أرى أن تجعلها في الأقربين" فقال أبو طلحة: أفعل يا رسول الله، فقسمها أبو طلحة في أقاربه، وبني عمه. ((متفق عليه)).
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Abu Talha (roziyallohu anhu) Madinadagi ansorlar ichida xurmozorlardan eng koʻp molga ega kishi edi. Uning eng suyukli mol-mulki masjid roʻparasidagi Bayruho edi. Rasululloh ﷺ unga kirib, undagi xushtaʼm suvdan ichardilar. Anas aytadi: Ushbu {Sevgan narsalaringizdan infoq qilmaguningizcha, hech yaxshilikka (savobga) erisha olmaysiz} (Oli Imron, 92) oyati nozil boʻlganda, Abu Talha Rasululloh ﷺ huzurlariga kelib: «Ey Allohning Rasuli, Alloh taolo sizga: {Sevgan narsalaringizdan infoq qilmaguningizcha, hech yaxshilikka erisha olmaysiz}, deb nozil qildi. Mening eng suyukli molim Bayruhodir. U Alloh taolo yoʻlida sadaqadir. Uning yaxshiligini va Alloh huzurida zaxira boʻlishini umid qilaman. Uni, ey Allohning Rasuli, Alloh sizga koʻrsatgan joyga sarflang», dedi. Rasululloh ﷺ: «Bah! Bu foydali mol, bu foydali mol! Aytganingni eshitdim. Men uni qarindoshlaringga sarflashingni maʼqul koʻraman», dedilar. Abu Talha: «Shunday qilaman, ey Allohning Rasuli», dedi. Soʻng Abu Talha uni qarindoshlari va amakivachchalari orasida taqsimladi.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Абу Талҳа (розияллоҳу анҳу) Мадинадаги ансорлар ичида хурмозорлардан энг кўп молга эга киши эди. Унинг энг суюкли мол-мулки масжид рўпарасидаги Байруҳо эди. Расулуллоҳ ﷺ унга кириб, ундаги хуштаъм сувдан ичардилар. Анас айтади: Ушбу {Севган нарсаларингиздан инфоқ қилмагунингизча, ҳеч яхшиликка (савобга) эриша олмайсиз} (Оли Имрон, 92) ояти нозил бўлганда, Абу Талҳа Расулуллоҳ ﷺ ҳузурларига келиб: «Эй Аллоҳнинг Расули, Аллоҳ таоло сизга: {Севган нарсаларингиздан инфоқ қилмагунингизча, ҳеч яхшиликка эриша олмайсиз}, деб нозил қилди. Менинг энг суюкли молим Байруҳодир. У Аллоҳ таоло йўлида садақадир. Унинг яхшилигини ва Аллоҳ ҳузурида захира бўлишини умид қиламан. Уни, эй Аллоҳнинг Расули, Аллоҳ сизга кўрсатган жойга сарфланг», деди. Расулуллоҳ ﷺ: «Баҳ! Бу фойдали мол, бу фойдали мол! Айтганингни эшитдим. Мен уни қариндошларингга сарфлашингни маъқул кўраман», дедилар. Абу Талҳа: «Шундай қиламан, эй Аллоҳнинг Расули», деди. Сўнг Абу Талҳа уни қариндошлари ва амакиваччалари орасида тақсимлади.
وَعَن قَتَادَة قَالَ: سَمِعْتُ أَنَسًا يَقُولُ: كَانَ فَزَعٌ بِالْمَدِينَةِ فَاسْتَعَارَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَرَسًا مِنْ أَبِي طَلْحَةَ يُقَالُ لَهُ: الْمَنْدُوبُ فَرَكِبَ فَلَمَّا رَجَعَ قَالَ: «مَا رَأَيْنَا مِنْ شَيْءٍ وَإِن وَجَدْنَاهُ لبحرا»
Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir marta Madina ahli (dushman hujumidan) qoʻrqdi; shuning uchun Paygʻambar ﷺ Abu Talhadan — Mandub degan — bir otni oriyat (qarzga) oldi va unga mindi. U zot qaytganda: «Biz (qoʻrqadigan) hech narsani koʻrmadik, lekin bu ot juda tez (chopar) ekan (xuddi dengiz suvidek tuganmas quvvatga ega)», — dedilar.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир марта Мадина аҳли (душман ҳужумидан) қўрқди; шунинг учун Пайғамбар ﷺ Абу Талҳадан — Мандуб деган — бир отни орият (қарзга) олди ва унга минди. У зот қайтганда: «Биз (қўрқадиган) ҳеч нарсани кўрмадик, лекин бу от жуда тез (чопар) экан (худди денгиз сувидек туганмас қувватга эга)», — дедилар.
