Adiy ibn Hotim at-Toiy

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ، وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَامِرِ بْنِ زُرَارَةَ، قَالاَ حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ عَيَّاشٍ، عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ رُفَيْعٍ، عَنْ تَمِيمِ بْنِ طَرَفَةَ، عَنْ عَدِيِّ بْنِ حَاتِمٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏"‏ مَنْ حَلَفَ عَلَى يَمِينٍ فَرَأَى غَيْرَهَا خَيْرًا مِنْهَا فَلْيَأْتِ الَّذِي هُوَ خَيْرٌ وَلْيُكَفِّرْ عَنْ يَمِينِهِ ‏"‏ ‏.‏

Adiy ibn Hotim (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim bir narsaga qasam ichib, soʻng undan boshqasini yaxshiroq deb bilsa, yaxshiroq boʻlgan ishni qilsin va qasamiga kafforat toʻlasin», dedilar.Адий ибн Ҳотим (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким бир нарсага қасам ичиб, сўнг ундан бошқасини яхшироқ деб билса, яхшироқ бўлган ишни қилсин ва қасамига каффорат тўласин», дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ سِمَاكِ بْنِ حَرْبٍ، عَنْ مُرِّيِّ بْنِ قَطَرِيٍّ، عَنْ عَدِيِّ بْنِ حَاتِمٍ، قَالَ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّا نَصِيدُ الصَّيْدَ فَلاَ نَجِدُ سِكِّينًا إِلاَّ الظِّرَارَ وَشِقَّةَ الْعَصَا ‏.‏ قَالَ ‏"‏ أَمْرِرِ الدَّمَ بِمَا شِئْتَ وَاذْكُرِ اسْمَ اللَّهِ عَلَيْهِ ‏"‏ ‏.‏

Adiy ibn Hotim (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Ey Allohning Rasuli, biz ov ovlaymiz, ammo oʻtkir tosh yoki tayoq boʻlagidan boshqa pichoq topa olmaymiz», dedim. U zot ﷺ: «Nima bilan xohlasang, shuning bilan qonni oqizgin va unga Allohning ismini zikr qilgin», dedilar.Адий ибн Ҳотим (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Эй Аллоҳнинг Расули, биз ов овлаймиз, аммо ўткир тош ёки таёқ бўлагидан бошқа пичоқ топа олмаймиз», дедим. У зот ﷺ: «Нима билан хоҳласанг, шунинг билан қонни оқизгин ва унга Аллоҳнинг исмини зикр қилгин», дедилар.

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ الْمُنْذِرِ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ فُضَيْلٍ، حَدَّثَنَا بَيَانُ بْنُ بِشْرٍ، عَنِ الشَّعْبِيِّ، عَنْ عَدِيِّ بْنِ حَاتِمٍ، قَالَ سَأَلْتُ رَسُولَ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ فَقُلْتُ إِنَّا قَوْمٌ نَصِيدُ بِهَذِهِ الْكِلاَبِ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ إِذَا أَرْسَلْتَ كِلاَبَكَ الْمُعَلَّمَةَ وَذَكَرْتَ اسْمَ اللَّهِ عَلَيْهَا فَكُلْ مَا أَمْسَكْنَ عَلَيْكَ وَإِنْ قَتَلْنَ إِلاَّ أَنْ يَأْكُلَ الْكَلْبُ فَإِنْ أَكَلَ الْكَلْبُ فَلاَ تَأْكُلْ فَإِنِّي أَخَافُ أَنْ يَكُونَ إِنَّمَا أَمْسَكَ عَلَى نَفْسِهِ وَإِنْ خَالَطَهَا كِلاَبٌ أُخَرُ فَلاَ تَأْكُلْ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ ابْنُ مَاجَهْ سَمِعْتُهُ - يَعْنِي عَلِيَّ بْنَ الْمُنْذِرِ - يَقُولُ حَجَجْتُ ثَمَانِيَةً وَخَمْسِينَ حِجَّةً أَكْثَرُهَا رَاجِلٌ ‏.‏