حَدَّثَنَا أَبُو مَعْمَرٍ، قَالَ: حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَارِثِ، قَالَ: حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ، عَنْ أَنَسٍ قَالَ: بَيْنَمَا النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فِي نَخْلٍ لَنَا، نَخْلٍ لأَبِي طَلْحَةَ، تَبَرَّزَ لِحَاجَتِهِ، وَبِلاَلٌ يَمْشِي وَرَاءَهُ، يُكْرِمُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم أَنْ يَمْشِيَ إِلَى جَنْبِهِ، فَمَرَّ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم بِقَبْرٍ فَقَامَ، حَتَّى تَمَّ إِلَيْهِ بِلاَلٌ، فَقَالَ: وَيْحَكَ يَا بِلاَلُ، هَلْ تَسْمَعُ مَا أَسْمَعُ؟ قَالَ: مَا أَسْمَعُ شَيْئًا، فَقَالَ: صَاحِبُ هَذَا الْقَبْرِ يُعَذَّبُ، فَوُجِدَ يَهُودِيًّا.
Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ uch kun (uydan) chiqmadilar. Odamlar namozga turdi va Abu Bakr imomlik uchun oldinga oʻtdi. (Shu payt) Paygʻambar ﷺ pardani ushlab, uni koʻtardilar. Paygʻambar ﷺ ning yuzlari koʻringanida, biz oʻsha paytdagi Paygʻambar ﷺ ning yuzlaridan koʻproq yoqimli manzarani hech koʻrmagan edik. Paygʻambar ﷺ Abu Bakrga odamlarga imomlik qilishni ishora qildi, soʻng pardani tushirdilar. Biz u zotni vafot etguncha (boshqa) koʻrmadik.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ уч кун (уйдан) чиқмадилар. Одамлар намозга турди ва Абу Бакр имомлик учун олдинга ўтди. (Шу пайт) Пайғамбар ﷺ пардани ушлаб, уни кўтардилар. Пайғамбар ﷺ нинг юзлари кўринганида, биз ўша пайтдаги Пайғамбар ﷺ нинг юзларидан кўпроқ ёқимли манзарани ҳеч кўрмаган эдик. Пайғамбар ﷺ Абу Бакрга одамларга имомлик қилишни ишора қилди, сўнг пардани туширдилар. Биз у зотни вафот этгунча (бошқа) кўрмадик.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ، أَخْبَرَنَا مَالِكٌ، عَنْ إِسْحَاقَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي طَلْحَةَ، أَنَّهُ سَمِعَ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ ـ رضى الله عنه ـ يَقُولُ كَانَ أَبُو طَلْحَةَ أَكْثَرَ الأَنْصَارِ بِالْمَدِينَةِ مَالاً مِنْ نَخْلٍ، وَكَانَ أَحَبَّ أَمْوَالِهِ إِلَيْهِ بَيْرُحَاءَ وَكَانَتْ مُسْتَقْبِلَةَ الْمَسْجِدِ، وَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَدْخُلُهَا وَيَشْرَبُ مِنْ مَاءٍ فِيهَا طَيِّبٍ قَالَ أَنَسٌ فَلَمَّا أُنْزِلَتْ هَذِهِ الآيَةُ [quran sura="3" aya_start="92" aya_end="92"]{لَنْ تَنَالُوا الْبِرَّ حَتَّى تُنْفِقُوا