Adiy ibn Hotim (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Men Rasululloh ﷺdan soʻrab: ‹Biz shu itlar bilan ov qiluvchi qavmmiz›, dedim». U zot dedilar: «Oʻrgatilgan itlaringni qoʻyib yuborsang va ularga Allohning nomini zikr qilsang, ular sen uchun tutgan narsani, garchi oʻldirgan boʻlsalar ham, yegin. Faqat it ovdan yegan boʻlsa, bundan mustasno. Agar it yegan boʻlsa, yema, chunki men uning faqat oʻzi uchun tutgan boʻlishidan qoʻrqaman. Agar unga boshqa itlar aralashgan boʻlsa ham, yema.»Адий ибн Ҳотим (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Мен Расулуллоҳ ﷺдан сўраб: ‹Биз шу итлар билан ов қилувчи қавммиз›, дедим». У зот дедилар: «Ўргатилган итларингни қўйиб юборсанг ва уларга Аллоҳнинг номини зикр қилсанг, улар сен учун тутган нарсани, гарчи ўлдирган бўлсалар ҳам, егин. Фақат ит овдан еган бўлса, бундан мустасно. Агар ит еган бўлса, ема, чунки мен унинг фақат ўзи учун тутган бўлишидан қўрқаман. Агар унга бошқа итлар аралашган бўлса ҳам, ема.»

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ الْمُنْذِرِ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ فُضَيْلٍ، حَدَّثَنَا مُجَالِدُ بْنُ سَعِيدٍ، عَنْ عَامِرٍ، عَنْ عَدِيِّ بْنِ حَاتِمٍ، قَالَ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّا قَوْمٌ نَرْمِي ‏.‏ قَالَ ‏"‏ إِذَا رَمَيْتَ وَخَزَقْتَ فَكُلْ مَا خَزَقْتَ ‏"‏ ‏.‏

Adiy ibn Hotim (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Men: ‹Ey Allohning Rasuli, biz kamon otuvchi qavmmiz›, dedim». U zot: «Otganingda ovni teshsang, teshgan narsangni yegin», dedilar.Адий ибн Ҳотим (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Мен: ‹Эй Аллоҳнинг Расули, биз камон отувчи қавммиз›, дедим». У зот: «Отганингда овни тешсанг, тешган нарсангни егин», дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، أَنْبَأَنَا مَعْمَرٌ، عَنْ عَاصِمٍ، عَنِ الشَّعْبِيِّ، عَنْ عَدِيِّ بْنِ حَاتِمٍ، قَالَ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَرْمِي الصَّيْدَ فَيَغِيبُ عَنِّي لَيْلَةً قَالَ ‏"‏ إِذَا وَجَدْتَ فِيهِ سَهْمَكَ وَلَمْ تَجِدْ فِيهِ شَيْئًا غَيْرَهُ فَكُلْهُ ‏"‏ ‏.‏

Adiy ibn Hotim (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Men: ‹Ey Allohning Rasuli, ovni otaman, u esa bir kecha mendan gʻoyib boʻladi›, dedim». U zot: «Uning ichida oʻz oʻqingni topsang va undan boshqa hech narsa topmasang, uni yegin», dedilar.Адий ибн Ҳотим (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Мен: ‹Эй Аллоҳнинг Расули, овни отаман, у эса бир кеча мендан ғойиб бўлади›, дедим». У зот: «Унинг ичида ўз ўқингни топсанг ва ундан бошқа ҳеч нарса топмасанг, уни егин», дедилар.

حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، ح وَحَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ الْمُنْذِرِ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ فُضَيْلٍ، قَالاَ حَدَّثَنَا زَكَرِيَّا بْنُ أَبِي زَائِدَةَ، عَنْ عَامِرٍ، عَنْ عَدِيِّ بْنِ حَاتِمٍ، قَالَ سَأَلْتُ رَسُولَ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ عَنِ الصَّيْدِ بِالْمِعْرَاضِ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ مَا أَصَبْتَ بِحَدِّهِ فَكُلْ وَمَا أَصَبْتَ بِعَرْضِهِ فَهُوَ وَقِيذٌ ‏"‏ ‏.‏

Adiy ibn Hotim (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Men Rasululloh ﷺdan meʼroj (uchli tayoq) bilan ov qilish haqida soʻradim. U zot: ‹Uning oʻtkir uchi bilan urib olganingni ye, yon tomoni bilan urib olganing esa qattiq zarbdan oʻlgan boʻladi (uni yema)›, dedilar.»Адий ибн Ҳотим (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Мен Расулуллоҳ ﷺдан меърож (учли таёқ) билан ов қилиш ҳақида сўрадим. У зот: ‹Унинг ўткир учи билан уриб олганингни е, ён томони билан уриб олганинг эса қаттиқ зарбдан ўлган бўлади (уни ема)›, дедилар.»