مِمَّا تُحِبُّونَ} قَامَ أَبُو طَلْحَةَ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ. إِنَّ اللَّهَ تَبَارَكَ وَتَعَالَى يَقُولُ [quran sura="3" aya_start="92" aya_end="92"]{لَنْ تَنَالُوا الْبِرَّ حَتَّى تُنْفِقُوا مِمَّا تُحِبُّونَ} وَإِنَّ أَحَبَّ أَمْوَالِي إِلَىَّ بَيْرُحَاءَ، وَإِنَّهَا صَدَقَةٌ لِلَّهِ أَرْجُو بِرَّهَا وَذُخْرَهَا عِنْدَ اللَّهِ، فَضَعْهَا يَا رَسُولَ اللَّهِ حَيْثُ أَرَاكَ اللَّهُ. قَالَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " بَخْ، ذَلِكَ مَالٌ رَابِحٌ، ذَلِكَ مَالٌ رَابِحٌ، وَقَدْ سَمِعْتُ مَا قُلْتَ وَإِنِّي أَرَى أَنْ تَجْعَلَهَا فِي الأَقْرَبِينَ ". فَقَالَ أَبُو طَلْحَةَ أَفْعَلُ يَا رَسُولَ اللَّهِ. فَقَسَمَهَا أَبُو طَلْحَةَ فِي أَقَارِبِهِ وَبَنِي عَمِّهِ. تَابَعَهُ رَوْحٌ. وَقَالَ يَحْيَى بْنُ يَحْيَى وَإِسْمَاعِيلُ عَنْ مَالِكٍ رَايِحٌ.
Ishoq ibn Abdulloh ibn Abu Talha (Anasdan) rivoyat qiladi: Men Anas ibn Molikning shunday deganini eshitdim: «Abu Talha Madinadagi ansorlar ichida xurmozorlardan eng koʻp mulkka ega edi va ularning eng sevimlisi unga ‹Bayruho› (bogʻi) edi; u Paygʻambar ﷺ ning masjidi roʻparasida edi. Rasululloh ﷺ u yerga borar va uning shirin suvidan ichar edilar». Anas qoʻshdi: «Bu oyat nozil boʻlganda: ‹Sevgan (yaxshi koʻrgan) narsangizdan (Alloh yoʻlida) sarflamaguningizcha, hech qachon yaxshilikka (taqvoga) erishmaysiz› (Oli Imron, 92), — Abu Talha Rasululloh ﷺ ga: ‹Yo Rasululloh, Tabaraka va Taolo boʻlgan Alloh: «Sevgan narsangizdan sarflamaguncha, yaxshilikka erishmaysiz», — deyapti. Shubhasiz, Bayruho — barcha mulkim ichida menga eng sevimlisi. Men uni Alloh yoʻlida sadaqa qilmoqchiman; uning savobini Allohdan umid qilaman. Yo Rasululloh, uni — Alloh sizga qayerga (sarflashni) maʼqul koʻrsatsa — oʻsha yerga sarflang›, — dedi. Shunda Allohning Paygʻambari ﷺ: ‹Barakalla! Bu — foydali mol. Men sen aytgan narsani eshitdim va (men) uni qarindoshlaringga bersang, maʼqul (toʻgʻri) boʻladi, deb oʻylayman›, — dedilar. Abu Talha: ‹Shunday qilaman, yo Rasululloh›, — dedi. Soʻng Abu Talha oʻsha bogʻini qarindoshlari va amakivachchalari orasida taqsimladi».Ишоқ ибн Абдуллоҳ ибн Абу Талҳа (Анасдан) ривоят қилади: Мен Анас ибн Моликнинг шундай деганини эшитдим: «Абу Талҳа Мадинадаги ансорлар ичида хурмозорлардан энг кўп мулкка эга эди ва уларнинг энг севимлиси унга ‹Байруҳо› (боғи) эди; у Пайғамбар ﷺ нинг масжиди рўпарасида эди. Расулуллоҳ ﷺ у ерга борар ва унинг ширин сувидан ичар эдилар». Анас қўшди: «Бу оят нозил бўлганда: ‹Севган (яхши кўрган) нарсангиздан (Аллоҳ йўлида) сарфламагунингизча, ҳеч қачон яхшиликка (тақвога) эришмайсиз› (Оли Имрон, 92), — Абу Талҳа Расулуллоҳ ﷺ га: ‹Ё Расулуллоҳ, Табарака ва Таоло бўлган Аллоҳ: «Севган нарсангиздан сарфламагунча, яхшиликка эришмайсиз», — деяпти. Шубҳасиз, Байруҳо — барча мулким ичида менга энг севимлиси. Мен уни Аллоҳ йўлида садақа қилмоқчиман; унинг савобини Аллоҳдан умид қиламан. Ё Расулуллоҳ, уни — Аллоҳ сизга қаерга (сарфлашни) маъқул кўрсаца — ўша ерга сарфланг›, — деди. Шунда Аллоҳнинг Пайғамбари ﷺ: ‹Баракалла! Бу — фойдали мол. Мен сен айтган нарсани эшитдим ва (мен) уни қариндошларингга берсанг, маъқул (тўғри) бўлади, деб ўйлайман›, — дедилар. Абу Талҳа: ‹Шундай қиламан, ё Расулуллоҳ›, — деди. Сўнг Абу Талҳа ўша боғини қариндошлари ва амакиваччалари орасида тақсимлади».
وَحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، حَدَّثَنَا عَبْدُ الأَعْلَى، حَدَّثَنَا هِشَامٌ، عَنْ مُحَمَّدٍ، عَنْ أَنَسِ، بْنِ مَالِكٍ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم رَمَى جَمْرَةَ الْعَقَبَةِ ثُمَّ انْصَرَفَ إِلَى الْبُدْنِ فَنَحَرَهَا وَالْحَجَّامُ جَالِسٌ وَقَالَ بِيَدِهِ عَنْ رَأْسِهِ فَحَلَقَ شِقَّهُ الأَيْمَنَ فَقَسَمَهُ فِيمَنْ يَلِيهِ ثُمَّ قَالَ " احْلِقِ الشِّقَّ الآخَرَ " . فَقَالَ " أَيْنَ أَبُو طَلْحَةَ " . فَأَعْطَاهُ إِيَّاهُ .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Jamratul-Aqabaga (tosh) otdilar, soʻng qurbonlik tuyalariga yuzlanib, ularni soʻydilar. Sartarosh oʻtirgan edi. (Rasululloh ﷺ) qoʻllari bilan boshlariga ishora qildilar, (sartarosh) oʻng tomonni oldirdi, (Rasululloh ﷺ) uni oʻz yonidagilar orasida boʻlib berdilar. Soʻng: «Ikkinchi tomonni oldir», dedilar. Keyin: «Abu Talha qayerda?» dedilar va uni unga berdilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Жамратул-Ақабага (тош) отдилар, сўнг қурбонлик туяларига юзланиб, уларни сўйдилар. Сартарош ўтирган эди. (Расулуллоҳ ﷺ) қўллари билан бошларига ишора қилдилар, (сартарош) ўнг томонни олдирди, (Расулуллоҳ ﷺ) уни ўз ёнидагилар орасида бўлиб бердилар. Сўнг: «Иккинчи томонни олдир», дедилар. Кейин: «Абу Талҳа қаерда?» дедилар ва уни унга бердилар.