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، حَدَّثَنَا الأَعْمَشُ، عَنْ خَيْثَمَةَ، عَنْ عَدِيِّ بْنِ حَاتِمٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏"‏ مَا مِنْكُمْ مِنْ أَحَدٍ إِلاَّ سَيُكَلِّمُهُ رَبُّهُ لَيْسَ بَيْنَهُ وَبَيْنَهُ تَرْجُمَانٌ فَيَنْظُرُ أَمَامَهُ فَتَسْتَقْبِلُهُ النَّارُ وَيَنْظُرُ عَنْ أَيْمَنَ مِنْهُ فَلاَ يَرَى إِلاَّ شَيْئًا قَدَّمَهُ وَيَنْظُرُ عَنْ أَشْأَمَ مِنْهُ فَلاَ يَرَى إِلاَّ شَيْئًا قَدَّمَهُ فَمَنِ اسْتَطَاعَ مِنْكُمْ أَنْ يَتَّقِيَ النَّارَ وَلَوْ بِشِقِّ تَمْرَةٍ فَلْيَفْعَلْ ‏"‏ ‏.‏

Adiy ibn Hotim (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Sizlardan har biringiz bilan Robbi soʻzlashadi, u bilan uning orasida tarjimon boʻlmaydi. Shunda u oldiga qaraydi va oʻt uni qarshi oladi, oʻng tomoniga qaraydi va oʻzi ilgari yuborgan narsadan boshqa narsani koʻrmaydi, chap tomoniga qaraydi va oʻzi ilgari yuborgan narsadan boshqa narsani koʻrmaydi. Sizlardan kim yarim dona xurmo bilan boʻlsa ham oʻzini oʻtdan saqlashga qodir boʻlsa, shunday qilsin», dedilar.Адий ибн Ҳотим (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Сизлардан ҳар бирингиз билан Робби сўзлашади, у билан унинг орасида таржимон бўлмайди. Шунда у олдига қарайди ва ўт уни қарши олади, ўнг томонига қарайди ва ўзи илгари юборган нарсадан бошқа нарсани кўрмайди, чап томонига қарайди ва ўзи илгари юборган нарсадан бошқа нарсани кўрмайди. Сизлардан ким ярим дона хурмо билан бўлса ҳам ўзини ўтдан сақлашга қодир бўлса, шундай қилсин», дедилар.

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ خَيْثَمَةَ، عَنْ عَدِيِّ بْنِ حَاتِمٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏"‏ مَا مِنْكُمْ مِنْ أَحَدٍ إِلاَّ سَيُكَلِّمُهُ رَبُّهُ لَيْسَ بَيْنَهُ وَبَيْنَهُ تَرْجُمَانٌ فَيَنْظُرُ عَنْ أَيْمَنَ مِنْهُ فَلاَ يَرَى إِلاَّ شَيْئًا قَدَّمَهُ ثُمَّ يَنْظُرُ عَنْ أَيْسَرَ مِنْهُ فَلاَ يَرَى إِلاَّ شَيْئًا قَدَّمَهُ ثُمَّ يَنْظُرُ أَمَامَهُ فَتَسْتَقْبِلُهُ النَّارُ فَمَنِ اسْتَطَاعَ مِنْكُمْ أَنْ يَتَّقِيَ النَّارَ وَلَوْ بِشِقِّ تَمْرَةٍ فَلْيَفْعَلْ ‏"‏ ‏.‏

Adiy ibn Hotim (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ shunday dedilar: «Sizlardan har biringiz bilan Rabbi, oralaringizda tarjimon boʻlmagan holda, albatta soʻzlashadi. Soʻng u oʻng tomoniga qaraydi va faqat oʻzi ilgari qilgan ishlarini koʻradi. Keyin chap tomoniga qaraydi va faqat oʻzi ilgari qilgan ishlarini koʻradi. Soʻng oldiga qaraydi va roʻparasidan doʻzax chiqadi. Bas, sizlardan kim yarim dona xurmo bilan boʻlsa-da doʻzaxdan saqlanishga qodir boʻlsa, shuni qilsin!»Адий ибн Ҳотим (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: «Сизлардан ҳар бирингиз билан Рабби, ораларингизда таржимон бўлмаган ҳолда, албатта сўзлашади. Сўнг у ўнг томонига қарайди ва фақат ўзи илгари қилган ишларини кўради. Кейин чап томонига қарайди ва фақат ўзи илгари қилган ишларини кўради. Сўнг олдига қарайди ва рўпарасидан дўзах чиқади. Бас, сизлардан ким ярим дона хурмо билан бўлса-да дўзахдан сақланишга қодир бўлса, шуни қилсин!»