حَدَّثَنَا حُمَيْدُ بْنُ مَسْعَدَةَ، حَدَّثَنَا الْمُعْتَمِرُ بْنُ سُلَيْمَانَ، قَالَ سَمِعْتُ لَيْثًا، يُحَدِّثُ عَنْ يَحْيَى بْنِ عَبَّادٍ، عَنْ أَنَسٍ، عَنْ أَبِي طَلْحَةَ، أَنَّهُ قَالَ يَا نَبِيَّ اللَّهِ إِنِّي اشْتَرَيْتُ خَمْرًا لأَيْتَامٍ فِي حِجْرِي . قَالَ " أَهْرِقِ الْخَمْرَ وَاكْسِرِ الدِّنَانَ " . قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنْ جَابِرٍ وَعَائِشَةَ وَأَبِي سَعِيدٍ وَابْنِ مَسْعُودٍ وَابْنِ عُمَرَ وَأَنَسٍ . قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي طَلْحَةَ رَوَى الثَّوْرِيُّ هَذَا الْحَدِيثَ عَنِ السُّدِّيِّ عَنْ يَحْيَى بْنِ عَبَّادٍ عَنْ أَنَسٍ أَنَّ أَبَا طَلْحَةَ كَانَ عِنْدَهُ . وَهَذَا أَصَحُّ مِنْ حَدِيثِ اللَّيْثِ .
Anas (roziyallohu anhu) Abu Talha (roziyallohu anhu)dan rivoyat qiladi: U: «Ey Allohning Nabiysi, men qaramogʻimdagi yetimlar uchun xamr (musallas) sotib olgan edim», dedi. U zot: «Xamrni toʻkib tashla va idishlarni sindir!» dedilar. (Abu Iso) aytdi: Bu bobda Jobir, Oisha, Abu Said, Ibn Masʼud, Ibn Umar va Anasdan ham (rivoyatlar) bor. Abu Iso aytdi: Abu Talha hadisini Savriy as-Suddiydan, u Yahyo ibn Abboddan, u Anasdan: «Abu Talha uning huzurida edi», deb rivoyat qilgan. Bu Lays hadisidan koʻra sahihroqdir.Анас (розияллоҳу анҳу) Абу Талҳа (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилади: У: «Эй Аллоҳнинг Набийси, мен қарамоғимдаги етимлар учун хамр (мусаллас) сотиб олган эдим», деди. У зот: «Хамрни тўкиб ташла ва идишларни синдир!» дедилар. (Абу Исо) айтди: Бу бобда Жобир, Оиша, Абу Саид, Ибн Масъуд, Ибн Умар ва Анасдан ҳам (ривоятлар) бор. Абу Исо айтди: Абу Талҳа ҳадисини Саврий ас-Суддийдан, у Яҳё ибн Аббоддан, у Анасдан: «Абу Талҳа унинг ҳузурида эди», деб ривоят қилган. Бу Лайс ҳадисидан кўра саҳиҳроқдир.
حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، عَنْ هِشَامِ بْنِ زَيْدٍ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ كُنْتُ غُلاَمًا حَزَوَّرًا فَصِدْتُ أَرْنَبًا فَشَوَيْتُهَا فَبَعَثَ مَعِي أَبُو طَلْحَةَ بِعَجُزِهَا إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَأَتَيْتُهُ بِهَا فَقَبِلَهَا .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi. U: «Men baquvvat oʻsmir bola edim. Bir quyonni ovladim va uni kabob qildim. Abu Talha men bilan uning orqa qismini Nabiy ﷺ ga yubordi. Men uni u zotga olib keldim, u zot esa uni qabul qildilar», dedi.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади. У: «Мен бақувват ўсмир бола эдим. Бир қуённи овладим ва уни кабоб қилдим. Абу Талҳа мен билан унинг орқа қисмини Набий ﷺ га юборди. Мен уни у зотга олиб келдим, у зот эса уни қабул қилдилар», деди.
أَخْبَرَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ نَافِعٍ، قَالَ حَدَّثَنَا بَهْزٌ، قَالَ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، قَالَ حَدَّثَنَا ثَابِتٌ، عَنْ أَنَسٍ، قَالَ لَمَّا نَزَلَتْ هَذِهِ الآيَةُ { لَنْ تَنَالُوا الْبِرَّ حَتَّى تُنْفِقُوا مِمَّا تُحِبُّونَ } قَالَ أَبُو طَلْحَةَ إِنَّ رَبَّنَا لَيَسْأَلُنَا عَنْ أَمْوَالِنَا فَأُشْهِدُكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَنِّي قَدْ جَعَلْتُ أَرْضِي لِلَّهِ . فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " اجْعَلْهَا فِي قَرَابَتِكَ فِي حَسَّانَ بْنِ ثَابِتٍ وَأُبَىِّ بْنِ كَعْبٍ " .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: {Sevadigan narsalaringizdan infoq qilmaguningizcha yaxshilikka (savobga) erisha olmaysiz} (Oli Imron 92) degan oyat nozil boʻlganda, Abu Talha: «Rabbimiz bizdan mollarimiz haqida soʻraydi. Ey Rasululloh, sizni guvoh qilamanki, men yerimni Alloh yoʻlida qildim», dedi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Uni qarindoshlaring — Hasson ibn Sobit va Ubay ibn Kaʼbga qilgin», dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: {Севадиган нарсаларингиздан инфоқ қилмагунингизча яхшиликка (савобга) эриша олмайсиз} (Оли Имрон 92) деган оят нозил бўлганда, Абу Талҳа: «Раббимиз биздан молларимиз ҳақида сўрайди. Эй Расулуллоҳ, сизни гувоҳ қиламанки, мен еримни Аллоҳ йўлида қилдим», деди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Уни қариндошларинг — Ҳассон ибн Собит ва Убай ибн Каъбга қилгин», дедилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ، وَعَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ، قَالاَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ هِشَامِ بْنِ زَيْدٍ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ مَرَرْنَا بِمَرِّ الظَّهْرَانِ فَأَنْفَجْنَا أَرْنَبًا فَسَعَوْا عَلَيْهَا فَلَغَبُوا فَسَعَيْتُ حَتَّى أَدْرَكْتُهَا فَأَتَيْتُ بِهَا أَبَا طَلْحَةَ فَذَبَحَهَا فَبَعَثَ بِعَجُزِهَا وَوَرِكِهَا إِلَى النَّبِيِّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ فَقَبِلَهَا .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Biz Marruzzahron degan joydan oʻtayotgan edik, bir quyonni hurkitib yubordik. Odamlar uning ketidan quvishdi, ammo charchab qolishdi. Men esa quvib borib, uni tutib oldim. Soʻng uni Abu Talha (roziyallohu anhu)ning oldiga olib keldim. U uni soʻydi va uning dumbasi bilan sonini Paygʻambar ﷺ ga yubordi, u zot uni qabul qildilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Биз Марруззаҳрон деган жойдан ўтаётган эдик, бир қуённи ҳуркитиб юбордик. Одамлар унинг кетидан қувишди, аммо чарчаб қолишди. Мен эса қувиб бориб, уни тутиб олдим. Сўнг уни Абу Талҳа (розияллоҳу анҳу)нинг олдига олиб келдим. У уни сўйди ва унинг думбаси билан сонини Пайғамбар ﷺ га юборди, у зот уни қабул қилдилар.
- وعنه قال: كان أبو طلحة أكثر الأنصار بالمدينة مالاً من نخل، وكان أحب أمواله إليه بيرحاء، وكانت مستقبلة المسجد، وكان رسول الله صلى الله عليه وسلم يدخلها، ويشرب من ماء فيها طيب، فلما نزلت هذه الآية: {لن تنالوا البر حتى تنفقوا مما تحبون} ((آل عمران: 92)) قام أبو طلحة إلى رسول الله صلى الله عليه وسلم فقال: يا رسول الله إن الله تبارك وتعالى يقول: {لن تنالوا البر حتى تنفقوا مما تحبون} وإن أحب مالي إلي بيرحاء، وإنها صدقة لله تعالى، وأرجو برها وذخرها عند الله تعالى، فضعها يا رسول الله حيث أراك الله. فقال رسول الله صلى الله عليه وسلم: "بخ! ذلك مال رابح، وذلك مال رابح! وقد سمعت ما قلت، وإني أرى أن تجعلها في الأقربين" فقال أبو طلحة: أفعل يا رسول الله، فقسمها أبو طلحة في أقاربه وبني عمه. ((متفق عليه)).
وسبق بيان ألفاظه في: باب الإنفاق مما يحب.
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Abu Talha Madinadagi ansorlar ichida xurmozorlardan eng koʻp molga ega kishi edi. Uning eng suyukli mol-mulki masjid roʻparasidagi Bayruho edi. Rasululloh ﷺ unga kirib, undagi xushtaʼm suvdan ichardilar. Ushbu {Sevgan narsalaringizdan infoq qilmaguningizcha, hech yaxshilikka erisha olmaysiz} (Oli Imron, 92) oyati nozil boʻlganda, Abu Talha Rasululloh ﷺ huzurlariga kelib: «Ey Allohning Rasuli, Alloh tabaraka va taolo: {Sevgan narsalaringizdan infoq qilmaguningizcha, hech yaxshilikka erisha olmaysiz}, deydi. Mening eng suyukli molim Bayruhodir. U Alloh taolo yoʻlida sadaqadir. Uning yaxshiligini va Alloh huzurida zaxira boʻlishini umid qilaman. Uni, ey Allohning Rasuli, Alloh sizga koʻrsatgan joyga sarflang», dedi. Rasululloh ﷺ: «Bah! Bu foydali mol, bu foydali mol! Aytganingni eshitdim. Men uni qarindoshlaringga sarflashingni maʼqul koʻraman», dedilar. Abu Talha: «Shunday qilaman, ey Allohning Rasuli», dedi. Soʻng Abu Talha uni qarindoshlari va amakivachchalari orasida taqsimladi.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Абу Талҳа Мадинадаги ансорлар ичида хурмозорлардан энг кўп молга эга киши эди. Унинг энг суюкли мол-мулки масжид рўпарасидаги Байруҳо эди. Расулуллоҳ ﷺ унга кириб, ундаги хуштаъм сувдан ичардилар. Ушбу {Севган нарсаларингиздан инфоқ қилмагунингизча, ҳеч яхшиликка эриша олмайсиз} (Оли Имрон, 92) ояти нозил бўлганда, Абу Талҳа Расулуллоҳ ﷺ ҳузурларига келиб: «Эй Аллоҳнинг Расули, Аллоҳ табарака ва таоло: {Севган нарсаларингиздан инфоқ қилмагунингизча, ҳеч яхшиликка эриша олмайсиз}, дейди. Менинг энг суюкли молим Байруҳодир. У Аллоҳ таоло йўлида садақадир. Унинг яхшилигини ва Аллоҳ ҳузурида захира бўлишини умид қиламан. Уни, эй Аллоҳнинг Расули, Аллоҳ сизга кўрсатган жойга сарфланг», деди. Расулуллоҳ ﷺ: «Баҳ! Бу фойдали мол, бу фойдали мол! Айтганингни эшитдим. Мен уни қариндошларингга сарфлашингни маъқул кўраман», дедилар. Абу Талҳа: «Шундай қиламан, эй Аллоҳнинг Расули», деди. Сўнг Абу Талҳа уни қариндошлари ва амакиваччалари орасида тақсимлади.
وَعَنْ أَنَسٍ قَالَ: تَزَوَّجَ أَبُو طَلْحَةَ أُمَّ سُلَيْمٍ فَكَانَ صَدَاقُ مَا بَيْنَهُمَا الْإِسْلَامَ أَسْلَمَتْ أُمُّ سُلَيْمٍ قَبْلَ أَبِي طَلْحَةَ فَخَطَبَهَا فَقَالَتْ: إِنِّي قَدْ أَسْلَمْتُ فَإِنْ أَسْلَمْتَ نَكَحْتُكَ فَأَسْلَمَ فَكَانَ صدَاق مَا بَينهمَا. رَوَاهُ النَّسَائِيّ
Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Abu Talha Ummu Sulaymga uylandi, ular oʻrtasidagi mahr Islom boʻldi. Ummu Sulaym Abu Talhadan oldin musulmon boʻlgan edi. U ayolga sovchi qoʻyganida, ayol: «Men musulmon boʻlganman, agar sen ham musulmon boʻlsang, senga tegaman», dedi. Bas, u musulmon boʻldi va shu ular oʻrtasidagi mahr boʻldi.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Абу Талҳа Умму Сулаймга уйланди, улар ўртасидаги маҳр Ислом бўлди. Умму Сулайм Абу Талҳадан олдин мусулмон бўлган эди. У аёлга совчи қўйганида, аёл: «Мен мусулмон бўлганман, агар сен ҳам мусулмон бўлсанг, сенга тегаман», деди. Бас, у мусулмон бўлди ва шу улар ўртасидаги маҳр бўлди.
حَدَّثَنَا آدَمُ، قَالَ: حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ قَتَادَةَ قَالَ: سَمِعْتُ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ يَقُولُ: كَانَ فَزَعٌ بِالْمَدِينَةِ، فَاسْتَعَارَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَرَسًا لأَبِي طَلْحَةَ، يُقَالُ لَهُ: الْمَنْدُوبُ، فَرَكِبَهُ، فَلَمَّا رَجَعَ قَالَ: مَا رَأَيْنَا مِنْ شَيْءٍ، وَإِنْ وَجَدْنَاهُ لَبَحْرًا.
Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir marta Madina ahli (dushman hujumidan) qoʻrqdi; shuning uchun Paygʻambar ﷺ Abu Talhadan — Mandub degan — bir otni oriyat (qarzga) oldi va unga mindi. U zot qaytganda: «Biz (qoʻrqadigan) hech narsani koʻrmadik, lekin bu ot juda tez (chopar) ekan (xuddi dengiz suvidek tuganmas quvvatga ega)», — dedilar.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир марта Мадина аҳли (душман ҳужумидан) қўрқди; шунинг учун Пайғамбар ﷺ Абу Талҳадан — Мандуб деган — бир отни орият (қарзга) олди ва унга минди. У зот қайтганда: «Биз (қўрқадиган) ҳеч нарсани кўрмадик, лекин бу от жуда тез (чопар) экан (худди денгиз сувидек туганмас қувватга эга)», — дедилар.
حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ الْمُنْذِرِ، حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ، حَدَّثَنَا أَبُو عَمْرٍو الأَوْزَاعِيُّ، حَدَّثَنِي إِسْحَاقُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي طَلْحَةَ، حَدَّثَنِي أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ غَدَوْتُ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِعَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي طَلْحَةَ لِيُحَنِّكَهُ، فَوَافَيْتُهُ فِي يَدِهِ الْمِيسَمُ يَسِمُ إِبِلَ الصَّدَقَةِ.
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Abdulloh ibn Abu Talhani — unga tahnik qilish uchun — Rasululloh ﷺ ga olib bordim. (Tahnik — musulmonlar orasidagi odat boʻlib, bola tugʻilgan har safar, uni Paygʻambar ﷺ ga olib borar edilar; u zot bir parcha xurmoni chaynab, uning sharbatidan bir qismini bolaning ogʻziga solar edilar.) Men Paygʻambar ﷺ ni koʻrdim — u zotning qoʻlida tamgʻalash (belgi bosish) asbobi bor edi va u zot zakot tuyalarini tamgʻalayotgan edilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Абдуллоҳ ибн Абу Талҳани — унга таҳник қилиш учун — Расулуллоҳ ﷺ га олиб бордим. (Таҳник — мусулмонлар орасидаги одат бўлиб, бола туғилган ҳар сафар, уни Пайғамбар ﷺ га олиб борар эдилар; у зот бир парча хурмони чайнаб, унинг шарбатидан бир қисмини боланинг оғзига солар эдилар.) Мен Пайғамбар ﷺ ни кўрдим — у зотнинг қўлида тамғалаш (белги босиш) асбоби бор эди ва у зот закот туяларини тамғалаётган эдилар.